MKP1B7E76TN04CD85Z792023-01-012023-12-31MKP1B7E76TN04CD85Z792022-01-012022-12-31MKP1B7E76TN04CD85Z792023-01-012023-12-31ifrs-full:TreasurySharesMemberMKP1B7E76TN04CD85Z792023-12-31ifrs-full:TreasurySharesMemberMKP1B7E76TN04CD85Z792022-01-01ifrs-full:TreasurySharesMemberMKP1B7E76TN04CD85Z792022-01-012022-12-31ifrs-full:TreasurySharesMemberMKP1B7E76TN04CD85Z792022-12-31ifrs-full:TreasurySharesMemberMKP1B7E76TN04CD85Z792023-01-01ifrs-full:TreasurySharesMemberMKP1B7E76TN04CD85Z792023-01-012023-12-31ifrs-full:SharePremiumMemberMKP1B7E76TN04CD85Z792023-12-31ifrs-full:SharePremiumMemberMKP1B7E76TN04CD85Z792022-01-01ifrs-full:SharePremiumMemberMKP1B7E76TN04CD85Z792022-01-012022-12-31ifrs-full:SharePremiumMemberMKP1B7E76TN04CD85Z792023-12-31MKP1B7E76TN04CD85Z792022-12-31ifrs-full:SharePremiumMemberMKP1B7E76TN04CD85Z792023-01-01ifrs-full:SharePremiumMemberMKP1B7E76TN04CD85Z792023-01-012023-12-31ifrs-full:AccumulatedOtherComprehensiveIncomeMemberMKP1B7E76TN04CD85Z792023-12-31ifrs-full:AccumulatedOtherComprehensiveIncomeMemberMKP1B7E76TN04CD85Z792022-01-01ifrs-full:AccumulatedOtherComprehensiveIncomeMemberMKP1B7E76TN04CD85Z792022-01-012022-12-31ifrs-full:AccumulatedOtherComprehensiveIncomeMemberMKP1B7E76TN04CD85Z792022-12-31ifrs-full:AccumulatedOtherComprehensiveIncomeMemberMKP1B7E76TN04CD85Z792023-01-01ifrs-full:AccumulatedOtherComprehensiveIncomeMemberMKP1B7E76TN04CD85Z792023-01-012023-12-31ifrs-full:StatutoryReserveMemberMKP1B7E76TN04CD85Z792023-12-31ifrs-full:StatutoryReserveMemberMKP1B7E76TN04CD85Z792022-12-31MKP1B7E76TN04CD85Z792022-01-01ifrs-full:StatutoryReserveMemberMKP1B7E76TN04CD85Z792022-01-012022-12-31ifrs-full:StatutoryReserveMemberMKP1B7E76TN04CD85Z792022-12-31ifrs-full:StatutoryReserveMemberMKP1B7E76TN04CD85Z792023-01-01ifrs-full:StatutoryReserveMemberMKP1B7E76TN04CD85Z792023-01-012023-12-31ifrs-full:MiscellaneousOtherReservesMemberMKP1B7E76TN04CD85Z792023-12-31ifrs-full:MiscellaneousOtherReservesMemberMKP1B7E76TN04CD85Z792022-01-01ifrs-full:MiscellaneousOtherReservesMemberMKP1B7E76TN04CD85Z792022-01-012022-12-31ifrs-full:MiscellaneousOtherReservesMemberMKP1B7E76TN04CD85Z792022-12-31ifrs-full:MiscellaneousOtherReservesMemberMKP1B7E76TN04CD85Z792023-01-01ifrs-full:MiscellaneousOtherReservesMemberMKP1B7E76TN04CD85Z792023-01-012023-12-31ifrs-full:IssuedCapitalMemberMKP1B7E76TN04CD85Z792023-01-012023-12-31ifrs-full:OtherReservesMemberMKP1B7E76TN04CD85Z792023-12-31ifrs-full:OtherReservesMemberMKP1B7E76TN04CD85Z792022-01-01ifrs-full:OtherReservesMemberMKP1B7E76TN04CD85Z792022-01-012022-12-31ifrs-full:OtherReservesMemberMKP1B7E76TN04CD85Z792022-12-31ifrs-full:OtherReservesMemberMKP1B7E76TN04CD85Z792023-01-01ifrs-full:OtherReservesMemberMKP1B7E76TN04CD85Z792023-01-012023-12-31ifrs-full:RetainedEarningsMemberMKP1B7E76TN04CD85Z792023-12-31ifrs-full:RetainedEarningsMemberMKP1B7E76TN04CD85Z792022-01-01ifrs-full:RetainedEarningsMemberMKP1B7E76TN04CD85Z792022-01-012022-12-31ifrs-full:RetainedEarningsMemberMKP1B7E76TN04CD85Z792022-01-01ifrs-full:IssuedCapitalMemberMKP1B7E76TN04CD85Z792022-12-31ifrs-full:RetainedEarningsMemberMKP1B7E76TN04CD85Z792023-01-01ifrs-full:RetainedEarningsMemberMKP1B7E76TN04CD85Z792022-01-01MKP1B7E76TN04CD85Z792023-01-01MKP1B7E76TN04CD85Z792023-12-31ifrs-full:IssuedCapitalMemberMKP1B7E76TN04CD85Z792022-01-012022-12-31ifrs-full:IssuedCapitalMemberMKP1B7E76TN04CD85Z792022-12-31ifrs-full:IssuedCapitalMemberMKP1B7E76TN04CD85Z792023-01-01ifrs-full:IssuedCapitalMemberiso4217:PLNiso4217:PLNxbrli:shares
ROCZNE SKONSOLIDOWANE
SPRAWOZDANIE FINANSOWE
GRUPY KAPITAŁOWEJ
BANKU OCHRONY ŚRODOWISKA S.A.
ZA ROK ZAKOŃCZONY DNIA 31 GRUDNIA 2023 R.
Warszawa, 07 marca 2024 r.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 1
Spis treści
Roczny skonsolidowany rachunek zysków i strat Grupy BOŚ ............................................................................................................................... 5
Roczne skonsolidowane sprawozdanie z całkowitych dochodów Grupy BOŚ .......................................................................................... 6
Roczne skonsolidowane sprawozdanie z sytuacji finansowej Grupy BOŚ .................................................................................................... 7
Roczne skonsolidowane sprawozdanie ze zmian w kapitale własnym Grupy BOŚ ............................................................................... 9
Roczne skonsolidowane sprawozdanie z przepływów pieniężnych Grupy BOŚ ..................................................................................... 11
1. Podstawowe informacje o Banku Ochrony Środowiska S.A. i Grupie Kapitałowej Banku Ochrony Środowiska S.A. .......................................................................................................................................................................................................................... 13
1.1. Bank Ochrony Środowiska S.A. ............................................................................................................................................................................... 13
1.2. Grupa Kapitałowa BOŚ S.A. - wykaz jednostek objętych konsolidacją. ...................................................................................... 14
1.3. Skład osobowy Zarządu oraz Rady Nadzorczej BOŚ S.A. ...................................................................................................................... 15
2. Kwestie związane z klimatem ......................................................................................................................................................................................... 18
3. Informacje o przyjętych zasadach (polityce) rachunkowości przy sporządzaniu sprawozdania finansowego ...... 19
3.1. Podstawa sporządzenia i oświadczenie o zgodności .............................................................................................................................. 19
3.2. Standardy i interpretacje oraz zmiany do standardów, które zostały po raz pierwszy zastosowane w 2023 roku ......................................................................................................................................................................................................................... 20
3.3. Kontynuacja działalności ............................................................................................................................................................................................ 22
3.4. Konsolidacja ........................................................................................................................................................................................................................ 23
3.5. Sprawozdawczość według segmentów operacyjnych ......................................................................................................................... 24
3.6. Wycena pozycji wyrażonych w walutach obcych ..................................................................................................................................... 24
3.7. Przychody i koszty z tytułu odsetek ................................................................................................................................................................... 24
3.8. Przychody i koszty z tytułu opłat i prowizji .................................................................................................................................................... 25
3.9. Zasady ujmowania przychodów i kosztów związanych z bancassurance ............................................................................... 25
3.10. Rachunkowość zabezpieczeń ................................................................................................................................................................................. 26
3.11. Aktywa i zobowiązania finansowe ....................................................................................................................................................................... 27
3.12. Aktywa trwałe przeznaczone do sprzedaży .................................................................................................................................................. 34
3.13. Wartości niematerialne ............................................................................................................................................................................................... 34
3.14. Rzeczowe aktywa trwałe ............................................................................................................................................................................................ 36
3.15. Leasing .................................................................................................................................................................................................................................... 36
3.16. Podatek dochodowy ..................................................................................................................................................................................................... 37
3.17. Aktywa przejęte za długi ............................................................................................................................................................................................ 38
3.18. Przedpłaty, rozliczenia międzyokresowe i przychody przyszłych okresów ............................................................................. 38
3.19. Rezerwy na świadczenia pracownicze .............................................................................................................................................................. 39
3.20. Rezerwy .................................................................................................................................................................................................................................. 39
3.21. Zobowiązania warunkowe i aktywa warunkowe ...................................................................................................................................... 39
3.22. Kapitał własny ................................................................................................................................................................................................................... 40
3.23. Środki pieniężne i ich ekwiwalenty .................................................................................................................................................................... 40
3.24. Działalność maklerska ................................................................................................................................................................................................. 40
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 2
3.25. Nowe standardy i interpretacje oraz zmiany do nich, które zostały opublikowane, a także zostały zatwierdzone przez Unię Europejską, a nie weszły jeszcze w życie i nie zostały jeszcze zastosowane przez Grupę BOŚ ............................................................................................................................................................................................................... 41
3.26. Nowe standardy i interpretacje oraz zmiany do nich, które zostały opublikowane i nie są zatwierdzone przez UE ................................................................................................................................................................................................................................. 42
4. Korekty błędów dotyczących poprzednich okresów ..................................................................................................................................... 43
5. Ważniejsze oszacowania i oceny .................................................................................................................................................................................. 43
5.1. Aktywa finansowe ........................................................................................................................................................................................................... 43
5.2. Wartość godziwa instrumentów finansowych ........................................................................................................................................... 45
5.3. Rezerwa na świadczenia emerytalne ................................................................................................................................................................ 45
5.4. Zakres konsolidacji ......................................................................................................................................................................................................... 45
5.5. Podatki ................................................................................................................................................................................................................................... 46
5.6. Szacunki dotyczące wpływu ryzyka prawnego związanego z kredytami hipotecznymi powiązanymi z kursem waluty obcej ................................................................................................................................................................................................. 46
5.7. Rezerwa na zwrot kosztów kredytów w przypadku wcześniejszej spłaty ............................................................................... 47
6. Zarządzanie ryzykiem .......................................................................................................................................................................................................... 48
6.1. Ryzyko kredytowe ........................................................................................................................................................................................................... 48
6.1.1. Opis metodologii rozpoznawania utraty wartości ekspozycji kredytowych ................................................................... 52
6.1.2. Należności od innych banków ......................................................................................................................................................................... 55
6.1.3. Należności od klientów ......................................................................................................................................................................................... 56
6.1.4. Dłużne papiery wartościowe ............................................................................................................................................................................ 77
6.1.5. Struktura koncentracji zaangażowania w segmenty branżowe i geograficzne wraz z oceną ryzyka związanego z tym zaangażowaniem ......................................................................................................................................................... 78
6.1.6. Struktura koncentracji zaangażowania w poszczególne podmioty, grupy kapitałowe ......................................... 80
6.1.7. Maksymalna ekspozycja na ryzyko kredytowe .................................................................................................................................... 82
6.1.8. Praktyki forbearance .............................................................................................................................................................................................. 85
6.2. Ryzyko finansowe w księdze bankowej i handlowej oraz limity ..................................................................................................... 87
6.2.1.Ryzyko płynności ....................................................................................................................................................................................................... 88
6.2.3. Ryzyko walutowe ................................................................................................................................................................................................... 103
6.2.4.Pozostałe ryzyka rynkowe ................................................................................................................................................................................ 107
6.3. Zarządzanie kapitałem .............................................................................................................................................................................................. 108
6.4. Ryzyko operacyjne .......................................................................................................................................................................................................... 112
6.5. Ryzyko braku zgodności ............................................................................................................................................................................................ 114
6.6. Ryzyko modeli ................................................................................................................................................................................................................... 115
7. Wynik z tytułu odsetek ....................................................................................................................................................................................................... 117
8. Wynik z tytułu opłat i prowizji ....................................................................................................................................................................................... 118
9. Przychody z tytułu dywidend ......................................................................................................................................................................................... 119
10. Wynik na instrumentach finansowych wycenianych wg wartości godziwej przez wynik finansowy (w tym należności od klientów) .................................................................................................................................................................................. 120
11. Wynik na rachunkowości zabezpieczeń ............................................................................................................................................................... 120
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 3
12. Wynik z pozycji wymiany ................................................................................................................................................................................................. 120
13. Pozostałe przychody operacyjne ................................................................................................................................................................................. 121
14. Pozostałe koszty operacyjne .......................................................................................................................................................................................... 122
15. Wynik ryzyka prawnego kredytów hipotecznych w walutach obcych ............................................................................................ 123
16. Wynik odpisów z tytułu utraty wartości ................................................................................................................................................................. 123
17. Ogólne koszty administracyjne ................................................................................................................................................................................... 124
18. Obciążenia podatkowe ...................................................................................................................................................................................................... 125
19. Zysk przypadający na jedną akcję .............................................................................................................................................................................. 126
20. Kasa, środki w Banku Centralnym ............................................................................................................................................................................. 126
21. Należności od innych banków ...................................................................................................................................................................................... 126
22. Aktywa i zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu ................................................................................................................. 128
23. Inwestycyjne papiery wartościowe ........................................................................................................................................................................... 129
24. Należności od klientów ..................................................................................................................................................................................................... 134
25. Aktywa finansowe wg terminów zapadalności ............................................................................................................................................... 140
26. Wartości niematerialne ..................................................................................................................................................................................................... 142
27. Rzeczowe aktywa trwałe .................................................................................................................................................................................................. 145
28. Prawo do użytkowania - leasing ................................................................................................................................................................................. 147
29. Inne aktywa ............................................................................................................................................................................................................................... 149
30. Zobowiązania wobec Banku Centralnego oraz innych banków ......................................................................................................... 149
31. Zobowiązania wobec klientów .................................................................................................................................................................................... 150
32. Zobowiązania podporządkowane ............................................................................................................................................................................... 151
33. Rezerwy ........................................................................................................................................................................................................................................ 152
34. Odroczony podatek dochodowy ................................................................................................................................................................................. 157
35. Zobowiązania z tytułu leasingu ................................................................................................................................................................................... 159
36. Pozostałe zobowiązania ..................................................................................................................................................................................................... 161
37. Aktywa i zobowiązania warunkowe...........................................................................................................................................................................161
38. Postępowania sądowe i administracyjne ............................................................................................................................................................. 162
39. Ryzyko prawne dotyczące kredytów mieszkaniowych, zabezpieczonych hipotecznie powiązanych z kursem waluty obcej ....................................................................................................................................................................................................... 163
40. Działalność maklerska ........................................................................................................................................................................................................ 167
41. Kapitał podstawowy ............................................................................................................................................................................................................ 168
42. Kapitał z aktualizacji wyceny ......................................................................................................................................................................................... 170
43. Zyski zatrzymane .................................................................................................................................................................................................................... 171
44. Rachunkowość zabezpieczeń ....................................................................................................................................................................................... 172
45. Płatności na bazie akcji ...................................................................................................................................................................................................... 173
46. Informacje dodatkowe do sprawozdania z przepływów pieniężnych .............................................................................................. 175
47. Charakterystyka instrumentów pochodnych oraz transakcji wymiany walutowej ................................................................ 177
48. Wartość godziwa aktywów i zobowiązań finansowych ............................................................................................................................. 184
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 4
49. Podział instrumentów finansowych wycenianych wg wartości godziwej w zależności od sposobu pomiaru wartości godziwej ................................................................................................................................................................................................................. 186
50. Sprawozdawczość dotycząca segmentów .......................................................................................................................................................... 189
51. Transakcje z podmiotami powiązanymi ................................................................................................................................................................ 196
52. Zbycie i likwidacja oraz połączenie spółek ......................................................................................................................................................... 200
53. Wypłacone dywidendy (łącznie lub w przeliczeniu na jedną akcję), z podziałem na akcje zwykłe i pozostałe akcje .................................................................................................................................................................................................................... 200
54. Reforma wskaźników referencyjnych .................................................................................................................................................................... 200
55. Zdarzenia po dniu bilansowym .................................................................................................................................................................................. 202
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 5
Roczny skonsolidowany rachunek zysków i strat Grupy BOŚ
za rok zakończony
Działalność kontynuowana
Nota
31-12-2023
31-12-2022
Przychody z tytułu odsetek i o podobnym charakterze, w tym:
1 598 700
1 205 878
aktywa finansowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
1 129 550
880 997
aktywa wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
444 307
307 489
aktywa finansowe wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
24 843
17 392
Koszty z tytułu odsetek i o podobnym charakterze, w tym:
- 787 719
- 447 538
zobowiązania finansowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
- 787 719
- 447 538
Wynik z tytułu odsetek
7
810 981
758 340
Przychody z tytułu opłat i prowizji
174 690
167 992
Koszty z tytułu opłat i prowizji
- 43 165
- 40 424
Wynik z tytułu opłat i prowizji
8
131 525
127 568
Przychody z tytułu dywidend
9
8 384
7 188
Wynik na instrumentach finansowych wycenianych wg wartości godziwej przez wynik finansowy (w tym należności od klientów)
10
61 759
22 878
Wynik na rachunkowości zabezpieczeń
11
- 2 028
119
Wynik z pozycji wymiany
12
9 888
36 890
Wynik z tytułu zaprzestania ujmowania instrumentów finansowych
1 038
2 070
Pozostałe przychody operacyjne
13
65 321
41 148
Pozostałe koszty operacyjne
14
- 76 785
- 55 697
Wynik ryzyka prawnego kredytów hipotecznych w walutach obcych
15/39
- 284 411
- 144 306
Wynik odpisów z tytułu utraty wartości
16
- 50 474
- 105 995
Ogólne koszty administracyjne
17
- 518 166
- 496 068
Zysk brutto
157 032
194 135
Obciążenia podatkowe
18
- 78 658
- 65 891
Zysk netto
78 374
128 244
z tego przypadające na udziałowców jednostki dominującej
78 374
128 244
Zysk na akcję przypadające udziałowcom jednostki dominującej w trakcie okresu (w zł)
19
podstawowy
0,84
1,38
rozwodniony
0,84
1,38
Działalność zaniechana w roku 2023 oraz w roku 2022 nie wystąpiła.
Noty przedstawione na kolejnych stronach stanowią integralną część niniejszego sprawozdania finansowego.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 6
Roczne skonsolidowane sprawozdanie z całkowitych dochodów Grupy BOŚ
za rok zakończony
Działalność kontynuowana
31-12-2023
31-12-2022
Zysk netto
78 374
128 244
Pozycje, które mogą być przeklasyfikowane do rachunku zysków i strat:
89 641
- 29 414
Wartość godziwa aktywów finansowych wycenianych wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite brutto
110 668
- 36 314
Podatek odroczony
- 21 027
6 900
Pozycje, które nie podlegają przeklasyfikowaniu do rachunku zysków i strat:
16 467
- 487
Wartość godziwa instrumentów kapitałowych wycenianych wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite brutto
21 205
- 23
Podatek odroczony
- 4 029
4
Przeszacowanie zobowiązań z tytułu świadczeń pracowniczych
- 875
- 578
Podatek odroczony
166
110
Inne dochody całkowite
106 108
- 29 901
Całkowity dochód ogółem:
184 482
98 343
z tego przypadający na udziałowców jednostki dominującej
184 482
98 343
Noty przedstawione na kolejnych stronach stanowią integralną część niniejszego sprawozdania finansowego.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 7
Roczne skonsolidowane sprawozdanie z sytuacji finansowej Grupy BOŚ
Aktywa
Nota
31-12-2023
31-12-2022
Kasa, środki w Banku Centralnym
20
584 089
575 875
Należności od innych banków
21
162 781
242 831
Aktywa finansowe przeznaczone do obrotu, w tym:
22
169 494
263 259
kapitałowe papiery wartościowe
28 848
16 602
dłużne papiery wartościowe
209
20 643
instrumenty pochodne
140 437
226 014
Pochodne instrumenty zabezpieczające
44
15 556
30 562
Inwestycyjne papiery wartościowe:
23
9 484 770
9 008 118
kapitałowe papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
106 656
85 465
dłużne papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
6 885 521
6 915 813
dłużne papiery wartościowe wyceniane
wg zamortyzowanego kosztu
2 366 265
1 900 215
dłużne papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
126 328
106 625
Należności od klientów, w tym:
24
10 767 436
11 125 827
wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
10 767 297
11 122 777
wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
139
3 050
Wartości niematerialne
26
131 833
132 983
Rzeczowe aktywa trwałe
27
92 327
91 670
Prawo do użytkowania - leasing
28
53 967
65 839
Aktywa z tytułu podatku dochodowego:
158 734
175 900
bieżące
402
2 445
odroczone
34
158 332
173 455
Inne aktywa
29
411 464
293 317
Aktywa razem
22 032 451
22 006 181
Noty przedstawione na kolejnych stronach stanowią integralną część niniejszego sprawozdania finansowego.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 8
Zobowiązania
Nota
31-12-2023
31-12-2022
Zobowiązania wobec Banku Centralnego oraz innych banków
30
75 146
141 143
Zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu, w tym:
22
79 920
152 977
kapitałowe papiery wartościowe
950
907
instrumenty pochodne
78 970
152 070
Zobowiązania wobec klientów
31
18 565 197
18 820 809
Zobowiązania podporządkowane
32
447 184
345 035
Rezerwy
33
256 289
165 458
Zobowiązania z tytułu podatku dochodowego:
3 260
449
bieżące
2 312
449
odroczone
34
948
-
Zobowiązania z tyt. leasingu
35
53 253
67 928
Pozostałe zobowiązania
36
403 582
348 244
Zobowiązania razem
19 883 831
20 042 043
Kapitały
Nota
31-12-2023
31-12-2022
KAPITAŁ WŁASNY PRZYPADAJĄCY NA UDZIAŁOWCÓW JEDNOSTKI DOMINUJĄCEJ:
Kapitał podstawowy:
41
1 461 036
1 461 036
Kapitał zakładowy
929 477
929 477
Akcje własne
- 1 292
- 1 292
Kapitał zapasowy ze sprzedaży akcji powyżej ich wartości nominalnej
532 851
532 851
Kapitał z aktualizacji wyceny
42
49 245
- 56 863
Zyski zatrzymane
43
638 339
559 965
Kapitał własny razem
2 148 620
1 964 138
Kapitał własny i zobowiązania razem
22 032 451
22 006 181
Noty przedstawione na kolejnych stronach stanowią integralną część niniejszego sprawozdania finansowego.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 9
Roczne skonsolidowane sprawozdanie ze zmian w kapitale własnym Grupy BOŚ
Kapitał przypadający na akcjonariuszy Banku
Kapitał podstawowy
Zyski zatrzymane
Wyszczególnienie
Kapitał zakładowy
Akcje własne
Kapitał zapasowy ze sprzedaży akcji powyżej ich wartości nominalnej
Kapitał z aktualizacji wyceny
Pozostały kapitał zapasowy
Pozostałe kapitały rezerwowe
Fundusz ogólnego ryzyka
Niepodzielony wynik finansowy
Razem kapitał własny
Stan na 01-01-2023
929 477
- 1 292
532 851
- 56 863
457 479
23 605
48 302
30 579
1 964 138
Zysk netto
-
-
-
-
-
-
-
78 374
78 374
Inne dochody całkowite
-
-
-
106 108
-
-
-
-
106 108
Całkowity dochód ogółem
-
-
-
106 108
-
-
-
78 374
184 482
Podział wyniku, w tym:
-
-
-
-
142 130
-
-
- 142 130
-
Przeniesienie wyniku na pozostałe kapitały
-
-
-
-
142 130
-
-
- 142 130
-
Stan na 31-12-2023
929 477
- 1 292
532 851
49 245
599 609
23 605
48 302
- 33 177
2 148 620
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 10
Kapitał przypadający na akcjonariuszy Banku
Kapitał podstawowy
Zyski zatrzymane
Wyszczególnienie
Kapitał zakładowy
Akcje własne
Kapitał zapasowy ze sprzedaży akcji powyżej ich wartości nominalnej
Kapitał z aktualizacji wyceny
Pozostały kapitał zapasowy
Pozostałe kapitały rezerwowe
Fundusz ogólnego ryzyka
Niepodzielony wynik finansowy
Razem kapitał własny
Stan na 01-01-2022
929 477
- 1 292
532 851
- 26 962
398 628
23 605
48 302
- 38 814
1 865 795
Zysk / Strata netto
-
-
-
-
-
-
-
128 244
128 244
Inne dochody całkowite
-
-
-
- 29 901
-
-
-
-
- 29 901
Całkowity dochód ogółem
-
-
-
- 29 901
-
-
-
128 244
98 343
Podział wyniku, w tym:
-
-
-
-
58 851
-
-
- 58 851
-
Przeniesienie wyniku na pozostałe kapitały
-
-
-
-
58 851
-
-
- 58 851
-
Stan na 31-12-2022
929 477
- 1 292
532 851
- 56 863
457 479
23 605
48 302
30 579
1 964 138
W latach 2023 - 2022 udziały niekontrolujące nie wystąpiły.
Noty przedstawione na kolejnych stronach stanowią integralną część niniejszego sprawozdania finansowego.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 11
Roczne skonsolidowane sprawozdanie z przepływów pieniężnych Grupy BOŚ
za rok zakończony
Metoda pośrednia
Nota
31-12-2023
31-12-2022
PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE Z DZIAŁALNOŚCI OPERACYJNEJ
Zysk brutto
157 032
194 135
Korekty razem:
- 1 101 903
1 804 930
Amortyzacja
17
73 884
62 733
Odsetki z działalności inwestycyjnej
- 193 556
- 109 969
Strata na działalności inwestycyjnej
- 132
- 54
Odsetki z działalności finansowej
39 447
27 330
Dywidendy otrzymane:
9
- 8 384
- 7 188
od papierów wartościowych przeznaczonych do obrotu
266
264
od inwestycyjnych papierów wartościowych
8 118
6 924
Zmiana stanu:
-
-
należności od innych banków
9 766
26 944
aktywów od papierów wartościowych przeznaczonych do obrotu
8 188
- 18 616
aktywów i zobowiązań z tytułu wyceny pochodnych
i zabezpieczających instrumentów finansowych
27 483
- 57 968
inwestycyjnych papierów wartościowych
- 1 047 398
- 52 132
należności od klientów
358 391
373 639
innych aktywów i podatku dochodowego
- 117 041
- 27 845
zobowiązań wobec Banku Centralnego i innych banków
- 65 997
- 279 246
zobowiązań wobec klientów
- 255 612
1 812 946
zobowiązań od papierów wartościowych przeznaczonych
do obrotu
43
907
rezerw
89 956
70 258
pozostałych zobowiązań i podatku dochodowego
55 536
64 564
Zapłacony podatek dochodowy
- 84 861
- 88 561
Przepływy pieniężne netto z działalności operacyjnej
- 944 871
1 999 065
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 12
PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE Z DZIAŁALNOŚCI INWESTYCYJNEJ
Wpływy
221 321
268 123
Zbycie rzeczowych aktywów trwałych
136
65
Wykup papierów wartościowych wycenianych
wg zamortyzowanego kosztu
63 398
204 225
Odsetki otrzymane od papierów wartościowych wycenianych
wg zamortyzowanego kosztu
157 787
63 833
Wydatki
- 550 221
- 549 726
Nabycie papierów wartościowych wycenianych
wg zamortyzowanego kosztu
- 493 679
- 475 938
Nabycie wartości niematerialnych
26
- 36 189
- 50 564
Nabycie rzeczowych aktywów trwałych
27
- 20 353
- 23 224
Przepływy pieniężne netto z działalności inwestycyjnej
- 328 900
- 281 603
PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE Z DZIAŁALNOŚCI FINANSOWEJ
Wpływy
100 000
-
Wpływy z obligacji emitowanych przez Grupę BOŚ, w tym:
32
100 000
-
obligacje podporządkowane
100 000
-
Wydatki
- 56 968
- 68 597
Wykup obligacji emitowanych przez Grupę BOŚ
-
- 32 500
Odsetki zapłacone od obligacji emitowanych przez Grupę BOŚ,
w tym:
- 33 907
- 14 901
obligacje podporządkowane
- 33 907
- 14 901
Raty leasingowe MSSF 16
- 17 949
- 19 396
Odsetki leasingowe zapłacone
- 5 112
- 1 800
Przepływy pieniężne netto z działalności finansowej
43 032
- 68 597
PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE NETTO, RAZEM
- 1 230 739
1 648 865
ŚRODKI PIENIĘŻNE I EKWIWALENTY ŚRODKÓW PIENIĘŻNYCH NA POCZĄTEK OKRESU
5 254 792
3 605 927
ŚRODKI PIENIĘŻNE I EKWIWALENTY ŚRODKÓW PIENIĘŻNYCH NA KONIEC OKRESU
4 024 053
5 254 792
Środki pieniężne i ekwiwalenty środków pieniężnych
o ograniczonej możliwości dysponowania
611 254
618 966
Noty przedstawione na kolejnych stronach stanowią integralną część niniejszego sprawozdania finansowego.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 13
Dodatkowe noty objaśniające do rocznego skonsolidowanego sprawozdania finansowego
1.Podstawowe informacje o Banku Ochrony Środowiska S.A. i Grupie Kapitałowej Banku Ochrony Środowiska S.A.
1.1. Bank Ochrony Środowiska S.A.
Nazwa jednostki sprawozdawczej lub inne dane identyfikacyjne
Grupa Kapitałowa BOŚ S.A.
Wyjaśnienie zmian w nazwie jednostki sprawozdawczej lub innych danych identyfikacyjnych, które nastąpiły od zakończenia poprzedniego okresu sprawozdawczego
-
Siedziba podmiotu
ul. Żelazna 32, 00-832 Warszawa
Forma prawna podmiotu
Spółka Akcyjna
Państwo rejestracji
Polska
Adres zarejestrowanego biura jednostki
00-832 Warszawa, ul. Żelazna 32
Podstawowe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej
Polska
Opis charakteru oraz podstawowego zakresu działalności jednostki
Podstawowym celem Banku jest efektywne gospodarowanie kapitałami akcjonariuszy i środkami pieniężnymi powierzonymi przez klientów, zapewniające dochodowość działalności i bezpieczeństwo powierzonych środków.
Przedmiotem działalności Banku jest wykonywanie czynności bankowych, w tym: gromadzenie środków pieniężnych, udzielanie kredytów, dokonywanie rozliczeń pieniężnych, wykonywanie innych usług bankowych, a także świadczenie finansowych usług konsultacyjno-doradczych.
Nazwa jednostki dominującej
Bank Ochrony Środowiska S.A.
Nazwa jednostki dominującej najwyższego szczebla grupy
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej
Bank Ochrony Środowiska S.A., dalej „Bank”, „BOŚ S.A.”, „Spółka”, z siedzibą w Warszawie przy ul. Żelaznej 32 został utworzony na podstawie decyzji Prezesa Narodowego Banku Polskiego (NBP) Nr 42 z dnia 15 września 1990 roku i aktu notarialnego z dnia 28 września 1990 roku o utworzeniu Banku.
Bank jest wpisany do Krajowego Rejestru Sądowego Sądu Rejonowego dla miasta stołecznego Warszawy XIII Wydział Gospodarczy pod numerem KRS 0000015525 oraz posiada numer statystyczny REGON 006239498.
Według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) działalność Banku została zaklasyfikowana jako PKD 6419Z.
Czas trwania Banku jest nieoznaczony.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 14
Podstawowym celem Banku jest efektywne gospodarowanie kapitałami akcjonariuszy i środkami pieniężnymi powierzonymi przez klientów, zapewniające dochodowość działalności i bezpieczeństwo powierzonych środków.
Przedmiotem działalności Banku jest wykonywanie czynności bankowych, w tym: gromadzenie środków pieniężnych, udzielanie kredytów, dokonywanie rozliczeń pieniężnych, wykonywanie innych usług bankowych, a także świadczenie finansowych usług konsultacyjno-doradczych.
Misja Banku to: Kompleksowo finansujemy i wspieramy zieloną transformację.
Bank realizuje swoją misję przede wszystkim poprzez:
• świadczenie usług bankowych na rzecz klientów segmentu indywidualnego i instytucjonalnego, w szczególności realizujących przedsięwzięcia proekologiczne lub działających w branży ochrony środowiska i gospodarki wodnej oraz dla osób ceniących styl życia Eko,
• efektywne uczestnictwo w dystrybucji środków przeznaczonych na inwestycje w ochronę środowiska i zrównoważony rozwój w Polsce.
Od dnia 24 stycznia 1997 roku decyzją Zarządu Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie (GPW), akcje Banku zostały dopuszczone do obrotu na GPW w Warszawie i zakwalifikowane do działu finanse - sektor bankowy.
Niniejsze roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy BOŚ zostało w dniu 07 marca 2024 roku zaakceptowane przez Zarząd jednostki dominującej do publikacji na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie w dniu 08 marca 2024 roku.
1.2.Grupa Kapitałowa BOŚ S.A. - wykaz jednostek objętych konsolidacją.
Wykaz jednostek zależnych Grupy BOŚ objętych konsolidacją oraz metoda konsolidacji w 2023 roku:
L.p.
Jednostki podporządkowane
Siedziba
Udział % w kapitale Spółki na dzień
Udział % w głosach na dzień
Metoda konsolidacji
Jednostki bezpośrednio zależne
1.
Dom Maklerski BOŚ S.A.
Warszawa
100%
100%
Konsolidacja metodą pełną
2.
BOŚ Leasing - EKO Profit S.A.
Warszawa
100%
100%
Konsolidacja metodą pełną
Jednostka pośrednio zależna (podmiot zależny od BOŚ Leasing - EKO Profit S.A.)
1.
MS Wind sp. z o. o.
Warszawa
100%
100%
Konsolidacja metodą pełną
Dom Maklerski BOŚ S.A. – to jednostka bezpośrednio zależna, prowadząca działalność na rynku kapitałowym, w szczególności świadcząca usługi maklerskie.
BOŚ Leasing - EKO Profit S.A. – to jednostka bezpośrednio zależna, prowadząca działalność leasingową w zakresie finansowania projektów o charakterze ekologicznym oraz działalność finansową i doradczą, uzupełniającą ofertę usługową Banku.
MS Wind Sp. z o.o. – to jednostka pośrednio zależna (spółka zależna bezpośrednio od BOŚ Leasing - EKO Profit S.A.), prowadząca działalność w zakresie realizacji projektu farm wiatrowych.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 15
Informacje dodatkowe dotyczące Spółek na dzień 31 grudnia 2023 roku:
Liczba pracowników
Jednostki podporządkowane
Dochód*\
etaty
osoby
Zysk lub strata przed opodatkowaniem
Podatek dochodowy
Otrzymane finansowe wsparcie**\
Jednostki zależne bezpośrednio
Dom Maklerski Banku Ochrony Środowiska S.A.
246 023
261,34
267
88 939
18 356
-
BOŚ Leasing - EKO Profit S.A.
15 588
54,825
57
- 621
- 781
-
Jednostka pośrednio zależna (podmiot zależny od BOŚ Leasing - EKO Profit S.A.)
MS Wind sp. z o. o.
7 958
-
-
3 037
678
-
*\ Dochód rozumiany jako wynik odsetkowy netto, wynik prowizyjny netto, wynik na instrumentach finansowych netto, pozostałe przychody operacyjne w tys. zł.
**\ Wsparcie finansowe pochodzące ze środków publicznych, w szczególności na podstawie ustawy z dnia 12 lutego 2009 roku o udzielaniu przez Skarb Państwa wsparcia instytucjom finansowym (Dz. U. z 2014 r. poz. 158).
1.3.Skład osobowy Zarządu oraz Rady Nadzorczej BOŚ S.A.
Skład Zarządu Banku
Na dzień 31 grudnia 2023 roku skład Zarządu Banku przedstawiał się następująco:
• Paweł Trętowski - Członek Rady Nadzorczej delegowany do czasowego pełnienia obowiązków Wiceprezesa Zarządu kierującego pracami Zarządu
• Arkadiusz Garbarczyk - Wiceprezes - pierwszy zastępca Prezesa Zarządu
• Sebastian Bodzenta - Wiceprezes Zarządu
• Iwona Marciniak - Wiceprezes Zarządu
Na dzień 31 grudnia 2022 roku skład Zarządu Banku przedstawiał się następująco:
• Emil Ślązak – Członek Rady Nadzorczej delegowany do czasowego pełnienia obowiązków Prezesa Zarządu,
• Arkadiusz Garbarczyk – Wiceprezes – pierwszy zastępca Prezesa Zarządu,
• Robert Kasprzak – Wiceprezes Zarządu,
• Jerzy Zań – Wiceprezes Zarządu.
W ciągu 2023 roku skład Zarządu Banku ulegał następującym zmianom:
1. z dniem 08 lutego 2023 roku Rada Nadzorcza powołała Pana Emila Ślązaka na stanowisko Wiceprezesa Zarządu Banku powierzając mu kierowanie pracami Zarządu Banku. Jednocześnie Rada Nadzorcza podjęła uchwałę o wystąpieniu do Komisji Nadzoru Finansowego z wnioskiem o wyrażenie zgody na powołanie Pana Emila Ślązaka na stanowisko Prezesa Zarządu Banku Ochrony Środowiska S.A.,
2. w dniu 18 kwietnia 2023 roku Pan Robert Kasprzak złożył oświadczenie o rezygnacji z pełnienia funkcji Wiceprezesa Zarządu Banku Ochrony Środowiska S.A. ze skutkiem na dzień 30 kwietnia 2023 roku,
3. w dniu 24 maja 2023 roku Rada Nadzorcza podjęła uchwałę w sprawie rozwiązania umowy o świadczenie usług zarządzania zawartej z Wiceprezesem Zarządu Banku Jerzym Zaniem za porozumieniem stron. W wyniku zawartego Porozumienia, Pan Jerzy Zań przestał pełnić funkcję Wiceprezesa Zarządu Banku z dniem odbycia Walnego Zgromadzenia zatwierdzającego Sprawozdania Banku i Grupy za 2022 rok, tj. z dniem 23 czerwca 2023 roku,
4. w dniu 23 czerwca 2023 roku Pan Emil Ślązak złożył oświadczenie o rezygnacji z funkcji Wiceprezesa Zarządu kierującego pracami Zarządu Banku,
5. w dniu 23 czerwca 2023 roku Rada Nadzorcza:
• delegowała – z dniem 24 czerwca 2023 roku – Panią Iwonę Marciniak do czasowego pełnienia obowiązków Wiceprezesa Zarządu (do dnia zakończenia postępowania kwalifikacyjnego na stanowisko Członka Zarządu Banku Ochrony Środowiska S.A., jednak nie dłużej niż do dnia 24 września 2023 roku),
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 16
• delegowała – z dniem 23 czerwca 2023 roku - Pana Pawła Trętowskiego do czasowego pełnienia obowiązków Wiceprezesa Zarządu kierującego pracami Zarządu (do dnia zakończenia postępowania kwalifikacyjnego na stanowisko Prezesa Zarządu Banku Ochrony Środowiska S.A., jednak nie dłużej niż do dnia 23 września 2023 roku),
6. w dniu 29 czerwca 2023 roku Rada Nadzorcza powołała:
• Panią Iwonę Marciniak na stanowisko Wiceprezesa Zarządu Banku (z dniem 29 czerwca 2023 roku )
• Pana Sebastiana Bodzentę na stanowisko Wiceprezesa Zarządu Banku (z dniem 10 lipca 2023 roku ),
7. z dniem 25 września 2023 roku Rada Nadzorcza delegowała Pana Pawła Trętowskiego, Członka Rady Nadzorczej, do czasowego pełnienia obowiązków Wiceprezesa Zarządu powierzając mu jednocześnie kierowanie pracami Zarządu Banku Ochrony Środowiska S.A. do dnia zakończenia postępowania kwalifikacyjnego na stanowisko Prezesa Zarządu Banku Ochrony Środowiska S.A., jednak nie dłużej niż do dnia 25 grudnia 2023 roku,
8. z dniem 28 grudnia 2023 roku Rada Nadzorcza delegowała Pana Pawła Trętowskiego, Członka Rady Nadzorczej, do czasowego pełnienia obowiązków Wiceprezesa Zarządu powierzając mu jednocześnie kierowanie pracami Zarządu Banku do dnia zakończenia postępowania kwalifikacyjnego na stanowisko Prezesa Zarządu Banku Ochrony Środowiska S.A., jednak nie dłużej niż do dnia 28 marca 2024 roku.
Na dzień sporządzenia niniejszego sprawozdania skład Zarządu kształtuje się w sposób następujący:
• Paweł Trętowski - Członek Rady Nadzorczej delegowany do czasowego pełnienia obowiązków Wiceprezesa Zarządu kierującego pracami Zarządu
• Arkadiusz Garbarczyk - Wiceprezes - pierwszy zastępca Prezesa Zarządu
• Sebastian Bodzenta - Wiceprezes Zarządu
• Iwona Marciniak - Wiceprezes Zarządu
Skład Rady Nadzorczej Banku
Na dzień 31 grudnia 2023 roku skład Rady Nadzorczej przedstawiał się następująco:
• Piotr Sadownik - Przewodniczący Rady Nadzorczej
• Andrzej Matysiak - Sekretarz Rady Nadzorczej
• Piotr Bielarczyk - Członek Rady Nadzorczej
• Wojciech Krawczyk - Członek Rady Nadzorczej
• Marian Niemirski – Członek Rady Nadzorczej
• Aleksandra Świderska - Członek Rady Nadzorczej
• Waldemar Trelka - Członek Rady Nadzorczej
• Paweł Trętowski - Członek Rady Nadzorczej (z dniem 28 grudnia 2022 roku delegowany do czasowego pełnienia obowiązków Wiceprezesa Zarządu kierującego pracami Zarządu – na okres nie dłuższy niż do 28 marca 2024 roku)
Na dzień 31 grudnia 2022 roku skład Rady Nadzorczej przedstawiał się następująco:
• Piotr Sadownik - Przewodniczący Rady Nadzorczej
• Iwona Marciniak - Wiceprzewodniczący Rady Nadzorczej
• Andrzej Matysiak - Sekretarz Rady Nadzorczej
• Piotr Bielarczyk - Członek Rady Nadzorczej
• Paweł Sałek - Członek Rady Nadzorczej
• Emil Ślązak - delegowany do czasowego pełnienia obowiązków Prezesa Zarządu
• Aleksandra Świderska - Członek Rady Nadzorczej
• Tadeusz Wyrzykowski - Członek Rady Nadzorczej
W trakcie 2023 roku skład Rady Nadzorczej ulegał następującym zmianom :
1. w dniu 08 lutego 2023 roku dotychczasowy Członek Rady Nadzorczej Pan Emil Ślązak – w związku z powołaniem go z tym dniem na stanowisko Wiceprezesa Zarządu Banku – złożył oświadczenie o rezygnacji z członkostwa w Radzie Nadzorczej BOŚ S.A.
2. w dniu 23 czerwca 2023 roku Zwyczajne Walne Zgromadzenie powołało w skład Rady Nadzorczej:
• Pana Wojciecha Krawczyka,
• Pana Mariana Niemirskiego,
• Pana Waldemara Trelkę,
• Pana Pawła Trętowskiego.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 17
3.w dniu 23 czerwca 2023 roku Rada Nadzorcza Banku podjęła uchwały w sprawie:
• delegowania – z dniem 24 czerwca 2023 roku – Pani Iwony Marciniak do czasowego pełnienia obowiązków Wiceprezesa Zarządu (do dnia zakończenia postępowania kwalifikacyjnego na stanowisko Członka Zarządu Banku Ochrony Środowiska S.A., jednak nie dłużej niż do dnia 24 września 2023 roku)
• delegowania – z dniem 23 czerwca 2023 roku – Pana Pawła Trętowskiego do czasowego pełnienia obowiązków Wiceprezesa Zarządu kierującego pracami Zarządu (do dnia zakończenia postępowania kwalifikacyjnego na stanowisko Prezesa Zarządu Banku Ochrony Środowiska S.A., jednak nie dłużej niż do dnia 23 września 2023 roku),
4. w dniu 29 czerwca 2023 roku Rada Nadzorcza Banku podjęła uchwałę w sprawie powołania z dniem 29 czerwca 2023 roku Pani Iwony Marciniak na stanowisko Wiceprezesa Zarządu. W związku z powyższym, z tym samym dniem, Pani Iwona Marciniak złożyła rezygnację z funkcji członka Rady Nadzorczej BOŚ S.A.
5. w dniu 06 września 2023 roku Rada Nadzorcza powołała Pana Tadeusza Wyrzykowskiego na funkcję Wiceprzewodniczącego Rady Nadzorczej,
6. w dniu 21 września 2023 roku Rada Nadzorcza Banku podjęła uchwałę w sprawie delegowania – z dniem 25 września 2023 roku – Pana Pawła Trętowskiego do czasowego pełnienia obowiązków Wiceprezesa Zarządu kierującego pracami Zarządu (do dnia zakończenia postępowania kwalifikacyjnego na stanowisko Prezesa Zarządu Banku Ochrony Środowiska S.A., jednak nie dłużej niż do dnia 25 grudnia 2023 roku),
7. w dniu 15 grudnia 2023 roku Rada Nadzorcza Banku podjęła uchwałę w sprawie delegowania – z dniem 28 grudnia 2023 roku – Pana Pawła Trętowskiego, Członka Rady Nadzorczej, do czasowego pełnienia obowiązków Wiceprezesa Zarządu powierzając mu jednocześnie kierowanie pracami Zarządu Banku do dnia zakończenia postępowania kwalifikacyjnego na stanowisko Prezesa Zarządu Banku Ochrony Środowiska S.A., jednak nie dłużej niż do dnia 28 marca 2024 roku,
8. w dniu 25 października 2023 roku Pan Paweł Sałek złożył z tym dniem rezygnację z funkcji Członka Rady Nadzorczej Banku
Do dnia sporządzenia niniejszej informacji ww. skład Rady Nadzorczej nie uległ zmianie.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 18
2.Kwestie związane z klimatem
Misją BOŚ określoną w Strategii Banku jest kompleksowe finansowanie i wsparcie zielonej transformacji. Bank angażuje się w finansowanie przedsięwzięć proekologicznych, których celem jest wygenerowanie nie tylko efektów biznesowych, ale także efektów środowiskowo-ekologicznych. Bank podejmuje współfinansowanie różnorodnych przedsięwzięć wpływających na poprawę stanu środowiska, w szczególności przedsięwzięć proekologicznych objętych wsparciem przez politykę organów państwa i politykę Unii Europejskiej, w tym działania służące wdrażaniu niskoemisyjnej gospodarki.
Model biznesowy banku oparty jest na dążeniu do maksymalizacji zielonych aktywów poprzez realizację następujących celów środowiskowych takich jak: łagodzenie zmian klimatu, adaptację do zmian klimatu, zrównoważone wykorzystywanie i ochronę zasobów wodnych i morskich, przejście na gospodarkę o obiegu zamkniętym, zapobieganie zanieczyszczeniu i jego kontrolę, ochronę i odbudowę bioróżnorodności i ekosystemów. Bank od wielu lat stosuje opracowane i systematycznie aktualizowane wewnętrzne zasady kwalifikacji transakcji do portfela proekologicznego. Równocześnie Bank stosuje i dostosowuje procedury do regulacji dotyczących raportowania i klasyfikacji zielonych aktywów (tzw. systematyka UE).
Bank podejmuje współpracę w zakresie finansowania przedsięwzięć proekologicznych z podmiotami i instytucjami publicznymi i państwowymi, których misją jest wspieranie przedsięwzięć proekologicznych, w szczególności takimi, jak Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, Wojewódzkie Fundusze Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, Bank Gospodarstwa Krajowego, a także europejskie banki działające na rzecz finansowania zrównoważonego rozwoju. Bank posiada rozbudowane struktury i zasoby wyspecjalizowanych ekspertów związanych z ekologią.
Zarządzanie ryzykiem ESG w Banku, w tym ryzykiem klimatycznym, jest realizowane na wszystkich poziomach struktury organizacyjnej banku, zgodnie z przyjętą Polityką i Zasadami zarządzania ryzykiem ESG. Identyfikacja ryzyk ESG wszystkich Klientów Instytucjonalnych obejmuje m.in. ocenę działań na rzecz środowiska szczególnie odnoszących się do nakładów na jego ochronę, redukcji zanieczyszczeń, poziomu emisji dwutlenku węgla i zużycia energii, czy energooszczędnych technologii. W przypadku identyfikacji takich ryzyk następuje ich opomiarowanie. W zależności od stopnia występującego u klienta ubiegającego się o finansowanie ryzyka ESG, udzielenie finansowania może być uzależnione od podjęcia działań mitygujących te ryzyka lub też w ostateczności może nastąpić odmowa finansowania z uwagi na nieakceptowalny poziom ryzyka ESG – niezależnie od posiadanej zdolności kredytowej oraz proponowanego stopnia zabezpieczenia spłaty długu.
Zgodnie z przyjętą w grudniu 2023 Strategią ESG, stanowiącą kontynuację Strategii ESG na lata 2021-2023, Bank realizuje Politykę Klimatyczną. Polityka Klimatyczna wytycza kierunki działań Banku Ochrony Środowiska S.A. zmierzających do przeciwdziałania zmianom klimatu i adaptacji do zmian klimatu oraz osiągnięcia przez bank celów w zakresie redukcji emisji zgodnie z zapisami Strategii ESG. Cele polityki są realizowane poprzez działania skoncentrowane na: ograniczaniu śladu węglowego Banku, wspieraniu transformacji klimatycznej klientów, ograniczaniu finansowania sektorów i projektów wysokoemisyjnych, zarządzaniu ryzykiem związanym ze zmianami klimatu, wykorzystaniu szans i ewentualnych pozytywnych skutków zmian klimatu.
Zgodnie z przyjętymi zobowiązaniami Bank corocznie oblicza emisje gazów cieplarnianych związanych ze swoją działalnością (ślad węglowy). Bank ma aspirację dążenia do neutralności klimatycznej rozumianej jako zerowa emisja netto obliczana w zakresach I i II do 2030 roku, a dla emisji niemożliwych do uniknięcia Bank będzie podejmował działania kompensacyjne.
Będąc uczestnikiem inicjatywy Science Based Targets, Grupa BOŚ zobowiązuje się do walidacji, ogłoszenia i realizacji celów dekarbonizacji zgodnych z wiedzą naukową, obejmujących m.in. emisje portfela w 2024 roku. Wyliczenia emisji są corocznie poddawane weryfikacji niezależnego podmiotu. Wyniki wyliczeń są publikowane m.in. w sprawozdawczości niefinansowej.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 19
3.Informacje o przyjętych zasadach (polityce) rachunkowości przy sporządzaniu sprawozdania finansowego
3.1.Podstawa sporządzenia i oświadczenie o zgodności
Roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy BOŚ obejmuje:
• Skonsolidowany rachunek zysków i strat za okres 12 miesięcy, zakończony dnia 31 grudnia 2023 roku oraz dane porównawcze za okres 12 miesięcy, zakończony dnia 31 grudnia 2022 roku,
• skonsolidowane sprawozdanie z całkowitych dochodów za okres 12 miesięcy, zakończony dnia 31 grudnia 2023 roku oraz dane porównawcze za okres 12 miesięcy, zakończony dnia 31 grudnia 2022 roku,
• skonsolidowane sprawozdanie z sytuacji finansowej na dzień 31 grudnia 2023 roku oraz dane porównawcze na dzień 31 grudnia 2022 roku,
• skonsolidowane sprawozdanie ze zmian w kapitale własnym za okres 12 miesięcy, zakończony dnia 31 grudnia 2023 roku oraz dane porównawcze za okres 12 miesięcy, zakończony dnia 31 grudnia 2022 roku,
• skonsolidowane sprawozdanie z przepływów pieniężnych za okres 12 miesięcy, zakończony dnia 31 grudnia 2023 roku oraz dane porównawcze za okres 12 miesięcy, zakończony dnia 31 grudnia 2022 roku,
• dodatkowe noty objaśniające.
Niniejsze roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe zostało sporządzone zgodnie z Międzynarodowymi Standardami Sprawozdawczości Finansowej (MSSF) w wersji zatwierdzonej przez Unię Europejską (UE), obowiązującymi na dzień sprawozdawczy tj. 31 grudnia 2023 roku, przy zastosowaniu takich samych zasad rachunkowości dla każdego okresu z zachowaniem koncepcji kosztu historycznego, za wyjątkiem następujących pozycji wycenianych wg wartości godziwej:
Sposób ujęcia zmian wartości godziwej przez:
Instrumenty finansowe przeznaczone do obrotu
wynik finansowy
Pochodne instrumenty finansowe zabezpieczające wartość godziwą
wynik finansowy
Należności od klientów, których przepływy pieniężne nie spełniają testu przepływów pieniężnych
wynik finansowy
Inwestycyjne dłużne papiery wartościowe utrzymywane w modelu biznesowym, którego celem jest uzyskanie kontraktowych przepływów pieniężnych lub sprzedaż
inne dochody całkowite
Inwestycyjne kapitałowe papiery wartościowe
inne dochody całkowite
MSSF obejmują standardy i interpretacje zaakceptowane przez Radę Międzynarodowych Standardów Rachunkowości (RMSR) oraz Komitet ds. Interpretacji Międzynarodowej Sprawozdawczości Finansowej (KIMSF).
Dom Maklerski BOŚ S.A., BOŚ Leasing - EKO Profit S.A. oraz MS Wind Sp. z o.o. sporządzają sprawozdania finansowe zgodnie z Międzynarodowymi Standardami Sprawozdawczości Finansowej (MSSF) w wersji zatwierdzonej przez Unię Europejską (UE).
Niniejsze roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe jest sporządzone w złotych polskich (zł), w zaokrągleniu do tysiąca złotych (tys. zł).
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 20
3.2. Standardy i interpretacje oraz zmiany do standardów, które zostały po raz pierwszy zastosowane w 2023 roku
Następujące zmiany do istniejących standardów wydane przez Radę Międzynarodowych Standardów Rachunkowości (RMSR) oraz zatwierdzone do stosowania w Unii Europejskiej (UE) zostały po raz pierwszy zastosowane w sprawozdaniu finansowym za 2023 rok:
MSSF
Charakter zmian
Data wejścia w życie w UE / zatwierdzenia przez UE
Wpływ na Grupę BOŚ
MSSF 17 „Umowy ubezpieczeniowe” z późniejszymi zmianami do MSSF 17
MSSF 17 definiuje nowe podejście do rozpoznawania, wyceny, prezentacji i ujawniania umów ubezpieczeniowych. Głównym celem MSSF 17 jest zagwarantowanie przejrzystości oraz porównywalności sprawozdań finansowych ubezpieczycieli. W tym celu jednostka będzie ujawniała szereg informacji ilościowych i jakościowych umożliwiających użytkownikom sprawozdania finansowego ocenę wpływu umów ubezpieczeniowych na sytuację finansową, wyniki finansowe oraz przepływy pieniężne jednostki. MSSF 17 wprowadza szereg istotnych zmian w stosunku do dotychczasowych wymogów MSSF 4. Dotyczą one między innymi: poziomów agregacji na jakim wykonywane są obliczenia, metody wyceny zobowiązań ubezpieczeniowych, rozpoznawania zysku lub straty w czasie, ujmowania reasekuracji, wydzielania komponentu inwestycyjnego, sposobu prezentacji poszczególnych pozycji bilansu oraz rachunku zysków i strat jednostek sprawozdawczych, w tym oddzielnej prezentacji przychodów z ubezpieczeń, kosztów usług ubezpieczeniowych, a także przychodów lub kosztów finansowych.
01 stycznia 2016 roku
/ 19 listopada 2021 roku
Zmiana nie miała istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe
Zmiany do MSSF 17 „Umowy ubezpieczeniowe” – zastosowanie MSSF 17 i MSSF 9
Zmiany dotyczą danych porównawczych przy zastosowaniu MSSF 17 i MSSF 9 po raz pierwszy.
01 stycznia 2023 roku
/ 08 września 2022 roku
Zmiana nie miała istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe
Zmiany do MSR 1 „Prezentacja sprawozdań finansowych” – Ujawnienia na temat istotnych zasad rachunkowości
Zmiany do MSR 1 precyzują zakres ujawnień istotnych zasad rachunkowości. Zgodnie z wprowadzonymi zmianami w sprawozdaniu finansowym powinny być ujawniane tylko zasady rachunkowości, które mają istotny wpływ na informacje w nim zawarte.
01 stycznia 2023 roku
/ 02 marca 2022 roku
Zmiana nie miała istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe
Zmiany do MSR 8 „Zasady (polityka) rachunkowości, zmiany wartości szacunkowych i korygowanie błędów”
Zmiana do MSR 8 dotyczyła doprecyzowania definicji szacunków księgowych jako kwot pieniężnych, ujętych w sprawozdaniu finansowym, które są przedmiotem niepewności pomiaru.
01 stycznia 2023 roku
/ 02 marca 2022 roku
Zmiana nie miała istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 21
Zmiany do MSR 12 „Podatek dochodowy” - Podatek odroczony dotyczący aktywów i zobowiązań z pojedynczej transakcji
Zmiany do MSR 12 precyzują zasady ewidencji podatku odroczonego od transakcji, w przypadku których spółki ujmują zarówno składnik aktywów, jak i zobowiązanie, co z kolei powoduje ewentualnie powstanie dodatnich oraz ujemnych różnic przejściowych jednocześnie. Dotyczy to m.in. transakcji takich jak leasing czy zobowiązań z tytułu likwidacji składnika aktywów.
Jednostki są zobowiązane do ujęcia podatku odroczonego z tytułu tego rodzaju operacji (nie jest możliwe zastosowanie wyłączenia z ujęcia podatku odroczonego).
01 stycznia 2023 roku
/ 11 sierpnia 2022 roku
Zmiana nie miała istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe
Zmiany do MSR „12 Podatek dochodowy”: Międzynarodowa Reforma Podatkowa – Modelowe Zasady Drugiego Filaru
Ujawnienia związane ze stosowaniem modelowych zasad II filaru OECD oraz ujawnienie o zastosowaniu wyjątku od standardu, gdy jednostka nie ujmuje aktywów i zobowiązań z tytułu odroczonego podatku dochodowego związanych z podatkami dochodowymi filaru II ani nie ujawnia informacji na temat tych aktywów i zobowiązań.
01 stycznia 2023 roku
/ 08 listopada 2023 roku
Zmiana nie miała istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 22
3.3.Kontynuacja działalności
Ze względu na powstanie straty bilansowej w 2015 roku Bank wdrożył Program Postępowania Naprawczego (PPN) na podstawie art. 142 ust. 1 Prawa bankowego w brzmieniu obowiązującym do 08 października 2016 roku, zgodnie z art. 381 ust. 4 ustawy z dnia 10 czerwca 2016 roku o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji.
W dniu 17 lipca 2020 roku do Banku wpłynęła decyzja Komisji Nadzoru Finansowego w związku z wszczętym z urzędu w dniu 12 maja przez Komisję Nadzoru Finansowego (KNF) postępowaniem administracyjnym w przedmiocie nakazania opracowania grupowego planu naprawy Banku Ochrony Środowiska S.A. – na podstawie art. 141n ust. 1 ustawy Prawo Bankowe z dnia 29 sierpnia 1997 roku. Natomiast, w dniu 20 lipca 2020 roku do Banku wpłynęła druga decyzja KNF w związku z wszczętym z urzędu w dniu 12 maja przez KNF postępowaniem administracyjnym w przedmiocie ograniczenia zakresu podmiotowego grupowego planu naprawy do podmiotów wchodzących w skład Grupy BOŚ (tj. Bank Ochrony Środowiska S.A., Dom Maklerski S.A., BOŚ Leasing EKO-Profit S.A. oraz MS Wind sp. z o.o.).
Bank opracował Grupowy Plan Naprawy (GPN) i przedłożył go KNF w październiku 2020 roku. Komisja Nadzoru Finansowego w piśmie z dnia 21 stycznia 2021 roku, w związku z postępowaniem administracyjnym w przedmiocie zatwierdzenia GPN, wezwała Bank do uzupełnienia oraz zmiany GPN, w tym przyjęcie jako punkt wyjścia zaudytowanych danych finansowych wg stanu na dzień 31 grudnia 2020 roku. BOŚ zgodnie z wezwaniem KNF skorygował GPN i złożył go KNF. W dniu 17 grudnia 2021 roku Komisja Nadzoru Finansowego zatwierdziła GPN.
Zatwierdzenie GPN przez KNF oznacza zakończenie obowiązków płynących z działań sanacyjnych realizowanych w ramach Programu Postępowania Naprawczego.
W 2021 roku Bank opracował Ramową Strategię działania BOŚ S.A. na lata 2021 – 2023 (Strategia), przy zachowaniu spójności z GPN pod względem założeń, kierunków i planowanych do osiągnięcia celów.
W dniu 31 grudnia 2021 roku Bank podjął decyzję o uruchomieniu GPN zatwierdzonego przez KNF. Działania naprawcze podejmowane w ramach GPN mają na celu osiągnięcie przez Bank trwałej rentowności. Niezależnie od faktu realizacji Planu Naprawy, Bank jest zobowiązany do jego cyklicznej aktualizacji.
W kwietniu 2023 roku Bank złożył do Komisji Nadzoru Finansowego aktualizację Grupowego Planu Naprawy opracowaną z uwzględnieniem zmian warunków prowadzenia działalności bankowej, a szczególnie wzrostu kosztów ryzyka prawnego związanego z kredytami hipotecznymi denominowanymi w walutach obcych w konsekwencji opublikowanej w dniu 16 lutego 2023 roku niekorzystnej dla sektora bankowego opinii Rzecznika Generalnego TSUE, zgodnie z którą: przepisy dyrektywy 93/13 nie stoją na przeszkodzie wykładni sądowej prawa krajowego, zgodnie z którą w przypadku uznania, iż umowa kredytu zawarta przez konsumenta i bank jest od początku nieważna z powodu zawarcia w niej nieuczciwych warunków umownych, konsument, oprócz zwrotu pieniędzy zapłaconych na podstawie tej umowy oraz zapłaty odsetek ustawowych za opóźnienie od chwili wezwania do zapłaty, może w następstwie takiego uznania domagać się od banku także dodatkowych świadczeń. W październiku 2023 roku, w związku z wezwaniem KNF, Bank złożył kolejną aktualizację GPN, w której m.in. zweryfikowano i zaktualizowano założenia makroekonomiczne, a w obszarze jakości portfela kredytowego przeprowadzono weryfikację wartości progowych wskaźnika NPL. Bank określił także działania podejmowane w celu poprawy jakości portfela kredytowego.
W dniu 26 stycznia 2024 roku Komisja Nadzoru Finansowego zatwierdziła zaktualizowany Grupowy Plan Naprawy BOŚ S.A.
W 2023 roku Bank kontynuował realizację Grupowego Programu Naprawy. Na dzień 31 grudnia 2023 roku wszystkie wiodące wskaźniki GPN, zarówno jednostkowe jak i skonsolidowane pozostawały na poziomie bezpiecznym. W obszarze wskaźników uzupełniających, Bank odnotował przekroczenie dwóch wskaźników planu naprawy w grupie wskaźników rentowności – „miesięczny wynik okresu bieżącego” oraz „kwartalny wynik okresu bieżącego”. Przekroczenie obu tych wskaźników uzupełniających nie było istotne z perspektywy założenia o kontynuacji działalności, gdyż miało charakter przejściowy i było głównie efektem wysokiego poziomu kosztu ryzyka prawnego związanego ze sprawami spornymi dotyczącymi walutowych kredytów hipotecznych, a także odpisów kredytowych
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 23
na należności od klientów instytucjonalnych w IV kwartale 2023 roku. Bank zakończył cały 2023 rok dodatnim wynikiem finansowym.
Bank utrzymuje wskaźniki adekwatności kapitałowej powyżej poziomów zalecanych przez Komisję Nadzoru Finansowego (szczegółowe informacje są podane w nocie 6.3). Płynność finansowa Banku kształtuje się na poziomie odpowiednim i przekraczającym wymagania nadzorcze (szczegółowe informacje są podane w nocie 6.2.1).
Konflikt zbrojny w Ukrainie nie miał znaczącego wpływu na płynność finansową i adekwatność kapitałową Banku. Bank utrzymał w tym czasie pełną zdolność operacyjną.
Biorąc pod uwagę opisane czynniki nie stwierdza się istnienia okoliczności wskazujących na zagrożenie kontynuowania działalności przez Bank w okresie co najmniej 12 miesięcy po dniu bilansowym na skutek zamierzonego lub przymusowego zaniechania bądź ograniczenia dotychczasowej działalności.
3.4.Konsolidacja
Niniejsze skonsolidowane roczne sprawozdanie finansowe obejmuje dane finansowe Banku Ochrony Środowiska S.A. oraz dane finansowe jednostek zależnych, sporządzone za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 roku. Sprawozdania finansowe jednostek zależnych sporządzane są w oparciu o jednolite zasady rachunkowości zastosowane dla transakcji i zdarzeń gospodarczych o podobnym charakterze oraz za ten sam okres sprawozdawczy co sprawozdanie jednostki dominującej.
Wszystkie znaczące salda i transakcje pomiędzy jednostkami Grupy BOŚ, w tym niezrealizowane zyski wynikające z transakcji w ramach Grupy BOŚ, zostały w całości wyeliminowane. Niezrealizowane straty są eliminowane, chyba że dowodzą wystąpienia utraty wartości.
Jednostki zależne podlegają konsolidacji w okresie od dnia objęcia nad nimi kontroli przez Grupę BOŚ, a przestają być konsolidowane od dnia ustania kontroli. Sprawowanie kontroli przez jednostkę dominującą ma miejsce wtedy, gdy:
1. posiada władzę nad danym podmiotem,
2. podlega ekspozycji na zmienne zwroty lub posiada prawa do zmiennych zwrotów z tytułu swojego zaangażowania w danej jednostce,
3. ma możliwość wykorzystania władzy w celu kształtowania poziomu generowanych zwrotów.
Grupa BOŚ weryfikuje swoją kontrolę nad innymi jednostkami, jeżeli wystąpiła sytuacja wskazująca na zmianę jednego lub kilku z wyżej wymienionych warunków sprawowania kontroli.
Jeżeli Grupa BOŚ posiada mniej niż większość praw głosu w danej jednostce, ale posiadane prawa głosu wystarczają do umożliwienia jej jednostronnego kierowania istotnymi działaniami tej jednostki, znaczy to, że sprawuje nad nią władzę. Przy ocenie, czy prawa głosu w danej jednostce wystarczają dla zapewnienia władzy, Grupa BOŚ analizuje wszystkie istotne okoliczności, w tym:
1. wielkość posiadanego pakietu praw głosu w porównaniu do rozmiaru udziałów i stopnia rozproszenia praw głosu posiadanych przez innych udziałowców,
2. potencjalne prawa głosu posiadane przez Grupę, innych udziałowców lub inne strony,
3. prawa wynikające z innych ustaleń umownych, a także
4. dodatkowe okoliczności, które mogą dowodzić, że Grupa posiada lub nie posiada możliwości kierowania istotnymi działaniami w momentach podejmowania decyzji, w tym wzorce głosowania zaobserwowane na poprzednich zgromadzeniach udziałowców.
Na dzień 31 grudnia 2023 roku nie ma podmiotów, w których Bank posiada mniej niż większość praw głosu w danej jednostce i jednocześnie sprawuje kontrolę.
Zmiany w udziale własnościowym jednostki dominującej, które nie skutkują utratą kontroli nad jednostką zależną są ujmowane jako transakcje kapitałowe. W takich przypadkach w celu odzwierciedlenia zmian we względnych udziałach w jednostce zależnej Grupa BOŚ dokonuje korekty wartości bilansowej udziałów kontrolujących oraz udziałów niekontrolujących. Wszelkie różnice pomiędzy kwotą korekty udziałów niekontrolujących, a wartością godziwą kwoty zapłaconej lub otrzymanej odnoszone są na kapitał własny i przypisywane do właścicieli jednostki dominującej.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 24
Jeżeli Grupa BOŚ utraci kontrolę nad jednostką zależną, w rachunku zysków i strat ujmuje się zysk lub stratę, obliczone jako różnica między zagregowaną kwotą otrzymanej zapłaty i wartością godziwą zachowanych udziałów, a pierwotną wartością bilansową aktywów (w tym wartości firmy) i zobowiązań tej jednostki zależnej i udziałów niesprawujących kontroli. Wszystkie kwoty związane z tą jednostką zależną, pierwotnie ujmowane w pozostałych całkowitych dochodach, rozlicza się tak, jak gdyby Grupa BOŚ bezpośrednio zbyła odpowiadające im aktywa lub zobowiązania jednostki zależnej (tj. przenosi na wynik finansowy lub do innej kategorii kapitału własnego zgodnie z postanowieniami odpowiednich MSSF). Wartość godziwa inwestycji posiadanych w byłej jednostce zależnej na dzień utraty kontroli traktowana jest jako wartość godziwa w chwili początkowego ujęcia zgodnie z MSSF 9.
3.5.Sprawozdawczość według segmentów operacyjnych
Segment operacyjny jest częścią BOŚ S.A. prowadzącą działalność gospodarczą:
1. segment prowadzi działalność gospodarczą, w ramach której może osiągać przychody i ponosić koszty,
2. wyniki działalności operacyjnej segmentu są przeglądane regularnie przez osobę podejmującą w jednostce główne decyzje operacyjne,
3. odrębne informacje finansowe dla segmentu są dostępne.
Sprawozdawczość dotycząca segmentów jest oparta na tej samej podstawie, co zastosowana do celów sprawozdawczości wewnętrznej.
Zgodnie z MSSF 8 Grupa BOŚ wyodrębniła następujące segmenty operacyjne:
1. pion klienta instytucjonalnego,
2. pion klienta detalicznego,
3. działalność skarbowa i inwestycyjna,
4. działalność maklerska,
5. pozostałe (nieulokowane w segmentach).
Grupa BOŚ nie prowadzi działalności zdywersyfikowanej pod względem geograficznym. Szczegółowe zasady dotyczące sprawozdawczości według segmentów działalności przedstawiono w nocie 50.
3.6. Wycena pozycji wyrażonych w walutach obcych
Waluta funkcjonalna
Pozycje zawarte w sprawozdaniu finansowym wycenia się w walucie funkcjonalnej, która jest walutą podstawowego środowiska gospodarczego, w którym Grupa BOŚ prowadzi działalność.
Walutą funkcjonalną Grupy BOŚ jest złoty polski.
Transakcje i salda
Transakcje wyrażone w walutach obcych przeliczane są na walutę funkcjonalną według kursu obowiązującego w dniu transakcji, a wynik tego przeliczenia jest ujmowany w rachunku zysków i strat.
Aktywa i pasywa bilansowe oraz zobowiązania pozabilansowe w walutach obcych przeliczane są po kursie obowiązującym na koniec okresu sprawozdawczego.
Aktywa i zobowiązania o charakterze niepieniężnym wyceniane wg wartości godziwej, przeliczane są wg kursu obowiązującego w dniu dokonania wyceny.
Aktywa i zobowiązania o charakterze niepieniężnym wyceniane wg kosztu nabycia, przeliczane są wg kursu obowiązującego w dniu powstania tych pozycji.
3.7.Przychody i koszty z tytułu odsetek
W rachunku zysków i strat ujmowane są wszystkie przychody odsetkowe dotyczące instrumentów finansowych wycenianych według zamortyzowanego kosztu przy wykorzystaniu metody efektywnej stopy procentowej oraz
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 25
oprocentowanych aktywów finansowych wycenianych według wartości godziwej przez inne dochody całkowite lub przez wynik finansowy.
Metoda efektywnej stopy procentowej jest metodą obliczania zamortyzowanej wartości początkowej aktywów lub zobowiązań finansowych oraz alokacji przychodów lub kosztów z tytułu odsetek do właściwego okresu. Efektywna stopa procentowa jest to stopa, dla której zdyskontowane przyszłe płatności lub wpływy pieniężne są równe bieżącej wartości bilansowej netto danego aktywa lub zobowiązania finansowego. Obliczając efektywną stopę procentową, Grupa BOŚ szacuje przepływy pieniężne uwzględniając wszystkie warunki umowne danego instrumentu finansowego (np. opcje wcześniejszej spłaty niepodlegające wydzieleniu), nie biorąc jednak pod uwagę możliwych przyszłych strat z tytułu niespłaconych kredytów. Kalkulacja ta uwzględnia wszystkie opłaty zapłacone lub otrzymane między stronami umowy, które są integralną częścią efektywnej stopy procentowej oraz koszty transakcji i wszystkie inne premie lub dyskonta.
W momencie dokonania odpisu z tytułu utraty wartości aktywa finansowego lub grupy podobnych aktywów finansowych, przychody z tytułu odsetek od wartości netto tych aktywów wykazywane są według stopy procentowej, według której zdyskontowane zostały przyszłe przepływy pieniężne dla celów wyceny utraty wartości.
3.8.Przychody i koszty z tytułu opłat i prowizji
Przychody i koszty z tytułu opłat i prowizji dotyczące należności od klientów ujmuje się jako element przychodu odsetkowego wg metody efektywnej stopy procentowej. Opłaty i prowizje za udzielenie kredytu, pobrane przed jego uruchomieniem, podlegają odroczeniu do momentu wypłaty klientowi środków pieniężnych. Opłaty z tytułu udostępnienia kredytów konsorcjalnych wykazuje się jako przychód po zakończeniu organizacji konsorcjum, jeżeli Grupa BOŚ nie zachowała dla siebie żadnej części ryzyka kredytowego lub zachowała część o tej samej efektywnej stopie procentowej co inni uczestnicy.
Pozostałe przychody z tytułu opłat i prowizji ujmuje się zasadniczo w momencie przeniesienia przyrzeczonych towarów lub usług na klienta. W przypadku opłat i prowizji z tytułu przyznanych limitów kredytowych rozpoznanie przychodu następuje z upływem czasu dostępności tych limitów.
Koszty z tytułu opłat i prowizji ujmuje się zgodnie z zasadą memoriału, tj. w momencie otrzymania usług od dostawcy, przy czym koszty z tytułu opłat obowiązkowych wynikających z przepisów prawnych ujmowane są w momencie powstania zobowiązania do zapłaty.
3.9.Zasady ujmowania przychodów i kosztów związanych z bancassurance
Grupa BOŚ ujmuje i rozlicza przychody i koszty z tytułu oferowanych produktów ubezpieczeniowych zgodnie z treścią ekonomiczną tych produktów. Ze względu na treść ekonomiczną Grupa BOŚ klasyfikuje opłaty z tytułu oferowanych produktów ubezpieczeniowych na następujące grupy:
1. integralna część wynagrodzenia z tytułu oferowanego dodatkowo instrumentu finansowego,
2. wynagrodzenie otrzymywane z tytułu świadczenia usług pośrednictwa ubezpieczeniowego,
3. wynagrodzenie za wykonanie dodatkowych czynności po sprzedaży produktu ubezpieczeniowego.
Otrzymane lub należne Grupie BOŚ opłaty z tytułu sprzedaży produktu ubezpieczeniowego wraz z instrumentem finansowym, gdy produkt ubezpieczeniowy jest bezpośrednio powiązany z instrumentem finansowym, stanowi integralną część wynagrodzenia z tytułu oferowanego instrumentu finansowego i rozliczane jest w czasie jako integralna część stopy procentowej oraz ujmowane w rachunku zysków i strat w pozycji przychody z tytułu odsetek.
Bezpośrednie powiązanie występuje w szczególności, gdy jest spełniony co najmniej jeden z dwóch warunków:
1. instrument finansowy jest oferowany przez Grupę BOŚ zawsze z produktem ubezpieczeniowym, tj. obydwie transakcje zostały zawarte w tym samym czasie lub zostały zawarte w sekwencji, w której każda kolejna transakcja wynika z poprzedniej,
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 26
2.produkt ubezpieczeniowy jest oferowany przez Grupę BOŚ wyłącznie z instrumentem finansowym, tj. nie ma możliwości zakupu w Grupie BOŚ produktu ubezpieczeniowego identycznego co do formy prawnej, warunków i treści ekonomicznej bez połączonego zakupu finansowego.
Przy braku spełnienia jednego z warunków dokonywana jest szczegółowa analiza treści ekonomicznej produktu ubezpieczeniowego pod kątem spełnienia kryteriów niezależności umów ubezpieczenia od oferowanych instrumentów finansowych. Analiza bezpośredniego powiązania produktu ubezpieczeniowego z instrumentem finansowym może skutkować podziałem opłaty na część stanowiącą element zamortyzowanego kosztu instrumentu finansowego, wynagrodzenie należne Grupie BOŚ z tytułu usług pośrednictwa ubezpieczeniowego przy sprzedaży produktu ubezpieczeniowego oraz część stanowiącą wynagrodzenie za wykonanie dodatkowych czynności po sprzedaży produktu ubezpieczeniowego.
Podział otrzymanej lub należnej opłaty dokonywany jest proporcjonalnie do zaangażowania pracowników Grupy w czynności związane ze sprzedażą instrumentu finansowego, ze świadczeniem usług pośrednictwa ubezpieczeniowego oraz dodatkową obsługą umów ubezpieczenia po sprzedaży produktu ubezpieczeniowego.
Wynagrodzenie z tytułu wykonania usługi pośrednictwa Grupy BOŚ ujmuje w przychodach z tytułu prowizji w momencie sprzedaży produktu ubezpieczeniowego lub jego odnowienia.
Przychody z tytułu wynagrodzenia za sprzedaż produktów ubezpieczeniowych pomniejszane są o rezerwę na oszacowaną przez Grupę BOŚ wartość procentową zwrotów dokonywanych w okresach po sprzedaży produktu ubezpieczeniowego (np. z tytułu rezygnacji przez klienta z ubezpieczenia).
Wysokość przewidywanych zwrotów oraz proporcje podziału przychodów ze względu na ich treść ekonomiczną jest weryfikowana każdorazowo po powzięciu informacji o istotnych zmianach w tym zakresie, nie rzadziej niż na dzień bilansowy.
Koszty bezpośrednio związane ze sprzedażą produktu ubezpieczeniowego z instrumentem finansowym rozliczane są zgodnie z zasadą współmierności przychodów i kosztów jako:
1. element zamortyzowanego kosztu instrumentu finansowego, jeżeli całość przychodów związanych ze sprzedażą produktu ubezpieczeniowego będzie rozliczana metodą efektywnej stopy procentowej,
2. odpowiednio w proporcji zastosowanej przy podziale przychodów na rozpoznawane w ramach kalkulacji kosztu zamortyzowanego i przychodów rozpoznawanych jednorazowo lub rozliczanych w czasie, jeżeli dokonano podziału wynagrodzenia.
Koszty stałe lub niepowiązane bezpośrednio ze sprzedażą produktów ubezpieczeniowych lub instrumentów finansowych są ujmowane w rachunku zysków i strat w momencie ich poniesienia.
3.10.Rachunkowość zabezpieczeń
Rachunkowość zabezpieczeń stosuje się w celu kompensowania zmian wartości godziwej pozycji zabezpieczanych i pozycji zabezpieczających.
Na podstawie przepisów przejściowych MSSF 9, Grupa BOŚ podjęła decyzję o kontynuacji zasad MSR 39 w zakresie stosowania zasad rachunkowości zabezpieczeń.
Grupa BOŚ może podjąć decyzję o przejściu na stosowanie wymogów MSSF 9 w zakresie rachunkowości zabezpieczeń w terminie późniejszym. Zgodnie z zasadami rachunkowości zabezpieczeń zawartymi w MSSF 9, w przypadku wdrożenia w Grupie kolejnej rachunkowości zabezpieczeń wartości godziwej lub przepływów pieniężnych konieczne jest stosowanie wymogów zawartych w MSSF 9.
Grupa BOŚ stosuje rachunkowość zabezpieczeń pod warunkiem spełnienia wszystkich poniższych kryteriów, określonych w MSR 39:
1. w momencie ustanowienia zabezpieczenia formalnie wyznaczono i udokumentowano powiązanie zabezpieczające, cel zarządzania ryzykiem przez Grupę BOŚ oraz strategię ustanowienia zabezpieczenia; dokumentacja zawiera identyfikację instrumentu zabezpieczającego, zabezpieczanej pozycji, charakter
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 27
zabezpieczanego ryzyka oraz sposób, w jaki Grupa BOŚ będzie oceniała efektywność instrumentu zabezpieczającego w kompensowaniu zagrożenia zmianami wartości godziwej pozycji zabezpieczanej.
2. oczekuje się, że zabezpieczenie będzie wysoce efektywne w kompensowaniu zmian wartości godziwej, zgodnie z udokumentowaną pierwotnie strategią zarządzania ryzykiem, dotyczącą tego konkretnego powiązania zabezpieczającego,
3. efektywność zabezpieczenia można wiarygodnie ocenić, tj. wartość godziwa pozycji zabezpieczanej oraz wartość godziwa instrumentu zabezpieczającego mogą być wiarygodnie wycenione,
4. zabezpieczenie jest na bieżąco oceniane i stwierdza się jego wysoką efektywność we wszystkich okresach sprawozdawczych, na które zabezpieczenia zostało ustanowione.
Rachunkowość zabezpieczeń jest integralnym elementem procesu zarządzania ryzykiem finansowym w Grupie BOŚ.
Zarządzanie ryzykiem finansowym odbywa się w ramach obowiązującego w Grupie BOŚ procesu zarządzania ryzykiem.
Grupa BOŚ wykorzystuje rachunkowość zabezpieczeń przy zabezpieczaniu wartości godziwej instrumentów finansowych. Zabezpieczenie wartości godziwej to zabezpieczenie przed zagrożeniem zmianami wartości godziwej ujętego składnika aktywów lub zobowiązania, albo uprawdopodobnionego przyszłego zobowiązania, albo wyodrębnionej części takiego składnika aktywów lub zobowiązania, albo uprawdopodobnionego przyszłego zobowiązania, które przypisać można konkretnemu rodzajowi ryzyka i które może wpływać na rachunek zysków i strat.
Zabezpieczenie wartości godziwej spełniające w danym okresie warunki rachunkowości zabezpieczeń Grupa BOŚ ujmuje w sposób następujący:
1. zmiany wartości godziwej instrumentu zabezpieczającego (tj. instrumentu pochodnego wyznaczonego i kwalifikującego się jako zabezpieczenie wartości godziwej) ujmuje się w rachunku zysków i strat,
2. zyski lub straty związane z pozycją zabezpieczaną, wynikające z zabezpieczanego ryzyka, korygują wartość bilansową zabezpieczanej pozycji i są ujmowane w rachunku zysków i strat,
3. odsetki od zabezpieczających instrumentów pochodnych prezentowane są w tej samej linii rachunku wyników, w której prezentowane są odsetki od instrumentów zabezpieczanych, tj. w wyniku odsetkowym,
4. wycena zabezpieczanych składników aktywów finansowych klasyfikowanych jako wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite, wynikająca z czynników innych niż zabezpieczane ryzyka, ujmowana jest w kapitale z aktualizacji wyceny do czasu zbycia lub terminu zapadalności tego składnika aktywów.
Grupa BOŚ zaprzestaje stosowania rachunkowości zabezpieczeń w przypadku wygaśnięcia, sprzedaży, rozwiązania lub wykonania instrumentu zabezpieczającego/zabezpieczanego, albo gdy powiązanie zabezpieczające przestało spełniać kryteria stosowania rachunkowości zabezpieczeń. Przy zaprzestaniu stosowania rachunkowości zabezpieczeń wycena pozycji zabezpieczanych, które podlegają wycenie wg zamortyzowanego kosztu (bez stosowania zasad rachunkowości zabezpieczeń), przypisana zabezpieczanemu ryzyku, ujęta w okresach, kiedy zabezpieczenie było efektywne, podlega rozliczaniu do rachunku zysków i strat.
Grupa BOŚ nie stosuje rachunkowości zabezpieczeń przepływów pieniężnych.
3.11.Aktywa i zobowiązania finansowe
Początkowe ujęcie
Grupa BOŚ ujmuje składnik aktywów i zobowiązań finansowych w sprawozdaniu z sytuacji finansowej wtedy, gdy staje się związana postanowieniami umowy o ten instrument finansowy. Ujęcie aktywów finansowych następuje wtedy, gdy Grupa BOŚ nabywa prawo do otrzymania przepływów pieniężnych, a zobowiązań finansowych wtedy, gdy ma obowiązek dokonać wypłaty środków pieniężnych. Przy początkowym ujęciu składniki aktywów i zobowiązań finansowych podlegają klasyfikacji do odpowiedniej kategorii wyceny.
Wycena przy początkowym ujęciu składników aktywów i zobowiązań finansowych następuje wg wartości godziwej, która w przypadku pozycji niewycenianych wg wartości godziwej w okresach późniejszych jest powiększana lub zmniejszana o koszty bezpośrednie zawarcia transakcji.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 28
Zaprzestanie ujmowania aktywów finansowych
Grupa BOŚ zaprzestaje ujmowania składnika aktywów finansowych w sprawozdaniu z sytuacji finansowej w momencie, gdy:
1. Wygasają prawa umowne do otrzymania przepływów pieniężnych z danego składnika aktywów finansowych lub
2. Dokonuje przeniesienia składnika aktywów finansowych, przy czym przeniesienie spełnia warunki zaprzestania ujmowania, tj. w szczególności warunki przeniesienia powodują przeniesienie na stroną trzecią prawie całego ryzyka i korzyści z posiadania składnika aktywów finansowych, w przypadku pozostawienia prawa Grupy BOŚ do przepływów pieniężnych warunki przeniesienia wymagają przekazywania stronie trzeciej niezwłocznie wszystkich przepływów pieniężnych otrzymanych od dłużnika bez zobowiązania do pokrycia przez Grupę BOŚ kwot niespłaconych.
Zaprzestanie ujmowania składnika aktywów finansowych występuje najczęściej w przypadku spłaty kredytu lub pożyczki, sprzedaży bez przyrzeczenia odkupu, modyfikacji istotnej, unieważnienia umowy kredytowej .
Zaprzestanie ujmowania zobowiązań finansowych
Grupa BOŚ usuwa składnik zobowiązań finansowych w sprawozdaniu z sytuacji finansowej, gdy ulega wygaśnięciu w wyniku wykonania zobowiązania, umorzenia.
Wycena aktywów finansowych po okresie początkowego ujęcia
Po okresie początkowego ujęcia Grupa BOŚ dokonuje wyceny składników aktywów finansowych zgodnie z zasadami klasyfikacji, wg metody zamortyzowanego kosztu lub wg wartości godziwej.
Zamortyzowany koszt to kwota, w której składnik aktywów finansowych lub zobowiązanie finansowe wycenia się w momencie początkowego ujęcia, pomniejszona o spłaty kapitału oraz powiększona lub pomniejszona o ustaloną z zastosowaniem efektywnej stopy procentowej skumulowaną amortyzację wszelkich różnic pomiędzy wartością początkową, a wartością w terminie wymagalności oraz pomniejszona o wszelkie odpisy z tytułu utraty wartości. W zamortyzowanym koszcie uwzględnia się odsetki karne.
Wycena wg wartości godziwej polega na ustaleniu wartości, którą otrzymano by za zbycie składnika aktywów lub zapłacono by za przeniesienie zobowiązania w transakcji przeprowadzonej na zwykłych warunkach na głównym (lub najkorzystniejszym) rynku na dzień wyceny w aktualnych warunkach rynkowych (tj. cena wyjścia) bez względu na to, czy cena ta jest bezpośrednio obserwowalna lub oszacowana przy użyciu innej techniki wyceny.
Klasyfikacja i wycena aktywów finansowych
Zgodnie z MSSF 9 aktywa finansowe są klasyfikowane do odpowiedniego modelu wyceny w momencie początkowego ujęcia. Aktywa finansowe Grupy BOŚ są zaklasyfikowane do następujących kategorii wyceny:
1. Aktywa finansowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu,
2. Aktywa finansowe wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite,
3. Aktywa finansowe wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy,
4. Aktywa finansowe wyceniane wg opcji wartość godziwa przez wynik finansowy.
Klasyfikacja do odpowiedniej kategorii wyceny następuje w oparciu o:
1. Model biznesowy, w ramach którego aktywa finansowe są zarządzane oraz
2. Test charakterystyki kontraktowych przepływów pieniężnych (Test SPPI – ang. Solely Payment of Principal and Interest).
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 29
Modele biznesowe
Zdefiniowanie istniejących modeli biznesowych dokonywane jest przez kluczowe kierownictwo Grupy BOŚ. Identyfikowane modele biznesowe odzwierciedlają prowadzoną działalność operacyjną, tj. sposób zarządzania określoną grupą aktywów oraz cel, dla którego aktywa powstały lub zostały nabyte. Poszczególne zidentyfikowane modele biznesowe stanowią grupy aktywów, które są wspólnie zarządzane, oceniane i raportowane.
Identyfikując modele biznesowe dla poszczególnych grup aktywów finansowych, bierze się pod uwagę przesłanki jakościowe oraz kryteria ilościowe.
Przesłanki jakościowe
Przesłanki jakościowe obejmują analizę i ocenę:
1. celu biznesowego, dla którego aktywa powstały lub zostały nabyte,
2. sposobu, w jaki wyniki na aktywach w ramach danego modelu biznesowego są oceniane i raportowane do kluczowego kierownictwa Grupy oraz prezentowane w ramach sprawozdawczości zewnętrznej,
3. przyczyny podejmowanych decyzji o sprzedaży aktywów finansowych,
4. rozwiązań i struktur organizacyjnych, w ramach których poszczególne grupy aktywów powstają lub są nabywane,
5. rodzaju ryzyka mającego wpływ na wyniki realizowane na poszczególnych grupach aktywów,
6. sposobu, w jaki kadra zarządzająca poszczególnymi grupami aktywów jest wynagradzana, w szczególności czy wynagrodzenie opiera się w części lub całości na wartości godziwej zarządzanych aktywów.
Kryteria ilościowe
Kryteria ilościowe wykorzystywane przy identyfikacji oraz okresowej weryfikacji modeli biznesowych odnoszą się do oceny istotności i częstotliwości sprzedaży aktywów z poszczególnych modeli. Zakłada się, że w modelu biznesowym HtC sprzedaż aktywów finansowych jest dopuszczalna w szczególności w następującym przypadku:
1. w razie pogorszenia oceny odzyskiwalności przepływów pieniężnych, w celu ograniczenia skutków ryzyka kredytowego,
2. w terminie bliskim zapadalności kontraktowej,
3. sporadycznej sprzedaży (nawet jeżeli wartość sprzedanych aktywów jest znacząca),
4. nieznaczącej wartości sprzedawanych aktywów.
Brak spełnienia kryteriów ilościowych, np. znacząca i częsta sprzedaż aktywów finansowych o niepogorszonej ocenie ryzyka kredytowego, powoduje konieczność zmiany przyporządkowania całego portfela aktywów finansowych, z którego dokonywano sprzedaży, a co za tym idzie zmiany klasyfikacji tego portfela do kategorii wyceny.
W wyniku dokonanych analiz aktywa finansowe Grupy BOŚ zostały przyporządkowane do następujących modeli biznesowych:
1. Model HtC (ang. Held to Collect)
model, który zakłada utrzymywanie aktywów finansowych celem uzyskania korzyści ekonomicznych w postaci przepływów pieniężnych wynikających z umowy. W ramach modelu HtC utrzymywane są aktywa finansowe o charakterze kredytowym i pożyczkowym, nabyte wierzytelności w ramach usług faktoringu, dłużne papiery wartościowe nabyte w celach inwestycyjnych.
2. Model HtCS (ang. Held to Collect or Sale)
model, który zakłada utrzymywanie aktywów finansowych celem uzyskania przepływów pieniężnych wynikających z umowy i sprzedaż. W ramach modelu HtCS utrzymywane są dłużne papiery wartościowe nabyte w celu zabezpieczenia bieżących potrzeb płynności finansowej i profilu dochodowości.
3. Inne modele biznesowe
w ramach innych modeli biznesowych nabywane są aktywa o charakterze handlowym w celu osiągnięcia wyniku finansowego z tytułu zmian wartości rynkowej lub wynagrodzenia o charakterze marży handlowej. Te modele biznesowe obejmują przede wszystkim pochodne instrumenty finansowe oraz instrumenty kapitałowe.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 30
Charakterystyka przepływów pieniężnych
Grupa BOŚ dokonuje klasyfikacji składników aktywów finansowych na podstawie charakterystycznych dla tego składnika przepływów pieniężnych wynikających z zapisów umownych. Ocena charakterystyki przepływów pieniężnych ma na celu potwierdzenie, czy umowne przepływy pieniężne stanowią faktyczne jedynie spłatę kwoty głównej i odsetek, przy czym kwota główna jest wartością godziwą aktywów finansowych na dzień początkowego ujęcia, odsetki są wynagrodzeniem za zmianę wartości pieniądza w czasie, ryzyko kredytowe ponoszone w związku z niespłaconą wartością kwoty głównej, inne ryzyka i koszty (w tym ryzyko płynności finansowej, koszty administracyjne) oraz godziwą marżę zysku.
Zgodnie z wymaganiami MSSF 9 aktywa finansowe utrzymywane w ramach modelu HtC i HtCS podlegają testowi SPPI. Test SPPI powinien być przeprowadzony dla każdego aktywa finansowego w modelach HtC i HtCS na dzień początkowego ujęcia oraz gdy aktywo podlega istotnej modyfikacji.
Test SPPI obejmuje w szczególności analizę charakterystyki przepływów pieniężnych w związku z warunkami wcześniejszej spłaty i prolongaty, zmianą waluty aktywa finansowego, warunkami zwiększającymi zmienność przepływów pieniężnych ponad zmiany wynikające ze zmian rynkowych stóp procentowych (np. dźwignia finansowa), warunkami ograniczającymi możliwość dochodzenia roszczeń finansowych do określonego majątku dłużnika.
W poniższej tabeli zaprezentowane są zasady klasyfikowania aktywów finansowych do odpowiednej kategorii wyceny na bazie modelu biznesowego i oceny umownych przepływów pieniężnych:
Zasady klasyfikacji aktywów finansowych do kategorii wyceny w oparciu o model biznesowy i test SPPI
Modele biznesowe:
Test SPPI
Przepływy pieniężne są jedynie spłatą kapitału i odsetek
Test SPPI
Przepływy pieniężne nie stanowią jedynie spłaty kapitału i odsetek
Model HtC
wycena wg zamortyzowanego kosztu
wycena wg wartości godziwej przez wynik finansowy
Model HtCS
wycena wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
wycena wg wartości godziwej przez wynik finansowy
Inny model biznesowy
Test SPPI nie jest przeprowadzany; obligatoryjna wycena wg wartości godziwej przez wynik finansowy
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 31
Aktywa finansowe wg kategorii wyceny
1. Aktywa finansowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
Ta kategoria wyceny obejmuje przede wszystkim portfel należności od klientów indywidualnych i instytucjonalnych. W tej kategorii znajdują się również nabyte wierzytelności w ramach usług faktoringu, dłużne papiery wartościowe znajdujące się w portfelu inwestycyjnym utrzymywane dla uzyskiwania korzyści z umownych przepływów pieniężnych, należności od innych banków, w tym transakcje buy-sell back.
2. Aktywa finansowe wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
Ta kategoria wyceny obejmuje dłużne papiery wartościowe nabyte w celu zabezpieczenia bieżących potrzeb płynności finansowej i profilu dochodowości, utrzymywane dla uzyskiwania korzyści z umownych przepływów pieniężnych i na sprzedaż, a także kapitałowe papiery wartościowe.
3.Aktywa finansowe wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
Ta kategoria wyceny obejmuje pochodne instrumenty finansowe oraz dłużne papiery wartościowe nabywane w celach handlowych.
Odrębną pozycją w tej kategorii wyceny są prezentowane w należnościach od klientów kredyty, których formuła oprocentowania oparta jest o mnożnik stawki bazowej. Do tej pozycji zaliczone zostały kredyty preferencyjne udzielane ze wsparciem podmiotów sektora publicznego,
4. Aktywa finansowe wyceniane wg opcji wartość godziwa przez wynik finansowy.
Ta kategoria wyceny obejmuje dłużne papiery wartościowe korporacyjne gwarantowane przez Skarb Państwa, oprocentowane wg stałej stopy, zabezpieczane transakcjami IRS.
Zmiana kategorii wyceny instrumentów finansowych
Zmiana kategorii wyceny aktywów finansowych może nastąpić wyłącznie w razie zmiany modelu biznesowego. Nie stanowi zmiany modelu biznesowego zmiana zamiarów biznesowych związanych z danymi aktywami finansowymi albo zmiana przyporządkowania do poszczególnej linii biznesowej.
Zmiana kategorii wyceny aktywów finansowych wskutek zmiany modelu biznesowego ujmowana jest prospektywnie, tj. od daty tej zmiany.
Nie dokonuje się przeklasyfikowania zobowiązań finansowych.
Modyfikacja aktywów finansowych
Modyfikacja aktywów finansowych jest identyfikowana przez Grupę BOŚ w przypadku zmiany w umowie, na podstawie której dane aktywa finansowe powstały, wpływającej na wartość i termin przepływów pieniężnych. Zmiany przepływów pieniężnych, wynikające z pierwotnej umowy z klientem, nie są rozpoznawane jako modyfikacje. Zmiana warunków umownych spłaty może być dokonana zarówno z przyczyn dotyczących zarządzania ryzykiem kredytowym, jak i przyczyn komercyjnych.
Grupa BOŚ dokonuje rozróżnienia modyfikacji aktywów finansowych na modyfikacje istotne i nieistotne.
Kryterium ilościowe
Modyfikacja istotna aktywów finansowych ze względu na kryterium ilościowe jest zmianą warunków umownych spłaty danego aktywa finansowego, która skutkuje:
• podwyższeniem kwoty ekspozycji o 10% na dzień podpisania aneksu z klientem,
• wydłużeniem okresu kredytowania o:
- 8 lat dla kredytów i pożyczek hipotecznych oraz kredytów inwestycyjnych,
- 3 lata dla pozostałych kredytów i pożyczek.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 32
Kryterium jakościowe
Modyfikacja istotna aktywów finansowych ze względu na kryterium jakościowe jest zmianą warunków umownych polegającą na:
• dodaniu cechy naruszającej wynik testu SPPI,
• zmianie waluty kredytu nie przewidzianej w pierwotnych warunkach umownych,
• zmianie dłużnika,
• zmianie formy prawnej lub rodzaju instrumentu finansowego.
Modyfikacja istotna
Modyfikacja istotna powoduje wyłączenie pierwotnego aktywa z bilansu, ujęciem w rachunku zysków i strat nierozliczonych kosztów i prowizji oraz rozpoznaniem początkowym aktywa finansowego powstałego w efekcie modyfikacji. Dla aktywa zmodyfikowanego ustala się nową efektywną stopę procentową.
Modyfikacja nieistotna
Modyfikacja nieistotna nie prowadzi do wyłączenia istniejących aktywów finansowych ze sprawozdania z sytuacji finansowej. Wynik z modyfikacji nieistotnej jest ujmowany w rachunku zysków i strat.
Utrata wartości aktywów finansowych
MSSF 9 wprowadził nowe podejście do szacowania strat z tytułu aktywów finansowych wycenianych wg zamortyzowanego kosztu i wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite. Podejście to bazuje na wyznaczaniu oczekiwanych strat kredytowych (expected credit losses).
Rozpoznawanie oczekiwanych strat kredytowych zależne jest od zmiany poziomu ryzyka od momentu początkowego ujęcia aktywa finansowego. Grupa BOŚ rozpoznaje trzy podstawowe koszyki aktywów finansowych w kontekście zmian poziomu ryzyka:
• koszyk 1 – w którym klasyfikowane są ekspozycje, dla których od momentu początkowego ujęcia nie nastąpił istotny wzrost ryzyka kredytowego. Dla takich ekspozycji oczekiwane straty kredytowe są rozpoznawane w horyzoncie najbliższych 12 miesięcy lub dacie zapadalności ekspozycji, jeżeli okres ten jest krótszy niż 12 miesięcy.
• koszyk 2 – w którym są klasyfikowane ekspozycje, dla których od momentu początkowego ujęcia nastąpił istotny wzrost ryzyka kredytowego, ale jeszcze nie uprawdopodobniło się zdarzenie niewykonania zobowiązania. Dla takich ekspozycji oczekiwane straty kredytowe są rozpoznawane w horyzoncie pozostałego czasu życia ekspozycji.
• koszyk 3 – w którym są klasyfikowani klienci, dla których zidentyfikowano zdarzenie niewykonania zobowiązania (zaistniała przesłanka utraty wartości). Dla takich klientów oczekiwane straty kredytowe są rozpoznawane w horyzoncie pozostałego czasu życia ich ekspozycji .
Ponadto Grupa BOŚ identyfikuje aktywa POCI (ang. Purchased or Originated Credit Impaired), tj. aktywa finansowe dotknięte utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe na dzień początkowego ujęcia. Dla ekspozycji klasyfikowanych jako POCI oczekiwane straty kredytowe są rozpoznawane w horyzoncie pozostałego czasu życia.
Grupa BOŚ stosuje definicję niewykonania zobowiązania na poziomie klienta. Definicja niewykonania zobowiązania jest zgodna z wymogami CRR, MSSF 9 i Rekomendacji R, oraz stosowana jest w sposób spójny na potrzeby szacowania oczekiwanych strat kredytowych i kalkulacji wymogów kapitałowych.
Grupa BOŚ na potrzeby szacowania odpisów z tytułu utraty wartości wykorzystuje własne oszacowania parametrów ryzyka, bazujące na modelach wewnętrznych zgodnych z MSSF 9. Oczekiwane straty kredytowe stanowią iloczyn indywidualnych dla każdej ekspozycji oszacowanych wartości parametrów PD, LGD i EAD, a finalna wartość oczekiwanych strat kredytowych jest sumą oczekiwanych strat kredytowych w poszczególnych okresach w zależności od koszyka (w horyzoncie 12 miesięcy lub pozostałego czasu życia ekspozycji), zdyskontowanych efektywną stopą procentową. Oszacowane parametry zgodnie z założeniami MSSF 9 podlegają korekcie z tytułu scenariuszy makroekonomicznych.
Wycena odpisów na oczekiwane straty kredytowe, rezerw na gwarancje finansowe i udzielone zobowiązania utworzonych w złotych oraz w walutach obcych (włączając różnice kursowe) jest odnoszona odpowiednio w koszty lub przychody Grupy BOŚ z tytułu odpisów i rezerw.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 33
Kompensowanie instrumentów finansowych
Składniki aktywów finansowych i zobowiązań finansowych kompensuje się i wykazuje w bilansie w kwocie netto wyłącznie wtedy, gdy Grupa BOŚ posiada ważny tytuł prawny do dokonania kompensaty ujętych kwot oraz zamierza rozliczyć się w kwocie netto lub jednocześnie zrealizować dany składnik aktywów i uregulować zobowiązanie.
Zobowiązania finansowe
Zobowiązania finansowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
Zobowiązania finansowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu obejmują umowy, na podstawie których Grupa jest zobowiązana do wydania w określonym terminie środków pieniężnych lub innych składników aktywów finansowych. Ta grupa zobowiązań finansowych obejmuje przede wszystkim depozyty otrzymane od klientów, otrzymane kredyty i pożyczki, emisje własne papierów wartościowych.
Zobowiązania finansowe wyceniane wg wartości godziwej
Zobowiązania wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy obejmują pochodne instrumenty finansowe.
Gwarancje finansowe
Gwarancja finansowa jest umową zobowiązującą Grupę do dokonania określonych płatności, aby zrekompensować beneficjentowi gwarancji stratę, którą on poniósł w wyniku zaniechania płatności przez dłużnika w terminie określonym w warunkach instrumentu dłużnego.
Gwarancje finansowe wyceniane są w kwocie wyższej z odpisu na oczekiwane straty kredytowe i kwoty otrzymanego wynagrodzenia z uwzględnieniem rozpoznanej amortyzacji.
Zobowiązanie do wypłaty kredytu
Grupa BOŚ wyłącza ze swojego bilansu zobowiązanie finansowe wtedy, gdy zobowiązanie wygasło, tj., kiedy obowiązek określony w umowie został wypełniony, umorzony lub wygasł.
Inwestycje kapitałowe
Inwestycje kapitałowe klasyfikowane są do kategorii wyceny wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite. Klasyfikacja inwestycji kapitałowych do tej kategorii wyceny jest nieodwołalna. Zyski lub straty wynikające z różnicy ceny sprzedaży i ceny nabycia lub ze zmiany wartości godziwej tych inwestycji nie podlegają ujęciu w rachunku zysków i strat również w przypadku sprzedaży. W rachunku zysków i strat ujmuje się tylko przychody z tytułu otrzymanych dywidend.
Inwestycje kapitałowe zostały zaklasyfikowane do kategorii wyceny wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite ze względu na ich inwestycyjny charakter oraz sposób osiągania korzyści ekonomicznych poprzez otrzymywane dywidendy.
Instrumenty kapitałowe zaklasyfikowane do kategorii wyceny wartości godziwej przez inne dochody całkowite wyceniane są z wykorzystaniem metody wyceny aktywów kapitałowych (capital asset pricing model). W modelu wykorzystane są prognozy finansowe poszczególnych spółek oraz rynkowe parametry takie jak: koszt kapitału i współczynnik beta wyliczone na bazie danych ze spółek porównywalnych oraz dyskonto i premia z tytułu płynności i zachowania kontroli.
Umowy sprzedaży i odkupu
Papiery wartościowe sprzedawane przy jednoczesnym zawarciu powiązanej umowy odkupu (transakcje repo, sell- buy-back) są prezentowane w sprawozdaniu finansowym jako papiery wartościowe, jeśli jednostka zachowuje zasadniczo całe ryzyko i wszystkie korzyści związane z posiadaniem danych papierów wartościowych. Zobowiązanie wobec kontrahenta ujmuje się w zobowiązaniach wobec innych banków lub zobowiązaniach wobec klientów, w zależności od jego charakteru.
Zakupione papiery wartościowe z przyrzeczeniem odsprzedaży (transakcje reverse repo, buy-sell-back) ujmuje się jako należności od innych banków lub klientów, w zależności od ich charakteru. Różnicę pomiędzy ceną sprzedaży, a odkupu traktuje się jako odsetki i rozlicza metodą liniową przez okres obowiązywania umowy.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 34
Papiery wartościowe pożyczane kontrahentom nie są wyłączane z bilansu Grupy BOŚ.
Pożyczonych przez Grupę BOŚ papierów wartościowych nie ujmuje się w sprawozdaniu finansowym, chyba że zostały sprzedane osobom trzecim. W takim wypadku transakcje kupna i sprzedaży ujmuje się w sprawozdaniu finansowym, zaś odnośne zyski i straty uwzględnia się w wyniku na działalności handlowej.
Obowiązek zwrotu pożyczonych papierów ujmuje się według wartości godziwej jako zobowiązania wobec klientów. Ryzyko i korzyści dotyczące papierów pozostają po stronie kontrahenta transakcji.
Należności i zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz aktywa z tytułu umów
Należności z tytułu dostaw i aktywów z tytułu umów wyceniane są w kwocie wymaganej zapłaty z uwzględnieniem wyceny oczekiwanych strat kredytowych w horyzoncie całego okresu życia tych aktywów.
Zobowiązania z tytułu dostaw wyceniane są w kwocie wymaganej zapłaty.
3.12.Aktywa trwałe przeznaczone do sprzedaży
Aktywa trwałe zalicza się do „przeznaczonych do sprzedaży” i wykazuje według niższej z dwóch kwot: wartości bilansowej i wartości godziwej pomniejszonej o koszty doprowadzenia do sprzedaży, jeżeli ich wartość bilansową realizuje się przede wszystkim w drodze transakcji sprzedaży, a nie bieżącego używania.
W Grupie BOŚ nie występują aktywa przeznaczone do sprzedaży.
3.13.Wartości niematerialne
Wartość firmy
Po początkowym ujęciu, wartość firmy jest wykazywana według ceny nabycia pomniejszonej o wszelkie skumulowane odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości. Test na utratę wartości przeprowadza się raz na rok. Ponadto na każdą datę sprawozdawczą ocenia się, czy nie wystąpiły przesłanki utraty wartości firmy.
Grupa BOŚ ocenia, czy na datę bilansową nie zaistniały przesłanki powodujące, iż wartość bilansowa wartości firmy jest wyższa od jej wartości odzyskiwanej. W tym celu sporządzany jest corocznie test na utratę wartości w odniesieniu do wartości firmy - niezależnie od tego, czy istnieją przesłanki, które wskazują, iż nastąpiła utrata wartości. Test sporządzany jest zgodnie z MSR 36.
Wartość odzyskiwalna szacowana jest na podstawie wartości użytkowej ośrodków wypracowujących środki pieniężne (dalej CGU), które zostały przyporządkowane do wartości firmy.
Wartość użytkowa jest bieżącą, szacunkową wartością przyszłych przepływów pieniężnych, których uzyskania Grupa BOŚ oczekuje z tytułu dalszego użytkowania CGU. Wartość użytkowa uwzględnia wartość końcową (rezydualną) CGU. Wartość rezydualna CGU obliczana jest poprzez ekstrapolację projekcji przepływów pieniężnych poza okres prognozy, przy zastosowaniu określonej stopy wzrostu.
Prognozy dotyczące przyszłych przepływów opiewają na okres 5 lat oraz opierają się na:
1. historycznych danych odzwierciedlających potencjał CGU w zakresie generowania przepływów pieniężnych,
2. prognozach bilansu i rachunku zysków i strat na okres objęty prognozą,
3. założeniach zawartych w budżecie Grupy BOŚ,
4. analizie przyczyn rozbieżności pomiędzy przeszłymi prognozami przepływów pieniężnych, a faktycznie uzyskanymi przepływami środków.
Wartość bieżąca przyszłych przepływów obliczana jest przy zastosowaniu adekwatnej stopy dyskontowej, uwzględniającej stopę wolną od ryzyka, premię za ryzyko, premię za niską kapitalizację oraz premię za ryzyko specyficzne.
Wartość bieżąca przyszłych przepływów przyrównywana jest do bilansowej wartości (na dzień sporządzania testu) dla sumy: wartości firmy oraz wartości bilansowej aktywów CGU, z wyłączeniem części dotyczącej podatku odroczonego.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 35
Licencje i oprogramowanie komputerowe
Zakupione licencje oraz wytworzone we własnym zakresie oprogramowanie komputerowe aktywuje się w wysokości kosztów poniesionych na zakup i przygotowanie do używania konkretnego oprogramowania komputerowego. Aktywowane koszty amortyzuje się przez szacowany okres użytkowania oprogramowania metodą liniową.
Wydatki związane z utrzymaniem programów komputerowych ujmowane są jako koszty z chwilą poniesienia lub koszty rozliczane w czasie.
Okres ekonomicznego użytkowania wartości niematerialnych zawiera się w przedziale powyżej 1 roku do 15 lat.
Nakłady na wartości niematerialne
Grupa BOŚ ujmuje poniesione koszty aktywa z tytułu nakładów na wartości niematerialne na etapie prac rozwojowych przedsięwzięcia prowadzonego we własnym zakresie jedynie w przypadku, gdy Grupa BOŚ ma możliwość i zamiar ukończenia oraz użytkowania wytwarzanego składnika wartości niematerialnych, posiada stosowne środki techniczne i finansowe służące ukończeniu prac rozwojowych i użytkowaniu składnika oraz ma możliwość wiarygodnego ustalenia nakładów poniesionych, które można bezpośrednio przyporządkować czynnościom tworzenia, produkcji i przystosowania składnika aktywów do użytkowania w sposób zamierzony przez kierownictwo.
Aktywowane koszty amortyzuje się metodą liniową po zakończeniu prac rozwojowych. Szacowany okres użytkowania określony jest indywidualnie.
Testowanie utraty wartości
Wartości niematerialne są badane pod kątem utraty wartości zawsze, gdy występują zdarzenia lub okoliczności wskazujące, że wartość bilansowa może być niemożliwa do odzyskania. Wartość bilansowa jest niezwłocznie obniżana do poziomu wartości odzyskiwalnej, jeżeli wartość bilansowa przewyższa szacunkową wartość odzyskiwalną. Wartość odzyskiwalna jest wyższą z dwóch wartości: wartości godziwej wartości niematerialnych pomniejszonej o koszty ich sprzedaży lub wartości użytkowej.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 36
3.14.Rzeczowe aktywa trwałe
Rzeczowe aktywa trwałe wykazuje się według kosztu historycznego pomniejszonego o umorzenie. Koszt historyczny uwzględnia wydatki bezpośrednio związane z nabyciem danych aktywów.
Późniejsze nakłady uwzględnia się w wartości bilansowej danego środka trwałego lub ujmuje jako odrębny środek trwały (tam, gdzie jest to właściwe) tylko wówczas, gdy jest prawdopodobne, że z tytułu tej pozycji nastąpi wpływ korzyści ekonomicznych do Grupy BOŚ, zaś koszt danej pozycji można wiarygodnie zmierzyć. Wszelkie pozostałe wydatki na naprawę i konserwację odnoszone są do rachunku zysków i strat w okresie obrotowym, w którym je poniesiono. Grunty nie podlegają amortyzacji.
Amortyzację środków trwałych nalicza się metodą liniową przez okresy ich użytkowania, które dla poszczególnych grup środków trwałych wynoszą:
1. 40 lat - dla budynków,
2. 2-12 lat - dla ulepszeń w obcym środku trwałym lub krócej, jeżeli tak wynika z umowy,
3. 3-20 lat - dla urządzeń i środków transportu.
Weryfikacji wartości końcowej i okresów użytkowania środków trwałych dokonuje się również na każdy dzień bilansowy.
Amortyzowane środki trwałe są badane pod kątem utraty wartości zawsze, gdy występują zdarzenia lub okoliczności wskazujące, że wartość bilansowa może być niemożliwa do odzyskania. Wartość bilansowa środka trwałego jest niezwłocznie obniżana do poziomu wartości odzyskiwalnej, jeżeli wartość bilansowa przewyższa szacunkową wartość odzyskiwalną. Wartość odzyskiwalna jest wyższą z dwóch wartości: wartości godziwej środka trwałego, pomniejszonej o koszty jego sprzedaży i wartości użytkowej.
Zyski i straty z tytułu zbycia środków trwałych ustala się drogą porównania wpływów ze sprzedaży, z ich wartością bilansową i ujmuje w rachunku zysków i strat.
Inwestycje rozpoczęte dotyczą środków trwałych będących w toku budowy lub montażu i są wykazywane według cen nabycia lub kosztu wytworzenia, pomniejszonych o ewentualne odpisy z tytułu utraty wartości. Środki trwałe w budowie nie podlegają amortyzacji do czasu zakończenia budowy i przekazania środka trwałego do używania.
3.15.Leasing
Grupa BOŚ klasyfikuje jako leasing umowy, na podstawie których użytkuje lub oddaje w użytkowanie aktywa trwałe w zdefiniowanym okresie w zamian za wynagrodzenie.
Leasingodawca
Grupa BOŚ jako leasingodawca dokonuje klasyfikacji umowy jako leasing finansowy lub leasing operacyjny.
Jako leasing finansowy Grupa BOŚ klasyfikuje umowy, na mocy których następuje przeniesienie zasadniczo całego ryzyka i pożytków wynikających z tytułu posiadania aktywów będących przedmiotem umowy. Pozostałe umowy leasingowe klasyfikowane są jako leasing operacyjny.
Leasingobiorca
W dacie rozpoczęcia leasingu, Grupa BOŚ jako leasingobiorca, ujmuje składnik aktywów z tytułu prawa do użytkowania oraz zobowiązanie z tytułu leasingu.
Zobowiązanie wynika z bieżącej wartości przyszłych przepływów pieniężnych (płatności leasingowych z umowy leasingu), zdyskontowanych przy użyciu stopy procentowej leasingu.
Grupa BOŚ stosuje wyłączenia z wymogów stosowania zasad MSSF 16 dotyczące:
1. korzystania z aktywa o niskiej wartości – wartość aktywa nie przekracza kwoty 20 tys. zł,
2. korzystania z aktywa przez okres nie dłuższy niż 12 miesięcy.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 37
W przypadku umów wyłączonych Grupa BOŚ nie wykazuje w bilansie prawa do korzystania z aktywa i zobowiązania wynikającego z umowy. Opłaty leasingowe, związane z tymi umowami, Grupa BOŚ ujmuje jako koszty w rachunku zysków i strat metodą liniową w trakcie okresu leasingu.
Ustalając okres leasingu, Grupa BOŚ określa nieodwołalny okres leasingu, uwzględniając okres objęty opcją przedłużenia, jeżeli Grupa BOŚ zakłada jej wykonanie i opcją wypowiedzenia leasingu, jeżeli Grupa BOŚ zakłada brak jej wykonania.
Grupa BOŚ aktualizuje okres leasingu, gdy zajdzie zmiana dotycząca nieodwołalnego okresu leasingu.
Po dacie rozpoczęcia leasingu, Grupa BOŚ wycenia składnik aktywów z tytułu prawa do użytkowania według kosztu:
1. pomniejszonego o łączne odpisy amortyzacyjne i łączne straty z tytułu utraty wartości oraz
2. skorygowanego z tytułu aktualizacji wyceny zobowiązania z tytułu leasingu.
Po dacie rozpoczęcia leasingu, Grupa BOŚ wycenia zobowiązanie z tytułu leasingu poprzez:
1. zwiększenie wartości bilansowej w celu odzwierciedlenia kosztów odsetkowych od zobowiązania z tytułu leasingu,
2. zmniejszenie wartości bilansowej w celu uwzględnienia zapłaconych opłat leasingowych,
3. zaktualizowanie wyceny wartości bilansowej w celu uwzględnienia ponownej oceny lub zmiany leasingu, lub w celu uwzględnienia zaktualizowanych stałych opłat leasingowych.
Grupa BOŚ ujmuje zmianę leasingu jako odrębny leasing, jeżeli:
1. zmiana zwiększa zakres leasingu poprzez przyznanie prawa do użytkowania jednego lub większej liczby bazowego składnika aktywów oraz
2. wynagrodzenie za leasing zwiększa się o kwotę współmierną do ceny jednostkowej za zwiększenie zakresu.
W przypadku zmiany leasingu, która nie jest ujmowana jako odrębny leasing, Grupa BOŚ aktualizuje wycenę zobowiązania poprzez zdyskontowanie zaktualizowanych opłat leasingowych z zastosowaniem zaktualizowanej stopy dyskontowej i ujmuje aktualizację poprzez:
1. zmniejszenie wartości bilansowej składnika aktywów z tytułu prawa do użytkowania w celu uwzględnienia częściowego lub całkowitego zakończenia leasingu w przypadku zmian, które zmniejszają zakres leasingu,
2.skorygowanie składnika aktywów z tytułu prawa do użytkowania w odniesieniu do pozostałych zmian leasingu.
3.16.Podatek dochodowy
Podatek dochodowy ujmowany jest jako podatek bieżący oraz podatek odroczony. Podatek dochodowy bieżący ujmowany jest w rachunku zysków i strat. Podatek dochodowy odroczony w zależności od źródła pochodzenia różnic przejściowych ujmowany jest w rachunku zysków i strat lub w innych dochodach całkowitych.
Podatek bieżący
Podatek dochodowy bieżący obliczany jest na podstawie zysku księgowego brutto skorygowanego o przychody, które zgodnie z przepisami podatkowymi nie są zaliczane do przychodów podatkowych, przychody podatkowe niebędące przychodami księgowymi, koszty niestanowiące kosztów uzyskania przychodów i koszty podatkowe niebędące kosztami księgowymi, zgodnie z właściwymi przepisami prawa podatkowego. Pozycje te obejmują głównie przychody i koszty z tytułu odsetek naliczonych do otrzymania i zapłacenia, odpisy na oczekiwane straty kredytowe oraz rezerwy na udzielone zobowiązania finansowe.
Podatek odroczony
Podatek dochodowy odroczony ujmowany jest w wysokości różnicy pomiędzy wartością podatkową aktywów i zobowiązań a ich wartością bilansową dla celów raportowania finansowego. Grupa tworzy rezerwy oraz aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego wykazywane w sprawozdaniu z sytuacji finansowej. Zmiana stanu rezerw oraz aktywów z tytułu podatku dochodowego odroczonego zaliczana jest do obowiązkowych obciążeń wyniku finansowego z wyjątkiem skutków wyceny aktywów finansowych wycenianych do wartości godziwej przez inne dochody całkowite.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 38
W Grupie tworzona jest rezerwa i ustala się aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego na przejściowe różnice między wykazywaną w księgach rachunkowych wartością aktywów i pasywów, a ich wartością podatkową oraz stratą podatkową możliwą do odliczenia w przyszłości.
Wartość podatkowa aktywów jest to kwota wpływająca na pomniejszenie podstawy obliczenia podatku dochodowego w przypadku uzyskania z nich, w sposób pośredni lub bezpośredni, korzyści ekonomicznych. Jeżeli uzyskanie korzyści ekonomicznych z tytułu określenia aktywów nie powoduje pomniejszenia podstawy obliczenia podatku dochodowego, to wartość podatkowa aktywów jest ich wartością bilansową. Wartość podatkowa składnika zobowiązań jest to ich wartość bilansowa pomniejszona o kwoty związane z danym składnikiem zobowiązań, które w przyszłości pomniejszą podstawę opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych. Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego ustala się do wysokości możliwego do uzyskania zysku do opodatkowania w związku z ujemnymi różnicami przejściowymi, które spowodują w przyszłości zmniejszenie podstawy obliczenia podatku dochodowego oraz straty podatkowej możliwej do odliczenia.
Rezerwę z tytułu odroczonego podatku dochodowego tworzy się w wysokości kwoty podatku dochodowego, wymagającej w przyszłości zapłaty w związku z występowaniem dodatnich różnic przejściowych, to jest różnic, które spowodują zwiększenie podstawy odliczenia podatku dochodowego w przyszłości.
Ustalając rezerwę lub aktywa z tytułu podatku odroczonego stosuje się stawki jakie według przewidywań będą obowiązywały w przyszłości w momencie, gdy Grupa zrealizuje (rozliczy) wartość bilansową składnika aktywów lub zobowiązań.
Rezerwy i aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego dotyczące składników aktywów i zobowiązań, których dochody rozliczane są kapitałem własnym Grupy, odnosi się również na kapitał własny Grupy.
Aktywa i zobowiązania z tytułu odroczonego podatku dochodowego prezentowane są w bilansie po skompensowaniu z zastrzeżeniem, że będą rozliczane z tymi samymi władzami podatkowymi.
3.17. Aktywa przejęte za długi
Aktywa przejęte za długi wycenia się na moment ich początkowego ujęcia w kwocie odpowiadającej ich wartości godziwej. W przypadku, gdy wartość godziwa przejętych aktywów jest wyższa od kwoty długu, różnica stanowi zobowiązanie wobec kredytobiorcy i jest zwracana na rachunek właściciela przejętego majątku po pomniejszeniu o koszty poniesione w związku z przejęciem, przechowaniem i wyceną.
W przypadku, gdy wartość godziwa przejętych aktywów jest niższa od kwoty długu, różnica stanowi zobowiązanie kredytobiorcy wobec Grupy BOŚ, które może podlegać restrukturyzacji lub windykacji.
W Grupie BOŚ nie występują aktywa przejęte za długi.
3.18.Przedpłaty, rozliczenia międzyokresowe i przychody przyszłych okresów
Przedpłaty dotyczą kosztów poniesionych w bieżącym roku obrotowym, a dotyczących okresów przyszłych. Są one ujmowane w bilansie, w pozycji inne aktywa.
Bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów to koszty dotyczące bieżącego okresu, które będą poniesione przez Grupę BOŚ w okresach przyszłych. Bierne międzyokresowe rozliczenia kosztów oraz przychody przyszłych okresów są prezentowane w bilansie w pozycji „Pozostałe zobowiązania”.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 39
3.19.Rezerwy na świadczenia pracownicze
Grupa BOŚ tworzy rezerwy na zobowiązania z tytułu odpraw emerytalnych ustalone w oparciu o oszacowania tego rodzaju zobowiązań na podstawie modelu aktuarialnego. Stosowany przez jednostkę model aktuarialny, w celu ustalenia wartości bieżącej swoich zobowiązań z tytułu określonych świadczeń oraz związanych z nimi kosztów bieżącego zatrudnienia oraz tam, gdzie ma to zastosowanie kosztów przeszłego zatrudnienia, wykorzystuje metodę prognozowanych uprawnień jednostkowych.
Zgodnie z metodą prognozowanych uprawnień jednostkowych (czasami znaną pod nazwą metody świadczeń narosłych w stosunku do stażu pracy lub metody „świadczenie/staż pracy”), każdy okres wykonywania pracy jest postrzegany jako powodujący powstanie dodatkowej jednostki uprawnienia do świadczeń i każda jednostka uprawnienia do świadczeń wyliczana jest oddzielnie przed wejściem w skład ostatecznego zobowiązania.
Zyski i straty aktuarialne ujmowane są w całości w innych dochodach całkowitych.
3.20.Rezerwy
Rezerwy ujmuje się wówczas, gdy spełnione są łącznie następujące warunki:
1. na dzień bilansowy Grupa BOŚ posiada obecny, prawny lub zwyczajowo oczekiwany obowiązek wydatkowania środków, wynikający ze zdarzeń przeszłych, przy czym do określenia istnienia tego obowiązku wykorzystywane są opinie prawne,
2. gdy prawdopodobieństwo zaistnienia wydatku z tytułu zaspokojenia roszczeń jest wyższe niż prawdopodobieństwo braku takiego wydatku oraz
3. gdy wielkość tego wydatku można wiarygodnie oszacować.
Rezerwy wyceniane są w bieżącej wartości wydatków, które jak się oczekuje będą niezbędne do wypełnienia obowiązku, z uwzględnieniem wartości pieniądza w czasie (jeśli jest to istotne) oraz ryzyka związanego z danym zobowiązaniem.
W przypadku dyskontowania kwoty przewidywanego wydatku, wzrost rezerwy spowodowany upływem czasu wykazuje się jako koszt z tytułu odsetek.
3.21.Zobowiązania warunkowe i aktywa warunkowe
Grupa BOŚ posiada zobowiązania warunkowe o charakterze finansowym, do których zalicza się odwołalne i nieodwołalne zobowiązania do udzielenia kredytów oraz otwarte akredytywy importowe.
Zobowiązania warunkowe o charakterze gwarancyjnym obejmują poręczenia i gwarancje spłaty kredytów oraz gwarancje właściwego wykonania kontraktu i akredytywy, które stanowią zabezpieczenie wywiązania się klientów Grupy BOŚ ze swoich zobowiązań wobec podmiotów trzecich.
Aktywa warunkowe obejmują otrzymane, a niewykorzystane linie kredytowe oraz otrzymane zabezpieczenia spłaty kredytów.
Zobowiązania i aktywa warunkowe nie podlegają ujmowaniu w sprawozdaniu z sytuacji finansowej Grupy.
Zasady tworzenia odpisów na zobowiązania warunkowe są zgodne z zasadami ujmowania utraty wartości aktywów finansowych opisanych w nocie 3.11.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 40
3.22.Kapitał własny
Kapitały własne stanowią kapitały i fundusze tworzone zgodnie z obowiązującym prawem, właściwymi ustawami oraz ze statutem Banku.
Kapitał podstawowy
Na kapitał podstawowy składa się zarejestrowany kapitał zakładowy i kapitał zapasowy ze sprzedaży akcji powyżej wartości nominalnej.
Kapitał zakładowy wykazywany jest według wartości nominalnej, zgodnie ze statutem oraz wpisem do Krajowego Rejestru Sądowego.
Kapitał zapasowy ze sprzedaży akcji powyżej wartości nominalnej tworzony jest z nadwyżki osiągniętej przy emisji akcji powyżej wartości nominalnej, pozostałej po pokryciu kosztów emisji.
Akcje własne
W przypadku wykupu akcji własnych, kwota zapłaty za akcje własne obciąża kapitał własny i jest wykazywana w bilansie w odrębnej pozycji „Akcje własne”.
Kapitał z aktualizacji wyceny
Kapitał z aktualizacji wyceny obejmuje zmianę wartości aktywów finansowych klasyfikowanych do kategorii wyceny wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite, wynikającą z ich wyceny oraz podatek odroczony od pozycji ujętych w kapitale z aktualizacji wyceny, zyski lub straty związane z instrumentem zabezpieczającym (rachunkowość zabezpieczeń przepływów pieniężnych) z tytułu efektywnej części zabezpieczenia oraz zyski i straty związane z instrumentem zabezpieczanym wycenianym wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite (rachunkowość zabezpieczeń wartości godziwej), wynikające z innych czynników niż zabezpieczane, a także zyski i straty aktuarialne w programie określonych świadczeń.
Zyski zatrzymane
Zyski zatrzymane obejmują niepodzielony wynik finansowy oraz pozostałe kapitały, tj. pozostały kapitał zapasowy, pozostałe kapitały rezerwowe oraz fundusz ogólnego ryzyka.
Pozostałe kapitały tworzone są z odpisów z zysku i są przeznaczone na cele określone w statucie lub przepisach prawa.
3.23.Środki pieniężne i ich ekwiwalenty
Dla potrzeb rachunku przepływów pieniężnych, środki pieniężne i ekwiwalenty środków pieniężnych obejmują pozycje wymagalne w ciągu trzech miesięcy od dnia nabycia, w tym: kasę, środki w bankach centralnych o możliwościach dysponowania, bony skarbowe oraz inne kwalifikujące się bony, należności od innych banków oraz krótkoterminowe papiery wartościowe Skarbu Państwa.
3.24.Działalność maklerska
Dom Maklerski BOŚ S.A. prowadzi działalność powierniczą w zakresie obsługi rachunków papierów wartościowych klientów. Aktywa te nie zostały wykazane w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym, ponieważ Grupa BOŚ nie posiada nad nimi kontroli, nie osiąga z ich tytułu korzyści oraz nie ponosi ryzyk związanych z powyższymi aktywami.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 41
3.25. Nowe standardy i interpretacje oraz zmiany do nich, które zostały opublikowane, a także zostały zatwierdzone przez Unię Europejską, a nie weszły jeszcze w życie i nie zostały jeszcze zastosowane przez Grupę BOŚ
Standardy i interpretacje oraz zmiany do standardów i interpretacji, które zostały wydane przez RMSR, zostały zatwierdzone do stosowania w UE, ale nie weszły w życie i nie zostały przyjęte przez do wcześniejszego zastosowania:
MSSF
Charakter zmian
Data wejścia w życie w UE / zatwierdzenia przez UE
Wpływ na Grupę BOŚ
Zmiany do MSR 1 „Prezentacja sprawozdań finansowych” - Klasyfikacja zobowiązań jako krótkoterminowe lub długoterminowe
Zmiany dotyczą klasyfikacji zobowiązań w sprawozdaniu z sytuacji finansowej do krótkoterminowych lub długoterminowych. Doprecyzowują one, że klasyfikacja zobowiązań jako krótkoterminowe lub długoterminowe powinna uwzględniać na datę klasyfikacji istnienie prolongaty zobowiązania bez względu na intencję podmiotu do skorzystania z niej na okres dłuższy niż 12 miesięcy oraz powinna uwzględniać spełnienie na dzień przeprowadzenia oceny warunków takiej prolongaty, jeżeli jest ona warunkowa.
01 stycznia 2024 roku
/ 19 grudnia 2023 roku
Zmiana nie będzie miała istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe
Zmiany do MSR 1 „Prezentacja sprawozdań finansowych” - Zobowiązania długoterminowe z kowenantami
Zmiana prezentacji zobowiązania długoterminowego z kowenantami.
01 stycznia 2024 roku
/ 19 grudnia 2023 roku
Zmiana nie będzie miała istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe
Zmiany do MSSF 16 „Leasing” - Zobowiązanie z tytułu leasingu w ramach sprzedaży i leasingu zwrotnego
Zmiana w zakresie kalkulacji zobowiązania leasingowego w transakcjach sprzedaży i leasingu zwrotnego.
01 stycznia 2024 roku
/ 20 listopada 2023 roku
Zmiana nie będzie miała istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 42
3.26.Nowe standardy i interpretacje oraz zmiany do nich, które zostały opublikowane i nie są zatwierdzone przez UE
MSSF w kształcie zatwierdzonym przez UE nie różnią się obecnie w znaczący sposób od regulacji wydanych przez RMSR, z wyjątkiem poniższych nowych standardów oraz zmian do standardów, które nie zostały jeszcze zatwierdzone do stosowania w UE a nie zdecydowała się na ich wcześniejsze zastosowanie:
MSSF
Charakter zmian
Data wejścia w życie w UE / zatwierdzenia przez UE
Wpływ na Grupę BOŚ
Zmiany do MSR 21 „Skutki zmian kursów wymiany walut obcych”: Brak wymienialności walut
Identyfikacja, kiedy waluta jest wymienialna, a kiedy nie oraz wymagane ujawnienia w przypadku braku wymienialności waluty
01 stycznia 2025 roku/
Brak danych
Zmiana nie będzie miała istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe
Zmiany do MSR 7 „Sprawozdanie z przepływów pieniężnych” oraz „Instrumenty finansowe: ujawnianie informacji” Umowy finansowania dostawców
Dodatkowe ujawnienia dotyczące umów finansowania dostawców
01 stycznia 2024 roku/
Brak danych
Zmiana nie będzie miała istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 43
4.Korekty błędów dotyczących poprzednich okresów
W okresie dwunastu miesięcy zakończonym dnia 31 grudnia 2023 roku nie wystąpiły korekty błędów poprzednich okresów.
5.Ważniejsze oszacowania i oceny
Sporządzenie sprawozdania finansowego Grupy BOŚ wymaga osądów, szacunków oraz założeń, które mają wpływ na prezentowane przychody, koszty, aktywa oraz zobowiązania i powiązane z nimi noty, a także ujawnienia dotyczące zobowiązań warunkowych. Niepewność co do tych założeń i szacunków może spowodować korekty wartości bilansowych aktywów i zobowiązań w przyszłości. Wymaga również stosowania własnego osądu przy stosowaniu przyjętych zasad rachunkowości.
Grupa BOŚ przyjęła założenia i szacunki na temat przyszłości na podstawie danych historycznych oraz wiedzy posiadanej podczas sporządzania sprawozdania finansowego. Szacunki i założenia podlegają bieżącym przeglądom. Założenia i szacunki mogą ulec zmianie na skutek wydarzeń w przyszłości wynikających ze zmian rynkowych lub innych wydarzeń nie będących pod kontrolą Grupy BOŚ. Zmiany założeń i szacunków są rozpoznawane w okresie, w którym dokonano zmiany lub w okresie, w którym dokonano zmiany i okresach przyszłych, jeśli zmiana szacunku i założeń dotyczy okresu bieżącego i okresów przyszłych.
5.1.Aktywa finansowe
Utrata wartości należności od klientów
Grupa BOŚ w okresach miesięcznych dokonuje przeglądu wszystkich ekspozycji kredytowych pod kątem identyfikacji ekspozycji kredytowych zagrożonych utratą wartości oraz dokonuje pomiaru utraty wartości ekspozycji kredytowych. Pomiar utraty wartości opiera się głównie na szacowaniu prawdopodobieństwa wystąpienia niewykonania zobowiązania na bazie analizy historycznej, oszacowaniu potencjalnych strat oraz ocenie środowiska makroekonomicznego, w którym funkcjonuje Grupa BOŚ.
Modele przeznaczone do szacowania odpisów z tytułu oczekiwanych strat kredytowych zbudowane zgodnie z MSSF 9 składają się z elementów, przy wyznaczaniu których Grupa BOŚ wykorzystuje wszystkie dostępne informacje historyczne oraz prognozy. Przy wykorzystaniu tych modeli Grupa BOŚ szacuje poziom ryzyka kredytowego z możliwie najwyższą dokładnością.
Oczekiwane straty kredytowe obliczane są w granulacji miesięcznej z wykorzystaniem parametrów PD, LGD i EAD indywidualnie wyznaczonych dla każdej ekspozycji z uwzględnieniem oczekiwanego czasu jej trwania.
Finalna wartość oczekiwanych strat kredytowych jest sumą oczekiwanych strat kredytowych w poszczególnych okresach w zależności od koszyka (w okresie 12 miesięcy dla koszyka 1 lub pozostałego okresu życia dla koszyka 2 i 3 oraz aktywów POCI), zdyskontowanych efektywną stopą procentową.
Struktura modeli wykorzystywanych w celu oszacowania oczekiwanych strat kredytowych uwzględnia modelowanie dla następujących parametrów:
• PD (probability of default) - szacunek prawdopodobieństwa niewykonania zobowiązania w danym horyzoncie czasowym (12-miesięcznym lub w całym okresie życia ekspozycji),
• LGD (loss given default) - część ekspozycji, która nie zostałaby odzyskana w przypadku niewykonania zobowiązania,
• EAD (exposure at default) - oczekiwana wielkość ekspozycji w momencie niewykonania zobowiązania.
W II kwartale 2023 roku Grupa BOŚ zmieniła podejście do komponentu uwzględniania prognoz makroekonomicznych w modelu szacowania oczekiwanej straty kredytowej. Wprowadzono podejście oparte na metodach statystycznych oraz zaktualizowano stosowane systemowo scenariusze makroekonomiczne wykorzystywane w modelu PD dla portfela detalicznego. Wpływ prognoz makroekonomicznych na poziom oczekiwanych strat kredytowych na dzień 31 grudnia 2023 roku to zwiększenie straty o 3,5 mln zł.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 44
W III kwartale 2023 roku wycofano stosowany w Grupie BOŚ model dedykowany do wyceny farm wiatrowych. Od daty 31 sierpnia 2023 roku dla klientów tego sektora stosowane są zasady wyceny obowiązujące dla portfela korporacyjnego.
Ponadto w IV kwartale 2023 roku Grupa BOŚ przeprowadziła rekalibrację parametru PD dla portfela detalicznego oraz rekalibrację parametru LGD dla portfela korporacyjnego. Zaktualizowane parametry zostały zastosowane do oszacowań oczekiwanych strat kredytowych od dnia 31 grudnia 2023 roku. Wpływ rekalibracji parametru PD był niematerialny, natomiast rekalibracja LGD spowodowała wzrost oczekiwanej straty kredytowej Banku o 36,2 mln zł.
W grudniu 2023 roku przeprowadzono analizę wrażliwości odpisów na zmiany parametrów portfelowych (LGD oraz PD) w metodzie grupowej dla portfela kredytowego bez utraty wartości. W przypadku zmiany stóp odzysku o +/- 10 pkt. proc., szacowana wielkość odpisów z tytułu utarty wartości tego portfela uległaby odpowiednio zmniejszeniu o 22,8 mln zł lub zwiększeniu o 22,8 mln zł. Jednoczesna zmiana wartości parametru PD o +/-10 pkt. proc spowodowałaby dodatkowo odpowiednio zmniejszenie odpisów na oczekiwane straty kredytowe o 20,6 mln zł lub zwiększenie o 25,1 mln zł.
Grupa BOŚ w IV kwartale przeprowadziła również analizę wrażliwości portfela kredytowego objętego wyceną indywidualną dla wszystkich kluczowych parametrów i prawdopodobieństw wykorzystywanych do kalkulacji oczekiwanych strat kredytowych. Największy wzrost poziomu odpisów w wysokości 41,9 mln zł uzyskano w wyniku zmniejszenia wartości bieżących przepływów pieniężnych uwzględnianych w scenariuszu windykacyjnym o 10%. Zwiększenie prawdopodobieństwa scenariusza windykacyjnego o 10% wpłynie na wzrost odpisów dla ekspozycji z utratą wartości ocenianych metodą indywidualną w wysokości 32,9 mln zł, a wydłużenie terminu odzysków z zabezpieczeń uwzględnianych w scenariuszu windykacyjnym o 12 m-cy o kwotę 32,2 mln zł .
Test SPPI
Test SPPI to ocena czy przepływy pieniężne wynikające z aktywów finansowych utrzymywanych w modelu HtC i HtCS stanowią jedynie spłatę kwoty głównej i odsetek od kwoty głównej. Ocena ta (oprócz modelu biznesowego) warunkuje klasyfikację aktywów finansowych do kategorii wyceny wg zamortyzowanego kosztu lub odpowiednio wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite. W związku z powyższym ocena ta jest kluczowa dla przyjęcia prawidłowej zasady wyceny umów kredytów i pożyczek oraz innych kontraktów finansowych będących podstawowym przedmiotem działalności Grupy BOŚ.
Zgodnie z MSSF 9 kwota główna to wartość godziwa aktywów finansowych na dzień początkowego ujęcia. Odsetki z kolei to zapłata za wartość pieniądza w czasie, marża za ponoszone ryzyko kredytowe oraz inne ryzyka ponoszone w związku z utrzymywaniem kwoty głównej oraz marża zysku.
Test SPPI obejmuje analizę zawartych umów pod kątem ustalenia charakterystyki przepływów pieniężnych z nich wynikających. Test SPPI uważa się za umożliwiający klasyfikację do kategorii wyceny wg zamortyzowanego kosztu lub wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite, jeżeli nie zidentyfikowano takich cech przepływów pieniężnych, których rozkład w czasie, albo formuła ustalenia ich wartości uzależniona jest od czynników innych niż spełniające definicję kwoty głównej i odsetek od kwoty głównej. Do cech niespełniających tej definicji zalicza się:
• dźwignię finansową,
• uzależnienie wynagrodzenia od warunków niezwiązanych z wartością pieniądza w czasie lub ponoszonym ryzykiem
• opcje wcześniejszej spłaty, jednak wcześniejsza spłata w kwocie równej niespłaconej części kwoty głównej i odsetek z uwzględnieniem uzasadnionego wynagrodzenia za wcześniejszą spłatę uważa się za spełniającą test SPPI.
Grupa BOŚ przeprowadza test SPPI w odniesieniu do wszystkich aktywów finansowych objętych obowiązkiem tej oceny, przy czym dla aktywów powstałych w oparciu o dokumentację standardową przeprowadza się go na poziomie grup produktowych, a dla aktywów negocjowanych z klientami indywidualnie przeprowadza się go w oparciu o poszczególne umowy. W efekcie przeprowadzonego testu SPPI zidentyfikowano część umów kredytowych, w przypadku których oprocentowanie oparte jest o formułę mnożnikową (dźwignia finansowa). Jest to część kredytów preferencyjnych udzielanych ze wsparciem Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. W związku z powyższym zostały one zaklasyfikowane do kategorii wyceny wg wartości godziwej przez wynik finansowy.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 45
Model biznesowy
Ocena modelu biznesowego jest istotnym szacunkiem ze względu na to, że zgodnie z MSSF 9 stanowi jeden z elementów decydujących o przyporządkowaniu właściwej kategorii wyceny aktywów finansowych. Grupa BOŚ ustala modele biznesowe w ramach, których następuje zarządzanie aktywami finansowymi, przede wszystkim na podstawie ich celów biznesowych i sposobu osiągania wyników finansowych. Zmiana modelu biznesowego może wystąpić tylko w razie istotnych zmian wewnętrznych i zewnętrznych w działalności Grupy BOŚ, będzie ustalana przez jej kierownictwo. Oczekuje się, że zmiana modelu biznesowego będzie występować rzadko. W szczególności zmiana zamiarów biznesowych co do poszczególnych składników aktywów finansowych nie stanowi zmiany modelu biznesowego.
5.2.Wartość godziwa instrumentów finansowych
Wartość instrumentów finansowych nie notowanych na aktywnych rynkach ustala się stosując modele wyceny przyjęte na rynku. Uwzględniają one m.in. zdyskontowaną (za pomocą krzywej zerokuponowej z marżą) do wartości obecnej ocenę przyszłych przepływów pieniężnych, porównywalne ceny transakcyjne (jeśli istnieją), jak również odniesienie do podobnych instrumentów kwotowanych na aktywnych rynkach. W rzadkich przypadkach, gdy zastosowanie takich modeli nie jest możliwe i nie ma możliwości ustalenia wartości godziwej w sposób rzetelny, instrumenty finansowe wykazywane są według kosztu nabycia. Informacje dotyczące wrażliwości instrumentów finansowych znajdują się w Nocie 48.
5.3.Rezerwa na świadczenia emerytalne
Prawo do odprawy emerytalnej przysługuje każdemu pracownikowi, który osiągnie wiek emerytalny.
Odprawy emerytalne związane ze świadczeniami lub zasiłkami przedemerytalnymi oraz przejścia na emeryturę w ramach zwolnień grupowych nie są uwzględnione w obliczeniach i w przypadku ich wystąpienia w przyszłości, rezerwa taka powinna zostać przeliczona odrębnie.
Odprawa rentowa przysługuje pracownikowi, który nabył trwałą niezdolność do pracy uprawniającą do pobierania świadczenia rentowego w ramach ubezpieczenia społecznego.
Podstawa wymiaru zarówno odprawy emerytalnej, jak i rentowej obliczana jest na podstawie wynagrodzenia pracownika, liczonego jak ekwiwalent za urlop wypoczynkowy, w momencie nabycia uprawnień do odprawy.
Wysokość odprawy w zależności od posiadanego stażu pracy w Banku Ochrony Środowiska S.A. wynosi w relacji do podstawy wymiaru:
• do 10 lat pracy 100%
• po 10 latach pracy 200%
• po 15 latach pracy 250%
Do obliczeń przyjęte zostały wynagrodzenia pracowników wg stanu na dzień 31 grudnia 2023 roku.
5.4.Zakres konsolidacji
Sporządzenie skonsolidowanego sprawozdania finansowego wymaga dokonania osądu co do charakteru zaangażowania w inne jednostki, w których Bank dokonał inwestycji. W szczególności osądowi podlega stwierdzenie sprawowania kontroli nad inną jednostką gospodarczą.
Jak ujawniono w nocie 1.2. konsolidacji podlegają Dom Maklerski BOŚ S.A., BOŚ Leasing - EKO Profit S.A., MS Wind sp. z o. o. Są to jednostki, w których Bank posiada bezpośrednio lub pośrednio 100% udział w ich kapitale własnym, a wyżej wymienione warunki sprawowania kontroli są spełnione.
Bank posiada 29,48% udziału w kapitale zakładowym Wodkan S.A. Członkowie Zarządu Wodkan SA nie zostali rekomendowani do pełnienia tej funkcji przez Bank. Zgodnie z dokonanym osądem Bank nie sprawuje kontroli nad Wodkan SA, który nie podlega konsolidacji. Bank nie dysponuje też istotnym wpływem na działalność Wodkan SA. Pomiędzy Bankiem a Wodkan SA nie występują istotne transakcje, w szczególności Bank nie finansuje działalności
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 46
tego podmiotu, nie uczestniczy aktywnie w kształtowaniu strategii i bieżącej działalności operacyjnej, pracownicy Banku nie zajmują stanowisk o charakterze zarządczym Wodkan SA z upoważnienia Banku.
5.5.Podatki
Obowiązujące w Polsce prawo dotyczące podatku dochodowego od osób prawnych, podatku dochodowego od osób fizycznych, podatku od towarów i usług czy składek na ubezpieczenia społeczne podlega częstym zmianom, co skutkuje brakiem ugruntowanej praktyki oraz niejasnością i niespójnością przepisów. Sytuacja ta powoduje możliwość występowania różnic w interpretacji przepisów podatkowych przez organy państwowe i podatników. Rozliczenia podatkowe oraz inne rozliczenia (np. celne) mogą być przedmiotem kontroli przez okres do 6 lat. Odpowiednie władze kontrolne uprawnione są do nakładania znaczących kar wraz z odsetkami. Istnieje ryzyko, że organy kontrolne zajmą odmienne stanowisko od stanowiska Spółki w kwestii interpretacji przepisów, co mogłoby wpłynąć na wysokość zobowiązań publicznoprawnych wykazanych w sprawozdaniu finansowym.
Grupa BOŚ rozpoznaje składnik aktywów z tytułu podatku odroczonego bazując na założeniu, że w przyszłości zostanie osiągnięty zysk podatkowy pozwalający na jego wykorzystanie. Pogorszenie uzyskiwanych wyników podatkowych w przyszłości mogłoby spowodować, że założenie to stałoby się nieuzasadnione.
5.6. Szacunki dotyczące wpływu ryzyka prawnego związanego z kredytami hipotecznymi powiązanymi z kursem waluty obcej
Szacunek wpływu ryzyka prawnego kredytów hipotecznych powiązanych z kursem waluty obcej obarczony jest niepewnością co do cały czas kształtującego się orzecznictwa oraz popularności wśród klientów dedykowanego programu ugód. Dlatego też szacunek ten jest niepewny, a wysokość jego w przyszłości może ulec zmianie. Szacunki podlegają okresowemu monitoringowi i aktualizacji.
Bank ujmuje wpływ ryzyka prawnego związanego ze sprawami sądowymi dotyczącymi klauzul indeksacyjnych w kredytach hipotecznych i mieszkaniowych w CHF oraz programu dobrowolnych ugód oferowanych kredytobiorcom w CHF zgodnie z:
• MSSF 9 "Instrumenty finansowe" w odniesieniu do kredytów aktywnych, w tym kredytów aktywnych objętych pozwem zbiorowym oraz programu dobrowolnych ugód, i
• MSR 37 "Rezerwy, zobowiązania warunkowe i aktywa warunkowe" w odniesieniu do spłaconych kredytów.
Kredyty hipoteczne i mieszkaniowe dla klientów, które są przedmiotem postępowań sądowych, objęte są zakresem MSSF 9. Zgodnie z MSSF 9 kredyty te wyceniane są w zamortyzowanym koszcie z zastosowaniem efektywnej stopy procentowej.
Roszczenia prawne zgłaszane przez kredytobiorców, w tym roszczenia z tytułu nieważności umów, mają wpływ na oszacowanie przez Bank oczekiwanego okresu kredytowania oraz oczekiwanych przez Bank przepływów pieniężnych. W szczególności Bank bierze pod uwagę ryzyko, że w przypadku orzeczenia przez sąd nieważności umowy Bank może być zmuszony do zwrotu kredytobiorcom otrzymanych nienależnych świadczeń. Dodatkowo, ewentualne ugody oferowane przez Bank kredytobiorcom (także tym, którzy dotychczas nie występowali z roszczeniami prawnymi) również mogą mieć wpływ na wysokość i terminy oczekiwanych przepływów pieniężnych wynikających z tych kredytów.
W związku z tym w opinii Banku właściwym sposobem ujęcia wpływu ryzyka prawnego w odniesieniu do kredytów aktywnych oraz oczekiwanego wpływu programu dobrowolnych ugód oferowanych kredytobiorcom jest aktualizacja szacunków przepływów pieniężnych związanych z kredytami i zmniejszenie wartości bilansowej brutto tych kredytów zgodnie z MSSF 9 paragraf B5.4.6.
W odniesieniu do spłaconych kredytów oraz kredytów, dla których wyliczona korekta przepływów pieniężnych jest wyższa niż wartość bilansowa, Bank rozpoznaje rezerwy na sprawy sądowe zgodnie z MSR 37 "Rezerwy, zobowiązania warunkowe i aktywa warunkowe".
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 47
Bank dokonał analizy wrażliwości szacunku wpływu ryzyka prawnego ze względu na zmianę kluczowych parametrów związanych z ilością spraw sądowych i podpisanych ugód z klientami.
ZMIANA PARAMETRU
WRAŻLIWOŚĆ MODELU
-25 p. p.
SCENARIUSZ BAZOWY
+25 p. p.
WZROST LICZBY POZWÓW SĄDOWYCH
-49
690
41
PRAWDOPODOBIEŃSTWO WYSTĄPIENIA SCENARIUSZA UGODY *
15
690
-66
* - w przypadku wariantu -25% przyjęto minimalną możliwą wartość parametru tj. 0%
W nocie 39 „Ryzyko prawne dotyczące kredytów mieszkaniowych, zabezpieczonych hipotecznie powiązanych z kursem waluty obcej” przedstawione są czynniki i okoliczności, które mogą mieć istotny wpływ na wysokość rezerwy na ryzyko prawne dotyczące portfela kredytów hipotecznych powiązanych z kursem waluty obcej.
5.7. Rezerwa na zwrot kosztów kredytów w przypadku wcześniejszej spłaty
Rezerwa na zwrot kosztów kredytów w przypadku wcześniejszej spłaty została utworzona zgodnie z MSR 37 przyjmując założenia co do wcześniejszych spłat kredytów konsumenckich w zakresie stanu portfela kredytowego na dzień 31 grudnia 2023 roku.
Według stanu na dzień 31 grudnia 2023 roku przed sądami toczy się 7 postępowań przeciwko Bankowi, dotyczących zwrotu części kosztów kredytu konsumenckiego w związku z przedterminową spłatą. Rezerwy na zwroty prowizji z tytułu wcześniejszej spłaty kredytów konsumenckich dokonanej do 2019 roku wynoszą 0,2 mln zł.
Dodatkowo Bank tworzy rezerwę w odniesieniu do kredytów czynnych. Rezerwa dotyczy różnicy pomiędzy szacowaną kwotą zwrotu prowizji a wartością prowizji otrzymanych i rozliczanych metodą efektywnej stopy procentowej. Szacowana kwota zwrotu prowizji ustalana jest metodą rozliczenia liniowego od daty udzielenia kredytu do daty bilansowej. Na dzień 31 grudnia 2023 roku rezerwa ta wynosiła 2,3 mln zł .
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 48
6.Zarządzanie ryzykiem
6.1.Ryzyko kredytowe
Zarządzanie ryzykiem skoncentrowane jest bezpośrednio w Banku, z uwagi na fakt, że aktywa Banku stanowią przeważającą część aktywów Grupy BOŚ na dzień 31 grudnia 2023 roku.
Definicja ryzyka kredytowego
Ryzyko kredytowe rozumiane jest jako ryzyko potencjalnej straty z tytułu niewykonania zobowiązania w określonym w umowie terminie przez klienta lub kontrahenta.
Metody zarządzania ryzykiem
Grupa BOŚ realizowała politykę zarządzania ryzykiem kredytowym w ujęciu indywidualnym (transakcja kredytowa) i portfelowym uwzględniając poziom apetytu na ryzyko.
Apetyt na ryzyko określany był w ramach granic wyznaczonych przez praktykę ostrożnego i stabilnego zarządzania ryzykiem i przyjmowany był na poziomie umiarkowanym.
Proces zarządzania ryzykiem kredytowym w Grupie BOŚ obejmował w szczególności:
1. postępowanie przy ocenie ryzyka pojedynczej transakcji, ustanawianiu zabezpieczeń oraz podejmowaniu decyzji kredytowych ,
2. monitorowanie poziomu ryzyka, limitowanie oraz przeprowadzanie testów warunków skrajnych ,
3. modele ratingowe i scoringowe wykorzystywane w ocenie ryzyka klientów indywidualnych i instytucjonalnych ,
4. zasady odpowiedzialności w procesie oceny ryzyka kredytowego ,
5. portfelowy pomiar ryzyka kredytowego ,
6. zasady zarządzania ekspozycjami detalicznymi i zabezpieczonymi hipotecznie ,
7. zasady identyfikacji ekspozycji z utratą wartości oraz wyznaczania odpisów aktualizujących ,
8. zasady raportowania dla kadry kierowniczej Banku ,
9. systemy informatyczne, wspierające realizację wyżej wymienionych zadań .
Zarządzanie ryzykiem pojedynczych transakcji realizowane było z uwzględnieniem następujących zasad:
1. każda transakcja kredytowa wymagała wszechstronnej oceny ryzyka kredytowego, której wyrazem był rating wewnętrzny lub ocena scoringowa ,
2. podstawą pozytywnej decyzji kredytowej było posiadanie przez klienta zdolności kredytowej ,
3. pomiar ryzyka kredytowego potencjalnych oraz zawartych transakcji kredytowych dokonywany był na etapie ich udzielania oraz monitorowania ,
4. proces kredytowy zapewniał niezależność oceny poziomu ryzyka kredytowego od czynności sprzedażowych ,
5. decyzje kredytowe podejmowane były przez organy do tego uprawnione ,
6. oferowane klientowi warunki transakcji kredytowej zależały od poziomu ryzyka kredytowego związanego z klientem i/lub transakcją .
Finansowanie pojedynczej transakcji uzależnione było od:
1. posiadania przez kredytobiorcę zdolności kredytowej do spłaty wnioskowanego zadłużenia w terminach uzgodnionych z Bankiem,
2. przedstawienia zabezpieczenia spłaty w formie i o wartości akceptowanej przez Bank, o ile przepisy wewnętrzne tego wymagały,
3. spełnienia innych kryteriów warunkujących podjęcie finansowania, w szczególności, wyniki dotychczasowej współpracy klienta z Bankiem oraz ocena historii kredytowej klienta w sektorze bankowym.
Bank ograniczył finansowanie wobec podmiotów, których działalność nie wspiera zrównoważonego biznesu przynoszącego korzyści środowisku, lokalnej społeczności, konsumentom oraz pracownikom poprzez wprowadzenie katalogu transakcji niezawieranych przez BOŚ zgodnie z założeniami ESG.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 49
Zarządzanie ryzykiem kredytowym w ujęciu portfelowym realizowane było z wykorzystaniem różnych metod pomiaru i oceny ryzyka kredytowego, w tym :
1. apetytu na ryzyko kredytowe oraz limitów portfelowych dotyczących parametrów ryzyka kredytowego ,
2. kosztu ryzyka kredytowego, oczekiwanej straty kredytowej, prawdopodobieństwa niewypłacalności ,
3. analizy populacji kredytów udzielanych w danym okresie czasu (analiza „vintage”),
4. monitorowania limitów opartych na parametrach innych niż ryzyko kredytowe, mających wpływ na poziom ryzyka kredytowego portfela .
W Grupie BOŚ funkcjonował Komitet Zarządzania Ryzykiem Kredytowym, kształtujący zasady zarządzania ryzykiem kredytowym i monitorowania tego ryzyka, w ramach określonych przez właściwą strategię, politykę lub zasady przyjęte przez Zarząd Banku lub Radę Nadzorczą .
Komitet działał w następujących podstawowych obszarach:
1. zarządzanie ryzykiem kredytowym i procesem kredytowym,
2. wycena aktywów,
3. modele i metodyki oceny ryzyka kredytowego.
Dodatkowo, wsparcie Rady Nadzorczej w nadzorze nad obszarem ryzyka zapewniał Komitet ds. Ryzyka. W skład Komitetu wchodzili członkowie Rady Nadzorczej. Do zadań Komitetu w szczególności należało: opiniowanie całościowej bieżącej i przyszłej gotowości Banku do podejmowania ryzyka, opiniowanie strategii zarządzania ryzykiem w działalności Banku, wspieranie Rady Nadzorczej we wdrażaniu tej strategii, a także weryfikowanie ceny aktywów i pasywów oferowanych klientom pod kątem modelu biznesowego Banku i strategii ryzyka .
Procesy ustalone w celu zarządzania ryzykiem
W roku 2023, Grupa BOŚ kontynuowała działania nakierowane na poprawę efektywności procesów oceny ryzyka, w tym na optymalizację procesu monitorowania oraz procesu podejmowania decyzji kredytowych i obsługi wniosków kredytowych, a także na rzecz ograniczenia poziomu koncentracji portfela kredytowego.
Grupa BOŚ dokonywała oceny ryzyka przed podjęciem decyzji o zaangażowaniu oraz przez cały okres funkcjonowania transakcji kredytowej, w ramach procesu monitorowania .
Częstotliwość i zakres monitorowania były zależne od poziomu identyfikowanego ryzyka. Monitoring prowadzony był przez odrębną komórkę organizacyjną, wydzieloną w ramach struktur odpowiedzialnych za ocenę i zarządzanie ryzykiem kredytowym, zajmującą się monitoringiem portfela kredytowego i wyceną ekspozycji indywidualnie istotnych.
Ryzyko braku terminowej obsługi lub spłaty zadłużenia oraz ryzyko utraty lub spadku wartości przyjętego zabezpieczenia mitygowane było z wykorzystaniem systemu wczesnego ostrzegania zarządzanego przez komórkę odpowiedzialną za monitoring.
W przypadku zidentyfikowania sytuacji mogących zagrozić terminowej spłacie Grupa BOŚ podejmowała działania upominawcze i restrukturyzacyjne wykorzystując w tym celu właściwe narzędzie informatyczne.
W Grupie BOŚ funkcjonowała Polityka zarządzania ekspozycjami nieobsługiwanymi, wskazująca kierunki działania w celu uzyskania określonej w czasie, redukcji ekspozycji nieobsługiwanych oraz plan operacyjny wspierający realizację tego działania.
W procesie oceny i monitorowania ryzyka Grupa BOŚ wykorzystywała informacje pochodzące z wewnętrznych baz danych oraz ze źródeł zewnętrznych, w tym z Biura Informacji Kredytowej S.A. i Krajowego Rejestru Długów lub Centralnej Bazy Danych – Bankowy Rejestr.
Grupa BOŚ oceniała ryzyko kredytowe z wykorzystaniem modeli ratingowych i scoringowych. Modele były budowane, rozwijane, monitorowane i nadzorowane w Obszarze Ryzyka z uwzględnieniem wewnętrznych i zewnętrznych wymogów w tym zakresie. Modele istotne podlegały okresowej, nie rzadziej niż raz do roku, walidacji dokonywanej przez niezależną komórkę walidacyjną.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 50
W Grupie BOŚ funkcjonował wielostopniowy system podejmowania decyzji kredytowych, działający według zasady - im wyższy poziom ryzyka transakcji (wynikający z jej złożoności), kwoty zaangażowania lub sytuacji ekonomiczno- finansowej klienta, tym wyższy szczebel decyzyjny uprawniony do podjęcia decyzji. Szczeblami decyzyjnymi o najwyższych poziomach uprawnień był Komitet Kredytowy Centrali i Zarząd Banku. Decyzje kredytowe podejmowane były po wcześniejszej weryfikacji ryzyka dokonanej przez osobę wyspecjalizowaną w jego ocenie i mitygacji, tj. eksperta ds. ryzyka umiejscowionego w wyodrębnionej komórce organizacyjnej Centrali Banku, niezależnej od obszaru biznesowego Banku.
Podejmując decyzje kredytowe w sprawie transakcji zawieranych z członkami organów Banku lub osobami zajmującymi stanowiska kierownicze w Banku albo podmiotami powiązanymi z nimi kapitałowo lub organizacyjnie, Bank uwzględniał wymogi ustawy Prawo bankowe.
Grupa BOŚ preferowała transakcje zabezpieczone z zastrzeżeniem w segmencie detalicznym, w którym ustalono maksymalny poziom transakcji niezabezpieczonych z uwzględnieniem specyfiki produktowej, wpływu tych transakcji na wyniki Grupy i wysokość potencjalnej straty .
Poziom zabezpieczenia był uzależniony od poziomu ryzyka generowanego przez transakcję, w szczególności od rodzaju transakcji i długości jej trwania.
Ustalając wartość zabezpieczenia Grupa kierowała się zasadą ostrożnej wyceny.
Przy wyborze formy zabezpieczenia Grupa BOŚ uwzględniała:
1. należytą ochronę interesów Grupy,
2. wysokość kosztów związanych z ustanowieniem danego zabezpieczenia,
3. możliwość szybkiego upłynnienia danego zabezpieczenia.
Grupa BOŚ oceniając i monitorując wartość zabezpieczenia korzystała z zewnętrznych baz danych, w tym dla potrzeb weryfikacji lub aktualizacji wartości nieruchomości - z bazy AMRON oraz bazy Cenatorium sp. z o.o.
Techniki służące do pomiaru ryzyka
Klient i transakcja podlegały wszechstronnej ocenie ryzyka kredytowego uwzględniającej wymagania nadzorcze w tym zakresie.
Grupa BOŚ różnicowała modele oceny ryzyka w zależności od rodzaju klienta i transakcji kredytowej.
Model oceny ryzyka kredytowego dla osób fizycznych ubiegających się o finansowanie na cele niezwiązane z działalnością gospodarczą obejmował analizę ilościową – polegającą na ustaleniu wysokości i stabilności źródeł spłaty zobowiązania kredytowego - oraz analizę jakościową, polegającą na ocenie cech klienta, które miały istotny wpływ na skłonność do spłaty zaciągniętego zobowiązania kredytowego w terminach określonych w umowie, w tym ocenę scoringową i ocenę zachowania klienta w oparciu o informacje z Biura Informacji Kredytowej S.A..
Model oceny ryzyka klientów ubiegających się o finansowanie na cele związane z prowadzeniem działalności gospodarczej lub statutowej (spółki komunalne) uwzględniał dwa obszary: ocenę klienta i ocenę transakcji.
Ocena klienta dokonywana była na podstawie elementów ilościowych i jakościowych. Ocena ilościowa dotyczyła podstawowych, z punktu widzenia generowania wyniku finansowego i zachowania płynności, obszarów działalności klienta. Ocena jakościowa (uzależniona od rodzaju klienta) obejmowała między innymi ocenę: planów rozwojowych, doświadczenia i umiejętności osób zarządzających, jakości relacji klienta z otoczeniem zewnętrznym, w tym z Grupą.
Ocena klienta, w stopniu określonym w przepisach wewnętrznych, dokonywana była na tle sytuacji ekonomicznej branży, lokalnego rynku i kraju. Dodatkowo, przy wybranych transakcjach, ocena uwzględniała skalę narażenia klienta na negatywne skutki zmian stóp procentowych i kursów walutowych oraz stosowaną przez klienta politykę zabezpieczeń przed ryzykiem kursowym i stopy procentowej.
Model oceny ryzyka jednostek samorządu terytorialnego uwzględniał analizę klienta opierającą się o ocenę podstawowych wskaźników budżetowych, wskaźników zadłużenia oraz analizę transakcji opierającą się o ocenę planowanych wskaźników zadłużenia, jakości zabezpieczenia i długości trwania transakcji.
W przypadku finansowania klienta funkcjonującego w ramach grupy podmiotów powiązanych Grupa BOŚ oceniała ryzyko kredytowe z uwzględnieniem wpływu sytuacji grupy kapitałowej.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 51
Ocena ryzyka kredytowego związanego z finansowaniem klientów instytucjonalnych obejmowała analizę występowania ryzyk ESG
Ocena transakcji dokonywana była w szczególności na podstawie oceny celu finansowania, długości okresu kredytowania i wartości zabezpieczenia spłaty. Grupa BOŚ ustanawiała taką strukturę finansowania, aby zapewnić podział ryzyka pomiędzy kredytobiorcę i Grupę, głównie poprzez odpowiednie do skali ryzyka zaangażowanie środków własnych kredytobiorcy.
Narzędzia do pomiaru ryzyka kredytowego
Grupa BOŚ wykorzystuje w celu pomiaru ryzyka kredytowego różnego rodzaju narzędzia/aplikacje, w których zostały zaimplementowane obowiązujące m.in. modele ratingowe/scoringowe i metodyka oceny zdolności kredytowej.
Zróżnicowanie stosowanych aplikacji powiązane jest z segmentacją klienta i/lub rodzajami transakcji kredytowych.
Opis poszczególnych ryzyk koncentracji, sposobów ich pomiaru, monitorowania
Zarządzania ryzykiem koncentracji Bank dokonywał zgodnie z zasadami określonymi w „Polityce zarządzania ryzykiem koncentracji”.
Grupa BOŚ identyfikowała, dokonywała pomiaru, monitorowała i raportowała ryzyko koncentracji zaangażowania na poziomie:
1. pojedynczego klienta/transakcji oraz
2. portfela kredytowego.
Na poziomie klienta i transakcji, ryzyko koncentracji zaangażowania zarządzane było poprzez przestrzeganie nadzorczych limitów zaangażowania, w szczególności wynikających z przepisów Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013 z dnia 26 czerwca 2013 roku lub Prawa Bankowego, jak również poprzez stosowanie zasady uzależniającej przebieg procesu oceny i monitorowania ryzyka od kwoty zaangażowania kredytowego.
Na poziomie portfela kredytowego zarządzanie koncentracją zaangażowań dokonywane było poprzez przestrzeganie limitów zewnętrznych, wewnętrznych lub wartości ostrzegawczych oraz akceptowalnego poziomu apetytu na ryzyko kredytowe określonego zestawem wskaźników uwzględniającym także ryzyko ESG. Poziomy limitów wewnętrznych zatwierdzane były przez Zarząd Banku, apetyt na ryzyko także przez Radę Nadzorczą.
W szczególności Grupa BOŚ stosowała następujące limity:
• geograficzne – zaangażowanie wobec innych krajów,
• dotyczące parametrów produktowych – np. maksymalne LTV,
• dotyczące portfela kredytów zabezpieczonych hipotecznie i finansujących nieruchomości – wynikające z Rekomendacji KNF,
• dotyczące branż działalności gospodarczej,
• udziału kredytów walutowych w portfelu kredytów Banku,
• łącznego zaangażowania wobec podmiotów/grup podmiotów powiązanych, wobec których zaangażowanie Banku przekracza 10% Tier I,
• łącznego zaangażowania wobec podmiotów/grup podmiotów powiązanych, uzależnione od ratingu podmiotu/grupy podmiotów powiązanych,
• limit na ekspozycje kredytowe wobec spółek zależnych Banku,
• limit na transakcje z odstępstwami od zasad kredytowania określonych w procedurach wewnętrznych, wpływających na wzrost ryzyka kredytowego.
Grupa BOŚ stosowała w procesie zarządzania ryzykiem koncentracji system wskaźników wczesnego ostrzegania dla limitów wewnętrznych. Podstawowe założenie systemu opierały się na wyróżnieniu trzech poziomów wykorzystania limitu i stopniowym wdrażaniu działań mitygujących ryzyko przekroczenia limitu w zależności od poziomu jego wykorzystania.
Poziom wykorzystania limitów był cyklicznie monitorowany i raportowany organom Banku w trybie wynikającym z regulacji wewnętrznych Banku.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 52
6.1.1.Opis metodologii rozpoznawania utraty wartości ekspozycji kredytowych
Na każdy dzień sprawozdawczy Grupa BOŚ dokonuje przeglądu ekspozycji kredytowych polegającego na identyfikacji ekspozycji kredytowych zagrożonych utratą wartości oraz ekspozycji, w odniesieniu do których odnotowano znaczny wzrost ryzyka kredytowego od momentu początkowego ujęcia - biorąc pod uwagę racjonalne i możliwe do udokumentowania informacje, włączając w to dane dotyczące przyszłości. Następnie wyznacza odpis na oczekiwane straty kredytowe w oparciu o podział ekspozycji na koszyki w zależności od zmian dotyczących jakości kredytowej.
Grupa BOŚ przeprowadza podział ekspozycji kredytowych, uwzględniając wielkość ich zaangażowania oraz charakterystykę ryzyka, na ekspozycje wyceniane metodą indywidualną i metodą grupową oraz przeprowadza ocenę tych ekspozycji pod względem wystąpienia przesłanek wskazujących na utratę ich wartości.
Za ekspozycje kredytowe, które utraciły wartość Grupa BOŚ uznaje te ekspozycje, dla których wystąpiły przesłanki utraty wartości wynikające z jednego lub więcej zdarzeń mających potencjalny wpływ na oczekiwane przepływy pieniężne wynikające z tej ekspozycji, których wiarygodne oszacowanie jest możliwe.
Grupa BOŚ uznaje przeterminowane zobowiązanie kredytowe za istotne w przypadku, gdy zostały przekroczone oba progi istotności:
1. suma wszystkich przeterminowanych zobowiązań dłużnika przekracza kwotę 400 zł w przypadku ekspozycji detalicznych lub 2 000 zł dla ekspozycji niedetalicznych (próg bezwzględny) oraz
2. udział zobowiązania przeterminowanego w zaangażowaniu bilansowym dłużnika jest większy niż 1% (próg względny).
Obliczanie liczby dni przeterminowania odbywa się na poziomie dłużnika i rozpoczyna się w momencie wystąpienia istotnego przeterminowania tj. przekroczenia łącznie bezwzględnego i względnego progu istotności.
Za przesłanki utraty wartości Grupa BOŚ uznaje w szczególności:
1. istotne opóźnienie w spłacie kapitału lub odsetek przekraczające 90 dni,
2. pogorszenie się w okresie kredytowania sytuacji ekonomiczno-finansowej dłużnika, wyrażające się zaklasyfikowaniem do klasy ratingowej 14 i lub gorszej, wskazującej na zagrożenie dla spłaty zadłużenia,
3. przyznanie klientowi przez Grupę , ze względów ekonomicznych lub prawnych wynikających z trudności ekonomiczno-finansowych klienta udogodnienia w warunkach finansowania (zawarcie umowy restrukturyzacji),
4. pogorszenie wskaźników finansowych dotyczących między innymi: płynności klienta oraz możliwości obsługi zadłużenia,
5. udzielenie wakacji kredytowych w ramach moratoriów o charakterze publicznym (na podstawie rządowego programu pomocowego - Tarcza 4.0),
6. kwestionowanie należności przez dłużnika na drodze postępowania sądowego, z wyłączeniem przypadków kwestionowania umowy w przypadku ekspozycji kredytów i pożyczek denominowanych lub indeksowanych do walut obcych, dla których Bank utworzył rezerwę na ryzyko prawne,
7. ogłoszenie upadłości, wysokie prawdopodobieństwo upadłości lub innej reorganizacji wpływające na pogorszenie się sytuacji finansowej i wypłacalności dłużnika,
8. opóźnienie przekraczające 30 dni na transakcji restrukturyzowanej w okresie warunkowym poprzednio klasyfikowanej jako bez utraty wartości,
9. zaobserwowanie trudności finansowych klienta,
10. inne przesłanki zdefiniowane w Wytycznych EBA dotyczących stosowania definicji niewykonania zobowiązania, określonej w art. 178 rozporządzenia (UE) nr 575/2013, Rekomendacji R oraz wystąpienie innych zdarzeń, będących równoważnymi z wejściem klienta w stan niewypłacalności, skutkującymi niemożliwością terminowej spłaty zadłużenia.
Pomiar utraty wartości ekspozycji kredytowych metodą indywidualną oparty jest na wyliczeniu bieżącej wartości oczekiwanych przyszłych przepływów pieniężnych zdyskontowanych z zastosowaniem pierwotnej efektywnej stopy procentowej. W przypadku kredytów, dla których zostało ustanowione zabezpieczenie, bieżąca wartość oczekiwanych przyszłych przepływów pieniężnych uwzględnia przepływy pieniężne, które mogą zostać uzyskane z egzekucji przedmiotu zabezpieczenia, pomniejszone o koszty egzekucji oraz sprzedaży przedmiotu. W wyniku
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 53
obniżenia wartości bieżącej możliwych do realizacji przepływów pieniężnych, tworzony jest odpis z tytułu utraty wartości odpowiadający przewidywanej stracie kredytowej z tytułu niewywiązania się dłużnika z zobowiązań wobec Grupy.
Metodę indywidualną pomiaru utraty wartości stosuje się w odniesieniu do:
1. ekspozycji kredytowych indywidualnie istotnych:
a. spełniających przesłanki indywidualnej utraty wartości lub znajdujących się w okresie kwarantanny lub
b. dotyczących klienta, wobec którego Grupa posiada inne ekspozycje kredytowe, dla których rozpoznano przesłankę indywidualnej utraty wartości (propagacja utraty wartości) lub
2. ekspozycji kredytowych indywidualnie nieistotnych, dla których jest identyfikowana przesłanka utraty wartości lub ekspozycje znajdują się w okresie kwarantanny, o ile na moment rozpoznania utraty wartości były znaczące indywidualnie oraz spełniały dodatkowe warunki określone przez Grupę,
3. ekspozycji kredytowych nieistotnych, posiadających nietypowe charakterystyki ryzyka kredytowego.
Poziom odpisów z tytułu utraty wartości na należności uznane za indywidualnie nieistotne, dla których stwierdzono wystąpienie przesłanki utraty wartości dokonywany jest w oparciu o parametry pomiaru utraty wartości szacowane metodami statystycznymi na podstawie danych historycznych, dla wyodrębnionych portfeli, grupowanych dla celów łącznego pomiaru utraty wartości według podobnych charakterystyk ryzyka kredytowego. Historyczne trendy strat są oczyszczane ze zdarzeń jednorazowych.
Grupa BOŚ w wycenie grupowej stosuje podział na 7 homogenicznych portfeli ryzyka w ramach dwóch segmentów klienta (indywidualnego i instytucjonalnego):
1. klienci detaliczni kredyty hipoteczne (portfel dalej segmentowany ze względu na poziom LtV oraz walutę udzielenia kredytu),
2. klienci detaliczni pożyczki gotówkowe,
3. klienci detaliczni pożyczki hipoteczne,
4. klienci detaliczni ekspozycje kredytowe wobec mikroprzedsiębiorstw będących klientami detalicznymi (z wyłączeniem pożyczek hipotecznych),
5. klienci detaliczni pozostali,
6. klienci korporacyjni, w tym instytucje finansowe,
7. klienci segmentu finansów publicznych.
Odwrócenie straty, czyli ponowna klasyfikacja kredytu jako bez utraty wartości możliwa jest po wystąpieniu kryterium ustąpienia przesłanki oraz upływie określonego okresu kwarantanny, w którym przesłanka nie jest identyfikowana.
Dla ekspozycji, dla których nie zidentyfikowano przesłanki utraty wartości, Grupa tworzy odpis z tytułu oczekiwanych strat kredytowych wyznaczany metodą grupową.
Na potrzeby oceny czy od momentu początkowego ujęcia aktywa finansowego nastąpił istotny wzrost ryzyka kredytowego Grupa porównuje poziom ryzyka niewywiązania z zobowiązania w czasie oczekiwanego okresu udzielonego finansowania na dzień sprawozdawczy oraz na datę początkowego ujęcia. Bank uznaje, że dla danego aktywa został zidentyfikowany istotny wzrost ryzyka kredytowego, jeśli zostanie spełnione kryterium ilościowe lub kryteria jakościowe. Wystąpienie danego kryterium jest weryfikowane na poziomie ekspozycji.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 54
Kryteria ilościowe
Grupa BOŚ na potrzeby identyfikacji istotnego pogorszenia jakości kredytowej stosuje miary względnie i bezwzględne. Reklasyfikacja ekspozycji do koszyka 2 w przypadku ekspozycji klientów detalicznych wyznaczana jest jako różnica (próg bezwzględny) oraz iloraz (próg względny):
1. bieżącej oceny ryzyka kredytowego określonej jako dożywotnie PD w horyzoncie od daty sprawozdawczej do daty zapadalności, wyznaczone na podstawie charakterystyk obowiązujących na datę sprawozdawczą,
2. pierwotnej oceny ryzyka kredytowego określonej jako dożywotnie PD w okresie od daty sprawozdawczej do daty zapadalności, wyznaczone na podstawie charakterystyk obowiązujących na datę początkowego ujęcia .
Ocena istotnego pogorszenia ryzyka kredytowego przeprowadzana jest przez porównanie obserwowanej wartości relatywnej zmiany w ocenie ryzyka z wartością teoretyczną, która stanowi próg, powyżej którego Grupa BOŚ uznaje, iż nastąpiło istotne pogorszenie ryzyka kredytowego.
Próg alokacji na poziomie pojedynczej ekspozycji wyznaczany jest poprzez model statystyczny w oparciu m.in. o informacje na temat oceny ryzyka kredytowego na datę początkowego ujęcia oraz czas od daty początkowego ujęcia ekspozycji.
Klasyfikacja do koszyka 2 w przypadku ekspozycji klientów korporacyjnych, oparta jest na założeniu stałego ratingu w czasie (Grupa nie oczekiwała poprawy oceny ratingowej w czasie) i następuje w sytuacji pogorszenia się w okresie kredytowania sytuacji ekonomiczno-finansowej dłużnika, wyrażającego się zaklasyfikowaniem do klasy ratingowej 12 lub 13 lub reklasyfikacji do ratingu 9-11 w przypadku, gdy rating wyznaczony na moment początkowego ujęcia był niższy niż 6.
Kryteria jakościowe
Grupa BOŚ dokonuje klasyfikacji ekspozycji do koszyka 2 w przypadku, gdy występuje:
1. opóźnienie w spłacie (powyżej określonych progów materialności) powyżej 30 dni na datę sprawozdawczą lub co najmniej raz w ciągu trzech ostatnich dat raportowych,
2. restrukturyzacja ekspozycji, dla której ustąpiła przesłanka utraty wartości oraz upłynął okres kwarantanny, w którym przesłanka ta nie była identyfikowana,
3. status forborne,
4. opóźnienie w spłacie (bez uwzględniania progów materialności) powyżej 90 dni na datę sprawozdawczą,
5. brak oceny ryzyka kredytowego ekspozycji na moment początkowego ujęcia .
Poza ww. kryteriami Grupa BOŚ określiła inne specyficzne kryteria jakościowe np.: specyficzne dla klientów danego segmentu, identyfikowane w ramach monitorowania klientów instytucjonalnych (ekspozycje o podwyższonym ryzyku „watch lista”) lub identyfikowane w wyniku wieloczynnikowej i całościowej analizy ryzyka kredytowego.
Zgodnie z MSSF 9 pkt 5.5.10 Grupa BOŚ wyodrębnia ekspozycje o niskim ryzyku kredytowym. Ekspozycja kredytowa wiąże się z niskim ryzykiem niewykonania zobowiązania, w przypadku, gdy pożyczkobiorca ma wysoką krótkoterminową zdolność spełniania swych obowiązków w zakresie wynikającym z umowy, a niekorzystne zmiany warunków gospodarczych i biznesowych w dłuższej perspektywie mogą – lecz niekoniecznie muszą – ograniczyć zdolność pożyczkobiorcy do wypełniania jego obowiązków w zakresie wynikających z umowy przepływów pieniężnych.
Grupa BOŚ stosuje kryterium niskiego ryzyka (Low Credit Risk) dla ekspozycji Skarbu Państwa, Narodowego Banku Polskiego, Banku Gospodarstwa Krajowego, instytucji administracji państwowej szczebla centralnego, izb rozliczeniowych, Europejskiego Banku Inwestycyjnego, oraz jednostek samorządu terytorialnego, które nie spełnią jakościowych czynników klasyfikacji do koszyka 2 oraz dla których nie zidentyfikowano przesłanek utraty wartości.
Grupa BOŚ na potrzeby szacowania odpisów z tytułu utraty wartości (strat oczekiwanych) kontynuuje wykorzystywanie własnych oszacowań parametrów ryzyka bazujących na modelach wewnętrznych uwzględniających wymogi MSSF 9 (takie jak: oszacowanie parametrów w horyzoncie czasu życia ekspozycji czy uwzględnienie przyszłych warunków makroekonomicznych). Grupa BOŚ wypracowała metodologię dla parametrów modeli oraz zbudowała modele zgodne z MSSF 9. Oczekiwane straty kredytowe stanowią iloczyn indywidualnych dla każdej ekspozycji oszacowanych wartości parametrów PD, LGD i EAD oraz CCF, a finalna wartość oczekiwanych strat kredytowych jest sumą oczekiwanych strat kredytowych w poszczególnych okresach w zależności od koszyka (w horyzoncie 12 miesięcy lub pozostałego czasu życia ekspozycji), zdyskontowanych
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 55
efektywną stopą procentową. Oszacowane parametry zgodnie z założeniami MSSF 9 podlegają korekcie z tytułu oczekiwań w zakresie sytuacji makroekonomicznej. Grupa BOŚ koryguje parametry ryzyka w celu uwzględnienia przyszłych informacji makroekonomicznych (takich jak: PKB, stopa bezrobocia, WIBOR, kursy walutowe, inflacja) dla portfeli, dla których zidentyfikowała zależność. Wykorzystano scenariusze opracowywane wewnętrznie. Źródłem informacji o wartościach czynników makroekonomicznych są prognozy sporządzone przez analityków ekonomicznych Grupy.
Metodyka i założenia przyjęte przez Grupę do szacowania utraty wartości podlegają regularnej analizie w celu zmniejszenia rozbieżności pomiędzy stratami szacowanymi a rzeczywistymi. W celu oceny adekwatności odpisów z tytułu utraty wartości, wyznaczonych zarówno w ramach analizy grupowej, jak i indywidualnej przeprowadzana jest weryfikacja historyczna (backtesting), której wyniki są brane pod uwagę przy określeniu działań wpływających na poprawę jakości procesu.
6.1.2.Należności od innych banków
Poniżej zaprezentowano wartości brutto należności od innych banków w podziale na grupy ratingowe:
Wyszczególnienie
31-12-2023
31-12-2022
AA+
58
-
AA
78 994
171 056
AA-
39 349
2 430
A+
22 457
9 353
A
2 071
31 722
A-
1 609
3 427
BBB+
3 559
9 382
bez ratingu
14 684
15 461
Razem
162 781
242 831
Rating wewnętrzny
Odpowiadająca ujednolicona klasa wg zewnętrznych agencji ratingowych
31-12-2023
Odpowiadająca ujednolicona klasa wg zewnętrznych agencji ratingowych
31-12-2022
A
AAA, AA+, AA, AA-
AAA, AA+, AA, AA-
B
A+, A, A-
A+, A, A-
C
BBB+, BBB, BBB-
BBB+, BBB, BBB-
D
BB+, BB, BB-, B+, B, B-
BB+, BB, BB-, B+, B, B-
E
14 682
14 667
F
2
794
Razem
14 684
15 461
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 56
6.1.3.Należności od klientów
Wyszczególnienie
31-12-2023
31-12-2022
NALEŻNOŚCI OD KLIENTÓW WYCENIANE WG ZAMORTYZOWANEGO KOSZTU
Należności od klientów bez przesłanki utraty wartości, w tym:
10 081 168
10 375 799
ekspozycje, dla których od momentu początkowego ujęcia nie nastąpił istotny wzrost ryzyka kredytowego (koszyk 1)
9 027 502
9 301 183
ekspozycje, dla których od momentu początkowego ujęcia nastąpił istotny wzrost ryzyka (koszyk 2)
1 053 666
1 074 616
Należności od klientów posiadające przesłanki utraty wartości i wykazujące utratę wartości (koszyk 3)
1 472 394
1 729 909
Należności od klientów dotknięte utratą wartości na dzień początkowego ujęcia (POCI)
100 869
83 493
Razem należności od klientów wyceniane wg zamortyzowanego kosztu (brutto)
11 654 431
12 189 201
Odpisy z tytułu utraty wartości na:
należności od klientów – (koszyk 1)
- 121 105
- 97 079
należności od klientów – (koszyk 2)
- 64 508
- 57 275
należności od klientów – (koszyk 3) wykazujące utratę wartości
- 760 846
- 961 330
należności od klientów dotknięte utratą wartości na dzień początkowego ujęcia (POCI)
18 452
6 440
Razem odpisy z tytułu utraty wartości
- 928 007
- 1 109 244
Razem należności od klientów wyceniane wg zamortyzowanego kosztu (netto)
10 726 424
11 079 957
NALEŻNOŚCI OD KLIENTÓW WYCENIANE WG WARTOŚCI GODZIWEJ PRZEZ WYNIK FINANSOWY
Wartość godziwa
139
3 050
Razem należności od klientów wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
139
3 050
Złożone depozyty zabezpieczające
34 296
36 251
Pozostałe należności
6 577
6 569
Razem należności od klientów
10 767 436
11 125 827
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 57
Klasyfikacja należności od klientów wg metody wyceny w podziale na segmenty:
31-12-2023
Klient instytucjonalny
Klient detaliczny
Klient detaliczny - kredyty mieszkaniowe
Klient detaliczny - pozostałe kredyty
Razem
Należności od klientów wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
Należności od klientów bez przesłanki utraty wartości, w tym:
8 012 726
2 068 442
1 635 343
433 099
10 081 168
ekspozycje, dla których od momentu początkowego ujęcia nie nastąpił istotny wzrost ryzyka kredytowego (koszyk 1)
7 045 797
1 981 705
1 572 908
408 797
9 027 502
ekspozycje, dla których od momentu początkowego ujęcia nastąpił istotny wzrost ryzyka (koszyk 2)
966 929
86 737
62 435
24 302
1 053 666
Należności od klientów posiadające przesłanki utraty wartości
i wykazujące utratę wartości (koszyk 3), w tym:
1 161 430
310 964
168 129
142 835
1 472 394
oceniane indywidualnie
1 115 922
65 413
50 144
15 269
1 181 335
Należności od klientów dotknięte utratą wartości na dzień początkowego ujęcia (POCI)
100 145
724
700
24
100 869
oceniane indywidualnie
40 706
500
500
-
41 206
Razem należności od klientów wyceniane wg zamortyzowanego kosztu (brutto)
9 274 301
2 380 130
1 804 172
575 958
11 654 431
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 58
31-12-2023
Klient instytucjonalny
Klient detaliczny
Klient detaliczny - kredyty mieszkaniowe
Klient detaliczny - pozostałe kredyty
Razem
Odpisy z tytułu utraty wartości na:
należności od klientów – (koszyk 1)
-106 832
-14 273
-5 371
-8 902
-121 105
należności od klientów – (koszyk 2)
-59 669
-4 839
-2 383
-2 456
-64 508
należności od klientów – (koszyk 3) wykazujące utratę wartości,
w tym:
-540 962
-219 884
-101 249
-118 635
-760 846
oceniane indywidualnie
-516 406
-34 491
-26 385
-8 106
-550 897
należności od klientów dotknięte utratą wartości na dzień początkowego ujęcia (POCI)
18 643
-191
-167
-24
18 452
oceniane indywidualnie
-2 962
6
6
-
-2 956
Razem odpisy z tytułu utraty wartości
-688 820
-239 187
-109 170
-130 017
-928 007
Razem należności od klientów wyceniane wg zamortyzowanego kosztu (netto)
8 585 481
2 140 943
1 695 002
445 941
10 726 424
Należności od klientów wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
Wartość godziwa
30
109
43
66
139
Razem należności od klientów wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
30
109
43
66
139
Złożone depozyty zabezpieczające
34 296
-
-
-
34 296
Pozostałe należności
4 215
2 362
-
2 362
6 577
Razem należności od klientów
8 624 022
2 143 414
1 695 045
448 369
10 767 436
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 59
31-12-2022
Klient instytucjonalny
Klient detaliczny
Klient detaliczny - kredyty mieszkaniowe
Klient detaliczny - pozostałe kredyty
Razem
Należności od klientów wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
Należności od klientów bez przesłanki utraty wartości, w tym:
7 889 746
2 486 053
2 051 794
434 259
10 375 799
ekspozycje, dla których od momentu początkowego ujęcia nie nastąpił istotny wzrost ryzyka kredytowego (koszyk 1)
6 942 185
2 358 998
1 948 733
410 265
9 301 183
ekspozycje, dla których od momentu początkowego ujęcia nastąpił istotny wzrost ryzyka (koszyk 2)
947 561
127 055
103 061
23 994
1 074 616
Należności od klientów posiadające przesłanki utraty wartości
i wykazujące utratę wartości (koszyk 3), w tym:
1 353 202
376 707
213 832
162 875
1 729 909
oceniane indywidualnie
1 329 385
96 194
78 298
17 896
1 425 579
Należności od klientów dotknięte utratą wartości na dzień początkowego ujęcia (POCI)
82 745
748
718
30
83 493
oceniane indywidualnie
82 619
497
497
-
83 116
Razem należności od klientów wyceniane wg zamortyzowanego kosztu (brutto)
9 325 693
2 863 508
2 266 344
597 164
12 189 201
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 60
31-12-2022
Klient instytucjonalny
Klient detaliczny
Klient detaliczny - kredyty mieszkaniowe
Klient detaliczny - pozostałe kredyty
Razem
Odpisy z tytułu utraty wartości na:
należności od klientów – (koszyk 1)
-86 712
-10 367
-4 516
-5 851
-97 079
należności od klientów – (koszyk 2)
-50 924
-6 351
-3 609
-2 742
-57 275
należności od klientów – (koszyk 3) wykazujące utratę wartości,
w tym:
-703 979
-257 351
-125 741
-131 610
-961 330
oceniane indywidualnie
-688 193
-52 025
-43 192
-8 833
-740 218
należności od klientów dotknięte utratą wartości na dzień początkowego ujęcia (POCI)
6 843
-403
-373
-30
6 440
oceniane indywidualnie
6 873
-152
-152
-
6 721
Razem odpisy z tytułu utraty wartości
-834 772
-274 472
-134 239
-140 233
-1 109 244
Razem należności od klientów wyceniane wg zamortyzowanego kosztu (netto)
8 490 921
2 589 036
2 132 105
456 931
11 079 957
Należności od klientów wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
Wartość godziwa
2 780
270
99
171
3 050
Razem należności od klientów wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
2 780
270
99
171
3 050
Złożone depozyty zabezpieczające
36 251
-
-
-
36 251
Pozostałe należności
3 669
2 900
-
2 900
6 569
Razem należności od klientów
8 533 621
2 592 206
2 132 204
460 002
11 125 827
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 61
Należności od klientów wycenianie wg zamortyzowanego kosztu (wartość brutto), które nie są zaległe i w przypadku których nie nastąpiła utrata wartości
Dla należności wycenianych wg zamortyzowanego kosztu, dla których nie zanotowano żadnych opóźnień w spłacie (nawet 1 dnia) nie rozpoznaje się utraty wartości pod warunkiem, że nie wystąpiły inne przesłanki utraty wartości. Są to należności klientów o dobrej sytuacji ekonomiczno-finansowej, o regularnych spłatach, dla których nie występowały przesłanki utraty wartości, a odpisy tworzono na poniesione, lecz niezidentyfikowane straty.
Ogólna charakterystyka klas ratingowych przedstawia się następująco:
Rating 1 Najwyższa jakość kredytowa
Rating 2 Bardzo wysoka jakość kredytowa
Rating 3 Wysoka jakość kredytowa
Ratingi 4-5 Bardzo dobra jakość kredytowa
Ratingi 6-7 Dobra jakość kredytowa
Ratingi 8-9 Zadowalająca jakość kredytowa
Ratingi 10-11 Przeciętna i słaba jakość kredytowa
Ratingi 12-13 Bardzo słaba jakość kredytowa
Ratingi 14-16 Brak zdolności kredytowej (jakość kredytowa nie występuje)
Poniżej zaprezentowano kwoty brutto należności od klientów wyceniane wg zamortyzowanego kosztu, które nie były przeterminowane i dla których nie rozpoznano utraty wartości w podziale na klasy klientów:
Wyszczególnienie
Rating*
31-12-2023
31-12-2022
Należności od klientów instytucjonalnych
(1-3)
32 165
8 187
(4-5)
259 735
214 885
(6-7)
1 384 530
1 249 606
(8-9)
2 548 985
2 807 760
(10-11)
2 789 768
3 049 495
(12-13)
387 765
373 631
bez ratingu
573 545
181 618
Razem należności od klientów instytucjonalnych
7 976 493
7 885 182
Należności od klientów indywidualnych
bez ratingu
1 993 336
2 385 037
Razem należności od klientów indywidualnych
1 993 336
2 385 037
Razem
9 969 829
10 270 219
Klasy ratingowe są prezentowane według stanu na datę sprawozdawczą.
*\ Oceny są zgodne z wewnętrzną klasyfikacją Banku, gdzie ”1” oznacza najlepszą, a ”16” najgorszą klasyfikację.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 62
Należności od klientów wycenianie wg zamortyzowanego kosztu (wartości brutto), które są zaległe na dzień sprawozdawczy, lecz w przypadku których nie nastąpiła utrata wartości w podziale na klasy klientów i dni opóźnienia w spłacie wraz z ogólną charakterystyką
Jako zaangażowanie przeterminowane przyjmuje się sumę należności od klientów Banku przeterminowanych o jeden lub więcej dni stosowaną zgodnie z definicją w nocie 6.1.1 .
Poniżej zaprezentowano w podziale na opóźnienie w spłacie kwoty brutto należności od klientów wyceniane wg zamortyzowanego kosztu, dla których nie występuje istotne przeterminowanie przekraczające 90 dni i dla których nie rozpoznano utraty wartości w podziale na klasy klientów:
31-12-2023 Opóźnienia w spłacie
Klient instytucjonalny
Klient detaliczny
Razem
od 1 do 30 dni
95 564
56 459
152 023
od 31 do 60 dni
-
11 703
11 703
od 61 do 90 dni
-
4 877
4 877
pow. 90 dni
-
2 067
2 067
Razem
95 564
75 106
170 670
31-12-2022 Opóźnienia w spłacie
Klient instytucjonalny
Klient detaliczny
Razem
od 1 do 30 dni
4 564
74 842
79 406
od 31 do 60 dni
-
15 701
15 701
od 61 do 90 dni
-
8 782
8 782
pow. 90 dni
-
1 691
1 691
Razem
4 564
101 016
105 580
Należności od klientów wycenianie wg zamortyzowanego kosztu (wartości brutto), w przypadku których wykazano utratę wartości w podziale na klasy klientów wraz z ogólną charakterystyką
Poniżej przedstawiono wycenianie wg zamortyzowanego kosztu należności od klientów, w przypadku których wykazano utratę wartości w podziale na segmenty:
Wyszczególnienie
31-12-2023
31-12-2022
Należności od klientów instytucjonalnych
1 202 243
1 435 947
Należności od klientów indywidualnych
311 688
377 455
Razem
1 513 931
1 813 402
Parametry modeli MSSF 9
Poniższe tabele przedstawiają wartości parametrów wejściowych modeli MSSF9, wykorzystywanych przez Grupę BOŚ w procesie kalkulacji oczekiwanych strat kredytowych, dla homogenicznych portfeli, zgodnie z wymogami zawartymi w Rekomendacji R Komisji Nadzoru Finansowego.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 63
Homogeniczny portfel ekspozycji - Klienci indywidualni – HIPOTEKI za 2023 rok
Skala PD
Pierwotne ekspozycje bilansowe brutto
Ekspozycje pozabilansowe
EAD po ograniczeniu ryzyka kredytowego i zastosowaniu współczynnika konwersji kredytowej
Średni PD wyrażone
w % - dopuszczalny zakres
(od 0% do 100%)
Liczba ekspozycji
Średni LGD wyrażone
w %
Średni termin zapadalności
Oczekiwana strata kredytowa (ECL)
od 0,00 do <0,15%
65
-
64
0,12%
239
21,07%
112
-
od 0,15% do <0,25%
34
-
34
0,19%
11
20,03%
4
-
od 0,25% do <0,50%
142
-
141
0,35%
28
20,03%
6
-
od 0,5% do <0,75%
191
-
190
0,64%
24
20,03%
8
-
od 0,75% do <2,50%
1 325 437
1 673
1 322 694
1,03%
9 547
20,67%
165
2 711
od 2,50% do <10,00%
207 931
6 024
208 505
4,02%
1 091
21,01%
198
1 673
od 10,00% do <45,00%
22 202
-
21 788
14,47%
179
20,96%
165
614
koszyk 1
od 45,00% do <100,00%
-
-
-
0,00%
-
0,00%
-
-
od 0,00 do <0,15%
130
-
128
0,00%
40
26,14%
120
8
od 0,15% do <0,25%
-
-
-
0,00%
-
0,00%
-
-
od 0,25% do <0,50%
-
-
-
0,00%
-
0,00%
-
-
od 0,5% do <0,75%
7
-
7
0,65%
1
20,03%
10
-
od 0,75% do <2,50%
35
-
32
1,49%
3
20,03%
17
-
od 2,50% do <10,00%
1 854
-
1 799
8,21%
34
20,16%
68
16
od 10,00% do <45,00%
51 431
2 140
49 451
21,54%
330
21,28%
192
1 315
koszyk 2
od 45,00% do <100,00%
8 859
-
8 267
68,35%
70
20,80%
173
1 047
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 64
Czas w defaulcie
EAD po ograniczeniu ryzyka kredytowego
i zastosowaniu współczynnika konwersji kredytowej
Liczba ekspozycji
Średni LGD wyrażone
w %
Oczekiwana strata kredytowa (ECL)
do 12 miesięcy
19 462
187
29,50%
5 822
od 13 do 24 miesięcy
36 576
221
36,09%
13 565
od 25 do 36 miesięcy
16 402
97
43,28%
7 349
od 37 do 48 miesięcy
6 920
31
67,15%
4 724
od 49 do 60 miesięcy
7 982
39
67,04%
5 695
od 61 do 84 miesięcy
18 655
71
54,88%
13 910
koszyk 3
powyżej 84 miesięcy
65 698
295
47,12%
53 618
do 12 miesięcy
-
-
0,00%
-
od 13 do 24 miesięcy
45
1
38,79%
17
od 25 do 36 miesięcy
-
-
0,00%
-
od 37 do 48 miesięcy
-
-
0,00%
-
od 49 do 60 miesięcy
-
-
0,00%
-
od 61 do 84 miesięcy
-
-
0,00%
-
POCI
powyżej 84 miesięcy
966
2
11,34%
461
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 65
Homogeniczny portfel ekspozycji - Klienci indywidualni - POZOSTAŁE (BEZ HIPOTEK) za 2023 rok
Skala PD
Pierwotne ekspozycje bilansowe brutto
Ekspozycje pozabilansowe
EAD po ograniczeniu ryzyka kredytowego i zastosowaniu współczynnika konwersji kredytowej
Średni PD wyrażone w % - dopuszczalny zakres (od 0% do 100%)
Liczba ekspozycji
Średni LGD wyrażone w %
Średni termin zapadalnoś ci
Oczekiwan a strata kredytowa (ECL)
od 0,00 do <0,15%
15 607
15 246
21 697
0,05%
2 963
47,29%
10
4
od 0,15% do <0,25%
1 244
1 936
1 984
0,18%
371
47,70%
3
1
od 0,25% do <0,50%
2 672
3 352
4 253
0,34%
1 053
47,31%
5
4
od 0,5% do <0,75%
2 962
6 486
5 104
0,64%
832
47,49%
7
9
od 0,75% do <2,50%
170 543
26 101
181 069
1,44%
12 150
41,52%
48
972
od 2,50% do <10,00%
194 848
29 524
206 269
4,81%
7 292
51,32%
53
4 553
od 10,00% do <45,00%
35 397
282
34 138
22,36%
820
53,14%
72
3 653
koszyk 1
od 45,00% do <100,00%
86
21
75
52,17%
6
47,29%
100
16
od 0,00 do <0,15%
209
684
471
0,06%
52
47,29%
52
-
od 0,15% do <0,25%
9
39
26
0,21%
10
47,29%
3
-
od 0,25% do <0,50%
48
43
51
0,30%
23
47,29%
5
-
od 0,5% do <0,75%
350
855
535
0,54%
31
47,01%
7
1
od 0,75% do <2,50%
225
1 318
668
1,83%
142
46,21%
10
1
od 2,50% do <10,00%
7 947
1 620
8 626
6,96%
481
45,50%
64
178
od 10,00% do <45,00%
7 863
82
6 865
23,04%
470
40,38%
80
513
koszyk 2
od 45,00% do <100,00%
7 777
46
7 205
67,43%
149
48,73%
62
1 761
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 66
Czas w defaulcie
EAD po ograniczeniu ryzyka kredytowego i zastosowaniu współczynnika konwersji kredytowej
Liczba ekspozycji
Średni LGD wyrażone w %
Oczekiwana strata kredytowa (ECL)
do 12 miesięcy
15 302
662
63,42%
9 809
od 13 do 24 miesięcy
23 140
1 012
70,21%
18 098
od 25 do 36 miesięcy
26 931
1 274
81,06%
23 187
od 37 do 48 miesięcy
29 784
683
59,53%
26 355
od 49 do 60 miesięcy
9 093
334
88,14%
8 117
od 61 do 84 miesięcy
11 160
287
74,36%
10 348
koszyk 3
powyżej 84 miesięcy
32 816
563
63,87%
28 245
do 12 miesięcy
-
-
0,00%
-
od 13 do 24 miesięcy
-
-
0,00%
-
od 25 do 36 miesięcy
-
-
0,00%
-
od 37 do 48 miesięcy
-
-
0,00%
-
od 49 do 60 miesięcy
-
-
0,00%
-
od 61 do 84 miesięcy
-
-
0,00%
-
POCI
Powyżej 84 miesięcy
67
1
100,00%
67
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 67
Homogeniczny portfel ekspozycji - Klienci instytucjonalni za 2023 rok
Skala PD
Pierwotne ekspozycje bilansowe brutto
Ekspozycje pozabilansowe
EAD po ograniczeniu ryzyka kredytowego i zastosowaniu współczynnika konwersji kredytowej
Średni PD wyrażone w % - dopuszczalny zakres (od 0% do 100%)
Liczba ekspozycji
Średni LGD wyrażone w %
Średni termin zapadalności
Oczekiwana strata kredytowa (ECL)
od 0,00 do <0,15%
1 034
-
1 032
0,07%
32
24,35%
1
-
od 0,15% do <0,25%
2
40
22
0,22%
3
24,35%
1
-
od 0,25% do <0,50%
9 010
21 998
16 716
0,40%
33
24,35%
3
8
od 0,5% do <0,75%
616 265
154 107
659 107
0,73%
279
24,35%
38
420
od 0,75% do <2,50%
378 754
321 559
538 847
1,43%
188
24,35%
6
1 243
od 2,50% do <10,00%
4 075 713
2 367 308
5 218 240
6,23%
1 250
24,35%
41
59 089
od 10,00% do <45,00%
1 317 644
479 412
1 544 878
12,03%
183
24,35%
88
34 991
koszyk 1
od 45,00% do <100,00%
201 248
8 000
205 248
85,29%
16
24,35%
106
1 024
od 0,00 do <0,15%
-
-
-
0,00%
-
0,00%
-
-
od 0,15% do <0,25%
-
-
-
0,00%
-
0,00%
-
-
od 0,25% do <0,50%
709
1 297
930
0,42%
2
24,35%
1
1
od 0,5% do <0,75%
2 088
7 170
3 493
0,72%
6
24,35%
3
4
od 0,75% do <2,50%
53 173
35 982
74 634
1,75%
16
24,35%
2
232
od 2,50% do <10,00%
157 840
171 301
269 872
6,50%
55
24,35%
10
1 711
od 10,00% do <45,00%
519 062
124 662
566 196
24,68%
78
24,35%
30
14 934
koszyk 2
od 45,00% do <100,00%
784 274
24 144
780 586
74,50%
112
24,35%
83
56 770
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 68
Czas w defaulcie
EAD po ograniczeniu ryzyka kredytowego i zastosowaniu współczynnika konwersji kredytowej
Liczba ekspozycji
Średni LGD wyrażone w %
Oczekiwana strata kredytowa (ECL)
do 12 miesięcy
245 790
132
38,60%
96 954
od 13 do 24 miesięcy
398 827
83
23,79%
142 413
od 25 do 36 miesięcy
116 451
53
33,68%
53 554
od 37 do 48 miesięcy
26 679
45
33,25%
13 667
od 49 do 60 miesięcy
27 197
57
36,91%
13 542
od 61 do 84 miesięcy
179 628
102
60,95%
135 113
koszyk 3
powyżej 84 miesięcy
115 757
87
27,64%
65 790
do 12 miesięcy
21 240
4
49,83%
10 583
od 13 do 24 miesięcy
20 944
1
48,99%
10 261
od 25 do 36 miesięcy
-
-
0,00%
-
od 37 do 48 miesięcy
1 246
4
98,34%
1 236
od 49 do 60 miesięcy
-
-
0,00%
-
od 61 do 84 miesięcy
45 046
3
52,74%
28 573
POCI
powyżej 84 miesięcy
-
-
0,00%
-
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 69
Homogeniczny portfel ekspozycji - Klienci indywidualni – HIPOTEKI za 2022 rok
Skala PD
Pierwotne ekspozycje bilansowe brutto
Ekspozycje pozabilansowe
EAD po ograniczeniu ryzyka kredytowego i zastosowaniu współczynnika konwersji kredytowej
Średni PD wyrażone
w % - dopuszczalny zakres
(od 0% do 100%)
Liczba ekspozycji
Średni LGD wyrażone
w %
Średni termin zapadalności
Oczekiwana strata kredytowa (ECL)
od 0,00 do <0,15%
194
267
323
0,04%
83
20,18%
20
-
od 0,15% do <0,25%
104
-
103
0,19%
28
20,03%
9
-
od 0,25% do <0,50%
714 319
-
702 098
0,25%
5 356
21,23%
152
369
od 0,5% do <0,75%
281
-
280
0,66%
22
20,03%
10
-
od 0,75% do <2,50%
1 030 690
4 891
1 025 705
0,86%
5 851
21,29%
191
1 837
od 2,50% do <10,00%
203 103
2 031
200 813
5,30%
851
21,74%
223
2 235
od 10,00% do <45,00%
945
-
935
26,52%
11
21,74%
123
50
koszyk 1
od 45,00% do <100,00%
-
-
-
0,00%
-
0,00%
-
-
od 0,00 do <0,15%
179
809
573
0,00%
31
26,12%
159
-
od 0,15% do <0,25%
4
-
4
0,19%
1
20,03%
5
-
od 0,25% do <0,50%
-
-
-
0,00%
-
0,00%
-
-
od 0,5% do <0,75%
-
-
-
0,00%
-
0,00%
-
-
od 0,75% do <2,50%
243
-
238
2,00%
8
20,03%
40
-
od 2,50% do <10,00%
7 291
-
6 337
8,02%
72
21,75%
120
61
od 10,00% do <45,00%
86 224
-
83 068
21,90%
495
21,30%
187
2 447
koszyk 2
od 45,00% do <100,00%
9 294
-
9 058
65,16%
53
21,82%
195
1 099
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 70
Czas w defaulcie
EAD po ograniczeniu ryzyka kredytowego i zastosowaniu współczynnika konwersji kredytowej
Liczba ekspozycji
Średni LGD wyrażone w %
Oczekiwana strata kredytowa (ECL)
do 12 miesięcy
52 149
289
75,04%
17 115
od 13 do 24 miesięcy
24 583
170
61,53%
9 117
od 25 do 36 miesięcy
8 845
43
54,02%
4 927
od 37 do 48 miesięcy
10 435
47
40,57%
5 967
od 49 do 60 miesięcy
14 017
49
23,49%
9 999
od 61 do 84 miesięcy
27 559
92
2,42%
19 765
koszyk 3
powyżej 84 miesięcy
79 657
288
0,00%
62 170
do 12 miesięcy
-
-
0,00%
-
od 13 do 24 miesięcy
-
-
0,00%
-
od 25 do 36 miesięcy
-
-
0,00%
-
od 37 do 48 miesięcy
-
-
0,00%
-
od 49 do 60 miesięcy
-
-
0,00%
-
od 61 do 84 miesięcy
-
-
0,00%
-
POCI
powyżej 84 miesięcy
1 025
2
0,00%
681
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 71
Homogeniczny portfel ekspozycji - Klienci indywidualni - POZOSTAŁE (BEZ HIPOTEK) za 2022 rok
Skala PD
Pierwotne ekspozycje bilansowe brutto
Ekspozycje pozabilansowe
EAD po ograniczeniu ryzyka kredytowego i zastosowaniu współczynnika konwersji kredytowej
Średni PD wyrażone w % - dopuszczalny zakres (od 0% do 100%)
Liczba ekspozycji
Średni LGD wyrażone w %
Średni termin zapadalności
Oczekiwana strata kredytowa (ECL)
od 0,00 do <0,15%
10 283
54 367
33 228
0,03%
8 262
47,33%
28
4
od 0,15% do <0,25%
1 817
3 117
2 858
0,19%
492
47,64%
4
2
od 0,25% do <0,50%
12 003
3 958
13 370
0,30%
1 082
41,09%
25
14
od 0,5% do <0,75%
5 927
1 828
6 693
0,66%
765
47,49%
7
18
od 0,75% do <2,50%
310 920
11 008
311 436
1,91%
14 683
45,93%
48
2 647
od 2,50% do <10,00%
50 330
548
49 422
5,86%
1 922
43,73%
63
1 215
od 10,00% do <45,00%
21 132
100
20 303
20,20%
737
53,26%
63
1 977
koszyk 1
od 45,00% do <100,00%
9
-
8
52,19%
1
47,29%
142
2
od 0,00 do <0,15%
208
1 298
677
0,01%
163
45,96%
62
-
od 0,15% do <0,25%
29
8
31
0,19%
13
32,04%
3
-
od 0,25% do <0,50%
50
14
32
0,38%
23
48,05%
7
-
od 0,5% do <0,75%
24
1
13
0,66%
16
50,18%
4
-
od 0,75% do <2,50%
200
7
170
1,46%
44
42,80%
12
1
od 2,50% do <10,00%
1 432
101
1 371
7,19%
265
43,74%
65
28
koszyk 2
od 10,00% do <45,00%
10 668
72
10 256
27,17%
641
38,07%
76
740
od 45,00% do <100,00%
6 006
4
5 644
74,62%
160
49,11%
71
1 772
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 72
Czas w defaulcie
EAD po ograniczeniu ryzyka kredytowego i zastosowaniu współczynnika konwersji kredytowej
Liczba ekspozycji
Średni LGD wyrażone w %
Oczekiwana strata kredytowa (ECL)
do 12 miesięcy
26 952
1 160
45,28%
17 316
od 13 do 24 miesięcy
36 425
1 869
27,74%
29 860
od 25 do 36 miesięcy
36 148
1 290
23,35%
31 045
od 37 do 48 miesięcy
13 743
655
21,17%
11 778
od 49 do 60 miesięcy
6 111
201
15,60%
4 814
od 61 do 84 miesięcy
17 410
539
4,37%
16 795
koszyk 3
powyżej 84 miesięcy
31 130
469
0,00%
25 131
do 12 miesięcy
-
-
0,00%
-
od 13 do 24 miesięcy
-
-
0,00%
-
od 25 do 36 miesięcy
-
-
0,00%
-
od 37 do 48 miesięcy
-
-
0,00%
-
od 49 do 60 miesięcy
-
-
0,00%
-
od 61 do 84 miesięcy
-
-
0,00%
-
POCI
Powyżej 84 miesięcy
73
1
0,00%
73
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 73
Homogeniczny portfel ekspozycji - Klienci instytucjonalni za 2022 rok
Skala PD
Pierwotne ekspozycje bilansowe brutto
Ekspozycje pozabilansowe
EAD po ograniczeniu ryzyka kredytowego i zastosowaniu współczynnika konwersji kredytowej
Średni PD wyrażone w % - dopuszczalny zakres (od 0% do 100%)
Liczba ekspozycji
Średni LGD wyrażone w %
Średni termin zapadalności
Oczekiwana strata kredytowa (ECL)
od 0,00 do <0,15%
1 665
3 500
2 513
0,07%
25
19,12%
1
-
od 0,15% do <0,25%
2 890
88
2 921
0,20%
5
19,12%
2
-
od 0,25% do <0,50%
6 089
2 791
6 886
0,36%
37
19,12%
4
4
od 0,5% do <0,75%
371 468
36 889
401 031
0,72%
323
19,12%
35
462
od 0,75% do <2,50%
204 672
236 706
276 129
1,76%
173
19,12%
11
694
od 2,50% do <10,00%
5 181 462
2 192 347
6 168 043
6,29%
1 290
19,12%
40
58 118
od 10,00% do <45,00%
1 057 209
422 215
1 243 326
12,11%
179
19,12%
90
22 229
koszyk 1
od 45,00% do <100,00%
-
435
90
74,34%
4
19,12%
11
-
od 0,00 do <0,15%
-
-
-
0,00%
-
0,00%
-
-
od 0,15% do <0,25%
-
-
-
0,00%
-
0,00%
-
-
od 0,25% do <0,50%
1 996
721
2 341
0,43%
2
19,12%
2
2
od 0,5% do <0,75%
-
-
-
0,00%
-
0,00%
-
-
od 0,75% do <2,50%
11 709
30 902
22 302
1,89%
14
19,12%
4
46
od 2,50% do <10,00%
122 047
80 107
177 092
5,89%
33
19,12%
11
1 314
od 10,00% do <45,00%
556 806
126 957
594 284
23,34%
78
19,12%
28
8 931
koszyk 2
od 45,00% do <100,00%
458 892
17 217
447 201
63,05%
51
19,12%
97
29 922
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 74
Czas w defaulcie
EAD po ograniczeniu ryzyka kredytowego i zastosowaniu współczynnika konwersji kredytowej
Liczba ekspozycji
Średni LGD wyrażone w %
Oczekiwana strata kredytowa (ECL)
do 12 miesięcy
472 162
133
70,78%
162 359
od 13 do 24 miesięcy
157 474
63
51,33%
52 491
od 25 do 36 miesięcy
59 135
53
46,05%
35 232
od 37 do 48 miesięcy
78 489
55
43,77%
62 578
od 49 do 60 miesięcy
113 834
69
41,56%
84 440
od 61 do 84 miesięcy
217 833
68
20,40%
171 321
koszyk 3
powyżej 84 miesięcy
208 859
63
0,00%
119 517
do 12 miesięcy
116 592
7
70,06%
34 323
od 13 do 24 miesięcy
175
1
54,27%
79
od 25 do 36 miesięcy
1 246
4
44,68%
1 238
od 37 do 48 miesięcy
-
-
0,00%
-
od 49 do 60 miesięcy
-
-
0,00%
-
od 61 do 84 miesięcy
21 547
2
28,99%
14 333
POCI
powyżej 84 miesięcy
-
-
0,00%
-
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 75
Podział portfela należności od klientów Grupy BOŚ (wartość brutto) wg ratingów/scoringu, w podziale na segmenty klientów
Wyszczególnienie
Rating*
31-12-2023
31-12-2022
Należności od klientów instytucjonalnych
(1-3)
32 165
8 187
(4-5)
259 824
217 888
(6-7)
1 386 571
1 252 170
(8-9)
2 650 843
2 832 136
(10-11)
2 892 020
3 168 672
(12-13)
929 561
786 105
(14-16)
504 751
834 676
bez ratingu
618 596
228 639
Razem należności od klientów instytucjonalnych
9 274 331
9 328 473
Należności od klientów detalicznych
bez ratingu
2 380 239
2 863 778
Razem należności od klientów detalicznych
2 380 239
2 863 778
Razem
11 654 570
12 192 251
Klasy ratingowe są prezentowane według stanu na datę sprawozdawczą.
*\ Oceny są zgodne z wewnętrzną klasyfikacją Banku, gdzie ”1” oznacza najlepszą a ”16” najgorszą klasyfikację.
Opis ustanowionych zabezpieczeń na kredyty i pożyczki
Grupa BOŚ przyjmowała na zabezpieczenie wierzytelności zabezpieczenia rzeczowe i osobiste. Zasady ustanawiania zabezpieczeń transakcji zakładają zabezpieczenie adekwatne do poziomu ryzyka generowanego przez tę transakcję.
Grupa preferowała zabezpieczenia kredytów:
1. które umożliwiały zmniejszenie tworzonych odpisów aktualizacyjnych,
2. łatwo zbywalne, dające możliwość osiągnięcia ceny pokrywającej wierzytelność Banku.
Przy wyborze formy zabezpieczenia Grupa dokonuje weryfikacji podstawowych kryteriów decydujących o jego skuteczności, w tym:
1. zbywalności zabezpieczenia, tj. możliwości zbycia przedmiotu zabezpieczenia bez istotnego obniżenia jego ceny w czasie, które nie naraża Banku na zmianę wartości zabezpieczenia ze względu na właściwą danemu przedmiotowi fluktuację cen,
2. wartości możliwej do uzyskania podczas ewentualnego postępowania windykacyjnego, z uwzględnieniem ograniczeń prawnych, ekonomicznych oraz innych mogących wpływać na rzeczywistą możliwość zaspokojenia się Banku z przedmiotu zabezpieczenia,
3. dostępu i możliwości kontroli przedmiotu zabezpieczenia w okresie trwania ekspozycji.
Zasadą stosowaną w Grupie było ustanowienie prawnego zabezpieczenia, o ile było ono wymagane przed uruchomieniem środków z udzielanego kredytu.
Grupa korygowała wartość zabezpieczenia stosując wskaźniki korekty ustalane indywidualnie dla poszczególnych rodzajów/przedmiotów zabezpieczenia. Wartość zabezpieczenia co do zasady podlegała monitorowaniu w całym okresie kredytowania.
W przypadku ekspozycji zabezpieczonych hipotecznie Grupa BOŚ stosowała zalecenia Rekomendacji S w sprawie maksymalnych poziomów LTV i wymaganego wkładu własnego kredytów.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 76
W procesie monitorowania wartości nieruchomości Grupa stosowała, między innymi, portfelową aktualizację wartości przy wykorzystaniu metod statystycznych.
W przypadku zabezpieczenia na nieruchomości podstawą do określenia wartości przyjmowanego zabezpieczenia była wycena sporządzona przez osobę posiadającą niezbędne kwalifikacje i doświadczenie w zakresie oceny wartości nieruchomości. Bank weryfikował wartość z wyceny wykorzystując dane, między innymi, z Systemu Analiz i Monitorowania Rynku Obrotu Nieruchomościami (AMRON) i bazy Cenatorium Sp. z o.o.
Przejęte zabezpieczenia
Grupa BOŚ klasyfikuje przejęte zabezpieczenia jako aktywa przejęte za długi i wycenia zgodnie z przyjętymi zasadami rachunkowości opisanymi w nocie 3.17 niniejszego sprawozdania finansowego.
Przed przejęciem majątkowych zabezpieczeń wierzytelności Grupy, obowiązującą zasadą jest posiadanie koncepcji zagospodarowania przejmowanych zabezpieczeń. Dokument określający koncepcję zagospodarowania zawiera wszelkie niezbędne informacje, istotne do podjęcia decyzji o przejęciu przedmiotu zabezpieczenia na własność Banku, a w szczególności:
1. przewidywane do poniesienia koszty związane z ewentualnym dozorem, przechowywaniem, ubezpieczeniem, podatkami itp.
2. informacje dotyczące potencjalnego nabywcy, wynegocjowanej ceny oraz warunków płatności, w przypadku planowanej sprzedaży przedmiotu zabezpieczenia,
3. opłacalność transakcji.
Majątkowe zabezpieczenia wierzytelności, które były przejmowane przez Grupę, w większości posiadały już nabywców i transakcja sprzedaży była dla Grupy opłacalna. W takich przypadkach zadłużenie kredytowe było obniżane o uzyskaną cenę zbycia, a nie o wartość wynikającą z wyceny rzeczoznawcy (zazwyczaj cena uzyskana z transakcji sprzedaży jest niższa od wartości ustalonej przez rzeczoznawcę w wycenie).
Jedną ze stosowanych form odzyskiwania wierzytelności jest ich sprzedaż. Wysokość ceny sprzedaży wierzytelności jest zależna między innymi od majątkowych zabezpieczeń rzeczowych wierzytelności. W tych przypadkach, kiedy zbycie wierzytelności zabezpieczonej majątkiem rzeczowym jest dla Banku bardziej opłacalne niż przejmowanie majątku na aktywa do zbycia, a następnie jego sprzedaż, zawierane są transakcje sprzedaży wierzytelności wraz z rzeczowym majątkiem zabezpieczającym wierzytelność.
Na dzień 31 grudnia 2023 roku oraz na dzień 31 grudnia 2022 roku Bank nie posiadał aktywów z tytułu przejętych zabezpieczeń.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 77
6.1.4.Dłużne papiery wartościowe
Papiery wartościowe w podziale na ratingi przyznane ich emitentom
31-12-2023
Skarb Państwa
NBP
Banki
Finanse publiczne
Pozostałe instytucje finansowe
Korporacyjne
Razem
1
-
-
-
-
50 069
-
50 069
6
4 349 151
-
-
-
-
-
4 349 151
7
-
-
866 705
-
-
-
866 705
brak
-
3 296 458
-
32 690
783 041
209
4 112 398
Razem
4 349 151
3 296 458
866 705
32 690
833 110
209
9 378 323
31-12-2022
Skarb Państwa
NBP
Banki
Finanse publiczne
Pozostałe instytucje finansowe
Korporacyjne
Razem
1
-
-
-
-
49 927
-
49 927
6
3 538 951
-
-
-
-
-
3 538 951
7
-
-
488 940
-
-
-
488 940
brak
-
4 465 127
-
65 878
334 055
418
4 865 478
Razem
3 538 951
4 465 127
488 940
65 878
383 982
418
8 943 296
W tabelach prezentowana jest ujednolicona skala ratingowa zgodnie z poniższym zestawieniem. W przypadku, gdy emitent otrzymał rating od więcej niż jednej agencji, został zaprezentowany ten najwyższy.
W przypadku obligacji komunalnych, dla których brak jest aktywnego rynku nadawane są ratingi wewnętrzne, wg kategorii:
5 bardzo dobra jakość kredytowa
6-7 dobra jakość kredytowa
8-9 zadowalająca jakość kredytowa
10 przeciętna i słaba jakość kredytowa
Klasy ryzyka dla emitentów obligacji komunalnych obsługiwanych przez Bank nadawane są zgodnie z przyjętą w Banku metodyką oceny zdolności kredytowej jednostek samorządu terytorialnego.
Finanse publiczne
Rating wewnętrzny
31-12-2023
31-12-2022
6
1 911
3 397
7
19 076
56 173
8
6 205
6 308
10
5 498
-
Razem
32 690
65 878
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 78
6.1.5. Struktura koncentracji zaangażowania w segmenty branżowe i geograficzne wraz z oceną ryzyka związanego z tym zaangażowaniem
Oceniając udziały branż w portfelu kredytowym Grupy BOŚ ukształtowane na 31 grudnia 2023 roku można stwierdzić znaczący udział branży „Działalność związana z obsługą rynku nieruchomości” – 10,6%, „Wytwarzania i zaopatrywania w energię elektryczną, gaz, parę wodną, gorącą wodę i powietrze do układów klimatyzacyjnych” – 10,2% oraz „Handel hurtowy, z wyłączeniem handlu pojazdami samochodowymi” – 10,1%.
Zaangażowanie w poszczególne branże
Branża
Obciążenie ryzykiem kredytowym
31-12-2023 Udział %
w sumie ogółem
Działalność związana z obsługą rynku nieruchomości
1 229 609
10,6%
Wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz, parę wodną, gorącą wodę i powietrze do układów klimatyzacyjnych
1 193 558
10,2%
Handel hurtowy, z wyłączeniem handlu pojazdami samochodowymi
1 176 598
10,1%
Administracja publiczna i obrona narodowa, obowiązkowe zabezpieczenia społeczne
775 644
6,7%
Roboty budowlane związane ze wznoszeniem budynków
735 079
6,3%
Zakwaterowanie
391 349
3,4%
Działalność firm centralnych (head offices); doradztwo związane z zarządzaniem
274 754
2,4%
Produkcja artykułów spożywczych
255 526
2,2%
Finansowa działalność usługowa, z wyłączeniem ubezpieczeń i funduszów emerytalnych
243 893
2,1%
Telekomunikacja
181 660
1,6%
Działalność sportowa, rozrywkowa i rekreacyjna
166 543
1,4%
Produkcja metalowych wyrobów gotowych, z wyłączeniem maszyn i urządzeń
154 044
1,3%
Produkcja chemikaliów i wyrobów chemicznych
153 318
1,3%
Produkcja wyrobów z pozostałych mineralnych surowców niemetalicznych
149 697
1,3%
Pozostała indywidualna działalność usługowa
142 812
1,2%
Uprawy rolne, chów i hodowla zwierząt, łowiectwo, włączając działalność usługową
138 191
1,2%
Wytwarzanie i przetwarzanie koksu i produktów rafinacji ropy naftowej
121 653
1,0%
Magazynowanie i działalność usługowa wspomagająca transport
118 723
1,0%
Pozostałe branże, w tym:
4 051 919
34,8%
klienci indywidualni
2 380 239
20,4%
Ogółem należności od klientów brutto
11 654 570
100,0%
Odpisy z tytułu utraty wartości
- 928 007
Złożone depozyty zabezpieczające
34 296
Pozostałe należności
6 577
Razem należności od klientów netto
10 767 436
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 79
Branża
Obciążenie ryzykiem kredytowym
31-12-2022 Udział %
w sumie ogółem
Wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz, parę wodną, gorącą wodę i powietrze do układów klimatyzacyjnych
1 547 934
12,7%
Działalność związana z obsługą rynku nieruchomości
1 348 488
11,1%
Handel hurtowy, z wyłączeniem handlu pojazdami samochodowymi
1 117 905
9,2%
Roboty budowlane związane ze wznoszeniem budynków
520 401
4,3%
Zakwaterowanie
504 505
4,1%
Działalność firm centralnych (head offices); doradztwo związane z zarządzaniem
357 064
2,9%
Administracja publiczna i obrona narodowa, obowiązkowe zabezpieczenia społeczne
343 896
2,8%
Produkcja artykułów spożywczych
343 886
2,8%
Działalność sportowa, rozrywkowa i rekreacyjna
307 245
2,5%
Finansowa działalność usługowa, z wyłączeniem ubezpieczeń i funduszów emerytalnych
223 047
1,8%
Produkcja chemikaliów i wyrobów chemicznych
200 593
1,6%
Produkcja metalowych wyrobów gotowych, z wyłączeniem maszyn i urządzeń
169 461
1,4%
Produkcja wyrobów z drewna oraz korka, z wyłączeniem mebli; produkcja wyrobów ze słomy i materiałów używanych do wyplatania
149 743
1,2%
Uprawy rolne, chów i hodowla zwierząt, łowiectwo, włączając działalność usługową
149 357
1,2%
Produkcja wyrobów z pozostałych mineralnych surowców niemetalicznych
134 567
1,1%
Pozostałe branże, w tym:
4 774 159
39,2%
klienci detaliczni
2 863 778
23,5%
Ogółem należności od klientów brutto
12 192 251
100,0%
Odpisy z tytułu utraty wartości
- 1 109 244
Złożone depozyty zabezpieczające
36 251
Pozostałe należności
6 569
Razem należności od klientów netto
11 125 827
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 80
6.1.6. Struktura koncentracji zaangażowania w poszczególne podmioty, grupy kapitałowe
Zaangażowanie równe lub przekraczające 10% Kapitału Tier I Grupy BOŚ w stosunku do jednego podmiotu wraz z podmiotami powiązanymi kapitałowo lub organizacyjnie na dzień 31 grudnia 2023 roku wystąpiło w jednym przypadku i wynosiło łącznie 227 513 tys. zł, co stanowiło 11,5% Kapitału Tier I Grupy BOŚ.
Zaangażowanie wobec największych podmiotów lub grup podmiotów powiązanych kapitałowo lub organizacyjnie:
L.p.
Zaangażowanie*\ 31-12-2023
1
227 513
2
-
3
-
4
-
Razem
227 513
L.p.
Zaangażowanie*\ 31-12-2022
1
245 786
2
224 651
3
224 235
4
214 809
Razem
909 481
*\ Na zaangażowanie danego podmiotu składają się ekspozycje kredytowe brutto, zobowiązania warunkowe tj. otwarte linie kredytowe i gwarancje, dłużne papiery wartościowe wyemitowane przez podmiot oraz zawarte transakcje walutowe typu fx spot, fx forward, fx swap.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 81
Dziesięciu klientów z największym zaangażowaniem wraz z oceną ryzyka związanego z tymi zaangażowaniami:
31-12-2023
L.p.
Zaangażowanie
Bilansowa ekspozycja kredytowa *\
Zadłużenie z tytułu kredytów - kapitał
Papiery wartościowe
Zobowiązania pozabilansowe **\
Ekwiwalent bilansowy transakcji pochodnych
1
225 917
-
-
225 917
-
-
2
195 597
121 653
129 850
-
70 116
3 829
3
178 886
123 337
123 079
-
55 549
-
4
160 757
-
-
160 757
-
-
5
141 252
141 252
140 574
-
-
-
6
140 134
- 24
-
-
140 158
-
7
137 137
136 782
121 439
-
355
-
8
132 248
132 248
132 453
-
-
-
9
125 363
123 878
123 734
-
1 486
-
10
123 606
64 025
64 283
-
59 582
-
31-12-2022
L.p.
Zaangażowanie
Bilansowa ekspozycja kredytowa *\
Zadłużenie z tytułu kredytów - kapitał
Papiery wartościowe
Zobowiązania pozabilansowe **\
Ekwiwalent bilansowy transakcji pochodnych
1
224 651
80 289
88 805
-
137 595
6 767
2
220 293
220 293
227 471
-
-
-
3
203 098
161 378
160 888
-
41 720
-
4
169 427
53 121
52 695
-
116 305
-
5
166 381
166 381
164 708
-
-
-
6
138 964
138 964
139 010
-
-
-
7
137 865
134 801
134 703
-
-
3 064
8
134 030
134 030
135 071
-
-
-
9
132 066
66 240
66 404
-
65 826
-
10
130 479
128 060
127 930
-
2 419
-
*\ Bilansowa ekspozycja kredytowa uwzględnia: kapitał, odsetki, nierozliczone prowizje, dyskonto oraz inne należności.
**\W zaangażowaniu pozabilansowym są brane pod uwagę: linie kredytowe, gwarancje udzielone, otwarte akredytywy importowe, akceptowane traty, potwierdzone akredytywy udzielone i inne zobowiązania.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 82
6.1.7. Maksymalna ekspozycja na ryzyko kredytowe
Poniżej zaprezentowano obciążenie ryzykiem kredytowym poszczególnych kategorii aktywów finansowych:
31-12-2023
Wyszczególnienie
Wartość
bilansowa brutto
Odpisy aktualizacyjne
Maksymalne obciążenie ryzykiem kredytowym
Należności od innych banków
163 234
- 453
162 781
Aktywa finansowe przeznaczone do obrotu
169 494
-
169 494
kapitałowe papiery wartościowe
28 848
-
28 848
dłużne papiery wartościowe
209
-
209
instrumenty pochodne
140 437
-
140 437
Inwestycyjne papiery wartościowe
9 485 058
- 288
9 484 770
kapitałowe papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
106 656
-
106 656
dłużne papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
6 885 521
-
6 885 521
dłużne papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
126 328
-
126 328
dłużne papiery wartościowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
2 366 553
- 288
2 366 265
Należności od klientów
11 695 482
- 928 046
10 767 436
Wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
11 654 431
- 928 007
10 726 424
od klientów instytucjonalnych
9 274 301
- 688 820
8 585 481
od klientów detalicznych
2 380 130
- 239 187
2 140 943
Wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
139
-
139
od klientów instytucjonalnych
30
-
30
od klientów detalicznych
109
-
109
Pozostałe należności
40 912
- 39
40 873
Inne aktywa finansowe*\
400 393
- 11 856
388 537
*\ Na pozycję tą składają się głównie: odprowadzenie nadmiaru gotówki, należności z tytułu zawartych transakcji na instrumentach finansowych.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 83
31-12-2022
Wyszczególnienie
Wartość
bilansowa brutto
Odpisy aktualizacyjne
Maksymalne obciążenie ryzykiem kredytowym
Należności od innych banków
243 326
- 495
242 831
Aktywa finansowe przeznaczone do obrotu
263 259
-
263 259
kapitałowe papiery wartościowe
16 602
-
16 602
dłużne papiery wartościowe
20 643
-
20 643
instrumenty pochodne
226 014
-
226 014
Inwestycyjne papiery wartościowe
9 008 300
- 182
9 008 118
kapitałowe papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
85 465
-
85 465
dłużne papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
6 915 813
-
6 915 813
dłużne papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
106 625
-
106 625
dłużne papiery wartościowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
1 900 397
- 182
1 900 215
Należności od klientów
12 235 116
- 1 109 289
11 125 827
Wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
12 189 201
- 1 109 244
11 079 957
od klientów instytucjonalnych
9 325 693
- 834 772
8 490 921
od klientów detalicznych
2 863 508
- 274 472
2 589 036
Wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
3 050
-
3 050
od klientów instytucjonalnych
2 780
-
2 780
od klientów detalicznych
270
-
270
Pozostałe należności
42 865
- 45
42 820
Inne aktywa finansowe*\
298 541
- 30 043
268 498
*\ Na pozycję tą składają się głównie: odprowadzenie nadmiaru gotówki, należności z tytułu zawartych transakcji na instrumentach finansowych.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 84
Obciążenie ryzykiem kredytowym poszczególnych pozycji zobowiązań warunkowych:
Maksymalne obciążenie ryzykiem kredytowym
Wyszczególnienie
31-12-2023
31-12-2022
Warunkowe zobowiązania finansowe, w tym:
3 787 586
2 672 372
otwarte linie kredytowe, w tym:
3 249 265
2 657 528
odwołalne
2 763 285
2 195 331
nieodwołalne
485 980
462 197
otwarte akredytywy importowe
3 378
14 844
promesy udzielenia kredytu, w tym:
534 943
-
odwołalne
12 739
-
nieodwołalne
522 204
-
Gwarancje i poręczenia
534 943
466 518
Gwarantowanie emisji
9 800
-
Transakcje walutowe i stopy procentowej*\
3 760 197
4 345 119
*\ Na pozycje składają się w 2023 roku:
• transakcje wymiany walut i walutowych instrumentów pochodnych w kwocie 879 325 tys. zł.
• transakcje instrumentami pochodnymi stopy procentowej w kwocie 2 622 872 tys. zł.
• transakcje wymiany stopy procentowej w kwocie 258 000 tys. zł.
*\ Na pozycje składają się w 2022 roku:
• transakcje wymiany walut i walutowych instrumentów pochodnych w kwocie 1 122 098 tys. zł.
• transakcje instrumentami pochodnymi stopy procentowej w kwocie 2 965 021 tys. zł.
• transakcje wymiany stopy procentowej w kwocie 258 000 tys. zł.
Zgodnie z obowiązującymi w Banku procedurami zobowiązania warunkowe podlegają takiej samej formie zabezpieczania oraz monitorowania jak transakcje bilansowe.
Częstotliwość monitorowania klientów instytucjonalnych (korporacje) uzależniona jest przede wszystkim od wielkości zaangażowania kredytowego i kondycji ekonomiczno–finansowej klienta (ratingu klienta).
Monitoring klienta instytucjonalnego obejmuje weryfikację:
1. ratingu klienta (wraz z weryfikacją w wybranych bazach zewnętrznych),
2. ratingu grupy kapitałowej,
3. oceny transakcji (monitoring zabezpieczeń, warunków umowy (kowenantów) oraz inwestycji realizowanych z udziałem finansowania Banku).
Częstotliwość i zakres monitorowania klientów instytucjonalnych (mikroprzedsiębiorstwa, wspólnoty mieszkaniowe) uzależnione są od kwoty zaangażowania klienta.
Monitoring mikroprzedsiębiorstwa, wspólnoty mieszkaniowej obejmuje:
1. monitoring zdarzeń objętych monitoringiem,
2. monitoring sytuacji ekonomiczno-finansowej.
W przypadku mikroprzedsiębiorstw dodatkowo przeprowadzana jest weryfikacja klienta w wybranych bazach zewnętrznych.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 85
6.1.8.Praktyki forbearance
Status forbearance otrzymują ekspozycje, dla których nastąpiła restrukturyzacja umowy kredytu, należności lub inwestycji wycenianej wg zamortyzowanego kosztu, jeżeli wynika ona:
1. z trudności finansowych dłużnika lub emitenta lub
2. brak zmiany warunków umowy doprowadziłby do zaprzestania obsługi zadłużenia, której Grupa BOŚ by nie przyznała, gdyby dłużnik nie był w trudnej sytuacji finansowej.
Za zmianę warunków, o których mowa wyżej, uznaje się w szczególności:
1. udzielenie karencji w spłacie kapitału i/lub należności ubocznych,
2. redukcję kapitału i/lub należności ubocznych,
3. wydłużenie okresu kredytowania,
4. obniżenie oprocentowania kredytu,
5. akceptację niewykonywania postanowień umowy przy jednoczesnym braku realizacji przez kredytobiorcę prognoz finansowych,
6. zgodę Banku na spłatę zobowiązania poprzez realizację zabezpieczenia,
7. kapitalizację odsetek,
8. zmianę dłużnika, przejęcie długu lub przystąpienie do długu przez osoby trzecie.
W wyniku zawarcia i terminowej obsługi umowy forbearance wierzytelność staje się wierzytelnością niewymagalną.
Restrukturyzacja jest przesłanką utraty wartości.
W odniesieniu do ekspozycji indywidualnie istotnych zawarcie umowy forbearance, zmieniające warunki umowne z uwagi na trudności finansowe dłużnika, skutkuje koniecznością przeprowadzenia analizy pod kątem utworzenia odpisów aktualizujących wartość ekspozycji z tytułu utraty wartości.
W odniesieniu do ekspozycji indywidualnie nieistotnych zawarcie umowy forbearance, zmieniające warunki umowne z uwagi na trudności finansowe dłużnika, skutkuje każdorazowo utworzeniem odpisów aktualizujących wartość ekspozycji z tytułu utraty wartości.
Odwrócenie straty (reklasyfikacja do zdrowego portfela) jest możliwe po ustąpieniu przesłanki utraty wartości oraz upływie okresu 12-miesięcznej kwarantanny. Transakcje restrukturyzowane dla których ustąpiła przesłanka utraty wartości, upłynął okres kwarantanny, w którym przesłanka ta nie była identyfikowana oraz w odniesieniu do której nie rozpoznaje się utraty wartości klasyfikowane są do koszyka 2. Dla takich ekspozycji straty oczekiwane są rozpoznawane w horyzoncie pozostałego czasu życia ekspozycji.
Zawarte umowy restrukturyzacyjne są na bieżąco monitorowane pod kątem wywiązania się z zobowiązań zawartych w umowie.
Ekspozycja przestaje być klasyfikowana jako forborne (zdejmowany jest status forbearance), gdy zostały spełnione wszystkie niżej wymienione warunki:
1. umowę uznaje się za niezagrożoną, w tym w przypadku, gdy ekspozycja została przeklasyfikowana z kategorii umów zagrożonych po dokonaniu analizy sytuacji finansowej dłużnika, w wyniku której potwierdzono trwałą poprawę sytuacji ekonomiczno-finansowej dłużnika,
2. upłynęły co najmniej 24 miesiące (okres próbny) od daty uznania ekspozycji za niezagrożoną, w których przez minimum połowę okresu próby dłużnik dokonywał regularnych spłat rat kapitałowych i odsetkowych i nie występowały opóźnienia przekraczające 30 dni,
3. na koniec okresu warunkowego żadna z ekspozycji wobec dłużnika nie jest opóźniona powyżej 30 dni.
Zasady rachunkowości w odniesieniu do aktywów finansowych podlegających praktykom forbearance nie różnią się od zasad stosowanych w stosunku do innych aktywów Grupy BOŚ, Grupa BOŚ wycenia kredyt i należności według zamortyzowanego kosztu z zastosowaniem efektywnej stopy procentowej. W sytuacji, gdy warunki pożyczki, należności lub inwestycji wycenianej wg zamortyzowanego kosztu są renegocjowane z powodu
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 86
trudności finansowych dłużnika lub emitenta, ekspozycja taka jest wyceniana przy użyciu pierwotnej efektywnej stopy procentowej, wyznaczonej przed zmianą warunków.
Poniżej zaprezentowano obciążenie ryzykiem kredytowym poszczególnych transakcji forborne (gdzie zastosowano praktyki forbearance):
Należności z utratą wartości
Należności bez utraty wartości
31-12-2023
Wartości bilansowe brutto
Odpisy na oczekiwane straty kredytowe
Maksymalne obciążenie ryzykiem kredytowym
Wartości bilansowe brutto
Odpisy na oczekiwane straty kredytowe
Maksymalne obciążenie ryzykiem kredytowym
Należności od klientów razem
974 324
- 445 484
528 840
66 923
21 382
88 305
Należności od klientów indywidualnych,
w tym:
94 341
- 70 774
23 567
1 177
- 65
1 112
wyceniane indywidualnie*\
38 022
- 21 639
16 383
-
-
-
Należności od klientów instytucjonalnych,
w tym:
879 983
- 374 710
505 273
65 746
21 447
87 193
wyceniane indywidualnie*\
871 183
- 366 745
504 438
-
-
-
Należności z utratą wartości
Należności bez utraty wartości
31-12-2022
Wartości bilansowe brutto
Odpisy na oczekiwane straty kredytowe
Maksymalne obciążenie ryzykiem kredytowym
Wartości bilansowe brutto
Odpisy na oczekiwane straty kredytowe
Maksymalne obciążenie ryzykiem kredytowym
Należności od klientów razem
927 849
- 437 375
490 474
15 639
- 462
15 177
Należności od klientów indywidualnych,
w tym:
122 609
- 87 386
35 223
2 073
- 106
1 967
wyceniane indywidualnie*\
56 149
- 32 064
24 085
-
-
-
Należności od klientów instytucjonalnych,
w tym:
805 240
- 349 989
455 251
13 566
- 356
13 210
wyceniane indywidualnie*\
797 967
- 344 400
453 567
-
-
-
*\ Należności od klientów posiadające przesłanki utraty wartości, ale niewykazujące utraty wartości ze względu na szacowane przepływy pieniężne są wyceniane grupowo.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 87
6.2.Ryzyko finansowe w księdze bankowej i handlowej oraz limity
Ryzyko finansowe w Grupie BOŚ koncentruje się przede wszystkim w Banku oraz w D omu M aklerskim BOŚ S.A. (DM BOŚ S.A.) i obejmuje:
1. ryzyko płynności ,
2. ryzyko rynkowe, w tym:
a. ryzyko stopy procentowej (w księdze bankowej i handlowej),
b. ryzyko walutowe (przede wszystkim w księdze handlowej, ryzyko walutowe z księgi bankowej jest transferowane do księgi handlowej),
c. pozostałe ryzyka (ryzyko ogólne i szczególne cen instrumentów kapitałowych, ryzyko cen towarów oraz ryzyko pozycji w przedsiębiorstwach zbiorowego inwestowania ).
Ryzyko płynności i ryzyko stopy procentowej występuje przede wszystkim w Banku, natomiast ryzyko walutowe – w DM BOŚ S.A. (w księdze handlowej i niehandlowej) oraz w Banku (w księdze handlowej , ryzyko walutowe z księgi bankowej jest transferowane do księgi handlowej). W DM BOŚ S.A. występuje także ryzyko cen instrumentów kapitałowych, ryzyko cen towarów i ryzyko pozycji w przedsiębiorstwach zbiorowego inwestowania.
Podstawowe zasady zarządzania ryzykiem w Banku, jak i w Grupie BOŚ w zakresie ryzyka finansowego określa Strategia zarządzania ryzykiem bankowym. Strategia ta stanowi integralny element obowiązującej Strategii rozwoju Banku.
System zarządzania ryzykiem w Grupie BOŚ obejmuje badanie poszczególnych rodzajów ryzyk a , związanych zarówno z działalnością Banku, jak i Spółek wchodzących w skład Grupy. Bank , jako podmiot dominujący , sprawuje nadzór nad systemem zarządzania ryzykiem w Grupie. Proces zarządzania ryzykiem podlega okresowym przeglądom, które mają na celu dostosowanie tego procesu do zmian zachodzących w otoczeniu, jak i uwzględniają zmiany zachodzące w Banku oraz w Grupie.
Zarządzanie ryzykiem w Grupie jest dokonywane w oparciu o limity strategiczne dostosowane do apetytu i tolerancji na poszczególne ryzyka (określone w Politykach w zakresie zarządzania ryzykiem płynności, ryzykiem stopy procentowej w księdze bankowej oraz ryzykiem rynkowym w księdze handlowej). N a ich podstawie ustanowiono system wczesnego ostrzegania, który koncentruje się na identyfikacji, pomiarze, monitorowaniu, kontrolowaniu i raportowaniu ryzyka.
Transakcje księgi bankowej stanowią podstawową działalność Banku, tzn. wynikają z działalności komercyjnej, w tym: pozyskiwania źródeł finansowania i efektywnego zarządzania płynnością finansową. Do księgi bankowej wchodzą pozycje nie zaliczone do księgi handlowej, w tym w szczególności:
1. udzielane kredyty, gwarancje, pożyczki, lokaty i przyjmowane depozyty,
2. transakcje zabezpieczające płynność i ryzyko stopy procentowej operacji zaliczonych do księgi bankowej,
3. zakup papierów wartościowych w celu innym niż handlowy.
Zgodnie ze strategią Grupy BOŚ, działalność w księdze handlowej uzupełnia działalność w księdze bankowej. Księga handlowa zawiera transakcje realizowane na rachunek własny w celu handlowym, tj. z zamiarem uzyskania korzyści finansowych w krótkich okresach, z rzeczywistych lub oczekiwanych różnic między rynkowymi cenami zakupu i sprzedaży lub też innych odchyleń cen lub parametrów cenowych, w tym w szczególności stóp procentowych i kursów walutowych. Sprzedaż transakcji z księgi handlowej nie jest prowadzona w celu utrzymania płynności. Zadaniem księgi handlowej jest zapewnienie klientom najwyższej jakości usług. W celu osiągnięcia tych zadań Bank oraz DM BOŚ S.A., w ramach obowiązujących limitów ryzyka, utrzymują otwarte pozycje.
Celem zarządzania ryzykiem w Grupie BOŚ jest utrzymywanie poszczególnych rodzajów ryzyka na przyjętym poziomie tolerancji i apetytu, pozwalającym na ochronę wartości kapitału akcjonariuszy, zachowanie bezpieczeństwa depozytów klientów oraz uzyskanie odpowiedniej efektywności działalności Grupy BOŚ, w tym zapewnienie zdolności dostosowania działalności Grupy do zmieniających się warunków rynkowych, kompetencji i zaangażowania kadry kierowniczej oraz pracowniczej, jakości systemów informacji zarządczej.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 88
Grupa BOŚ w 2023 roku systematycznie monitorowała sytuację gospodarcza i rynkową związaną z kryzysem geopolitycznym i analizowała jego wpływ na ryzyka finansowe, w tym ryzyko rynkowe i ryzyko płynności. Choć poziomy poszczególnych rodzajów ryzyka wzrosły w porównaniu z okresem sprzed kryzysu, to generalnie utrzymywały się w ramach przyjętych przez Grupę limitów. W 2023 roku wysoki poziom rynkowych stóp procentowych nie wpływał istotnie na ryzyko płynności.
W 2023 roku główne cele, zasady i organizacja procesu zarządzania ryzykiem finansowym w Grupie Kapitałowej nie uległy zmianie. Poziom i profil ryzyka finansowego jest regularnie monitorowany w Banku w Departamencie Ryzyka Finansowego (departament II linii obrony) i w DM BOŚ S.A. w Wydziale ds. Zarządzania Ryzykiem oraz raportowany: Radzie Nadzorczej Banku, Radzie Nadzorczej DM BOŚ S.A., Komitetowi ds. Ryzyka (przy Radzie Nadzorczej), Zarządowi Banku, Zarządowi DM BOŚ S.A., Komitetowi Zarządzania Aktywami i Pasywami (Komitetowi ZAP) oraz Komitetowi ZAP ds. Płynności i Ryzyka Rynkowego (KZAP ds. PiRR).
Wpływ wojny w Ukrainie na ryzyko finansowe, w tym płynności
Bank monitorował sytuację gospodarczą i rynkową, a w szczególności związaną z tym możliwość wystąpienia nagłych, gwałtownych zdarzeń zewnętrznych o dużej skali oddziaływania, mogących pośrednio wywierać znaczący wpływ na sytuację Banku, w tym w szczególności na ryzyko finansowe. Do zjawisk jakie były monitorowane można zaliczyć sytuację polityczno – gospodarczą na terytorium Ukrainy, wystąpienie zdarzeń o charakterze terrorystycznym oraz inne gwałtowne zmiany np. makroekonomiczne (osłabienie waluty krajowej, wzrost stóp procentowych). Bank analizuje wpływ tych zjawisk na ryzyka finansowe, w tym ryzyko rynkowe i ryzyko płynności. Analiza ta obejmuje m.in. monitorowanie bieżącego oddziaływania, jak również ocenę skutków tych zdarzeń dla Banku w ramach dokonywanych testów warunków skrajnych.
W trakcie 2023 roku wpływ agresji Rosji na Ukrainę na rynki finansowe istotnie osłabł po okresowym silnym wzroście awersji do ryzyka w 2022 roku. Jednocześnie ostatni wzrost ryzyka geopolitycznego na Bliskim Wschodzie poskutkował okresowym wzrostem awersji do ryzyka pod koniec października 2023 roku, niemniej dotychczas jego wpływ na sytuację na rynkach finansowych pozostał ograniczony.
6.2.1.Ryzyko płynności
Celem Grupy BOŚ w zakresie zarządzania płynnością jest utrzymanie zdolności do finansowania aktywów i terminowego regulowania zobowiązań, a także utrzymanie zrównoważonej struktury aktywów i pasywów, zapewniającej bezpieczny profil płynności w poszczególnych pasmach czasowych, w podziale na płynność w złotych polskich oraz głównych walutach obcych, a przede wszystkim – dla całkowitej pozycji płynności.
Strategia i procesy w zarządzaniu ryzykiem płynności są dopasowane do profilu i skali działalności Banku. Strategię zarządzania ryzykiem płynności określa zatwierdzana przez Radę Nadzorczą Strategia Płynnościowa BOŚ S.A. Strategia określa apetyt Banku na to ryzyko, wyznacza główne kierunki oraz cele ilościowe dla wybranych wielkości i jest integralnym elementem Strategii rozwoju Banku. Tolerancja na ryzyko płynności, dostosowana do przyjętego apetytu, została określona w zatwierdzonej przez Radę Nadzorczą Polityce w zakresie zarządzania płynnością poprzez obowiązujący w Banku system wewnętrznych limitów i wartości ostrzegawczych.
Struktura i organizacja funkcji zarządzania ryzykiem płynności obejmuje wszystkie szczeble struktury organizacyjnej Banku i działa w ramach funkcjonujących w Banku trzech linii obrony. Szczególną rolę w procesie zarządzania ryzykiem płynności pełni Zarząd Banku oraz Komitet Zarządzania Aktywami i Pasywami.
Płynność w Banku rozpatrywana jest w następującym horyzoncie czasowym:
1. płynność śróddzienna – w ciągu dnia,
2. płynność bieżąca – w okresie do 7 dni,
3. płynność krótkoterminowa – w okresie do 1 miesiąca,
4. płynność średnioterminowa – w okresie powyżej 1 miesiąca do 12 miesięcy,
5. płynność długoterminowa – w okresie powyżej 12 miesięcy.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 89
W celu pomiaru płynności oraz ryzyka płynności śróddziennej, bieżącej i krótkoterminowej Bank wykorzystuje następujące miary i narzędzia:
1. poziom płynności śróddziennej – odzwierciedla niezbędny do utrzymania poziom środków na rachunku w NBP, pozwalający na regulowanie zobowiązań Banku w trakcie dnia, w sytuacji normalnej i skrajnej,
2. aktywa płynne (nadwyżka płynności) – stanowiące bufor dla oczekiwanych i nieoczekiwanych wypływów w horyzoncie 30 dni,
3. zapas płynności – który mierzy poziom aktywów płynnych, pomniejszonych o oczekiwane oraz nieoczekiwane wypływy, wyznaczone w terminie 30 dni,
4. wskaźnik pokrycia wypływów netto (LCR),
5. ocenę stabilności bazy depozytowej,
6. lukę płynności krótkoterminowej (dla PLN, EUR, CHF i USD) – pokazującą poziom niedopasowania w strukturach finansowania w walutach obcych; luka ta przede wszystkim obejmuje przepływy z transakcji na rynku hurtowym oraz z transakcji pochodnych,
7. testy warunków skrajnych w tym scenariusz uwzględniający ryzyko ESG (pozwalające m.in. na weryfikację możliwości utrzymania płynności w zdefiniowanym w Banku horyzoncie czasowym w poszczególnych scenariuszach).
W celu pomiaru płynności oraz ryzyka płynności średnio– i długoterminowego Bank wyznacza i monitoruje:
1. lukę płynności kontraktową oraz urealnioną (która jest uzupełniana o systematycznie przeprowadzane analizy: stabilności bazy depozytowej, koncentracji bazy depozytowej, wielkości przedpłat kredytów oraz poziomu zrywalności depozytów),
2. wskaźniki pokrycia aktywów długoterminowych pasywami długoterminowymi,
3. wskaźnik pokrycia kredytów służących finansowaniu długoterminowych potrzeb klientów najbardziej stabilnymi źródłami finansowania (LKD),
4. wskaźnik stabilnego finansowania netto (NSFR),
5. test warunków skrajnych uwzgledniający ryzyko ESG (w perspektywie do 12 miesięcy),
6. prognozę LCR, NSFR oraz aktywów płynnych.
W celu oceny skuteczności procesu zarządzania ryzykiem płynności, dla większości z powyższych miar ustalane są limity lub wartości ostrzegawcze w ramach zestawu wewnętrznych limitów ryzyka płynności, których struktura ma charakter hierarchiczny (tzn. ustalane są na poziomie Zarządu Banku oraz Komitetu Zarządzania Aktywami i Pasywami). Obowiązujące limity i wartości ostrzegawcze podlegają systematycznym przeglądom (nie rzadziej niż raz do roku), tak aby pozwalały na skuteczne monitorowanie płynności. Limity i wartości ostrzegawcze określają ramy dla tolerancji Banku w zakresie płynności i są zgodne z przyjętym przez Bank apetytem na to ryzyko. Kształtowanie odpowiedniego profilu ryzyka płynności wspierane jest poprzez uwzględnienie kosztu płynności w ramach obowiązującego w Banku systemu cen transferowych .
Stosowane przez Bank miary i narzędzia podlegają cyklicznym przeglądom i są systematycznie aktualizowane, co służy lepszemu odwzorowaniu profilu płynności. Proces monitorowania płynności i ryzyka płynności w Banku jest wspierany przez dedykowane systemy informatyczne (w szczególności w zakresie generowania kontraktowej i urealnionej luki płynności, raportowania nadzorczych miar płynności i limitów wewnętrznych oraz przygotowywania sprawozdawczości obowiązkowej). Bank przynajmniej raz do roku opracowuje przegląd procesu oceny adekwatności zasobów płynności (ILAAP), zgodnie z Wytycznymi EBA/GL/2016/10 dotyczącymi informacji na temat ICAAP oraz ILAAP gromadzonych do celów procesu przeglądu i oceny nadzorczej (SREP). Przegląd ten podlega opiniowaniu przez Komitet ZAP oraz zatwierdzeniu przez Zarząd i Radę Nadzorczą Banku .
Raporty dotyczące ryzyka płynności prezentowane są wszystkim jednostkom Banku biorącym udział w procesie zarządzania tym ryzykiem. Wyniki analizy ryzyka płynności, stopień utylizacji norm nadzorczych oraz wewnętrznych limitów i wartości ostrzegawczych oraz wyniki testów warunków skrajnych, są prezentowane w raportach przygotowywanych dla Komitetu Zarządzania Aktywami i Pasywami ds. Płynności i Ryzyka Rynkowego (w cyklach tygodniowych), Zarządu Banku i Komitetu Zarządzania Aktywami i Pasywami (w cyklach miesięcznych) oraz dla Rady Nadzorczej Banku oraz Komitetu ds. Ryzyka przy Radzie Nadzorczej (w cyklach kwartalnych). Raporty wchodzą w skład Systemu Informacji Zarządczej, którego celem jest wspomaganie zarządzania Bankiem, usprawnienie realizacji jego zadań oraz zapewnienie bezpieczeństwa i stabilności funkcjonowania.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 90
Ogólny profil ryzyka płynności
Podstawowym źródłem finansowania Banku pozostaje systematycznie budowana i zdywersyfikowana baza depozytowa z udziałem stabilnych depozytów od klientów indywidualnych oraz depozytów klientów korporacyjnych i sektora publicznego, których uzupełnienie stanowią m.in. otrzymane pożyczki od międzynarodowych instytucji finansowych (które dodatkowo, wraz z długoterminowymi dwustronnymi umowami zamiany płatności odsetkowych zabezpieczonymi dłużnymi papierami wartościowymi oraz transakcjami FX Swap, stanowią źródło finansowania płynności w walutach obcych). W Banku na bieżąco monitorowane jest ryzyko koncentracji bazy depozytowej.
Posiadane przez Bank aktywa płynne utrzymywane są przede wszystkim w postaci charakteryzujących się wysoką płynnością bonów pieniężnych NBP (według stanu na 31 grudnia 2023 roku stanowiących 40% portfela płynnych nieobciążonych papierów wartościowych) oraz obligacji (według stanu na 31 grudnia 2023 roku - 57%), charakteryzujących się niskim ryzykiem szczególnym. Portfel tych papierów jest uzupełniony gotówką oraz środkami utrzymywanymi w NBP (ponad zadeklarowany poziom rezerwy obowiązkowej) i na rachunkach nostro w innych bankach. Aktywa płynne według stanu na 31 grudnia 2023 roku wynosiły w Banku 8 177 mln zł. Aktywa płynne stanowią bufor dla zabezpieczenia płynności w ewentualnych sytuacjach kryzysowych, tj. istnieje możliwość ich zastawu, upłynnienia w ramach transakcji repo bądź sprzedaży w dowolnym momencie, bez istotnej utraty wartości. Możliwości sprzedaży aktywów płynnych (ryzyko płynności produktu) są systematycznie monitorowane. W analizach tych brane są pod uwagę przede wszystkim: wielkość emisji, obrót rynkowy oraz zmienność ceny kupna / sprzedaży.
Bank zarządzając ryzkiem płynności ma możliwość korzystania z dodatkowych źródeł finansowania w postaci kredytu technicznego i lombardowego w NBP a także – w wyjątkowych sytuacjach – może ubiegać się o kredyt refinansowy w NBP.
W Banku wyznaczany jest kapitał wewnętrzny na ryzyko płynności, które uznawane jest za ryzyko stale istotne, zgodnie z obowiązującym procesem szacowania kapitału wewnętrznego. Kapitał ten szacowany jest w oparciu o koszt związany z przywróceniem nadzorczych i wewnętrznych miar oraz limitów płynności w warunkach zbudowanych scenariuszy testów warunków skrajnych.
Miary ryzyka płynności
Bank wyznacza nadzorcze miary płynności zgodnie z następującymi regulacjami: Zgodnie z Rozporządzeniem CRR oraz Rozporządzeniem 2019/876 w sprawie wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych (zmieniającym Rozporządzenie 575/2013) oraz rozporządzeniami delegowanymi i wykonawczymi odnoszącymi się do niego w zakresie płynności.
Do obecnie obowiązujących norm płynności krótkoterminowej zalicza się wymóg pokrycia wypływów netto – LCR (relacja aktywów płynnych do wypływów netto, tj. różnicy pomiędzy wypływami a wpływami, przez okres występowania warunków skrajnych, trwający 30 dni kalendarzowych). LCR obliczany jest dla wszystkich walut łącznie (w przeliczeniu na PLN) oraz osobno dla walut znaczących: PLN oraz EUR. W przypadku wskaźnika w EUR, Bank identyfikuje niedopasowanie walutowe, związane ze sposobem finansowania kredytów długoterminowych udzielonych w tej walucie.
Ponadto, Bank jest zobowiązany do utrzymywania wymogu dotyczącego stabilnego finansowania, od czerwca 2021 roku wymóg ten nazywany jest wymogiem w zakresie wskaźnika stabilnego finansowania netto - NSFR. Kalkulowany jest on jako stosunek kwoty dostępnego stabilnego finansowania instytucji do kwoty wymaganego stabilnego finansowania. Zgodnie z normami zewnętrznymi wskaźnik NSFR, tak jak w przypadku wskaźnika LCR, powinien być utrzymywany na poziomie co najmniej 100%.
Bank, zgodnie z Rozporządzeniem wykonawczym Komisji (UE) 2021/451 z dnia 17 grudnia 2020 roku w odniesieniu do sprawozdawczości dodatkowych wskaźników monitorowania płynności, opracowuje i przesyła do NBP raporty ALMM.
Zgodnie z Wytycznymi EBA/GL/2017/01 w sprawie ujawniania wskaźnika pokrycia wypływów netto w uzupełnieniu do ujawniania informacji na temat zarządzania ryzykiem płynności na podstawie art. 435 rozporządzenia (UE) nr 575/2013, Bank prezentuje w Informacjach dotyczących Grupy Kapitałowej Banku Ochrony Środowiska S.A.,
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 91
informacje ilościowe oraz jakościowe na temat wskaźnika pokrycia wypływów netto, wskaźnik stabilnego finansowania netto oraz ryzyka płynności. Powyższe informacje ujawniane są zgodne z instrukcjami wskazanym przez Europejski Urząd Nadzoru Bankowego.
Bank przeprowadza również pogłębioną analizę płynności długoterminowej. Wyniki przeprowadzanych analiz są wykorzystywane do zarządzania płynnością Banku. Jednocześnie proces opracowywania krótko- i długoterminowych planów finansowych Banku zawiera ocenę płynności tak, aby zapewnić adekwatną strukturę finansowania i przestrzeganie nadzorczych miar płynności .
W 2023 roku - nadzorcze miary płynności, tj. LCR oraz NSFR były wyznaczane codziennie (tj. w każdym dniu roboczym) i pozostawały na bezpiecznym poziomie, znacznie przewyższającym poziomy regulacyjne. Wg stanu na 31 grudnia 2023 roku normy te kształtowały się następująco:
Miara*
31-12-2023
31-12-2022
Limit nadzorczy
LCR
199%
185%
100%
NSFR
162%
157%
100%
*/Poziomy miar LCR i NSFR - Grupy Kapitałowej
Bank posiada Plan działania w zakresie utrzymania płynności w sytuacjach awaryjnych, zapewniający niezakłócone prowadzenie działalności z uwzględnieniem zachowania płynności w przypadku wystąpienia sytuacji kryzysowych.
W ramach systemu zarządzania ryzykiem, Bank posiada zatwierdzony przez Zarząd Plan działania w zakresie utrzymania płynności w sytuacjach awaryjnych, który określa potencjalne źródła pogorszenia /utraty płynności, zasady postępowania i kompetencje w sytuacjach awaryjnych. Ma on na celu oszacowanie horyzontu przetrwania oraz możliwości i kosztów przywrócenia stanu stabilnej płynności. Plan ten, oprócz analizy scenariuszy pogorszenia płynności w sytuacjach awaryjnych (której założenia są zgodne z przeprowadzanymi testami warunków skrajnych), zawiera także mierzalne i niemierzalne symptomy wyprzedzające sytuacje awaryjne, pozwalające na systematyczne monitorowanie źródeł powstawania sytuacji kryzysowych w zakresie płynności. Symptomy te są monitorowane przez Bank na bieżąco. Plan działania w zakresie utrzymania płynności w sytuacjach awaryjnych jest systematycznie weryfikowany i aktualizowany, tak aby gwarantował operacyjne przygotowanie Banku do uruchomienia potencjalnych działań, możliwych do podjęcia w sytuacji zagrożenia płynności.
Oprócz Planu działania w zakresie utrzymania płynności w sytuacjach awaryjnych w Banku przeprowadza się testy warunków skrajnych w zakresie płynności. Testy przeprowadzane są zgodnie z Programem testów warunków skrajnych w zakresie ryzyka płynności, na który składają się:
1. Analizy wrażliwości (przeprowadzane nie rzadziej niż raz na rok),
2. Analizy/testy scenariuszowe (przeprowadzane w trybie miesięcznym),
3. Testy odwrócone (przeprowadzane nie rzadziej niż raz na rok).
Testy mają na celu zbadanie sytuacji Banku w przypadku materializacji skrajnie niekorzystnych czynników ryzyka, których rodzaj i zakres są na bieżąco ustalane na podstawie aktualnej sytuacji Banku, klientów i otoczenia rynkowego. Testy obejmują czynniki wewnętrzne (behawioralne zachowania klientów) oraz zewnętrzne (rynkowe). Czynniki te są analizowane w zdefiniowanych scenariuszach płynności (obejmujących przynajmniej wystąpienie kryzysu wewnętrznego, zewnętrznego i mieszanego)
Testy warunków skrajnych obejmują trzy podstawowe rodzaje scenariuszy:
1. kryzys wewnętrzny - jego źródłem jest utrata zaufania do Banku przez uczestników rynku (tzw. „run na Bank”), zmniejszenie dostępności finansowania, zmaterializowanie się ryzyka koncentracji oraz obniżenie ratingu Banku,
2. kryzys zewnętrzny - zakłada materializację ryzyka walutowego, wzrost stóp procentowych, kryzys na rynkach finansowych i ewentualne efekty drugiej rundy,
3. kryzys mieszany – stanowi połączenie elementów zarówno kryzysu wewnętrznego jak i zewnętrznego.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 92
W Banku przygotowuje także (raz na kwartał) testy warunków skrajnych płynności śróddziennej. Wyniki przeprowadzonych testów warunków skrajnych są prezentowane władzom Banku w materiałach kwartalnych dotyczących ryzyka płynności. W ramach analizy przygotowywane są trzy scenariusze TWS płynności śróddziennej (wewnętrzny, zewnętrzny, mieszany) oraz test odwrócony dla płynności śróddziennej.
Dodatkowo, na potrzeby monitorowania wskaźników płynności, przygotowywane są dodatkowe scenariusze testów warunków skrajnych:
1. ujmujący wrażliwość Banku na czynniki ryzyka płynności o długoterminowym oddziaływaniu (wyjście rynku z nadpłynności, strategiczne zmiany w strukturze finansowania) oraz krótkoterminowym szokiem wewnętrznym lub zewnętrznym (wpływ ryzyka geopolitycznego).
2. uwzględniający ryzyko ESG w zakresie jakiegokolwiek negatywnego finansowego wpływu na Bank, wywołanego bieżącym lub przyszłym oddziaływaniem czynników ESG (kwestie środowiskowe, społeczne oraz związane z ładem korporacyjnym) przygotowywany w scenariuszach do 1 miesiąca i do 12 miesięcy.
Dokonywane testy warunków skrajnych pozwalają na identyfikację czynników, których materializacja może generować w Banku ryzyko płynności oraz opracowanie działań koniecznych do podjęcia, w przypadku zaistnienia sytuacji kryzysowych.
Bank, w ramach przeglądu Programu testów warunków skrajnych w zakresie ryzyka płynności, przeprowadza również analizę wrażliwości na poszczególne czynniki generujące ryzyko płynności oraz tzw. testy odwrócone. Przegląd Programu testów warunków skrajnych w zakresie ryzyka płynności jest opracowywany w trybie rocznym. Wnioski z przeprowadzanych testów są uwzględniane w bieżącym zarządzaniu płynnością i ryzykiem płynności, a także są podstawą do budowania struktury aktywów i pasywów.
Bank, w opracowywanych analizach, uwzględnia również możliwość niekorzystnej zmiany kursów walut obcych, w szczególność CHF i EUR, potencjalnie powodujące zwiększenie potrzeb płynnościowych.
Dodatkowo Bank przeprowadza testy Planu działania w zakresie utrzymania płynności w sytuacjach awaryjnych, a w oparciu o jego wyniki dokonywane są zmiany zapisów niniejszego Planu. Wyniki testu Planu działania w zakresie utrzymania płynności w sytuacjach awaryjnych są raportowane i analizowane na poziomie Komitetu Zarządzania Aktywami i Pasywami oraz Zarządu Banku.
Testy warunków skrajnych wykonane w 2023 roku, analogicznie jak w 2022 roku pokazują, że Bank posiada stabilną sytuację płynnościową, a posiadane aktywa płynne pozwalają na przetrwanie założonych scenariuszy warunków skrajnych, w których Bank zakłada przeżycie w określonym horyzoncie czasowym. W poniższych tabelach zaprezentowano urealnioną lukę płynności (wartości bilansowe) oraz kontraktowe przepływy zobowiązań finansowych (wartości bilansowej):
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 93
Urealniona luka płynności
31-12-2023*
1M
1-3M
3-6M
6-12M
1-5Y
Pow. 5Y
Razem
Wskaźnik luki płynności
3,23
1,90
1,36
1,02
1,05
1,00
Aktywa razem
7 183 830
453 247
444 638
888 325
7 391 664
5 670 746
22 032 451
w tym należności od klientów
113 238
292 687
393 568
837 689
5 199 074
3 931 179
10 767 436
Pasywa razem
2 224 121
1 788 162
1 918 135
2 892 224
6 737 036
6 472 773
22 032 451
w tym zobowiązania wobec klientów
1 735 983
1 782 229
1 918 135
2 497 114
6 446 346
4 185 390
18 565 197
Luka
4 959 709
-1 334 915
-1 473 497
-2 003 899
654 629
-802 027
-
Luka skumulowana
4 959 709
3 624 794
2 151 297
147 398
802 027
-
-
31-12-2022
1M
1-3M
3-6M
6-12M
1-5Y
Pow. 5Y
Razem
Wskaźnik luki płynności
2,38
1,38
1,06
0,90
1,03
1,00
Aktywa razem
6 795 394
498 745
436 407
980 217
7 998 310
5 297 109
22 006 181
w tym należności od klientów
77 136
322 798
434 057
923 782
5 733 857
3 634 197
11 125 827
Pasywa razem
2 858 371
2 434 531
2 027 765
2 388 492
6 474 665
5 822 357
22 006 181
w tym zobowiązania wobec klientów
2 390 766
2 433 144
2 025 406
2 288 228
5 907 102
3 776 163
18 820 809
Luka
3 937 023
-1 935 786
-1 591 358
-1 408 275
1 523 645
-525 248
-
Luka skumulowana
3 937 023
2 001 237
409 879
-998 396
525 249
-
-
*/ w 2023 r. wprowadzono nowy model stabilności bazy depozytowej
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 94
Przepływy kontraktowe zobowiązań finansowych
31-12-2023
1M
1-3M
3-6M
6-12M
1-5Y
Pow. 5Y
Razem
Zobowiązania wobec innych banków
24 380
4 117
-
46 648
-
1
75 146
Zobowiązania wobec klientów
11 691 982
3 433 335
1 473 256
1 124 094
684 172
158 358
18 565 197
Pochodne instrumenty finansowe
2 713
1 816
-
4 426
34 401
35 614
78 970
Kapitałowe papiery wartościowe
950
-
-
-
-
-
950
Zobowiązania podporządkowane
-
-
-
344 036
-
103 148
447 184
Pozostałe zobowiązania finansowe
460 095
-
-
-
256 289
2 148 620
2 865 004
Razem
12 180 120
3 439 268
1 473 256
1 519 204
974 862
2 445 741
22 032 451
31-12-2022
1M
1-3M
3-6M
6-12M
1-5Y
Pow. 5Y
Razem
Zobowiązania wobec innych banków
44 506
-
-
96 637
-
-
141 143
Zobowiązania wobec klientów
12 319 411
3 764 787
1 166 365
864 739
535 093
170 414
18 820 809
Pochodne instrumenty finansowe
6 478
1 387
2 359
2 720
57 070
82 056
152 070
Kapitałowe papiery wartościowe
-
-
-
907
-
-
907
Zobowiązania podporządkowane
-
-
-
-
345 035
-
345 035
Pozostałe zobowiązania finansowe
416 621
-
-
-
165 458
1 964 138
2 546 217
Razem
12 787 016
3 766 174
1 168 724
965 003
1 102 656
2 216 608
22 006 181
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 95
Przepływy środków pieniężnych instrumentów pochodnych (rozliczenia brutto )
Zestawienie zapadalności instrumentów pochodnych według terminów umownych na dzień 31 grudnia 2023 roku oraz na dzień 31 grudnia 2022 roku zaprezentowano w poniższych tabelach (wartości niezdyskontowane):
31-12-2023
1M
1–3M
3–6M
6-12M
Pow. 1Y
Razem
Wpływy, w tym:
714 536
161 489
32 328
38 275
176 738
1 123 366
FX forward
25 654
59 865
10 156
8 696
-
104 371
FX Spot
238 409
-
-
-
-
238 409
FX Swap
443 649
92 896
-
-
-
536 545
IRS
6 824
8 728
22 172
29 579
176 738
244 041
Wypływy, w tym:
715 929
159 483
29 955
33 863
147 745
1 086 975
FX forward
25 204
61 154
9 901
8 848
-
105 107
FX Spot
238 536
-
-
-
-
238 536
FX Swap
442 946
91 308
-
-
-
534 254
IRS
9 243
7 021
20 054
25 015
147 745
209 078
31-12-2022
1M
1–3M
3–6M
6-12M
Pow. 1Y
Razem
Wpływy, w tym:
1 023 115
84 389
49 255
61 138
283 037
1 500 934
FX forward
96 245
65 761
23 550
10 035
-
195 591
FX Spot
457 660
-
-
-
-
457 660
FX Swap
459 253
7 185
-
-
-
466 438
IRS
9 957
11 443
25 705
51 103
283 037
381 245
Wypływy, w tym:
1 024 936
81 031
45 229
47 727
232 732
1 431 655
FX forward
95 013
64 628
22 115
8 663
-
190 419
FX Spot
458 072
-
-
-
-
458 072
FX Swap
460 006
7 323
-
-
-
467 329
IRS
11 845
9 080
23 114
39 064
232 732
315 835
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 96
Przepływy środków pieniężnych instrumentów pochodnych (rozliczenia netto)
31-12-2023
1M
1–3M
3–6M
6-12M
Pow. 1Y
Razem
Wpływy, w tym:
24
92
108
25 948
-
26 172
Kontrakty terminowe
24
92
108
-
-
224
CFD
-
-
-
25 948
-
25 948
Wypływy, w tym:
104
40
-
1 848
-
1 992
Kontrakty terminowe
104
40
-
-
-
144
CFD
-
-
-
1 848
-
1 848
31-12-2022
1M
1–3M
3–6M
6-12M
Pow. 1Y
Razem
Wpływy, w tym:
-
145
-
19 145
-
19 290
Kontrakty terminowe
-
145
-
-
-
145
CFD
-
-
-
19 145
-
19 145
Wypływy, w tym:
-
117
346
1 876
-
2 339
Kontrakty terminowe
-
117
346
176
-
639
CFD
-
-
-
1 700
-
1 700
6.2.2. Ryzyko stopy procentowej
Ryzyko stopy procentowej jest rozumiane jako obecne lub przyszłe ryzyko spadku zarówno wartości dochodów, jak i wartości ekonomicznej Banku, wynikające z niekorzystnych zmian stóp procentowych, które wpływają na instrumenty wrażliwe na zmiany stóp procentowych, w związku z ryzykiem niedopasowania, ryzykiem bazowym oraz ryzykiem opcji. Ryzyko stopy procentowej jest przede wszystkim generowane w Banku, zarówno w księdze bankowej jak i handlowej.
Ryzyko stopy procentowej w księdze bankowej
Głównym celem zarządzania ryzykiem stopy procentowej w księdze bankowej jest dążenie do stabilizacji i optymalizacji wyniku odsetkowego (WO), przy jednoczesnym ograniczeniu negatywnego wpływu zmian rynkowych stóp procentowych na wartość ekonomiczną kapitału własnego (WEK).
W tym celu Bank wykorzystuje dwa narzędzia: posiadany portfel inwestycyjny oraz transakcje pochodne, dokonywane w ramach rachunkowości zabezpieczeń. Budowany w księdze bankowej portfel inwestycyjny powinien między innymi przyczyniać się do zabezpieczenia wyniku odsetkowego generowanego na kapitałach własnych Banku, jak również stabilnej części niewrażliwych na zmianę stopy procentowej osadów na rachunkach bieżących. Z drugiej strony portfel ten powoduje zmienność kapitału z aktualizacji wyceny.
Bank stosuje rachunkowość zabezpieczeń wartości godziwej. Jej celem jest zabezpieczenie wartości godziwej obligacji Skarbu Państwa o stałym oprocentowaniu, stanowiących część portfela obligacji w modelu HtC&S i będących buforem płynnościowym Banku. Przeprowadzone transakcje zabezpieczające IRS ograniczają fluktuacje kapitału związane ze zmianami stóp procentowych.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 97
Proces monitorowania ryzyka stopy procentowej w księdze bankowej jest wspierany przez dedykowany system informatyczny, za pomocą którego Bank w szczególności wyznacza/przeprowadza:
1. lukę przeszacowania (repricing gap), prezentującą wartości aktywów, pasywów i pozycji bilansowych wrażliwych na zmiany stóp procentowych w okresach zapadalności/ wymagalności bądź przeszacowania,
2. symulację wyniku odsetkowego – analizę dynamiczną, odzwierciedlającą projekcję WO w zadanych przedziałach czasowych, w oparciu o przyjęte scenariusze rozwoju Banku, jak również założenia odnośnie kształtowania się czynników rynkowych,
3. symulację wartości bieżącej (net present value, NPV), prezentującą wartości zdyskontowane, według zadanych parametrów rynkowych, wszystkich przepływów pieniężnych; w oparciu o analizy NPV wyznaczana jest miara WEK,
4. analizę wrażliwości WEK i WO na zmianę spreadu kredytowego o 100 p.b
5. szoki cenowe pod analizę ryzyka bazowego, których celem jest oszacowanie wpływu na wynik odsetkowy zróżnicowanej zmiany oprocentowania produktów, których oprocentowanie oparte jest o różne stawki bazowe,
6. analizę nierównoległego ryzyka niedopasowania, której celem jest oszacowanie wpływu na wartość ekonomiczną kapitału własnego nierównoległych zmian kształtu krzywej dochodowości,
7. analizę ryzyka opcji klienta, której celem jest oszacowanie wpływu na wynik finansowy Banku, realizowanych przez klientów opcji wbudowanych w produkty odsetkowe,
8. testy warunków skrajnych, w tym testy odwrócone oraz Supervisory Outlier Test – celem jest określenie, jak skrajne zmiany czynników rynkowych wpływają na wynik odsetkowy i wartość ekonomiczną kapitału własnego,
9. poziom kapitału wewnętrznego na ryzyko stopy procentowej w księdze bankowej.
Miary ryzyka stopy procentowej w księdze bankowej
W celu kontroli ryzyka stopy procentowej w księdze bankowej Bank stosuje dwie miary: wrażliwość wyniku odsetkowego (WO) bez i z uwzględnieniem zmian wartości rynkowej na zmianę stóp procentowych o +/-200 p.b. oraz wrażliwość wartości ekonomicznej kapitału (WEK) na zmianę stóp procentowych o +/-200 p.b. Pomiar ryzyka stopy procentowej w księdze bankowej dokonywany jest w oparciu o charakterystykę produktów (harmonogramy przepływów kapitałowych, przeszacowania stóp procentowych, wbudowane opcje), wynikającą z umów podpisanych z kontrahentami. Dla produktów o charakterze bieżącym, dla których klient posiada swobodę w kształtowaniu m.in. harmonogramu spłaty czy dysponowania środkami, Bank buduje tzw. portfele replikacyjne, które odzwierciedlają ekonomiczne terminy przepływów kapitałowych.
W ramach stosowanych portfeli replikacyjnych średni termin zapadalności depozytów o nieustalonym terminie zapadalności wynosi 6 miesięcy, maksymalny zaś 12 miesięcy. Ponadto, Bank uwzględnia zachowania behawioralne klientów takie jak: poziomy wcześniejszych spłat kredytów czy poziomy zerwań depozytów, których sposób szacowania zdefiniowano w regulacjach wewnętrznych Banku. Przyjęte założenia zgodne są z Wytycznymi EBA /GL/2022/14 w sprawie zarządzania ryzykiem stopy procentowej z tytułu działalności zaliczanej do portfela bankowego.
W poniższej tabeli przedstawione zostało porównanie wartości miar WO i WEK pomiędzy 31 grudnia 2023 roku oraz 31 grudnia 2022 roku:
ΔWO
ΔWEK
-200 p.b.
+200 p.b.
-200 p.b.
+200 p.b.
31-12-2023
-46 290
45 835
159 359
-145 744
31-12-2022
-78 285
64 6 06
118 472
-112 632
Zmiana
31 995
-18 771
40 887
-33 112
W 2023 roku zarówno miara WO, jak i WEK znajdowały się w ramach limitów/wartości ostrzegawczych, zgodnych z przyjętymi przez Radę Nadzorczą apetytem i tolerancją na ryzyko. Zmiany wartości powyższych miar cechują się pewną cyklicznością, co związane jest z regularnym przybliżaniem się terminu przeszacowania pozycji o zmiennym oprocentowaniu oraz zapadalności/wymagalności pozycji, których oprocentowanie jest stałe. W 2023 roku wrażliwość wyniku odsetkowego na obniżenie się rynkowych stóp procentowych znacznie zmniejszyła się, co było spowodowane m.in. zwiększeniem salda depozytów klientów detalicznych o 0,275 mld PLN oraz spadkiem
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 98
salda bonów pieniężnych NBP o 1,17 mld PLN, a także rozluźnieniem polityki monetarnej przez Radę Polityki Pieniężnej oraz decyzjami Banku dotyczącymi obniżenia oprocentowania lokat terminowych oraz rachunków oszczędnościowych. Asymetryczny wpływ zmian stóp procentowych na WO w scenariuszach spadku i wzrostu stóp procentowych wynika z charakterystyki oprocentowania poszczególnych pozycji wrażliwych na zmiany stóp procentowych, w tym m.in. ograniczenia spadku oprocentowania poszczególnych źródeł finansowania do poziomu 0%, w warunkach badanej zmiany rynkowych stóp procentowych (tj. o -200 p.b.). Wzrost wrażliwości WEK na wzrost stóp procentowych wynikał m.in. z zakupu obligacji Skarbu Państwa z duracją 4 lata na kwotę 0,495 mld PLN .
Zgodnie z Wytycznymi EBA/GL/2022/14 w sprawie zarządzania ryzykiem stopy procentowej z tytułu działalności zaliczanej do portfela bankowego Bank zobligowany jest do przeprowadzania nadzorczego testu wartości odstających (Supervisory Outlier Test, SOT).
Wyniki nadzorczego testu wartości odstających (SOT) dla 6 standardowych scenariuszy szokowych dla ryzyka stopy procentowej, określonych w Wytycznych, przedstawione zostały w poniższej tabeli:
ΔWEK w danym scenariuszu SOT
równoległy wzrost szoku 1
równoległy spadek szoku 1
wystromienie krzywej 2
wypłaszczenie krzywej 2
wzrost szoku dla stóp krótkoterm. 3
spadek szoku dla stóp krótkoterm. 3
31-12-2023
-146 017
84 320
31 049
-89 171
-133 973
73 442
31-12-2022
-98 900
51 697
21 499
-64 830
-94 513
37 161
Zmiana
-47 117
32 623
9 550
-24 341
-39 460
36 281
1 gwałtowniejszy szok (spadek stóp krótkoterminowych i wzrost stóp długoterminowych),
2 bardziej umiarkowany szok (wzrost stóp krótkoterminowych i spadek stóp długoterminowych),
3 szok stóp procentowych w krótkim okresie wygasza się w dłuższych tenorach.
Wyniki przeprowadzonej analizy SOT wskazują, że według stanu na koniec 2023 roku, podobnie jak wg stanu na koniec 2022 roku Bank najbardziej narażony jest na spadek wartości ekonomicznej kapitału (WEK) w scenariuszu równoległego przesunięcia krzywej stóp procentowych w górę (Parallel Up). Wrażliwość wartości ekonomicznej kapitału własnego Banku w dwóch najbardziej dotkliwych scenariuszach (tj. (tj. Short Up i Parallel Up) ) zwiększyła się względem danych z 2022 roku. We wszystkich scenariuszach poziom wrażliwości wartości ekonomicznej kapitału znajduje się wyraźnie poniżej nadzorczych wartości ostrzegawczych i limitów, co świadczy o niskim narażeniu na ryzyko zmian stóp procentowych .
Bank, raz w miesiącu, przeprowadza analizę testów warunków skrajnych, badając kształtowanie się poziomu ryzyka stopy procentowej w księdze bankowej i handlowej w przypadku materializacji skrajnych zmian czynników ryzyka. W księdze bankowej badany jest wpływ podanych scenariuszy na następujące elementy:
1. wrażliwość wyniku odsetkowego (WO):
• scenariusze równoległego przesunięcia krzywych stóp procentowych w przedziale [-500 p.b, +500 p.b],
• scenariusze zmian kursów walutowych o ±5%, ±10% oraz ±25%,
• scenariusze łącznych zmian równoległego przesunięcia krzywych stóp procentowych o ±100/200 p.b i ±500 p.b. oraz kursów walutowych o ±5%, ±10% oraz ±25%,
2. wrażliwość wartości ekonomicznej kapitału (WEK):
• scenariusze równoległego przesunięcia krzywych stóp procentowych w przedziale [-500 p.b, +500 p.b],
• scenariusze zmian kursów walutowych o ±5%, ±10% oraz ±25%,
• scenariusze łącznych zmian równoległego przesunięcia krzywych stóp procentowych o ±200 p.b i ±500 p.b. oraz kursów walutowych o ±5%, ±10% oraz ±25%,
3. wrażliwość kapitału z aktualizacji wyceny w scenariuszach zmian stóp procentowych w przedziale [-500 p.b., +500 p.b.],
4. wrażliwość wartości bieżącej portfela obligacji w scenariuszach zmian stóp procentowych w przedziale [-500 p.b., +500 p.b.] – w podziale na emitenta (SP&NBP (bez FVH), korporacje, samorządy) oraz w podziale na portfele (H2C&S (bez FVH), H2C).
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 99
Ponadto w Banku przeprowadzane są testy odwrócone:
1. dla miary WEK – testy w zakresie wpływu zmian czynników rynkowych, których celem jest pokazanie sytuacji, kiedy wrażliwość WEK spadnie poniżej 20% funduszy własnych,
2. dla miary WO:
• testy, których celem jest pokazanie, kiedy wrażliwość WO spadnie poniżej poziomu apetytu,
• testy, których celem jest wskazanie obszarów podatności na zagrożenia wynikające ze strategii w zakresie zabezpieczania i zarządzania ryzykiem oraz reakcji behawioralnych klientów.
Wyniki analizy testów warunków skrajnych wg stanu na 31 grudnia 2023 roku pokazują, iż przy wystąpieniu skrajnie niekorzystnych warunków rynkowych i zwiększonym zaangażowaniu Banku w instrumenty wrażliwe na ryzyko stopy procentowej, ryzyko działalności w portfelu bankowym utrzymuje się na bezpiecznym poziomie.
Z uwagi na charakter działalności Banku oraz strukturę portfela papierów wartościowych, ryzyko stopy procentowej w księdze bankowej jest stale istotne. Bank, w ramach procesu ICAAP, szacuje kapitał wewnętrzny na to ryzyko. Zgodnie z regulacjami nadzorczymi i wewnętrznymi, kapitał wewnętrzny na ryzyko stopy procentowej w księdze bankowej odnosi się zarówno do potencjalnych zmian wartości ekonomicznej kapitału jak i wyniku odsetkowego na skutek niekorzystnej zmiany stóp procentowych i spreadu kredytowego. Jego poziom jest dostosowany do struktury i charakteru działalności Banku .
Bank, w celu zabezpieczenia ryzyka stopy procentowej 10-letnich obligacji BGK (wyemitowanych na rzecz Funduszu Przeciwdziałania COVID-19, gwarantowanych przez Skarb Państwa) o wartości nominalnej 150 mln zł, o stałym oprocentowaniu w modelu biznesowym HtC&S, od lipca 2020 roku stosuje opcję wyceny wg wartości godziwej przez wynik finansowy (opcję FVPL). Zawarte w tym celu transakcje zabezpieczające IRS pozwalają na zamianę odsetek od nabytych obligacji naliczanych wg stałej stopy oprocentowania na odsetki naliczane wg formuły WIBOR 6M plus marża, co zabezpiecza Bank przed negatywnym wynikiem w przypadku wzrostu rynkowych stóp procentowych. Wyniki przeprowadzanego monitoringu ryzyka stopy procentowej w księdze bankowej są prezentowane w raportach przygotowywanych dla Komitetu ZAP ds. Płynności i Ryzyka Rynkowego (w cyklach tygodniowych), w raportach przygotowywanych dla Komitetu ZAP i Zarządu Banku (w cyklach miesięcznych) oraz dla Komitetu ds. Ryzyka i Rady Nadzorczej Banku (w cyklach kwartalnych).
Bank wdrożył nowe wytyczne EBA z 2022 roku w zakresie ryzyka IRRBB i CSRBB.
Od 30 czerwca 2023 roku monitowane są:
• rozszerzona miara NII tj. wrażliwość wyniku odsetkowego z uwzględnieniem zmian wartości rynkowej na spadek/wzrost stóp procentowych o 200 p.b., która wg stanu na koniec grudnia 2023 roku wyniosła 8,7 mln zł / -3,7 mln zł,
• SOT dla WO, które wyznaczone zgodnie z ostatnim projektem RTS wyniosłyby -3,81% FW/Tier1 tj. poniżej ostatniej rekomendacji EBA na ich maksymalną wartość -5%,
• wrażliwość WEK i WO na zmianę spreadu kredytowego o 100 p.b., które wg stanu na koniec grudnia 2023 wyniosły odpowiednio: -122,2 mln zł i -44,6 mln zł.
Ponadto Bank uwzględnił ryzyko spreadu kredytowego w apetycie i tolerancji na ryzyko stopy procentowej w księdze bankowej. Ryzyko to zostało również wzięte pod uwagę przy wyznaczeniu kapitału wewnętrznego.
Ryzyko stopy procentowej w księdze handlowej
Celem zarządzania ryzykiem stopy procentowej w księdze handlowej jest uzyskanie w tym obszarze działalności, zakładanego w planie finansowym wyniku finansowego, przy akceptowalnej ekspozycji Banku na przedmiotowe ryzyko oraz minimalizacja jego negatywnych skutków z tytułu posiadanych w księdze handlowej instrumentów wrażliwych na zmiany stóp procentowych.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 100
Miary ryzyka stopy procentowej w księdze handlowej
W BOŚ S.A., w celu monitorowania ryzyka stopy procentowej w księdze handlowej, wykorzystuje się:
1. model wartości zagrożonej (model VaR) wyznaczony dla poziomu ufności 99% w oparciu o dzienną zmienność stóp procentowych z 250 dni roboczych poprzedzających dzień analizy,
2. BPV (tzn. wrażliwość papierów wartościowych i instrumentów pochodnych generujących ryzyko stopy procentowej przy zmianie stóp procentowych o 1 p.b.),
3. system limitów/wartości ostrzegawczych,
4. testy warunków skrajnych.
W 2023 roku nie doszło do istotnych zmian w technikach pomiaru ryzyka stopy procentowej w księdze handlowej. Zmianie uległ jedynie sposób przeprowadzania analiz stress testowych.
Wartość VaR stopy procentowej w księdze handlowej oraz wpływ scenariusza stress testowego - równoległego przesunięcia krzywych dochodowości IRS i BOND w górę/w dół o 500/300 p.b. na wynik Banku w okresach rocznych, kształtowała się następująco (podano wartość maksymalną, minimalną, średnią oraz na datę sprawozdawczą):
VaR 1-dniowy
Testy warunków skrajnych +500/-300 p.b.**
Data
średnia
max
Min
na datę *
na datę
31-12-2023
147
261
40
44
-65
31-12-2022
551
1 093
128
181
-329
*od dnia 30-12-2022 r. obowiązuje limit na VaR 1-dniowy, w celach porównawczych przeskalowano VaR 1-D na VaR 10-D
** w 2022 r. testy warunków skrajnych były przeprowadzane w oparciu o scenariusz równoległego przesunięcia krzywych Bond i IRS o ±200 p.b.
W celu weryfikacji modelu wartości zagrożonej Bank, raz na miesiąc, przeprowadza analizę back-testing, kalkulowaną poprzez porównanie maksymalnych strat, wyznaczonych z modelu VaR, z rzeczywistymi zyskami i stratami oraz z teoretycznymi zmianami wyniku, wynikającymi z rewaluacji pozycji. Wyniki back-testingu, w cyklach miesięcznych, są prezentowane w raportach zarządczych.
System limitów/wartości ostrzegawczych w zakresie ryzyka stopy procentowej w księdze handlowej obejmuje:
1. limit/wartość ostrzegawcza na VaR 1-dniowy,
2. wartość ostrzegawcza BPV dla instrumentów generujących ryzyko stopy procentowej w księdze handlowej, obowiązujący zarówno w ciągu dnia jak i na koniec dnia
3. limity maksymalnej 1-dniowej, 30-dniowej (stop loss) i rocznej straty (end loss) na aktywach w portfelu handlowym .
Kalkulowanie i monitorowanie poziomu wykorzystania poszczególnych limitów/wartości ostrzegawczych przeprowadzane jest każdego dnia roboczego oraz w ciągu dnia przez Departament Zarządzania Aktywami i Pasywami w ramach I linii obrony. Kontrola ww. limitów /wartości ostrzegawczych dokonywana jest wg stanu na koniec każdego dnia roboczego przez Departament Ryzyka Finansowego w ramach II linii obrony.
Bank, raz w miesiącu, przeprowadza analizę testów warunków skrajnych, badając kształtowanie się poziomu ryzyka stopy procentowej w księdze bankowej i handlowej w przypadku materializacji skrajnych zmian czynników ryzyka.
W księdze handlowej badany jest wpływ skrajnie niekorzystnych zmian poziomu rynkowych stóp procentowych na wynik Banku zarówno za pomocą metody historycznej jak i parametrycznej. Metoda historyczna uwzględniała zmienność stóp procentowych wywołanych m.in. kryzysem geopolitycznym.
Analizy stress testowe w księdze handlowej przeprowadzane są z uwzględnieniem i bez uwzględnienia założenia korelacji pomiędzy zmianami krzywych oraz braku płynności rynku (brak możliwości zamknięcia pozycji otwartej w ciągu dnia). W parametrycznych stress testach przyjmuje się założenie o równoległym przesunięciu w górę/w dół stóp procentowych krzywych o 500/300 p.b. Poziomy czynników ryzyka w scenariuszach historycznych
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 101
ustalane są na podstawie analizy szeregów czasowych dynamiki stóp procentowych krzywych bondowych i IRS w tenorze 3 letnim, w których uwzględniane są statystycznie istotne trendy, zmienność oraz wskaźnik Hursta opisujący propagację wariancji zmian.
Wyniki tej analizy pokazują, iż przy wystąpieniu skrajnie niekorzystnych warunków rynkowych i zwiększonych pozycji Banku w instrumentach wrażliwych na ryzyko stopy procentowej, działalność zarówno w portfelu bankowym jak i handlowym Banku utrzymuje się na bezpiecznym poziomie.
W Banku badany jest również wpływ powodzi wielkopowierzchniowej na wynik księgi handlowej z tytułu ryzyka stopy procentowej oraz na wrażliwość wyniku odsetkowego (WO) i wartości ekonomicznej kapitału (WEK) (stress testy ESG). Wyniki stress testów ryzyka klimatycznego wskazują na nieznaczny wpływ tego ryzyka na wynik księgi handlowej, natomiast w odniesieniu do księgi bankowej zmaterializowanie się tego scenariusza nie spowoduje przekroczenia limitów na WO i WEK .
Wyniki przeprowadzanego monitoringu ryzyka stopy procentowej w księdze bankowej oraz w księdze handlowej: w cyklach tygodniowych są prezentowane w raportach przygotowywanych dla Komitetu ZAP ds. Płynności i Ryzyka Rynkowego, w cyklach miesięcznych, są prezentowane w raportach przygotowywanych dla Zarządu Banku i Komitetu ZAP oraz – w cyklach kwartalnych – dla Rady Nadzorczej Banku oraz Komitetu ds. Ryzyka (wraz z wynikami przeprowadzonych testów warunków skrajnych). Dodatkowo wyniki analizy w zakresie ryzyka stopy procentowej w księdze handlowej, w ramach raportów dziennych, przekazywane są Członkom Zarządu Banku oraz Komitetu ZAP.
Miary ryzyka stopy procentowej w księdze handlowej były na bieżąco monitorowane.
Pochodne instrumenty finansowe
Poniższe tabele zawierają dekompozycję instrumentów pochodnych na instrumenty bazowe – w celu przedstawienia ich wartości na zmiany stóp procentowych (wartości nominalne):
31-12-2023
1M
1–3M
3–6M
6-12M
Pow. 1Y
Razem
Aktywa
FX forward
25 654
59 865
10 156
8 696
-
104 371
FX Spot
238 409
-
-
-
-
238 409
FX Swap
443 649
92 896
-
-
-
536 545
IRS
634 940
608 110
476 049
100 601
1 061 172
2 880 872
Kontrakty terminowe
-
15 855
2 374
43
-
18 272
CFD
-
-
-
241 659
-
241 659
Aktywa razem
1 342 652
776 726
488 579
350 999
1 061 172
4 020 128
Pasywa
FX forward
25 204
61 154
9 901
8 848
-
105 107
FX Spot
238 536
-
-
-
-
238 536
FX Swap
442 946
91 308
-
-
-
534 254
IRS
566 676
463 894
305 608
85 000
1 459 694
2 880 872
Kontrakty terminowe
5 261
2 899
-
-
-
8 160
CFD
-
-
-
465 410
-
465 410
Pasywa razem
1 278 623
619 255
315 509
559 258
1 459 694
4 232 339
Razem
64 029
157 471
173 070
-208 259
-398 522
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 102
31-12-2022
1M
1–3M
3–6M
6-12M
Pow. 1Y
Razem
Aktywa
FX forward
96 245
65 761
23 550
10 035
-
195 591
FX Spot
457 660
-
-
-
-
457 660
FX Swap
459 253
7 185
-
-
-
466 438
IRS
655 348
618 430
556 774
188 467
1 204 003
3 223 022
Kontrakty terminowe
-
12 699
-
-
-
12 699
CFD
-
-
-
308 894
-
308 894
Aktywa razem
1 668 506
704 075
580 324
507 396
1 204 003
4 664 304
Pasywa
FX forward
95 013
64 628
22 115
8 663
-
190 419
FX Spot
458 072
-
-
-
-
458 072
FX Swap
460 006
7 323
-
-
-
467 329
IRS
499 055
561 814
313 157
219 301
1 629 695
3 223 022
Kontrakty terminowe
-
21 270
3 579
7 732
-
32 581
CFD
-
-
-
349 633
-
349 633
Pasywa razem
1 512 146
655 035
338 851
585 329
1 629 695
4 721 056
Razem
156 360
49 040
241 473
-77 933
-425 692
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 103
6.2.3. Ryzyko walutowe
Ryzyko walutowe rozumiane jest jako ryzyko strat Grupy BOŚ wynikających ze zmian kursów walutowych. Ryzyko to jest generowane w DM BOŚ S.A. (w księdze handlowej i niehandlowej) oraz w Banku (przede wszystkim w księdze handlowej).
Celem Banku w zakresie zarządzania ryzykiem walutowym w księdze bankowej jest nieutrzymywanie otwartych indywidualnych pozycji. Ekspozycje walutowe, wynikające z działalności prowadzonej w ramach księgi bankowej, są systematycznie transferowane do księgi handlowej tego samego dnia lub najpóźniej – następnego dnia roboczego.
Głównymi pozycjami walutowymi Banku są pozycje w PLN, USD, EUR i CHF.
Ryzyko walutowe w portfelu niehandlowym w DM BOŚ S.A. wynika z deponowania przez DM BOŚ S.A. środków pieniężnych w walutach obcych na rachunkach zagranicznych brokerów, którzy dokonują na zlecenie klientów DM BOŚ S.A. transakcji kupna i sprzedaży instrumentów finansowych na giełdach zagranicznych. DM BOŚ S.A. posiada otwarte pozycje walutowe w USD i EUR w portfelu niehandlowym, a ryzyko walutowe w tym portfelu jest zarządzane w ramach limitu całkowitej pozycji walutowej dla księgi handlowej i niehandlowej łącznie.
Pozycja walutowa wynikająca z działalności Banku w księdze bankowej, która nie została przetransferowana w danym dniu na księgę handlową, podlega kontroli za pomocą limitów otwartych pozycji walutowych w księdze bankowej na koniec dnia.
Ryzyko walutowe w księdze handlowej jest generowane zarówno w Banku, jak i w DM BOŚ S.A. Ryzyko walutowe w księdze handlowej dotyczyło przede wszystkim DM BOŚ S.A., w mniejszym stopniu Banku. Otwarte pozycje walutowe w księdze handlowej DM BOŚ S.A. wynikają ze świadczenia usług na rzecz klientów w zakresie obrotu instrumentami pochodnymi oraz z wykonywania czynności usługowych na rynku regulowanym.
W Grupie BOŚ istnieje uspójniony system zarządzania ryzykiem walutowym, liczony odrębnie dla Banku i DM BOŚ S.A.
Miary ryzyka walutowego
Dla monitorowania ryzyka walutowego na otwartych pozycjach walutowych w księdze handlowej (bilansowych i pozabilansowych) w Banku, podobnie jak w przypadku ryzyka stopy procentowej w księdze handlowej, stosuje się:
1. model wartości zagrożonej (VaR) wyznaczony dla poziomu ufności 99% w oparciu o dzienną zmienność kursów walutowych z 250 dni roboczych poprzedzających dzień analizy,
2. system limitów,
3. analizy testów warunków skrajnych.
Wartość VaR walutowego w księdze handlowej Banku i Grupy BOŚ oraz wpływ scenariusza stress testowego – wzrost/spadek kursów wszystkich walut w stosunku do PLN o 50%/30% na wynik Grupy BOŚ w okresach rocznych kształtowały się następująco (podano wartość maksymalną, minimalną i średnią oraz na datę sprawozdawczą ):
VaR 1-dniowy
Bank
DM BOŚ
Grupa BOŚ
Testy warunków skrajnych Grupy BOŚ wzrost/spadek kursów walutowych o 50%/30%
Data
średnia
max
min
na datę *
na datę
na datę
na datę**
31-12-2023
108
317
8
199
516
648
-64 021
31-12-2022
341
1 357
12
655
5 697
6 201
-1 569
*od dnia 30-12-2022 r. obowiązuje limit na VaR 1-dniowy, w celach kalkulacyjnych przeskalowano VaR 1-D na VaR 10-D,
**W 2022 roku obowiązywał scenariusz stress-testowy wzrost/spadek kursów walutowych o 30%
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 104
Grupa BOŚ, w celu weryfikacji modelu wartości zagrożonej, raz w miesiącu, przeprowadza analizy back-testing, poprzez porównanie maksymalnych strat, wyznaczonych z modelu VaR z rzeczywistymi zyskami i stratami oraz z teoretycznymi zmianami wyniku wynikającymi z rewaluacji pozycji. Wyniki back-testingu, w cyklach miesięcznych, są prezentowane w raportach zarządczych. System limitów/wartości ostrzegawczych w zakresie ryzyka walutowego w księdze handlowej obejmuje:
1. limit/wartość ostrzegawcza na VaR 1-dniowy,
2. wartość ostrzegawcza kwotowa na pozycję całkowitą oddzielnie dla księgi handlowej i bankowej,
3. limity straty dziennej i 30-dniowej (stop loss) oraz straty rocznej (end loss) z tytułu transakcji wymiany walut.
Kontrola wykorzystania ww. limitów/wartości ostrzegawczych w księdze handlowej przeprowadzana jest każdego dnia roboczego oraz w ciągu dnia przez Departament Zarządzania Aktywami i Pasywami w ramach I linii obrony. Kontrola ww. limitów/wartości ostrzegawczych dokonywana jest wg stanu na koniec każdego dnia roboczego przez Departament Ryzyka Finansowego w ramach II linii obrony.
Przeprowadzone analizy wskazują, że w badanym okresie ryzyko walutowe w Grupie BOŚ kształtowało się na umiarkowanym poziomie.
Bank, raz w miesiącu, przeprowadza analizę testów warunków skrajnych, badając kształtowanie się poziomu ryzyka walutowego w przypadku materializacji skrajnych zmian czynników ryzyka za pomocą metody historycznej jak i parametrycznej. Metoda historyczna uwzględniała zmienność kursów walutowych wywołanych m.in. kryzysem geopolitycznym.
Bank przeprowadza parametryczne stress testy na wartość wyniku portfela tradingowego z tytułu transakcji wymiany walutowej przyjmując założenie o aprecjacji/deprecjacji złotego w odniesieniu do wszystkich walut obcych Banku o 30%/50%. Poziomy czynników ryzyka w scenariuszach historycznych ustalane są na podstawie analizy szeregów czasowych dynamiki kursów walutowych, w których uwzględniane są statystycznie istotne trendy, zmienność oraz wskaźnik Hursta opisujący propagację wariancji zmian. Analizy stress testowe przeprowadzane są z uwzględnieniem i bez uwzględnienia założenia korelacji pomiędzy zmianami kursów walutowych oraz braku płynności rynku (brak możliwości zamknięcia pozycji otwartej w ciągu dnia). W Banku badany jest również wpływ powodzi wielkopowierzchniowej na wynik księgi handlowej z tytułu ryzyka walutowego (stress testy ESG). Analiza ta wskazuje na nieznaczny wpływ powyższego ryzyka.
Wyniki analizy stress-testing pokazują, iż przy wystąpieniu skrajnie niekorzystnych warunków rynkowych i zwiększonych pozycji, działalność Banku w zakresie ryzyka walutowego utrzymuje się na bezpiecznym poziomie.
Wyniki analizy ryzyka walutowego w księdze handlowej, w ramach raportów dziennych, przekazywane są Członkom Zarządu Banku i Komitetu ZAP, w cyklach tygodniowych są prezentowane w raportach przygotowywanych dla Komitetu ZAP ds. Płynności i Ryzyka Rynkowego, w cyklach miesięcznych – w raportach przygotowywanych dla Zarządu Banku i Komitetu ZAP oraz w cyklach kwartalnych - dla Rady Nadzorczej Banku oraz Komitetu ds. Ryzyka.
Zmienność kursów walutowych związana z m.in. z kryzysem geopolitycznym nie podwyższyła istotnie poziomu ryzyka walutowego. Miary ryzyka walutowego były na bieżąco monitorowane i utrzymywały się w ramach przyjętych przez Bank limitów.
Zestawienie otwartych pozycji walutowych na dzień 31 grudnia 2023 roku oraz na dzień 31 grudnia 2022 roku zaprezentowano w poniższych tabelach.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 105
Ryzyko walutowe (wartości bilansowe netto)
31-12-2023
PLN
EUR
USD
CHF
Inne
Razem
Aktywa
Kasa, środki w Banku Centralnym
481 213
102 206
360
122
188
584 089
Należności od innych banków
14 803
3 408
82 783
1 578
60 209
162 781
Aktywa finansowe przeznaczone do obrotu, w tym:
143 588
5 179
20 048
-
679
169 494
kapitałowe papiery wartościowe
28 848
-
-
-
-
28 848
dłużne papiery wartościowe
209
-
-
-
-
209
instrumenty pochodne
114 531
5 179
20 048
-
679
140 437
Pochodne instrumenty zabezpieczające
15 556
-
-
-
-
15 556
Inwestycyjne papiery wartościowe, w tym:
9 484 605
138
27
-
-
9 484 770
kapitałowe papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
106 491
138
27
-
-
106 656
dłużne papiery wartościowe wyceniane
wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
6 885 521
-
-
-
-
6 885 521
dłużne papiery wartościowe wyceniane
wg zamortyzowanego kosztu
2 366 265
-
-
-
-
2 366 265
dłużne papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
126 328
-
-
-
-
126 328
Należności od klientów
8 594 656
1 873 224
158 122
141 434
-
10 767 436
Inne aktywa*\
820 195
7 915
17 864
994
1 357
848 325
Aktywa razem
19 554 615
1 992 070
279 204
144 128
62 433
22 032 451
Pozycje pozabilansowe tworzące pozycję walutową
410 571
554 649
141 094
49 909
*\ Na pozycję składają się: wartości niematerialne, rzeczowe aktywa trwałe, aktywa z tytułu podatku dochodowego, prawo do użytkowania - leasing oraz inne aktywa
Zobowiązania
Zobowiązania wobec Banku Centralnego oraz innych banków
26 275
2 087
-
46 784
-
75 146
Zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu
77 570
543
1 229
-
578
79 920
Zobowiązania wobec klientów
16 562 146
1 578 496
316 024
46 070
62 461
18 565 197
Zobowiązania podporządkowane
447 184
-
-
-
-
447 184
Rezerwy
28 001
68 456
9 990
149 842
-
256 289
Pozostałe zobowiązania
443 283
9 879
6 487
193
253
460 095
Zobowiązania razem
17 584 459
1 659 461
333 730
242 889
63 292
19 883 831
Pozycje pozabilansowe tworzące pozycję walutową
781 446
584 269
23 188
53 752
Pozycja bilansowa
332 609
-54 526
-98 761
-859
Pozycja pozabilansowa
-370 876
-29 620
117 906
-3 843
Otwarta pozycja walutowa Grupy
-38 267
-84 146
19 145
-4 701
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 106
31-12-2022
PLN
EUR
USD
CHF
Inne
Razem
Aktywa
Kasa, środki w Banku Centralnym
483 793
91 241
519
218
104
575 875
Należności od innych banków
14 722
11 639
209 664
1 296
5 510
242 831
Aktywa finansowe przeznaczone do obrotu, w tym:
244 060
2 397
16 199
-
603
263 259
kapitałowe papiery wartościowe
16 602
-
-
-
-
16 602
dłużne papiery wartościowe
20 643
-
-
-
-
20 643
instrumenty pochodne
206 815
2 397
16 199
-
603
226 014
Pochodne instrumenty zabezpieczające
30 562
-
-
-
-
30 562
Inwestycyjne papiery wartościowe, w tym:
9 007 943
148
27
-
-
9 008 118
kapitałowe papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
85 290
148
27
-
-
85 465
dłużne papiery wartościowe wyceniane
wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
6 915 813
-
-
-
-
6 915 813
dłużne papiery wartościowe wyceniane
wg zamortyzowanego kosztu
1 900 215
-
-
-
-
1 900 215
dłużne papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
106 625
-
-
-
-
106 625
Należności od klientów
8 684 003
1 874 356
195 264
372 203
1
11 125 827
Inne aktywa*\
747 752
4 448
4 488
1 812
1 209
759 709
Aktywa razem
19 212 834
1 984 229
426 161
375 529
7 427
22 006 181
Pozycje pozabilansowe tworzące pozycję walutową
309 593
418 202
37 586
89 496
*\ Na pozycję składają się: wartości niematerialne, rzeczowe aktywa trwałe, aktywa z tytułu podatku dochodowego, prawo do użytkowania - leasing oraz inne aktywa
Zobowiązania
Zobowiązania wobec Banku Centralnego oraz innych banków
42 646
1 902
-
96 595
-
141 143
Zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu
150 976
475
1 444
-
82
152 977
Zobowiązania wobec klientów
16 243 977
1 865 720
611 453
51 681
47 978
18 820 809
Zobowiązania podporządkowane
345 035
-
-
-
-
345 035
Rezerwy
46 994
2 151
7 632
18 681
-
165 458
Pozostałe zobowiązania
405 370
8 971
2 072
5
203
416 621
Zobowiązania razem
17 234 998
1 879 219
622 601
256 962
48 263
20 042 043
Pozycje pozabilansowe tworzące pozycję walutową
319 208
394 653
177 436
55 372
Pozycja bilansowa
105 010
-196 440
118 567
-40 836
Pozycja pozabilansowa
-9 615
23 549
-139 760
34 124
Otwarta pozycja walutowa Grupy
95 395
-172 890
-21 193
-6 712
Walutowa pozycja pozabilansowa wynika przede wszystkim z zawartych transakcji FX Swap, które są stosowane przez Bank do pokrycia niedopasowania płynnościowego w walutach obcych.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 107
6.2.4.Pozostałe ryzyka rynkowe
Pozostałe ryzyka rynkowe to ryzyko ogólne i szczególne cen instrumentów kapitałowych, ryzyko cen towarów oraz ryzyko pozycji w przedsiębiorstwach zbiorowego inwestowania. Ryzyka te wynikają z wpływu zmian cen instrumentów kapitałowych i towarów oraz certyfikatów inwestycyjnych na ryzyko utraty wartości aktywów, wzrostu poziomu zobowiązań lub zmiany wyniku finansowego.
Ryzyka te występują głównie w działalności DM BOŚ S.A. w księdze handlowej.
Transakcje na instrumentach kapitałowych realizowane na rachunek własny DM BOŚ S.A. dotyczą działalności DM BOŚ S.A. jako animatora rynku i w przeważającej większości przypadków są zamykane na koniec dnia. Istotne zaangażowanie w instrumenty kapitałowe występuje jedynie w przypadku otwieranych przez DM BOŚ S.A. transakcji zabezpieczonych (arbitrażowych), w tym w ramach krótkiej sprzedaży. Transakcje zabezpieczone (arbitrażowe) polegają na wykorzystaniu tymczasowej nierównowagi cen pomiędzy dwoma rynkami (np. pomiędzy cenami pochodnych instrumentów finansowych oraz cenami instrumentów bazowych). Ryzyko to jest ograniczane poprzez całkowite limity zaangażowania, zarówno w odniesieniu do transakcji zabezpieczonych (arbitrażowych), jak i niezabezpieczonych. Monitoring tych limitów dokonywany jest w trybie dziennym. Ponadto, DM BOŚ S.A. dokonywał transakcji (w ramach pełnienia funkcji animatora) na certyfikatach inwestycyjnych. W ich wyniku DM BOŚ S.A. odnotowywał ryzyko pozycji w przedsiębiorstwach zbiorowego inwestowania, a ryzyko wyniku finansowego wynikające z zajmowania tych pozycji było mitygowane poprzez zajmowanie przeciwstawnych pozycji w kontraktach terminowych na indeksy giełdowe.
Ryzyko cen towarów występuje głównie w ramach działalności na pozagiełdowym rynku OTC, dla transakcji zawieranych z klientami DM BOŚ S.A. i transakcji zabezpieczających dokonywanych w Saxo Bank A/S, X- Trade Brokers Dom Maklerski S.A. lub Interactive Brokers Central Europe Zrt.
Zmienność cen instrumentów kapitałowych i cen towarów oraz certyfikatów inwestycyjnych związana m.in. z kryzysem geopolitycznym nie podwyższyła istotnie poziomu pozostałych ryzyk rynkowych. Miary tych ryzyk były na bieżąco monitorowane i choć ich poziomy nieznacznie wzrosły to utrzymywały się w ramach przyjętych przez DM limitów.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 108
6.3. Zarządzanie kapitałem
Adekwatność kapitałowa
Celem zarządzania adekwatnością kapitałową jest:
1. utrzymanie optymalnego poziomu i struktury funduszy własnych tak, aby miary adekwatności kapitałowej kształtowały się powyżej minimalnego poziomu wymaganego przez nadzór bankowy oraz powyżej poziomu akceptowanego przez Bank, które umożliwia Grupie Kapitałowej działanie w sposób bezpieczny, a jednocześnie zapewniający realizację jego celów biznesowych,
2. zapewnienie pokrycia funduszami własnymi ryzyk występujących w działalności Grupy,
3. zapewnienie odpowiedniej stopy zwrotu z kapitału poprzez efektywne wykorzystanie funduszy własnych.
Do podstawowych miar adekwatności kapitałowej należą:
1. łączny współczynnik kapitałowy (TCR),
2. współczynnik kapitału Tier I,
3. współczynnik kapitału podstawowego Tier I,
4. wskaźnik dźwigni,
5. relacja kapitału wewnętrznego do funduszy własnych,
6. wskaźnik MREL w odniesieniu do łącznej kwoty ekspozycji na ryzyko,
7. wskaźnik MREL w odniesieniu do ekspozycji całkowitej.
Na proces zarządzania adekwatnością kapitałową składa się:
1. tworzenie planów kapitałowych krótko- i długo- terminowych, w szczególności:
• określenie celów kapitałowych,
• określenie źródeł pozyskania funduszy własnych i ich struktury,
• określenie preferowanej struktury bilansu oraz wielkości wpływających na wymogi regulacyjne i kapitał wewnętrzny,
2. przeprowadzanie testów warunków skrajnych, celem określenia wpływu na miary adekwatności kapitałowej,
3. realizacja założeń planów kapitałowych,
4. identyfikacja i pomiar istotnych rodzajów ryzyka w działalności Grupy,
5. określenie limitów wewnętrznych dla miar adekwatności kapitałowej,
6. raportowanie (wewnętrzne i zewnętrzne) wielkości mających wpływ na wysokość miar adekwatności kapitałowej, umożliwiające ocenę ich adekwatności,
7. monitorowanie i prognozowanie miar adekwatności kapitałowej, celem określenia stopnia wykorzystania limitów nadzorczych i wewnętrznych oraz określenie ryzyka konieczności podejmowania działań określonych w awaryjnym planie kapitałowym, planie ochrony kapitału lub grupowym planie naprawy,
8. tworzenie krótko- i długo- terminowych planów kapitałowych, w szczególności awaryjnego planu kapitałowego oraz grupowego planu naprawy.
Fundusze własne
Wartość funduszy własnych została wyznaczona zgodnie z Rozporządzeniem (UE) nr 575/2013 z dnia 26 czerwca 2013 roku w sprawie wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych, wraz z późniejszymi zmianami (zwanym dalej CRR).
Okres przejściowy dotyczący złagodzenia wpływu wdrożenia MSSF 9 na fundusze własne o którym mowa w artykule 1 pkt 1 ust. 9 Rozporządzenia (UE) 2017/2395 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2017 roku zmieniającego CRR zakończył się 31 grudnia 2022 roku. Grupa nie stosuje rozwiązań przejściowych dot. odwracania efektu wdrożenia MSSF 9 w funduszach własnych o których mowa w Rozporządzeniu (UE) 2020/873 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 czerwca 2020 roku zmieniającym CRR i Rozporządzeniu (UE) 2019/876 w odniesieniu do niektórych dostosowań w odpowiedzi na pandemię COVID-19. W związku z tym, Grupa od 01 stycznia 2023 roku nie stosuje rozwiązań przejściowych.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 109
Wymogi regulacyjne
Wartość wymogów regulacyjnych z tytułu funduszy własnych została wyznaczona zgodnie z CRR. Grupa kalkuluje wymóg regulacyjny z tytułu funduszy własnych metodami standardowymi (dla ryzyka kredytowego kontrahenta uproszczona metoda standardowa) w zakresie:
1. ryzyka kredytowego – iloczyn w pełni skorygowanej wartości ekspozycji (z tyt. pozycji bilansowych i zobowiązań pozabilansowych), współczynnika konwersji kredytowej (dla zobowiązań pozabilansowych), odpowiedniej wagi ryzyka stosowanej dla klasy bazylejskiej danej ekspozycji oraz innych korekt, zgodnie z CRR i wartości 8%,
2. ryzyka kredytowego kontrahenta – iloczyn ekwiwalentu bilansowego i odpowiedniej wagi ryzyka stosowanej dla klasy bazylejskiej danej ekspozycji oraz innych korekt, zgodnie z CRR i wartości 8%,
3. ryzyka operacyjnego,
4. ryzyka rynkowego,
5. ryzyka związanego z korektą wyceny kredytowej - CVA.
Wymogi regulacyjne w 2023 roku stanowiły kapitał wewnętrzny ustalany w ramach Filara I. Narzut z tytułu kredytów nieobsługiwanych (NPE)/kredytów z utratą wartości (NPL) w 2023 roku wynosił 0 PLN.
Łączny współczynnik kapitałowy, współczynnik kapitału Tier I i współczynnik kapitału podstawowego Tier I
Zgodnie z art. 92 CRR, Grupa jest zobowiązana utrzymywać łączny współczynnik kapitałowy na poziomie co najmniej 8%. Współczynnik kapitału Tier I i współczynnik kapitału podstawowego Tier I powinny wynosić odpowiednio co najmniej 6% i 4,5%.
Zgodnie z decyzją KNF z dnia 05 grudnia 2022 roku, w Banku zostaje zniesiony obowiązek utrzymywania dodatkowego wymogu kapitałowego, dotyczącego zabezpieczenia ryzyka wynikającego z zabezpieczanych hipoteką walutowych kredytów i pożyczek dla gospodarstw domowych, dla Banku Ochrony Środowiska S.A. na poziomie jednostkowym i skonsolidowanym. Od dnia ww. decyzji KNF Bank nie utrzymuje dodatkowego wymogu kapitałowego w celu zabezpieczenia ryzyka wynikającego z zabezpieczonych hipoteką walutowych kredytów i pożyczek dla gospodarstw domowych.
Zgodnie z Rozporządzeniem CRR oraz ustawą z dnia 05 sierpnia 2015 roku o nadzorze makroostrożnościowym nad systemem finansowym i zarządzaniu kryzysowym w systemie finansowym, instytucje finansowe mają obowiązek utrzymywania dodatkowych buforów kapitałowych dla współczynników kapitałowych. Od 01 stycznia 2019 roku bufor zabezpieczający wynosi 2,5 p.p., bufor antycykliczny wynosi 0 p.p. Bank i Grupa nie zostały objęte buforem innej instytucji o znaczeniu systemowym. Bufor systemowy decyzją Ministra Finansów z dnia 18 marca 2020 roku został rozwiązany.
W dniu 13 grudnia 2023 roku Komisja Nadzoru Finansowego zaleciła utrzymywanie na poziomie skonsolidowanym, funduszy własnych na pokrycie dodatkowego narzutu kapitałowego w celu zaabsorbowania potencjalnych strat wynikających z wystąpienia warunków skrajnych, w wysokości 1,33 p.p. ponad wartość łącznego współczynnika kapitałowego, o którym mowa w art. 92 ust. 1 lit. a-c rozporządzenia nr 575/2013, powiększonego o dodatkowy wymóg w zakresie funduszy własnych, o którym mowa w art. 138 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo bankowe oraz o wymóg połączonego bufora, o którym mowa w art. 55 ust. 4 ustawy o nadzorze makroostrożnościowym. Dodatkowy narzut powinien składać się w całości z kapitału podstawowego Tier I.
W efekcie, na dzień 31 grudnia 2023 roku zalecane przez Komisję minimalne wskaźniki kapitałowe dla Grupy wynoszą:
1. dla współczynnika kapitału podstawowego Tier I – 8,33%,
2. dla współczynnika kapitału Tier I – 9,83%,
3. dla łącznego współczynnika kapitałowego TCR – 11,83%.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 110
Dźwignia finansowa
Ryzyko nadmiernej dźwigni finansowej to ryzyko nadmiernego wzrostu ekspozycji bilansowych (po stronie aktywnej) i pozabilansowych w stosunku do kapitału Tier I. Zarządzanie ryzykiem nadmiernej dźwigni polega na identyfikacji czynników ryzyka narażających Grupę Kapitałową na nadmierną ekspozycję aktywów w stosunku do kapitałów oraz określeniu ich wpływu na działalność Grupy. Celem oceny ryzyka nadmiernej dźwigni kalkulowany jest wskaźnik dźwigni, określony jako relacja między kapitałem Tier 1, a miarą ekspozycji całkowitej.
Zgodnie z art. 92 ust. d CRR limit wskaźnika dźwigni wynosi 3%.
Kapitał wewnętrzny – filar II
Kapitał wewnętrzny definiowany jest jako szacowana przez Grupę Kapitałową kwota kapitału niezbędna do pokrycia wszystkich zidentyfikowanych, istotnych rodzajów ryzyka, występujących w działalności Grupy, uwzględniająca zmiany otoczenia gospodarczego oraz przewidywany poziom ryzyka. Kapitał wewnętrzny powinien pokrywać przewidywany poziom strat nieoczekiwanych, na które Grupa może być narażona w przyszłości.
Ryzyko istotne to takie ryzyko, które może mieć istotny, negatywny wpływ na kapitały i/lub fundusze własne Banku lub Grupy. Do ryzyk istotnych zalicza się ryzyka stale istotne oraz ryzyka, dla których okresowa ocena istotności, wykaże, że ryzyko jest istotne w danym okresie czasu.
Szacunek kapitału wewnętrznego, w tym okresowa ocena istotności realizowana jest z częstotliwością kwartalną, na podstawie metodyk, określonych w regulacjach wewnętrznych Banku.
MREL
Zgodnie z pismem Bankowego Funduszu Gwarancyjnego, z dnia 28 grudnia 2023 roku, docelowy limit MREL w odniesieniu do łącznej kwoty ekspozycji na ryzyko (TREA) wynosi 12,00% (powinien być spełniony przez fundusze własne i zobowiązania kwalifikowalne, spełniające wymóg podporządkowania na poziomie 11,22% łącznej kwoty ekspozycji na ryzyko).
Docelowy limit MREL w odniesieniu do łącznej ekspozycji całkowitej (TEM) wynosi 4,50% (powinien być spełniony przez fundusze własne i zobowiązania kwalifikowalne, spełniające wymóg podporządkowania na poziomie 4,42% łącznej ekspozycji całkowitej).
Bank nie ma możliwości jednoczesnego zaliczania CET1 na potrzeby MREL-TREA i wymogu połączonego bufora (art. 128 CRD). W związku z tym limity wskazane przez BFG powiększone są o wymóg połączonego bufora, dla Banku jest to 2,5 p.p. z tytułu bufora ryzyka zabezpieczającego.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 111
Poziom miar adekwatności kapitałowej w Grupie kształtował się następująco:
Wyszczególnienie
31-12-2023
31-12-2022
Dostępny kapitał
Kapitał podstawowy Tier I
1 970 827
1 845 216
Kapitał Tier I
1 970 827
1 845 216
Fundusze własne
2 113 853
1 954 769
Aktywa ważone ryzykiem
Łączna kwota aktywów ważonych ryzykiem
12 990 139
13 074 111
Ryzyko kredytowe i kredytowe kontrahenta
10 621 687
11 226 342
Ryzyko operacyjne
1 722 501
1 354 911
Ryzyko rynkowe
630 187
455 711
Ryzyko CVA
15 764
37 147
Współczynniki kapitałowe
Współczynnik kapitału podstawowego Tier I
15,17
14,11
Współczynnik kapitału Tier I
15,17
14,11
Łączny współczynnik kapitałowy
16,27
14,95
Współczynnik dźwigni
Wartość ekspozycji
24 326 140
24 062 778
Współczynnik dźwigni
8,1
7,7
Kapitał wewnętrzny
Kapitał wewnętrzny
1 569 754
1 497 729
Relacja kapitału wewnętrznego do funduszy własnych
74,3
76,6
MREL
Wskaźnik MREL w odniesieniu do łącznej kwoty ekspozycji na ryzyko
16,3
16,7
Wskaźnik MREL w odniesieniu do ekspozycji całkowitej
8,7
9,1
Poziom miar adekwatności kapitałowej Grupy na dzień 31 grudnia 2023 roku utrzymywał się powyżej limitów nadzorczych i wewnętrznych.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 112
6.4.Ryzyko operacyjne
Zarządzanie ryzykiem operacyjnym w Grupie BOŚ koncentruje się w Banku oraz w tych Spółkach, które, zgodnie z wewnętrznymi procedurami, zostały określone jako istotne w zakresie generowanego ryzyka operacyjnego. Według stanu na 31 grudnia 2023 roku, ryzyko operacyjne, identyfikowane jako istotne, oprócz Banku, występowało w Domu Maklerskim BOŚ S.A. oraz BOŚ Leasing – EKO Profit S.A.
W ramach Grupy BOŚ, Bank dąży do wypracowania jednolitego systemu zarządzania ryzykiem operacyjnym obejmującego identyfikację, pomiar, monitorowanie, raportowanie oraz kontrolę ryzyka operacyjnego. Ujednolicone podejście ma na celu m.in. definiowanie i wprowadzanie w Grupie BOŚ instrumentów w zakresie organizacji zarządzania ryzykiem operacyjnym, wzorowanych na instrumentach obowiązujących w Banku. Bank analizuje informacje na temat ryzyka operacyjnego w ramach Grupy BOŚ, w szczególności w zakresie strat z tytułu ryzyka operacyjnego, opiniuje przepisy wewnętrzne podmiotów zależnych w tym obszarze oraz przekazuje rekomendacje działań w zakresie zarządzania ryzykiem operacyjnym.
Ryzyko operacyjne rozumiane jest jako ryzyko związane z wystąpieniem straty wynikającej z niedostosowania lub zawodności procesów wewnętrznych, ludzi i systemów lub zdarzeń zewnętrznych, obejmujące również ryzyko prawne, z uwzględnieniem zdarzeń ryzyka operacyjnego charakteryzujących się niską częstotliwością występowania, lecz wysokimi stratami; w zakres ryzyka operacyjnego nie włącza się ryzyka reputacji i strategicznego.
Celem zarządzania ryzykiem operacyjnym jest zapewnienie bezpiecznego oraz zrównoważonego działania i rozwoju podmiotów Grupy BOŚ, poprzez m.in. ograniczenie i utrzymanie ryzyka operacyjnego na akceptowalnym poziomie w ramach przyjętych przez Bank limitów na ryzyko operacyjne oraz podejmowanie adekwatnych działań w reakcji na zaistniałe zdarzenia ryzyka operacyjnego.
W Grupie stosuje się system zarządzania ryzykiem operacyjnym, w którym odpowiedzialność za bieżące zarządzanie ryzykiem operacyjnym spoczywa na wszystkich pracownikach.
W Banku funkcjonuje komórka organizacyjna Centrali ds. zarządzania ryzykiem operacyjnym, stanowiąca drugi poziom zarządzania ryzykiem operacyjnym, która odpowiada m.in. za organizację systemu zarządzania ryzykiem operacyjnym w Banku oraz monitoruje poziom ryzyka w spółkach Grupy kapitałowej BOŚ S.A.
W Banku oraz w podmiotach zależnych istotnych w zakresie generowanego ryzyka operacyjnego, zbierane są informacje o istotnych zdarzeniach ryzyka operacyjnego. Informacje te gromadzone są przez Bank w dedykowanej aplikacji informatycznej i wykorzystywane do:
1. bieżącego monitorowania poziomu ryzyka operacyjnego,
2. monitorowania działań podejmowanych w związku z zaistniałymi zdarzeniami,
3. pomiaru lub szacowania strat z tytułu ryzyka operacyjnego,
4. generowania raportów dotyczących zaistniałych zdarzeń w zakresie ryzyka operacyjnego, w tym raportów na potrzeby instytucji zewnętrznych.
Bank określa podstawowe limity na ryzyko operacyjne, w tym w szczególności limit tolerancji i apetytu w skali całego Banku oraz docelowy profil ryzyka operacyjnego. Bank uregulował zasady ustalania i monitorowania limitu na ryzyko operacyjne na poziomie skonsolidowanym, który stanowi tolerancja na ryzyko operacyjne w Grupie kapitałowej BOŚ S.A. Stopień wykorzystania przyjętych limitów tolerancji i apetytu na ryzyko operacyjne kontrolowany jest poprzez okresowe monitorowanie wielkości ponoszonych strat z tytułu zaistniałych zdarzeń ryzyka operacyjnego.
Pomiar poziomu ryzyka operacyjnego jest dokonywany z wykorzystaniem metod ilościowych, jakościowych oraz mieszanych, w tym m.in. poprzez:
1. obliczanie wymogu kapitałowego na ryzyko operacyjne wg. metody standardowej,
2. obliczanie i monitorowanie kluczowych wskaźników ryzyka operacyjnego (KRI),
3. przeglądy ryzyka operacyjnego (samoocena potencjalnego ryzyka operacyjnego),
4. przeprowadzanie testów warunków skrajnych.
W Banku testy warunków skrajnych dla ryzyka operacyjnego przeprowadzane są za pomocą trzech metod: analizy wrażliwości, analizy odwrotnej, analizy scenariuszowej. TWS przeprowadzane są raz w roku. W wyniku
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 113
przeprowadzonych dotychczas testów warunków skrajnych, wielkość przyjętych w scenariuszach strat, skonfrontowana z wielkością dostępnego kapitału w postaci wyznaczonych na ryzyko operacyjne limitu tolerancji i wymogu kapitałowego, dla większości scenariuszy, potwierdziła zdolność absorbcji strat z tytułu ryzyka operacyjnego przez wyznaczony na to ryzyko wymóg kapitałowy z tyt. ryzyka operacyjnego oraz limit tolerancji na ryzyko operacyjne. W przypadku scenariuszy, w których hipotetyczny poziom strat przekroczył poziom kapitałów utrzymywanych na ryzyko operacyjne, w Banku podejmowane są działania ograniczające ryzyko ich materializacji.
W ramach systemowego zarządzania ryzykiem operacyjnym w Banku oraz podmiotach zależnych istotnych w zakresie generowanego ryzyka operacyjnego, projektowane są przepisy wewnętrzne z uwzględnieniem wbudowania w te przepisy podziału kompetencji, który zapobiega przyporządkowaniu zakresu odpowiedzialności mogącemu prowadzić do konfliktów interesów oraz mechanizmów ograniczających ryzyko operacyjne.
W celu ograniczania ekspozycji na ryzyko operacyjne Bank stosuje m.in. następujące instrumenty (metody, techniki i narzędzia):
1. organizacja pracy zapewniająca ograniczenie powstania ryzyka operacyjnego poprzez, m.in. rozdzielenie funkcji wykonawczych od kontrolnych, ustalenie limitów w zakresie podejmowania decyzji lub dokonywania operacji w Banku, zarządzanie prawami dostępu do pomieszczeń i systemów w celu ograniczenia możliwości dokonywania działań przez nieuprawnione osoby,
2. polityka kadrowa,
3. kontrola wewnętrzna,
4. strategiczne limity wewnętrzne na ryzyko operacyjne tj. limit tolerancji i apetytu oraz limit tolerancji na poziomie skonsolidowanym,
5. okresowe przeglądy ryzyka operacyjnego oparte o proces samooceny,
6. mapy ryzyka budowane w celu identyfikacji źródeł występowania potencjalnych zagrożeń oraz dokonania oceny poziomu ryzyka z tego tytułu,
7. testy warunków skrajnych z tytułu ryzyka operacyjnego,
8. wartości progowe kluczowych wskaźników ryzyka operacyjnego (KRI),
9. klauzule w zawieranych umowach z podmiotami zewnętrznymi, ograniczające ryzyko operacyjne,
10. ubezpieczenie mienia bankowego w wyspecjalizowanych firmach,
11. dokumentowanie stosowanych w Banku rozwiązań metodycznych, procesowych, organizacyjnych i informatycznych,
12. automatyzacja czynności w wyniku zastosowania rozwiązań informatycznych oraz zwiększenie jakości działań poprzez wykorzystywanie specjalistycznego oprogramowania,
13. plany ciągłości działania i plany awaryjne opracowywane dla krytycznych procesów biznesowych Banku,
14. analiza adekwatności obliczonych wymogów kapitałowych z tytułu ryzyka operacyjnego, do rzeczywiście ponoszonego ryzyka operacyjnego przez Bank,
15. szkolenia wewnętrzne dla pracowników Banku mające na celu uświadomienie i zrozumienie roli, wpływu oraz sposobów postępowania w zakresie ryzyka operacyjnego.
Poziom i profil ryzyka operacyjnego, poziom wykorzystania limitów na ryzyko operacyjne oraz wielkość strat z tytułu zaistniałych zdarzeń ryzyka operacyjnego są regularnie monitorowane w dedykowanej komórce organizacyjnej Centrali Banku ds. zarządzania ryzykiem operacyjnym oraz raportowane: Radzie Nadzorczej Banku, Komitetowi ds. Ryzyka przy Radzie Nadzorczej Banku, Zarządowi Banku oraz Komitetowi Ryzyka Operacyjnego w Banku.
W 2023 roku w Grupie nie identyfikowano istotnych zdarzeń ryzyka operacyjnego wywołanych czynnikami zewnętrznymi, które wpływałyby na stabilność i bezpieczeństwo funkcjonowania Banku oraz podmiotów Grupy BOŚ.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 114
6.5. Ryzyko braku zgodności
Ryzyko braku zgodności rozumiane jest jako ryzyko skutków nieprzestrzegania przepisów prawa, przepisów wewnętrznych i standardów rynkowych w procesach funkcjonujących w Banku.
Bank zapewnia zgodność działania z przepisami prawa, przepisami wewnętrznymi i standardami rynkowymi poprzez proces zarządzania ryzykiem braku zgodności, który obejmuje identyfikację, ocenę, kontrolę i monitorowanie ryzyka braku zgodności oraz raportowanie w tym zakresie do Zarządu i Rady Nadzorczej Banku oraz funkcję kontroli poprzez stosowanie mechanizmów kontrolnych i ich niezależne monitorowanie oraz raportowanie wyników niezależnego monitorowania.
Podstawowe zasady zapewniania zgodności w Banku w ramach funkcji kontroli i procesu zarządzania ryzykiem braku zgodności zostały określone w Polityce zgodności Banku Ochrony Środowiska S.A., opracowanej przez Zarząd i zatwierdzonej przez Radę Nadzorczą Banku oraz w Zasadach zarządzania ryzykiem braku zgodności w Banku Ochrony Środowiska S.A.
W Banku funkcjonuje wyodrębniona, samodzielna komórka do spraw zgodności, podlegająca bezpośrednio Prezesowi Zarządu Banku, która odpowiada za realizację przypisanych jej obowiązków w ramach funkcji kontroli i wykonywanie zadań w ramach zarządzania ryzykiem braku zgodności.
Proces zarządzania ryzykiem braku zgodności, realizowany przez komórkę ds. zgodności przy udziale innych komórek organizacyjnych I i II linii obrony, obejmuje:
1. identyfikację ryzyka braku zgodności, w szczególności w fazie projektowania nowych produktów i przepisów wewnętrznych,
2. ocenę ryzyka braku zgodności,
3. kontrolę i monitorowanie ryzyka braku zgodności,
4. przedstawianie raportów o ryzyku braku zgodności działalności Banku z przepisami prawa, regulacjami wewnętrznymi i standardami rynkowymi.
Bank wyodrębnia kluczowe obszary dla zapewniania zgodności:
1. wdrażanie i monitorowanie przepisów prawa i standardów rynkowych,
2. wdrażanie i monitorowanie przestrzegania standardów etycznych,
3. przyjmowanie/przekazywanie korzyści lub prezentów,
4. prowadzenie działalności reklamowej i marketingowej,
5. oferowanie produktów, w tym w szczególności wdrażanie nowych produktów,
6. postępowanie ze skargami i reklamacjami klientów,
7. przeciwdziałanie i zarządzanie konfliktami interesów,
8. przeciwdziałanie praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu,
9. obrót instrumentami finansowymi.
Komórka ds. zgodności zarządza również anonimowymi zgłoszeniami naruszeń prawa oraz obowiązującymi w Banku Ochrony Środowiska S.A. procedurami dotyczącymi standardów etycznych.
Proces zarządzania ryzykiem braku zgodności, realizowany przez komórkę ds. zgodności, obejmuje także zarządzanie ryzykiem braku zgodności w obszarze związanym z wykonywaniem czynności, o których mowa w art. 70 ust. 2 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi.
Bank sprawuje nadzór i zarządza ryzykiem braku zgodności związanym z działalnością jego podmiotów zależnych, z uwzględnieniem struktury Grupy Kapitałowej oraz wymagań nadzorczych w zakresie zarządzania tym ryzykiem, poprzez nadzór właścicielski realizowany przez osoby zasiadające w radach nadzorczych podmiotów zależnych.
Sposób zarządzania ryzykiem braku zgodności w Grupie Kapitałowej określają właściwe przepisy wewnętrzne wprowadzane przez podmioty zależne.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 115
6.6. Ryzyko modeli
Ryzyko modeli w Grupie BOŚ koncentruje się w Banku. BOŚ Leasing – EKO Profit S.A. posiada wyłącznie modele nieistotne, dla których ryzyko nie jest oceniane. Dom Maklerski BOŚ S.A na dzień 31 grudnia 2023 roku nie wykorzystuje modeli w swojej działalności.
Ryzyko modeli jest definiowane w Banku zgodnie z wymaganiami nadzorczymi jako potencjalna strata, która może zostać poniesiona w wyniku podejmowania decyzji opierających się na danych uzyskanych w procesach stosowania modeli wewnętrznych, z powodu błędów związanych z opracowywaniem, wdrażaniem lub stosowaniem takich modeli (art. 3, ust. 1, pkt. 11, CRDIV).
Proces identyfikacji, oceny i monitoringu ryzyka modeli obejmuje obszary związane z:
1. ryzykiem wykorzystywania nieprawidłowych, niekompletnych danych,
2. ryzykiem błędnych założeń modeli, założeń nieadekwatnych do estymowanego procesu,
3. ryzykiem metodologicznym wynikającym z użycia w procesie budowy modeli, niewłaściwych metodyk i technik estymacji,
4. ryzykiem prowadzenia niedostatecznego monitoringu, walidacji i aktualizacji modeli, a także ryzyka stosowania niepoprawnie wdrożonego poprawnego, ale błędnie zaimplementowanego modelu.
Z uwagi na szerokie wykorzystanie modeli wspierających podstawowe procesy w BOŚ S.A., np.: proces kredytowy, procesy zarządzania kapitałem, procesy zarządzania ryzykiem kredytowym, rynkowym i finansowym, ryzyko modeli jest uznawane w Banku za ryzyko stale istotne. Na ryzyko modeli jest szacowany i utworzony kapitał wewnętrzny.
Zarządzanie ryzykiem modeli jest realizowane w Grupie zgodnie z regulacjami wewnętrznymi, m.in. z zasadami szacowania i alokacji kapitału wewnętrznego, polityką zarządzania ryzykiem modeli, metodyką zarządzania ryzykiem modeli oraz metodykami walidacji modeli istotnych. Działania w zakresie zarządzania ryzykiem modeli są koordynowane przez komórkę organizacyjną Centrali ds. zarządzania ryzykiem operacyjnym oraz niezależną jednostkę: komórkę organizacyjną Centrali ds. walidacji modeli, bezpośrednio podlegające Wiceprezesowi Zarządu Banku koordynującemu organizacyjnie realizację zadań Obszaru Ryzyka.
W celu szybkiej i precyzyjnej identyfikacji ryzyka modeli, w Banku funkcjonuje wystandaryzowany, kompleksowy proces zarządzania tym ryzykiem, który obejmuje:
1. identyfikację nowych modeli,
2. cykl życia modeli,
3. zasady oceny istotności funkcjonujących w Banku modeli,
4. zasady funkcjonowania dzienników modeli - w dziennikach modeli umieszczane są m.in. informacje nt. funkcjonujących modeli, zestawu ich parametrów, zmian wprowadzanych do modeli, ich aktualizacji i prowadzonych przeglądów. Dzienniki stanowią bazę informacyjną nt. istotności modeli, wyników monitoringu i walidacji modeli oraz poziomów ryzyka w zakresie modeli istotnych,
5. standardy i zasady monitorowania oraz raportowania ryzyka modeli - w przypadku modeli istotnych monitoring modelu odbywa się w cyklu kwartalnym, dla pozostałych modeli jest to okres roczny. W wyjątkowych przypadkach, wynikających w szczególności z ograniczonej dostępności danych lub znaczącej pracochłonności monitoringu, częstotliwość monitoringu może być mniejsza (jednakże nie mniejsza niż roczna dla modeli istotnych oraz nie mniejsza niż trzyletnia dla modeli nieistotnych). Raportowanie prowadzone jest w cyklu kwartalnym. Dodatkowo prowadzona jest roczna ocena realizacji Polityki zatwierdzanej przez Radę Nadzorczą Banku,
6. zasady prowadzenia walidacji modeli - walidacja modeli prowadzona jest przez niezależne Biuro Walidacji Modeli, co do zasady raz w roku w przypadku modeli istotnych. Dla niektórych rodzajów modeli istotnych, jeżeli wynika to wprost ze specyfiki ich funkcjonowania, częstotliwość walidacji może być mniejsza niż roczna (jednakże nie mniejsza niż trzyletnia). Pozostałe modele walidowane są w ramach tzw. walidacji doraźnej na polecenie Zarządu Banku, odpowiedniego Komitetu, na podstawie zaleceń zewnętrznych lub wewnętrznych lub na wniosek właściciela modelu.
Według stanu na dzień 31 grudnia 2023 roku, w Grupie funkcjonuje 25 modeli, w tym 8 modeli uznanych za istotne oraz 17 modeli uznanych za nieistotne. Modele istotne funkcjonują tylko w Banku. Ryzyka związane z modelami istotnymi Banku są oceniane cyklicznie, zgodnie ze standardami przyjętymi w regulacjach wewnętrznych,
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 116
z uwzględnieniem kalkulacji kapitału wewnętrznego związanego z zabezpieczeniem się Banku przed ryzykiem modeli. Raportowanie dotyczące statusu działań w zakresie zarządzania modelami i ich walidacji obejmuje ocenę ryzyka modeli, poziom tolerancji i związany z tym poziom kapitału alokowany na ryzyko modeli. Raporty z walidacji modeli istotnych są prezentowane i akceptowane na posiedzeniach odpowiednich Komitetów powołanych przez Zarząd Banku.
.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 117
7.Wynik z tytułu odsetek
01-01-2023
31-12-2023
01-01-2022
31-12-2022
Przychody z tytułu odsetek
Przychody o podobnym charakterze do odsetek
Przychody z tytułu odsetek
Przychody o podobnym charakterze do odsetek
Wyszczególnienie
Aktywa finansowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
Aktywa wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
Aktywa finansowe wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
Razem
Aktywa finansowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
Aktywa wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
Aktywa finansowe wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
Razem
Należności od banków i Banku Centralnego
67 335
-
-
67 335
58 662
-
-
58 662
Należności od klientów instytucjonalnych
722 109
-
48
722 157
624 645
-
573
625 218
Należności od klientów detalicznych
213 767
-
331
214 098
124 357
-
70
124 427
Inwestycyjne dłużne papiery wartościowe nieprzeznaczone do obrotu
126 339
444 307
-
570 646
73 333
307 489
-
380 822
Instrumenty finansowe przeznaczone do obrotu
-
-
3 800
3 800
-
-
4 451
4 451
Transakcje zabezpieczające
-
-
20 664
20 664
-
-
12 298
12 298
Razem
1 129 550
444 307
24 843
1 598 700
880 997
307 489
17 392
1 205 878
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 118
Wyszczególnienie
01-01-2023 31-12-2023
01-01-2022 31-12-2022
Koszty z tytułu odsetek i o podobnym charakterze od:
Zobowiązania finansowe wyceniane wg zamortyzowane go kosztu
Zobowiązania finansowe wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
Razem
Zobowiązania finansowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
Zobowiązania finansowe wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
Razem
Rachunków bankowych i depozytów od banków
2 881
-
2 881
3 538
-
3 538
Rachunków bankowych i depozytów klientów instytucjonalnych
263 726
-
263 726
171 285
-
171 285
Rachunków bankowych i depozytów klientów detalicznych
460 583
-
460 583
236 793
-
236 793
Kredytów i pożyczek od klientów
18 512
-
18 512
2 360
-
2 360
Środków funduszy z przeznaczeniem na kredyty (JESSICA)
1 304
-
1 304
885
-
885
Instrumentów finansowych - dłużne papiery własnej emisji
36 069
-
36 069
28 657
-
28 657
Zobowiązań leasingowych
3 390
-
3 390
4 001
-
4 001
Pozostałe
1 254
-
1 254
19
-
19
Razem
787 719
-
787 719
447 538
-
447 538
Zgodnie z ustawą z dnia 07 lipca 2022 roku o finansowaniu społecznościowym dla przedsięwzięć gospodarczych i pomocy kredytobiorcom w latach 2022-2023 kredytobiorcy mieli prawo do zawieszenia spłaty maksymalnie ośmiu rat kredytu hipotecznego udzielonego w walucie polskiej na realizację własnych potrzeb mieszkaniowych, tzw. wakacje kredytowe. Ze względu na wysokie prawdopodobieństwo wykorzystania przez kredytobiorców tego prawa Bank ujmował zgodnie z przepisem B5.4.6 MSSF 9 „Instrumenty finansowe” korektę wartości bilansowej brutto kredytów dotyczącą rat możliwych do zawieszenia w tym okresie. Na dzień 31 grudnia 2022 r. korekta wartości bilansowej brutto kredytów z tytułu wakacji kredytowych wynosiła 20 437 tys. zł i została ujęta poprzez zmniejszenie przychodów odsetkowych. Prawo klientów do zawieszenia spłaty rat kredytu hipotecznego wygasło w 2023 r. i w związku z tym korekta wartości bilansowej brutto kredytów została rozwiązana poprzez zwiększenie przychodów odsetkowych.
Przychody odsetkowe za rok 2023 uwzględniają odsetki naliczone od należności z rozpoznaną utratą wartości w kwocie 98 226 tys. zł (odpowiednio dla danych porównawczych za rok 2022 kwota tych odsetek wynosiła 87 243 tys. zł).
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 119
8.Wynik z tytułu opłat i prowizji
Wyszczególnienie
01-01-2023 31-12-2023
01-01-2022 31-12-2022
Przychody z tytułu opłat i prowizji
Opłaty z tytułu usług maklerskich*
91 576
86 396
Opłaty za obsługę rachunków klientów, inne operacje rozliczeniowe w obrocie krajowym
i zagranicznym*
35 267
35 901
Prowizje od kredytów
40 506
38 330
Prowizje od gwarancji i akredytyw
6 717
6 865
Opłaty związane z zarządzaniem portfelem oraz pozostałe opłaty związane z zarządzaniem
617
494
Pozostałe opłaty*
7
6
Razem
174 690
167 992
Koszty z tytułu opłat i prowizji
Opłaty z działalności maklerskiej, w tym:
34 063
30 269
z działalności powierniczej
843
662
Opłaty z tytułu kart płatniczych
6 849
7 790
Opłaty od rachunków bieżących
589
1 014
Opłaty z tytułu obsługi bankomatów
434
513
Prowizje z tytułu należności od klientów
429
96
Pozostałe opłaty
801
742
Razem
43 165
40 424
*Przychody z tytułu opłat i prowizji wynikające z umów z klientami wg MSSF 15 w 2023 roku wynoszą 127 467 tys. zł i odpowiednio 122 797 tys. zł w 2022 roku
9. Przychody z tytułu dywidend
Wyszczególnienie
01-01-2023 31-12-2023
01-01-2022 31-12-2022
Papiery wartościowe przeznaczone do obrotu wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
266
264
Papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite*
8 118
6 924
Razem
8 384
7 188
*dotyczy dywidendy otrzymanej w 2023 r. od spółki Kemipol Sp. z o.o, a w 2022 r. od spółki Kemipol Sp. z o.o w kwocie 6 743 tys. zł oraz WODKAN Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji S.A. w kwocie 181 tys. zł.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 120
10.Wynik na instrumentach finansowych wycenianych wg wartości godziwej przez wynik finansowy (w tym należności od klientów)
Wyszczególnienie
01-01-2023 31-12-2023
01-01-2022 31-12-2022
Papiery wartościowe przeznaczone do obrotu
3 168
- 6 250
Pochodne instrumenty finansowe
55 852
34 750
Należności od klientów
- 332
- 63
Papiery wartościowe wyceniane wg opcji wartości godziwej przez wynik finansowy oraz powiązane z nimi pochodne instrumenty finansowe
3 071
- 5 559
Razem
61 759
22 878
11.Wynik na rachunkowości zabezpieczeń
Wyszczególnienie
01-01-2023 31-12-2023
01-01-2022 31-12-2022
Wynik z tyt. wyceny do wartości godziwej transakcji zabezpieczających wartość godziwą
- 14 320
13 495
Wynik z tyt. wyceny obligacji skarbowych podlegających rachunkowości zabezpieczeń wartości godziwej w części podlegającej zabezpieczeniu
12 292
- 13 376
Razem
- 2 028
119
12.Wynik z pozycji wymiany
Wyszczególnienie
01-01-2023 31-12-2023
01-01-2022 31-12-2022
Wynik z tytułu operacji wyceny zrealizowany
13 829
63 654
Wynik z tytułu operacji wyceny niezrealizowany
- 3 941
- 26 764
Razem
9 888
36 890
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 121
13.Pozostałe przychody operacyjne
Wyszczególnienie
01-01-2023 31-12-2023
01-01-2022 31-12-2022
Rozwiązanie rezerw na zobowiązania, w tym:
3 346
6 238
rezerwy na zobowiązania i roszczenia
1 194
2 724
rezerwa na zwroty prowizji z tyt. wcześniejszej spłaty kredytów
38
617
rezerwa na zwroty odsetek podwyższonych do czasu wpisu zabezpieczenia
w postaci hipoteki
870
-
pozostałe rezerwy
1 244
2 897
Przychody z tytułu rozwiązania odpisów aktualizujących wartość należności
27 442
4 450
Przychody z tytułu odzyskanych należności przedawnionych, umorzonych i nieściągalnych
7 858
4 404
Przychody z tytułu sprzedaży lub likwidacji środków trwałych, wartości niematerialnych
149
64
Przychody z tytułu zwrotu kosztów windykacji należności
919
1 222
Przychody od sprzedaży towarów i usług
16 666
19 123
Korekta odsetek od zerwanych depozytów z lat ubiegłych
671
1 118
Przychody z tytułu odszkodowań, kar i grzywien
154
140
Przychody z tytułu refinansowania z grantu
1 213
324
Przychody z umów/produktów realizowanych przez Bank opodatkowane podatkiem VAT
3 052
631
Przychody z tytułu korekty podatku VAT naliczonego
-
239
Pozostałe
3 851
3 195
Razem
65 321
41 148
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 122
14.Pozostałe koszty operacyjne
Wyszczególnienie
01-01-2023 31-12-2023
01-01-2022 31-12-2022
Likwidacja środków trwałych, wartości niematerialnych
96
209
Przekazane darowizny
2 186
2 443
Utworzenie rezerw na zobowiązania i roszczenia, w tym:
34 119
4 415
rezerwa na zwroty prowizji z tyt. wcześniejszej spłaty kredytów
18
10
rezerwa na pozostałe zobowiązania i roszczenia
10 170
1 675
rezerwa na zwroty odsetek podwyższonych do czasu wpisu zabezpieczenia w postaci hipoteki
353
2 710
pozostałe rezerwy
23 578
20
Odpisy aktualizujące wartość należności
9 319
24 185
Koszty windykacji należności
2 588
2 923
Korekta odsetek i prowizji od kredytów z lat ubiegłych
5 878
4 985
Koszty opłat leasingowych
5 313
3 206
Koszty utrzymania i administracji wynajmowanych lokali własnych
309
498
Koszty z tytułu odszkodowań, kar i grzywien
964
2 121
Koszty błędnych transakcji maklerskich
295
220
Opłaty za obsługę wypłaty pożytków od papierów wartościowych
958
620
Koszty z tyt. płatności dotyczących operatów szacunkowych
126
342
Koszty reklamacji i obsługi spraw spornych z klientami
9 896
3 610
Koszty z tytułu refinansowania z grantu
767
-
Pozostałe
3 971
5 920
Razem
76 785
55 697
Rezerwa na zwroty odsetek podwyższonych do czasu wpisu zabezpieczenia w postaci hipoteki została ujęta wskutek zmiany Ustawy o kredycie hipotecznym oraz o nadzorze nad pośrednikami kredytu hipotecznego i agentami, dotyczącej zwrotu kosztu kredytu hipotecznego otrzymywanego przez Bank za okres do czasu wpisu hipoteki do księgi wieczystej.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 123
15.Wynik ryzyka prawnego kredytów hipotecznych w walutach obcych
Wyszczególnienie
01-01-2023 31-12-2023
01-01-2022 31-12-2022
Zmiana korekty wartości bilansowej brutto kredytów z tytułu ryzyka prawnego
-198 585
-44 075
Zmiana rezerwy z tytułu ryzyka prawnego
1 437
-95 855
Koszty rozliczenia z klientami warunków ugody lub unieważniania przewyższające rezerwę lub korektę wartości bilansowej brutto kredytu
-87 263
-4 376
Razem
-284 411
- 144 306
16.Wynik odpisów z tytułu utraty wartości
Wyszczególnienie
01-01-2023 31-12-2023
01-01-2022 31-12-2022
Papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
- 13 513
2 091
Papiery wartościowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
- 106
- 18
Należności od banków
41
75
Należności od klientów oraz zobowiązania pozabilansowe, w tym:
- 36 896
- 108 143
należności bilansowe
- 25 740
- 103 250
od klientów detalicznych
10 098
65 760
od klientów instytucjonalnych
- 35 838
- 169 010
zobowiązania pozabilansowe
- 11 156
- 4 893
od klientów detalicznych
- 553
402
od klientów instytucjonalnych
- 10 603
- 5 295
Razem
- 50 474
- 105 995
Wynik odpisów z tyt. utraty wartości na należności od klientów:
Wyszczególnienie
01-01-2023 31-12-2023
01-01-2022 31-12-2022
Wycena indywidualna
- 10 625
- 189 265
Wycena grupowa
- 15 115
86 015
Razem
- 25 740
- 103 250
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 124
17.Ogólne koszty administracyjne
Wyszczególnienie
01-01-2023 31-12-2023
01-01-2022 31-12-2022
Świadczenia pracownicze
264 665
228 735
Koszty administracyjne, w tym:
179 617
204 600
koszty rzeczowe
138 874
123 637
podatki i opłaty
13 884
9 176
składka i wpłaty na BFG
23 085
30 012
składka i wpłaty na KNF
3 326
3 131
składka na rzecz Funduszu Wsparcia Kredytobiorców*
-
38 358
składka na pokrycie kosztów działalności Rzecznika Finansowego
328
195
składka na rzecz Izby Domów Maklerskich
120
91
Amortyzacja, w tym:
73 884
62 733
środków trwałych
19 678
15 561
wartości niematerialnych
37 339
30 442
prawa do użytkowania
16 867
16 730
Razem
518 166
496 068
* Dodatkowa składka na Fundusz Wsparcia Kredytobiorców w kwocie 38 358 tys. zł. została zapłacona przez Bank zgodnie z decyzją Rady Funduszu Wsparcia Kredytobiorców wydaną na podstawie Ustawy o finansowaniu społecznościowym dla przedsięwzięć gospodarczych i pomocy kredytobiorcom.
Świadczenia pracownicze
Wyszczególnienie
01-01-2023 31-12-2023
01-01-2022 31-12-2022
Wynagrodzenia, w tym:
223 502
192 999
odprawy emerytalne
625
379
Składki na ubezpieczenia społeczne
41 163
35 736
Razem
264 665
228 735
Grupa BOŚ nie finansuje świadczeń emerytalnych opartych na programach określonych świadczeń, za wyjątkiem odpraw emerytalnych.
Amortyzacja prawa do użytkowania aktywów
Wyszczególnienie
31-12-2023
31-12-2022
Nieruchomości
16 015
16 218
Samochody
852
512
Razem
16 867
16 730
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 125
18.Obciążenia podatkowe
Wyszczególnienie
01-01-2023 31-12-2023
01-01-2022 31-12-2022
Podatek bieżący
- 87 474
- 81 736
Podatek odroczony
8 816
15 845
Razem
- 78 658
- 65 891
Zysk brutto
157 032
194 135
Podatek dochodowy według stawki 19 %
- 29 836
- 36 886
Trwałe różnice pomiędzy wynikiem brutto a podstawą opodatkowania
- 48 822
- 28 999
zmniejszające:
48 356
181 766
rozwiązane odpisy aktualizujące
1 847
1 304
otrzymane dywidendy
2 314
3 241
wycena spółek zależnych metodą praw własności
13 306
14 151
rozwiązanie rezerw, w tym rezerwy na postępowania sądowe i roszczenia
na ryzyko prawne związane z walutowymi kredytami hipotecznymi
30 302
162 185
pozostałe
587
885
zwiększające:
- 104 041
- 217 746
utworzone odpisy aktualizujące
- 12 794
- 4 780
utworzone rezerwy na pozostałe zobowiązania, w tym rezerwy
na postępowania sądowe i roszczenia na ryzyko prawne związane
z walutowymi kredytami hipotecznymi
- 56 079
- 39 394
składki na BFG
- 4 178
- 5 243
wycena spółek zależnych metodą praw własności
-
-
pozostałe
- 30 990
- 168 329
odliczenia od dochodu:
6 863
6 981
ulga B+R
2 966
1 291
darowizny
412
464
zaniechanie poboru podatku od umorzonych kwot kredytów indeksowanych
do waluty obcej
3 485
5 226
Obciążenia podatkowe dotyczące wyniku finansowego roku bieżącego
- 78 658
- 65 885
Obciążenia podatkowe wyniku roku bieżącego dotyczące lat ubiegłych
-
- 6
Razem obciążenia podatkowe wyniku finansowego
- 78 658
- 65 891
Efektywna stawka podatkowa
50%
34%
Szczegółowe informacje na temat odroczonego podatku dochodowego przedstawiono w nocie 34.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 126
19.Zysk przypadający na jedną akcję
Podstawowy zysk przypadający na jedną akcję wylicza się jako iloraz zysku przypadającego na akcjonariuszy Banku oraz średniej ważonej liczby akcji zwykłych w trakcie roku.
Wyszczególnienie
01-01-2023 31-12-2023
01-01-2022 31-12-2022
Zysk netto
78 374
128 244
Średnia ważona liczba akcji zwykłych (w tysiącach)
92 910
92 910
Podstawowy zysk na akcję (wyrażony w zł, gr)
0,84
1,38
Zysk rozwodniony na akcję jest równy zyskowi/stracie podstawowemu na akcję w prezentowanych okresach.
20.Kasa, środki w Banku Centralnym
Wyszczególnienie
31-12-2023
31-12-2022
Środki pieniężne w kasie
18 099
18 101
Środki w Banku Centralnym
565 990
557 774
Razem
584 089
575 875
21.Należności od innych banków
Wyszczególnienie
31-12-2023
31-12-2022
Lokaty w innych bankach, ujęte w ekwiwalentach środków pieniężnych
143 507
213 790
Lokaty w innych bankach poniżej 3-mcy
7
1 828
w tym: lokaty w innych bankach poniżej 3-mcy (środki pieniężne klientów Domu Maklerskiego BOŚ S.A.)
7
1 828
Należności z tytułu zabezpieczeń instrumentów pochodnych
4 559
12 546
Papiery dłużne zaklasyfikowane do portfela należności od innych banków
15 135
15 162
Inne należności
26
-
Razem brutto
163 234
243 326
Odpisy z tytułu utraty wartości papierów dłużnych zaklasyfikowanych do portfela należności od innych banków
- 453
- 495
Razem netto
162 781
242 831
Należności od innych banków wg terminów zapadalności zostały zaprezentowane w nocie 25.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 127
Zmiana stanu wartości bilansowej brutto należności od innych banków:
Wartość brutto należności od banków
Wyszczególnienie
koszyk 1
koszyk 2
koszyk 3
POCI
Razem
Stan na początek okresu 01-01-2023
228 164
15 162
-
-
243 326
Zmiana wartości brutto wynikająca z nabycia
29 595
-
-
-
29 595
Zmiana wartości brutto istniejącego portfela
- 82 167
- 27
-
-
- 82 194
Zmniejszenia z tytułu zaprzestania ujmowania
- 27 493
-
-
-
- 27 493
Stan na koniec okresu 31-12-2023
148 099
15 135
-
-
163 234
Wartość brutto należności od banków
Wyszczególnienie
koszyk 1
koszyk 2
koszyk 3
POCI
Razem
Stan na początek okresu 01-01-2022
386 238
15 078
-
-
401 316
Zmiana wartości brutto wynikająca z nabycia
111 719
-
-
-
111 719
Zmiana wartości brutto istniejącego portfela
- 147 351
84
-
-
- 147 267
Zmniejszenia z tytułu zaprzestania ujmowania
- 122 442
-
-
-
- 122 442
Stan na koniec okresu 31-12-2022
228 164
15 162
-
-
243 326
Zmiana stanu wartości odpisów na należności od innych banków:
Wartość odpisów na należności od banków
Wyszczególnienie
koszyk 1
koszyk 2
koszyk 3
POCI
Razem
Stan na początek okresu 01-01-2023
-
495
-
-
495
Zmiany wynikające ze zmiany ryzyka kredytowego
-
- 42
-
-
- 42
Stan na koniec okresu 31-12-2023
-
453
-
-
453
Wartość odpisów na należności od banków
Wyszczególnienie
koszyk 1
koszyk 2
koszyk 3
POCI
Razem
Stan na początek okresu 01-01-2022
-
569
-
-
569
Zmiany wynikające ze zmiany ryzyka kredytowego
-
- 74
-
-
- 74
Stan na koniec okresu 31-12-2022
-
495
-
-
495
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 128
22.Aktywa i zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu
Wyszczególnienie aktywów
31-12-2023
31-12-2022
Pochodne instrumenty finansowe, w tym:
140 437
226 014
transakcje wymiany walut i walutowych instrumentów pochodnych
4 902
13 569
transakcje instrumentami pochodnymi stopy procentowej
108 819
196 081
kontrakty terminowe i opcje
768
16 364
kontrakty różnic kursowych CFD
25 948
-
Papiery wartościowe przeznaczone do obrotu
29 057
37 245
dłużne papiery wartościowe
209
20 643
kapitałowe papiery wartościowe
28 848
16 602
Razem aktywa finansowe przeznaczone do obrotu
169 494
263 259
Wyszczególnienie zobowiązań
31-12-2023
31-12-2022
Pochodne instrumenty finansowe, w tym:
78 970
152 070
transakcje wymiany walut i walutowych instrumentów pochodnych
3 413
6 241
transakcje instrumentami pochodnymi stopy procentowej
73 466
144 107
kontrakty terminowe i opcje
243
1 722
kontrakty różnic kursowych CFD
1 848
-
Papiery wartościowe przeznaczone do obrotu
950
907
kapitałowe papiery wartościowe
950
907
Razem zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu
79 920
152 977
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 129
23.Inwestycyjne papiery wartościowe
31-12-2023
31-12-2022
Wyszczególnienie
Wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
Wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
Wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
Razem
Wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
Wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
Wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
Razem
Dłużne papiery wartościowe:
6 885 521
2 366 265
126 328
9 378 114
6 915 813
1 900 215
106 625
8 922 653
obligacje Skarbu Państwa
2 470 032
1 879 119
-
4 349 151
1 827 141
1 691 585
-
3 518 726
bony pieniężne NBP – ujęte w ekwiwalentach środków pieniężnych
3 296 458
-
-
3 296 458
4 465 127
-
-
4 465 127
obligacje instytucji samorządowych
32 690
-
-
32 690
65 878
-
-
65 878
obligacje innych banków
518 656
221 721
126 328
866 705
294 800
87 515
106 625
488 940
obligacje pozostałych instytucji finansowych
567 685
265 425
-
833 110
262 867
121 115
-
383 982
Kapitałowe papiery wartościowe
106 656
-
-
106 656
85 465
-
-
85 465
notowane
39 780
-
-
39 780
18 543
-
-
18 543
nienotowane
66 876
-
-
66 876
66 922
-
-
66 922
Razem
6 992 177
2 366 265
126 328
9 484 770
7 001 278
1 900 215
106 625
9 008 118
Inwestycyjne papiery wartościowe wg terminów zapadalności zostały zaprezentowane w nocie 25.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 130
Zmiana stanu wartości bilansowej brutto oraz odpisów z tytułu utraty wartości inwestycyjnych papierów wartościowych:
Wyszczególnienie
Dłużne papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez całkowite dochody
Dłużne papiery wartościowe wyceniane wg zamortyzowane- go kosztu
Dłużne papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
Kapitałowe papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
Razem
Stan na początek okresu 01-01-2023
6 915 813
1 900 397
106 625
85 465
9 008 300
Zwiększenia z tytułu utworzenia i nabycia
216 468 122
493 678
-
-
216 961 800
Zmiany wartości brutto istniejącego portfela
134 117
35 876
19 703
21 191
210 887
Zmniejszenia z tytułu zaprzestania ujmowania
- 216 632 531
- 63 398
-
-
- 216 695 929
Stan na koniec okresu 31-12-2023
6 885 521
2 366 553
126 328
106 656
9 485 058
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 131
Wyszczególnienie
Dłużne papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez całkowite dochody
Dłużne papiery wartościowe wyceniane wg zamortyzowane go kosztu
Dłużne papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
Kapitałowe papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
Razem
Stan na początek okresu 01-01-2022
5 311 853
1 582 530
129 229
85 483
7 109 095
Zwiększenia z tytułu utworzenia i nabycia
198 072 199
475 938
-
-
198 548 137
Zmiany wartości brutto istniejącego portfela
- 35 338
46 154
- 22 604
- 18
- 11 806
Zmniejszenia z tytułu zaprzestania ujmowania
- 196 432 901
- 204 225
-
-
- 196 637 126
Stan na koniec okresu 31-12-2022
6 915 813
1 900 397
106 625
85 465
9 008 300
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 132
Zmiana stanu odpisów z tytułu utraty wartości inwestycyjnych papierów wartościowych:
Zmiana wartości odpisów dłużnych papierów wartościowych
Wyszczególnienie
Dłużne papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez całkowite dochody
Dłużne papiery wartościowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
Razem
Stan na początek okresu 01-01-2023
635
182
817
Zwiększenia z tytułu utworzenia i nabycia
14 917
48
14 965
Zmiany wynikające ze zmiany ryzyka kredytowego
8 147
- 5
8 142
Zmniejszenia z tytułu zaprzestania ujmowania
- 9 523
63
- 9 460
Stan na koniec okresu 31-12-2023
14 176
288
14 464
Zmiana wartości odpisów dłużnych papierów wartościowych
Wyszczególnienie
Dłużne papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez całkowite dochody
Dłużne papiery wartościowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
Razem
Stan na początek okresu 01-01-2022
2 754
164
2 918
Zwiększenia z tytułu utworzenia i nabycia
4 398
49
4 447
Zmiany wynikające ze zmiany ryzyka kredytowego
- 31
- 18
- 49
Zmniejszenia z tytułu zaprzestania ujmowania
- 6 486
- 13
- 6 499
Stan na koniec okresu 31-12-2022
635
182
817
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2022 r. w tys. zł.
S t r o n a | 133
Inwestycyjne papiery wartościowe stanowiące zabezpieczenie (w wartości bilansowej brutto):
31-12-2023
31-12-2022
Wyszczególnienie
wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
Zabezpieczenie umów pożyczek otrzymanych od banków i międzynarodowych organizacji finansowych
110 138
615 681
118 820
755 217
powyżej roku
110 138
615 681
118 820
755 217
Zabezpieczenie Funduszu Ochrony Środków Gwarantowanych
-
47 018
-
46 843
powyżej roku
-
47 018
-
46 843
Zabezpieczenie zobowiązań w postaci składek na Fundusz Gwarancyjny
6 906
22 968
6 517
22 990
powyżej roku
6 906
22 968
6 517
22 990
Zabezpieczenie zobowiązań w postaci składek na Fundusz Przymusowej Restrukturyzacji
9 866
32 093
9 309
32 086
powyżej roku
9 866
32 093
9 309
32 086
Zabezpieczenie transakcji REPO
55 350
-
93 648
15 974
do roku
-
-
93 648
15 974
powyżej roku
55 350
-
-
-
Razem
182 260
717 760
228 294
873 110
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 134
24.Należności od klientów
31-12-2023
31-12-2022
Wyszczególnienie
Należności od klientów brutto
Odpisy z tyt. utraty wartości
Należności od klientów netto
Należności od klientów brutto
Odpisy z tyt. utraty wartości
Należności od klientów netto
Wycena wg zamortyzowanego kosztu
11 654 431
928 007
10 726 424
12 189 201
1 109 244
11 079 957
Należności od klientów detalicznych
2 380 130
239 187
2 140 943
2 863 508
274 472
2 589 036
kredyty w rachunku bieżącym
4 465
2 743
1 722
4 342
3 597
745
kredyty gotówkowe
337 391
93 731
243 660
330 189
98 897
231 292
kredyty mieszkaniowe
1 804 172
109 170
1 695 002
2 266 344
134 239
2 132 105
kredyty i pożyczki pozostałe
234 102
33 543
200 559
262 633
37 739
224 894
Należności od klientów instytucjonalnych
9 274 301
688 820
8 585 481
9 325 693
834 772
8 490 921
kredyty obrotowe
953 311
51 649
901 662
859 701
63 439
796 262
kredyty i pożyczki terminowe
6 588 436
564 941
6 023 495
7 322 041
731 321
6 590 720
należności faktoringowe
502 412
38 008
464 404
558 555
6 356
552 199
należności leasingowe
265 174
24 648
240 526
217 246
20 297
196 949
skupione wierzytelności
76 253
3 389
72 864
92 826
903
91 923
papiery wartościowe komercyjne
888 715
6 185
882 530
275 324
12 456
262 868
Wycena wg wartości godziwej przez wynik finansowy
-
-
139
-
-
3 050
Należności od klientów detalicznych
-
-
109
-
-
270
kredyty w rachunku bieżącym
-
-
-
-
-
9
kredyty i pożyczki mieszkaniowe
-
-
43
-
-
99
kredyty i pożyczki pozostałe
-
-
66
-
-
162
Należności od klientów instytucjonalnych
-
-
30
-
-
2 780
kredyty i pożyczki terminowe
-
-
30
-
-
2 780
Razem
-
-
10 726 563
-
-
11 083 007
Złożone depozyty zabezpieczające
34 335
39
34 296
36 296
45
36 251
Pozostałe należności
6 577
-
6 577
6 569
-
6 569
Razem należności od klientów
-
-
10 767 436
-
-
11 125 827
W należnościach od klientów znajdują się kredyty preferencyjne z dopłatami do odsetek od NFOŚiGW i WFOŚiGW, które w prezentowanych okresach wynoszą (wartość nominalna):
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 135
Wyszczególnienie
31-12-2023
31-12-2022
Kredyty preferencyjne z dopłatami, w tym:
24 715
35 928
wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
24 614
33 126
wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
101
2 802
Wpływ ryzyka prawnego dotyczącego kredytów hipotecznych w walutach obcych
Wartość bilansowa brutto należności
z tytułu kredytów na nieruchomości w walutach obcych przed uwzględnieniem kosztów ryzyka prawnego
Wpływ ryzyka prawnego dotyczącego kredytów hipotecznych w walutach obcych
Wartość bilansowa brutto należności z tytułu kredytów na nieruchomości w walutach obcych po uwzględnieniu kosztów ryzyka prawnego*
Wyszczególnienie
31-12-2023
Należności z tytułu kredytów na nieruchomości w walutach obcych - korekta pomniejszająca wartość bilansową należności
1 082 585
528 689
553 896
Rezerwa wynikająca z ryzyka prawnego dotyczącego kredytów hipotecznych w walutach obcych
164 000
Razem
692 689
Wartość bilansowa brutto należności z tytułu kredytów na nieruchomości w walutach obcych przed uwzględnieniem kosztów ryzyka prawnego
Wpływ ryzyka prawnego dotyczącego kredytów hipotecznych w walutach obcych
Wartość bilansowa brutto należności z tytułu kredytów na nieruchomości w walutach obcych po uwzględnieniu kosztów ryzyka prawnego*
Wyszczególnienie
31-12-2022
Należności z tytułu kredytów na nieruchomości w walutach obcych - korekta pomniejszająca wartość bilansową należności
1 332 819
398 308
934 512
Rezerwa wynikająca z ryzyka prawnego dotyczącego kredytów hipotecznych w walutach obcych
116 456
Razem
514 764
*Obejmuje zmiany wartości bilansowej brutto wykazane w nocie 15 Wynik ryzyka prawnego kredytów hipotecznych w walutach obcych
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 136
Zmiana stanu wartości bilansowej brutto oraz odpisów z tytułu utraty wartości należności od klientów:
Wartość brutto należności od klientów detalicznych
Wartość brutto należności od klientów instytucjonalnych
Wyszczególnienie
koszyk 1
koszyk 2
koszyk 3
POCI
Razem
koszyk 1
koszyk 2
koszyk 3
POCI
Razem
Stan na początek okresu 01-01-2023
2 358 998
127 055
376 707
748
2 863 508
6 942 185
947 561
1 353 202
82 745
9 325 693
Zwiększenia z tytułu utworzenia i nabycia
184 512
18 966
-
53
203 531
2 566 940
44 146
5 038
34 621
2 650 745
Zmiana wartości brutto istniejącego portfela
- 415 245
- 14 196
- 19 190
- 77
- 448 708
- 386 886
- 20 673
- 60 069
- 4 759
- 472 387
Zmniejszenia z tytułu zaprzestania ujmowania
- 165 552
- 5 711
- 72 269
-
- 243 532
- 1 579 327
- 265 144
- 367 487
- 12 462
- 2 224 420
w tym: zmiana wartości brutto wynikająca z instrumentów finansowych, które zostały odpisane ze sprawozdania z sytuacji finansowej
- 1
- 4
- 43 310
-
- 43 315
-
-
- 209 565
- 12 462
- 222 027
Zmiana wartości brutto wynikająca
z reklasyfikacji aktywa finansowego pomiędzy koszykami
13 600
- 39 274
25 674
-
-
- 490 004
259 259
230 746
-
1
Transfer do koszyka 1
63 397
- 59 032
- 4 365
-
-
227 592
- 217 111
- 10 481
-
-
Transfer do koszyka 2
- 27 732
36 509
- 8 777
-
-
- 525 393
534 755
- 9 361
-
1
Transfer do koszyka 3
- 22 065
- 16 751
38 816
-
-
- 192 203
- 58 385
250 588
-
-
Inne zmiany
5 392
- 103
42
-
5 331
- 7 111
1 780
-
-
- 5 331
Stan na koniec okresu 31-12-2023
1 981 705
86 737
310 964
724
2 380 130
7 045 797
966 929
1 161 430
100 145
9 274 301
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 137
Odpisy na należności od klientów detalicznych
Odpisy na należności od klientów instytucjonalnych
Wyszczególnienie
koszyk 1
koszyk 2
koszyk 3
POCI
Razem
koszyk 1
koszyk 2
koszyk 3
POCI
Razem
Stan na początek okresu 01-01-2023
10 367
6 351
257 351
403
274 472
86 712
50 924
703 979
- 6 843
834 772
Zwiększenia z tytułu utworzenia i nabycia
6 819
745
-
-
7 564
33 859
1 558
648
19 251
55 316
Zmiany wynikające ze zmiany ryzyka kredytowego
- 5 103
- 1 550
26 764
- 212
19 899
1 101
24 593
153 813
- 18 589
160 918
Zmniejszenia z tytułu zaprzestania ujmowania
- 1 211
- 340
- 61 233
-
- 62 784
- 15 893
- 18 964
- 314 832
- 12 462
- 362 151
w tym: zmiana odpisów wynikająca
z instrumentów finansowych, które zostały odpisane ze sprawozdania z sytuacji finansowej
- 1
- 4
- 43 310
-
- 43 315
-
-
- 209 565
- 12 462
- 222 027
Zmiana odpisów wynikająca z transferów aktywa finansowego pomiędzy koszykami
3 368
- 355
- 3 013
-
-
1 194
1 453
- 2 646
-
1
Transfer do koszyka 1
4 415
- 2 380
- 2 035
-
-
14 699
- 12 547
- 2 152
-
-
Transfer do koszyka 2
- 485
4 261
- 3 776
-
-
- 10 163
16 047
- 5 884
-
-
Transfer do koszyka 3
- 562
- 2 236
2 798
-
-
- 3 342
- 2 047
5 390
-
1
Inne zmiany
33
- 12
15
-
36
- 141
105
-
-
- 36
Stan na koniec okresu 31-12-2023
14 273
4 839
219 884
191
239 187
106 832
59 669
540 962
- 18 643
688 820
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 138
Wartość brutto należności od klientów detalicznych
Wartość brutto należności od klientów instytucjonalnych
Wyszczególnienie
koszyk 1
koszyk 2
koszyk 3
POCI
Razem
koszyk 1
koszyk 2
koszyk 3
POCI
Razem
Stan na początek okresu 01-01-2022
2 673 144
158 503
401 253
1 660
3 234 560
6 957 132
1 084 420
1 284 768
9 583
9 335 903
Zwiększenia z tytułu utworzenia i nabycia
112 349
11
-
262
112 622
1 648 233
35 174
2 991
73 504
1 759 902
Zmiana wartości brutto istniejącego portfela
- 232 364
- 5 166
12 748
- 99
- 224 881
- 37 557
- 16 143
- 110 466
- 339
- 164 505
Zmniejszenia z tytułu zaprzestania ujmowania
- 209 529
- 8 902
- 39 287
- 1 075
- 258 793
- 1 096 728
- 229 517
- 280 699
- 3
- 1 606 947
w tym: zmiana wartości brutto wynikająca z instrumentów finansowych, które zostały odpisane ze sprawozdania z sytuacji finansowej
-
- 5
- 4 767
-
- 4 772
-
-
- 154 270
-
- 154 270
Zmiana wartości brutto wynikająca
z reklasyfikacji aktywa finansowego pomiędzy koszykami
17 002
- 17 586
584
-
-
- 528 895
73 627
456 608
-
1 340
Transfer do koszyka 1
129 739
- 57 105
- 72 634
-
-
208 510
- 206 514
- 1 326
-
670
Transfer do koszyka 2
- 81 172
88 229
- 7 057
-
-
- 510 975
518 763
- 7 118
-
670
Transfer do koszyka 3
- 31 565
- 48 710
80 275
-
-
- 226 430
- 238 622
465 052
-
-
Inne zmiany
- 1 604
195
1 409
-
-
-
-
-
-
-
Stan na koniec okresu 31-12-2022
2 358 998
127 055
376 707
748
2 863 508
6 942 185
947 561
1 353 202
82 745
9 325 693
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 139
Odpisy na należności od klientów detalicznych
Odpisy na należności od klientów instytucjonalnych
Wyszczególnienie
koszyk 1
koszyk 2
koszyk 3
POCI
Razem
koszyk 1
koszyk 2
koszyk 3
POCI
Razem
Stan na początek okresu 01-01-2022
18 403
15 674
281 990
32
316 099
69 694
64 860
670 122
999
805 675
Zwiększenia z tytułu utworzenia i nabycia
1 629
1
-
262
1 892
19 453
487
249
- 9 071
11 118
Zmiany wynikające ze zmiany ryzyka kredytowego
- 55 312
- 1 603
41 671
107
- 15 137
- 147
21 498
170 509
1 207
193 067
Zmniejszenia z tytułu zaprzestania ujmowania
- 1 554
- 610
- 26 220
2
- 28 382
- 6 812
- 13 699
- 155 452
22
- 175 941
w tym: zmiana odpisów wynikająca
z instrumentów finansowych, które zostały odpisane ze sprawozdania z sytuacji finansowej
-
- 5
- 4 767
-
- 4 772
-
-
- 154 270
-
- 154 270
Zmiana odpisów wynikająca z transferów aktywa finansowego pomiędzy koszykami
47 204
- 7 101
- 40 103
-
-
4 530
- 22 226
18 549
-
853
Transfer do koszyka 1
48 713
- 6 067
- 42 646
-
-
13 872
- 13 741
722
-
853
Transfer do koszyka 2
- 720
5 039
- 4 319
-
-
- 6 905
6 950
- 45
-
-
Transfer do koszyka 3
- 789
- 6 073
6 862
-
-
- 2 437
- 15 435
17 872
-
-
Inne zmiany
- 3
- 10
13
-
-
- 6
4
2
-
-
Stan na koniec okresu 31-12-2022
10 367
6 351
257 351
403
274 472
86 712
50 924
703 979
- 6 843
834 772
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 140
25. Aktywa finansowe wg terminów zapadalności
31-12-2023
do 1 miesiąca
powyżej 1 miesiąca do 3 miesięcy
powyżej 3 miesięcy do 6 miesięcy
powyżej 6 miesięcy do 12 miesięcy
powyżej 1 roku do
5 lat
powyżej 5 lat
z nieokreślonym terminem zapadalności
Razem
Należności od innych banków (nota 21)
147 644
-
137
-
15 000
-
-
162 781
Papiery wartościowe przeznaczone
do obrotu (nota 22)
28 038
-
5
1 014
-
-
-
29 057
Papiery wartościowe wyceniane
wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite (nota 23)
3 327 377
424 829
530 799
77 831
2 504 864
19 821
106 656
6 992 177
Papiery wartościowe wyceniane
wg zamortyzowanego kosztu (nota 23)
452 659
-
50 100
48 004
1 733 330
82 172
-
2 366 265
Papiery wartościowe wyceniane
wg wartości godziwej przez wynik finansowy (nota 23)
-
-
-
-
-
126 328
-
126 328
Należności od klientów (nota 24)
457 882
299 679
535 105
1 437 724
4 281 531
3 755 515
-
10 767 436
Razem
4 413 600
724 508
1 116 146
1 564 573
8 534 725
3 983 836
106 656
20 444 044
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 141
31-12-2022
do 1 miesiąca
powyżej 1 miesiąca do 3 miesięcy
powyżej 3 miesięcy do 6 miesięcy
powyżej 6 miesięcy do
12 miesięcy
powyżej 1 roku do 5 lat
powyżej 5 lat
z nieokreślonym terminem zapadalności
Razem
Należności od innych banków (nota 21)
227 666
-
165
-
15 000
-
-
242 831
Papiery wartościowe przeznaczone
do obrotu (nota 22)
15 802
-
-
1 218
20 225
-
-
37 245
Papiery wartościowe wyceniane
wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite (nota 23)
4 507 029
513
1 118
263 778
2 143 375
-
85 465
7 001 278
Papiery wartościowe wyceniane
wg zamortyzowanego kosztu (nota 23)
-
-
-
50 873
1 766 992
82 350
-
1 900 215
Papiery wartościowe wyceniane
wg wartości godziwej przez wynik finansowy (nota 23)
-
-
-
-
-
106 625
-
106 625
Należności od klientów (nota 24)
361 704
399 270
876 571
1 366 408
4 497 794
3 624 080
-
11 125 827
Razem
5 112 201
399 783
877 854
1 682 277
8 443 386
3 813 055
85 465
20 414 021
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 142
26.Wartości niematerialne
Wyszczególnienie
31-12-2023
31-12-2022
Wartość firmy
973
973
Licencje i oprogramowanie w tym:
99 094
92 078
oprogramowanie wytworzone we własnym zakresie
6 199
4 611
Nakłady w trakcie realizacji
31 713
39 876
Pozostałe
53
56
Razem
131 833
132 983
Wartości niematerialne w pełni zamortyzowane, w ciągłym użyciu:
31-12-2023 191 849
31-12-2022 165 090
W odniesieniu do wartości niematerialnych, które nie są jeszcze dostępne do użytkowania, tzn. będące w trakcie realizacji, Grupa BOŚ na bieżąco identyfikuje przesłanki utraty wartości. Na podstawie przeglądu poniesionych nakładów na wartości niematerialne w budowie na dzień 31 grudnia 2023 roku oraz 31 grudnia 2022 roku nie stwierdzono utraty ich wartości.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 143
Zmiana stanu wartości niematerialnych
Wyszczególnienie
Wartość firmy
Licencje i oprogramowanie
Pozostałe
Nakłady w trakcie realizacji
Razem
Stan na 01 stycznia 2023
Wartość bilansowa brutto
973
425 660
86
39 876
466 595
Umorzenie
-
-333 582
-30
-
-333 612
Wartość bilansowa netto
973
92 078
56
39 876
132 983
Okres kończący się
31 grudnia 2023
Wartość bilansowa netto na początek roku
973
92 078
56
39 876
132 983
Zwiększenia
-
44 352
-
33 264
77 616
zakup
-
2 925
-
33 264
36 189
przeniesienie z nakładów w trakcie realizacji
-
41 427
-
-
41 427
Zmniejszenia
-
-
-
-41 427
-41 427
likwidacja / sprzedaż
-
-
-
-
-
przeniesienie do licencji i oprogramowania
-
-
-
-41 427
-41 427
Naliczenie amortyzacji
- 37 336
-3
-37 339
Wartość bilansowa netto na
31 grudnia 2023
973
99 094
53
31 713
131 833
Stan na 31 grudnia 2023
Wartość bilansowa brutto
973
470 012
86
31 713
502 784
Umorzenie
-
-370 918
-33
-
-370 951
Wartość bilansowa netto na 31-12-2023
973
99 094
53
31 713
131 833
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 144
Wyszczególnienie
Wartość firmy
Licencje i oprogramowanie
Pozostałe
Nakłady w trakcie realizacji
Razem
Stan na 01 stycznia 2022
Wartość bilansowa brutto
973
394 822
86
20 150
416 031
Umorzenie
-
-303 143
-27
-
-303 170
Wartość bilansowa netto
973
91 679
59
20 150
112 861
Okres kończący się
31 grudnia 2022
Wartość bilansowa netto na początek roku
973
91 679
59
20 150
112 861
Zwiększenia
-
30 838
-
34 413
65 251
zakup
-
16 151
-
34 413
50 564
przeniesienie z nakładów w trakcie realizacji
-
14 687
-
-
14 687
Zmniejszenia
-
-
-
-14 687
-14 687
likwidacja / sprzedaż
-
-
-
-
-
przeniesienie do licencji i oprogramowania
-
-
-
-14 687
-14 687
Naliczenie amortyzacji
-
- 30 439
-3
-
-30 442
Wartość bilansowa netto na
31 grudnia 2022
973
92 078
56
39 876
132 983
Stan na 31 grudnia 2022
Wartość bilansowa brutto
973
425 660
86
39 876
466 595
Umorzenie
-
-333 582
-30
-
-333 612
Wartość bilansowa netto na 31-12-2022
973
92 078
56
39 876
132 983
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 145
27.Rzeczowe aktywa trwałe
Wyszczególnienie
31-12-2023
31-12-2022
Środki trwałe, w tym:
87 050
86 982
grunty
674
696
budynki i lokale
18 722
19 447
ulepszenia w obcych środkach trwałych
20 152
21 196
sprzęt komputerowy i urządzenia techniczne
43 419
42 902
środki transportu
1 164
300
inne środki trwałe
2 919
2 441
Środki trwałe w budowie
5 277
4 688
Razem
92 327
91 670
Na dzień 31 grudnia 2023 roku oraz na dzień 31 grudnia 2022 roku nie było składników majątku wycofanych z aktywnego użytkowania i przeznaczonych do zbycia.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 146
Zmiana stanu rzeczowych aktywów trwałych
W prezentowanych okresach nie występowały aktywa trwałe czasowo nieużywane o istotnej wartości bilansowej.
Wyszczególnienie
Grunty i budynki
Ulepszenia w obcych środkach trwałych
Urządzenia techniczne, środki transportu i inne
Środki trwałe w budowie
Zaliczki
Razem
Stan na 01 stycznia 2023 roku
Wartość bilansowa brutto
32 908
69 114
123 796
4 688
-
230 506
Umorzenie
- 12 765
- 47 918
- 78 153
-
-
- 138 836
Wartość bilansowa netto
20 143
21 196
45 643
4 688
-
91 670
Okres kończący się
31 grudnia 2023 roku
Wartość bilansowa netto na początek roku
20 143
21 196
45 643
4 688
-
91 670
Zwiększenia:
47
2 150
17 567
6 582
-
26 346
zakupy
47
3
13 721
6 582
-
20 353
przeniesienie ze środków trwałych
w budowie
-
2 147
3 846
-
-
5 993
Zmniejszenia:
-
- 1 931
- 9 822
- 5 993
-
- 17 746
likwidacje/ sprzedaż
-
- 1 931
- 9 791
-
-
- 11 722
przeniesienie do środków trwałych
-
-
-
- 5 993
-
- 5 993
utrata wartości środków trwałych
-
-
- 31
-
-
- 31
Naliczenie amortyzacji
- 794
- 3 193
- 15 691
-
-
- 19 678
Wyksięgowanie umorzenia z tyt. likwidacji /sprzedaży
-
1 930
9 774
-
-
11 704
Wyksięgowanie umorzenia z tyt.
utraty wartości środków trwałych
-
-
31
-
-
31
Wartość bilansowa netto na 31 grudnia 2023 roku
19 396
20 152
47 502
5 277
-
92 327
Stan na 31 grudnia 2023 roku
Wartość bilansowa brutto
32 955
69 333
131 541
5 277
-
239 106
Umorzenie
- 13 559
- 49 181
- 84 039
-
-
- 146 779
Wartość bilansowa netto
19 396
20 152
47 502
5 277
-
92 327
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 147
Wyszczególnienie
Grunty i budynki
Ulepszenia w obcych środkach trwałych
Urządzenia techniczne, środki transportu i inne
Środki trwałe w budowie
Zaliczki
Razem
Stan na 01 stycznia 2022 roku
Wartość bilansowa brutto
32 908
67 728
110 750
2 562
-
213 948
Umorzenie
- 11 957
- 45 635
- 72 274
-
-
- 129 866
Wartość bilansowa netto
20 951
22 093
38 476
2 562
-
84 082
Okres kończący się
31 grudnia 2022 roku
Wartość bilansowa netto na początek roku
20 951
22 093
38 476
2 562
-
84 082
Zwiększenia:
-
2 231
18 867
10 368
-
31 466
zakupy
-
2 231
10 625
10 368
-
23 224
przeniesienie ze środków trwałych
w budowie
-
-
8 242
-
-
8 242
Zmniejszenia:
-
- 845
- 5 821
- 8 242
-
- 14 908
likwidacje/ sprzedaż
-
- 845
- 5 821
-
-
- 6 666
przeniesienie do środków trwałych
-
-
-
- 8 242
-
- 8 242
Naliczenie amortyzacji
- 808
- 3 118
- 11 635
-
-
- 15 561
Wyksięgowanie umorzenia z tyt. likwidacji /sprzedaży
-
835
5 756
-
-
6 591
Pozostałe
-
-
-
-
-
-
Wartość bilansowa netto na 31 grudnia 2022 roku
20 143
21 196
45 643
4 688
-
91 670
Stan na 31 grudnia 2022 roku
Wartość bilansowa brutto
32 908
69 114
123 796
4 688
-
230 506
Umorzenie
- 12 765
- 47 918
- 78 153
-
-
- 138 836
Wartość bilansowa netto
20 143
21 196
45 643
4 688
-
91 670
28.Prawo do użytkowania - leasing
Wyszczególnienie
31-12-2023
31-12-2022
Nieruchomości
51 437
61 693
Samochody
1 706
3 270
Grunty
824
876
Razem
53 967
65 839
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 148
Zmiana stanu prawa użytkowania – leasing
Zmiana stanu prawa użytkowania
Nieruchomości i grunty
Samochody
Razem
Stan na 01 stycznia 2023 roku
Wartość bilansowa brutto
120 813
4 654
125 467
Umorzenie
- 58 244
- 1 384
- 59 628
Wartość bilansowa netto
62 569
3 270
65 839
Wartość bilansowa netto na początek roku
62 569
3 270
65 839
Zwiększenia
5 707
453
6 160
Zmniejszenia
- 4 640
- 1 686
- 6 326
Naliczenie amortyzacji
- 16 015
- 852
- 16 867
Wyksięgowanie umorzenia
4 640
521
5 161
Wartość bilansowa brutto na 31 grudnia 2023 roku
52 261
1 706
53 967
Stan na 31 grudnia 2023 roku
Wartość bilansowa brutto
121 880
3 421
125 301
Umorzenie
- 69 619
- 1 715
- 71 334
Wartość bilansowa netto
52 261
1 706
53 967
Zmiana stanu prawa użytkowania
Nieruchomości i grunty
Samochody
Razem
Stan na 01 stycznia 2022 roku
Wartość bilansowa brutto
120 259
1 177
121 436
Umorzenie
- 42 026
- 872
- 42 898
Wartość bilansowa netto
78 233
305
78 538
Wartość bilansowa netto na początek roku
78 233
305
78 538
Zwiększenia
1 097
3 477
4 574
Zmniejszenia
- 543
-
- 543
Naliczenie amortyzacji
- 16 218
- 512
- 16 730
Wyksięgowanie umorzenia
Wartość bilansowa brutto na 31 grudnia 2022 roku
62 569
3 270
65 839
Stan na 31 grudnia 2022 roku
Wartość bilansowa brutto
120 813
4 654
125 467
Umorzenie
- 58 244
- 1 384
- 59 628
Wartość bilansowa netto
62 569
3 270
65 839
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 149
29.Inne aktywa
Wyszczególnienie
31-12-2022
31-12-2022
Aktywa finansowe, w tym:
371 817
253 796
Odprowadzenie nadmiaru gotówki
2 924
4 981
Rozliczenia z tytułu kart płatniczych
7 010
7 642
Dłużnicy różni
16 891
4 574
Przychody do otrzymania
8 922
15 322
Należności z tytułu rozliczenia transakcji na rynku regulowanym
200 301
107 851
Należności od KDPW_CCP
127 242
105 151
Należności z tytułu rozliczenia transakcji na Towarowej Giełdzie Energii
8 527
8 275
Koszty zapłacone z góry
17 434
10 835
Prawo wieczystego użytkowania gruntu
452
817
Rozrachunki publiczno-prawne
550
9 663
Należności z tytułu unieważnionych walutowych umów kredytowych
20 190
13 543
Aktywa trwałe do zbycia
1 013
4 636
Pozostałe aktywa
8
27
Razem
411 464
293 317
30.Zobowiązania wobec Banku Centralnego oraz innych banków
Wyszczególnienie
31-12-2023
31-12-2022
Depozyty innych banków
28 362
44 548
Transakcje z przyrzeczeniem odkupu
46 784
96 595
Razem
75 146
141 143
Zobowiązania wobec Banku Centralnego oraz innych banków wg terminów wymagalności:
Wyszczególnienie
31-12-2023
31-12-2022
do 1 miesiąca
24 380
44 506
powyżej 1 miesiąca do 3 miesięcy
4 117
-
powyżej 6 miesięcy do 12 miesięcy
46 648
96 637
powyżej 5 lat
1
-
Razem
75 146
141 143
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 150
31.Zobowiązania wobec klientów
Wyszczególnienie
31-12-2023
31-12-2022
Klienci detaliczni
10 669 066
10 120 218
rachunki bieżące/rozliczeniowe
4 624 837
4 270 044
lokaty terminowe
6 044 229
5 850 174
Klienci instytucjonalni
7 204 703
7 944 141
rachunki bieżące/rozliczeniowe
4 627 042
5 645 340
lokaty terminowe
2 577 661
2 298 801
Pozostali klienci
208 099
118 584
Kredyty i pożyczki otrzymane od międzynarodowych instytucji finansowych
439 283
589 675
Środki funduszy z przeznaczeniem na kredyty
44 046
48 191
Razem
18 565 197
18 820 809
Zobowiązania wobec klientów wg terminów wymagalności:
Wyszczególnienie
31-12-2023
31-12-2022
do 1 miesiąca
11 691 982
12 319 411
powyżej 1 miesiąca do 3 miesięcy
3 433 335
3 764 787
powyżej 3 miesięcy do 6 miesięcy
1 473 256
1 166 365
powyżej 6 miesięcy do 12 miesięcy
1 124 094
864 739
powyżej 1 roku do 5 lat
684 172
535 093
powyżej 5 lat
158 358
170 414
Razem
18 565 197
18 820 809
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 151
32.Zobowiązania podporządkowane
Wartość nominalna
Stan zobowiązań
Wartość nominalna
Stan zobowiązań
Seria
Waluta
Warunki oprocentowania
Termin wymagalności/wykupu
31-12-2023
31-12-2022
Seria AA1
PLN
WIBOR 6M + marża (kupony 6-miesieczne)
7 lat (z opcją wykupu po 5 latach)
34 214
35 843
34 214
35 927
Seria AA2
PLN
WIBOR 6M + marża (kupony 6-miesieczne)
7 lat (z opcją wykupu po 5 latach)
65 786
66 876
65 786
67 077
Seria P
PLN
WIBOR 6M + marża (kupony 6-miesieczne)
10 lat (z opcją wykupu po 5 latach)
150 000
156 584
150 000
156 945
Seria R1
PLN
WIBOR 6M + marża (kupony 6-miesieczne)
10 lat (z opcją wykupu po 5 latach)
83 000
84 733
83 000
85 086
Seria AB
PLN
WIBOR 6M + marża (kupony 6-miesieczne)
7 lat (z opcją wykupu po 5 latach)
100 000
103 148
-
-
Razem
433 000
447 184
333 000
345 035
W roku 2023 oraz 2022 Grupa BOŚ nie odnotowała żadnych opóźnień w płatnościach rat kapitałowych lub odsetkowych, ani nie naruszyła żadnych innych postanowień umownych wynikających ze swoich zobowiązań.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 152
33.Rezerwy
Wyszczególnienie
31-12-2023
31-12-2022
Rezerwy na udzielone zobowiązania warunkowe w tym:
45 395
34 238
otwarte linie kredytowe
31 270
20 804
gwarancje
14 125
13 434
Rezerwa na świadczenia pracownicze - odprawy emerytalne i rentowe
5 697
4 314
Rezerwa na ryzyko prawne związane z walutowymi kredytami hipotecznymi
164 000
116 457
Rezerwa na zwroty prowizji z tyt. wcześniejszej spłaty kredytów
171
260
Rezerwa na zwroty odsetek podwyższonych do czasu wpisu zabezpieczenia w postaci hipoteki
1 880
2 710
Rezerwa na pozostałe zobowiązania i roszczenia
39 146
7 479
Razem
256 289
165 458
Zmiana stanu rezerw
Wyszczególnienie
31-12-2023
31-12-2022
Rezerwa na udzielone zobowiązania warunkowe
Stan na początek okresu
34 238
29 347
utworzenie rezerw na utratę wartości zobowiązań pozabilansowych
91 643
82 726
rozwiązanie rezerw na utratę wartości zobowiązań pozabilansowych
- 80 486
- 77 833
Inne
-
- 2
Stan na koniec okresu
45 395
34 238
Rezerwa na świadczenia pracownicze
Stan na początek okresu
4 314
3 794
utworzenie rezerw
1 725
1 079
wykorzystanie rezerw
- 342
- 559
Stan na koniec okresu
5 697
4 314
Rezerwa na ryzyko prawne związane z walutowymi kredytami hipotecznymi
Stan na początek okresu
116 457
51 965
utworzenie rezerw
95 676
95 855
różnice kursowe z wyceny rezerw
- 2 049
26 520
wykorzystanie rezerw
51 029
- 57 883
rozwiązanie rezerwy
- 97 113
-
Stan na koniec okresu
164 000
116 457
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 153
Rezerwa na zwroty prowizji z tyt. wcześniejszej spłaty kredytów
Stan na początek okresu
260
952
utworzenie rezerw
18
10
wykorzystanie rezerw
- 69
- 85
rozwiązanie rezerw
- 38
- 617
Stan na koniec okresu
171
260
Rezerwa na zwroty odsetek podwyższonych do czasu wpisu zabezpieczenia w postaci hipoteki
Stan na początek okresu
2 710
-
utworzenie rezerw
354
2 710
wykorzystanie rezerw
- 314
-
rozwiązanie rezerw
- 870
-
Stan na koniec okresu
1 880
2 710
Rezerwa na pozostałe zobowiązania i roszczenia
Stan na początek okresu
7 479
8 564
utworzenie rezerw
33 711
29 998
wykorzystanie rezerw
- 62
- 28 359
rozwiązanie rezerw
- 1 982
- 2 724
Stan na koniec okresu
39 146
7 479
Razem stan rezerw na koniec okresu
256 289
165 458
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 154
Wartość obecna przyszłych zobowiązań z tytułu odpraw emerytalnych i rentowych wobec pracowników zatrudnionych na dzień 31 grudnia 2023 roku:
Wyszczególnienie
31-12-2023
31-12-2022
Stopa przyrostu płac
4,5%-7,1%
(4,5%
w 2023)
4,5%-11,50%
(4,5%
w 2022)
Stopa procentowa dla przyszłych zobowiązań z tytułu:
odpraw emerytalnych i rentowych
5%-5,1%
6,8%
Kwoty ujmowane w całkowitych dochodach w odniesieniu do omawianych programów zdefiniowanych świadczeń:
Koszt świadczeń:
Koszt bieżącego zatrudnienia
1 178
990
Koszt przeszłego zatrudnienia i (zysk)/strata z rozliczenia
258
-
Koszt odsetkowy netto
244
148
Składniki kosztów programu zdefiniowanych świadczeń ujęte w wyniku finansowym
1 680
1 138
Przeszacowanie zobowiązania netto z tytułu zdefiniowanych świadczeń:
Aktuarialne zyski i straty wynikające ze zmian założeń finansowych
875
578
Składniki kosztów programu zdefiniowanych świadczeń ujęte w pozostałych całkowitych dochodach
875
578
Razem
2 555
1 716
Zobowiązania z tytułu zdefiniowanych świadczeń
Wyszczególnienie
31-12-2023
31-12-2022
Kwoty ujmowane w całkowitych dochodach w odniesieniu do omawianych programów zdefiniowanych świadczeń:
Stan na początek okresu
4 314
3 794
Koszt bieżących świadczeń
660
405
Koszt odsetkowy
190
96
(Zyski)/straty z przeszacowania:
Aktuarialne zyski i straty wynikające ze zmian założeń finansowych
875
578
Świadczenia wypłacone
- 342
- 559
Stan na koniec okresu
5 697
4 314
Obliczenia wartości obecnej przyszłych zobowiązań z tytułu odpraw emerytalnych i rentowych dotyczą obecnej populacji pracowników Banku Ochrony Środowiska S.A. i nie uwzględniają pracowników, którzy będą przyjęci do pracy w przyszłości. Polegają na wyznaczeniu nabytego w roku następującym po dacie obliczeń prawa pracownika do określonej części odprawy zgodnie z metodą „Projected Unit Credit” obliczania aktuarialnej obecnej wartości przyszłych zobowiązań. Wartość nabytego przez pracownika prawa do określonej części odprawy, która ma być wypłacona w przyszłości obliczona została przy założeniu, że pracownik będzie utrzymywał ciągłość pracy w Banku do momentu wypłaty danego świadczenia i zdyskontowaniu na moment obliczeń.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 155
Nabyte prawo do części świadczenia jest ilorazem obecnego stażu pracy pracownika i stażu pracy wymaganego do uzyskania odprawy emerytalnej i rentowej.
Odprawy rentowe obliczane są jako suma iloczynów prawdopodobieństw nabycia inwalidztwa w latach przyszłych dla osoby będącej w określonym wieku oraz nabytych praw do części świadczenia w każdym roku, w całym prognozowanym okresie i są zdyskontowane na moment waluacji. Nabyte prawo do części świadczenia z tytułu odprawy rentowej w każdym roku jest obliczane jako iloraz obecnego stażu pracy do stażu pracy w danym przyszłym roku.
Obecna wartość nabytych praw wyliczana jest przy założeniu wzrostu podstawy wymiaru odpraw do momentu wypłaty zgodnie ze stopą przyrostu płac.
Na dzień 31 grudnia 2023 roku do oszacowania zobowiązań z tytułu świadczeń pracowniczych przyjęto stopę dyskontową w wysokości 5,0%. Przy zastosowaniu stopy dyskontowej 4,5% zobowiązania z tytułu świadczeń pracowniczych wynosiłyby na dzień 31 grudnia 2023 roku 4 697 tys. zł, natomiast przy stopie dyskontowej 5,5% zobowiązania te wynosiłyby 4 416 tys. zł.
Grupa BOŚ szacuje, że wypływ korzyści ekonomicznych wynikający z realizacji tych rezerw nastąpi w prezentowanych okresach:
Wyszczególnienie
31-12-2023
31-12-2022
do 1 roku
672
937
powyżej 1 roku do 5 lat
1 604
1 036
powyżej 5 lat do 10 lat
1 741
1 165
powyżej 10 lat do 20 lat
1 499
1 035
powyżej 20 lat
181
141
Razem
5 697
4 314
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 156
Rezerwy na postępowania sądowe i roszczenia, na ryzyko prawne związane z walutowymi kredytami hipotecznymi oraz z tytułu zwrotu prowizji utworzone zostały w wysokości przewidywanych wypływów korzyści ekonomicznych w prezentowanych poniżej okresach:
01-01-2023 31-12-2023
01-01-2022 31-12-2022
Wyszczególnienie
Kwota
Przewidywany wypływ korzyści
Kwota
Przewidywany wypływ korzyści
Rezerwa na zobowiązania wobec klientów
28 891
do roku
6 200
do roku
Rezerwa na pozostałe zobowiązania
i roszczenia
10 255
1 279
138
do roku
494
do roku
10 117
powyżej roku
785
powyżej roku
Rezerwa na ryzyko prawne związane
z walutowymi kredytami hipotecznymi
164 000
116 457
61 078
do roku
14 023
do roku
102 922
powyżej roku
102 434
powyżej roku
Rezerwa na zwroty prowizji z tyt. wcześniejszej spłaty kredytów
171
260
57
do roku
87
do roku
114
powyżej roku
173
powyżej roku
Rezerwa na zwroty odsetek podwyższonych do czasu wpisu zabezpieczenia w postaci hipoteki
1 880
2 710
627
do roku
903
do roku
1 253
powyżej roku
1 807
powyżej roku
Razem
205 197
126 906
Łączna wartość postępowań będących w toku w prezentowanych okresach:
Wyszczególnienie
31-12-2023
31-12-2022
Grupa BOŚ jest pozwana
662 946
360 700
Grupa BOŚ jest powodem
173 260
99 106
Zdaniem Zarządu Banku ryzyko związane z powyższymi postępowaniami, za wyjątkiem tych, które zostały objęte rezerwami na roszczenia, oceniane jest na poziomie możliwym, ale nie prawdopodobnym. Wszelkie ryzyka wiążące się z postępowaniami toczącymi się przed sądem lub organami administracji publicznej są odpowiednio zabezpieczone poziomem rezerw.
Na dzień 31 grudnia 2023 roku Bank nie prowadził istotnych postępowań toczących się przed sądem, organem właściwym dla postępowania arbitrażowego lub organem administracji publicznej, dotyczących zobowiązań oraz wierzytelności emitenta, tj. takich, których wartość stanowi co najmniej 10% kapitałów własnych.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 157
Informacje o postępowaniach sądowych dotyczących kredytów i pożyczek denominowanych lub indeksowanych do walut obcych
Informacje o postępowaniach sądowych dotyczących kredytów i pożyczek denominowanych lub indeksowanych do walut obcych znajdują się w Nocie 39: Ryzyko prawne dotyczące kredytów mieszkaniowych, zabezpieczonych hipotecznie powiązanych z kursem waluty obcej.
34.Odroczony podatek dochodowy
Odroczony podatek dochodowy obliczany jest w stosunku do wszystkich różnic przejściowych przy zastosowaniu stawki podatku dochodowego w wysokości 19%.
Stan odroczonego podatku dochodowego
Wyszczególnienie
01-01-2023 31-12-2023
01-01-2022 31-12-2022
Stan na początek okresu
173 455
150 597
Zmiana stanu w tym z tytułu:
- 16 071
22 858
odpisów aktualizujących należności
- 19 171
16 042
rezerw na Program Ugód dot. kredytów hipotecznych w walutach obcych
13 386
-
wyceny aktywów
- 8 097
14 855
kosztów do zapłacenia
9 930
16 436
otrzymanych odsetek od papierów wartościowych uprzednio zakupionych przez Bank
- 8 959
16 604
pozostałych różnic, w tym z tytułu umów leasingowych
- 12 984
2 609
pozostałych różnic
104
- 3 777
prowizji rozliczanych wg ESP
13 850
- 15 713
niezamortyzowanych środków trwałych objętych ulgą inwestycyjną
740
- 1 030
rezerw na koszty rzeczowe i osobowe oraz pozostałe
775
2 366
przychodów do otrzymania
- 5 894
- 25 782
IBNR zaliczonego do kosztów podatkowych
249
248
Stan na koniec okresu
157 384
173 455
Podatek odroczony odniesiony na kapitał z aktualizacji wyceny:
Wyszczególnienie
01-01-2023 31-12-2023
01-01-2022 31-12-2022
Stan na początek okresu
13 338
6 325
Zmiana stanu z tytułu wyceny aktywów
- 24 889
7 013
Stan na koniec okresu
- 11 551
13 338
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 158
Zobowiązania i aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego są przypisywane następującym pozycjom:
Wyszczególnienie
01-01-2023 31-12-2023
01-01-2022 31-12-2022
Zobowiązania z tytułu odroczonego podatku dochodowego z tytułu:
przychodów do otrzymania
61 798
56 519
zwyżek z tytułu wyceny aktywów
49 457
53 172
niezamortyzowanych środków trwałych objętych ulgą inwestycyjną
27 938
44 343
zapłaconych prowizji do rozliczenia wg ESP
14 193
9 123
IBNR zaliczony do kosztów podatkowych w latach ubiegłych
249
497
pozostałych różnic
187
171
Razem
153 822
163 825
Wyszczególnienie
01-01-2023 31-12-2023
01-01-2022 31-12-2022
Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego z tytułu:
odpisów aktualizujących
128 626
147 797
rezerw na Program Ugód dot. kredytów hipotecznych w walutach obcych
13 386
-
otrzymanych prowizji do rozliczenia wg ESP
28 264
9 344
rezerw na koszty rzeczowe i osobowe oraz pozostałe
12 036
11 205
kosztów do zapłacenia
75 243
78 967
otrzymanych odsetek od papierów wartościowych uprzednio zakupionych przez Bank
14 071
23 027
zniżek z tytułu wyceny aktywów
35 362
62 842
pozostałych różnic przejściowych
4 218
4 098
Razem
311 206
337 280
Grupa BOŚ dokonała analizy wrażliwości odzyskiwalności aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego. Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego na dzień 31 grudnia 2023 roku wynoszą 311 206 tys. zł, z czego najistotniejsza pozycja wynika z utworzonych odpisów aktualizujących na zagrożone ekspozycje kredytowe w wysokości 128 626 tys. zł oraz koszty do zapłacenia 75 243 tys. zł, na którą składają się głównie odsetki do zapłacenia od złożonych w Banku depozytów i odsetki do zapłacenia od papierów wartościowych.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 159
Zmiana stanu podatku odroczonego w okresie
Wyszczególnienie
01-01-2023 31-12-2023
01-01-2022 31-12-2022
Stan na początek okresu
173 455
150 597
Zmiana stanu ujemnych różnic przejściowych
- 26 076
61 384
Zmiana stanu dodatnich różnic przejściowych
10 005
- 38 526
Razem zmiana stanu w tym:
- 16 071
22 858
zmiana stanu na kapitale z aktualizacji wyceny
- 24 887
7 013
zmiana stanu odniesiona na rachunek zysków i strat
8 816
12 534
Stan na koniec okresu
157 384
173 455
35.Zobowiązania z tytułu leasingu
Grupa BOŚ jako leasingobiorca ujmuje leasing w sprawozdaniu z sytuacji finansowej, jako składnik aktywów stanowiących prawo do użytkowania i odpowiadające mu zobowiązanie w dniu, w którym przedmiot leasingu jest dostępny do użytkowania. Każda płatność leasingowa jest alokowana pomiędzy zmniejszenie zobowiązania i koszt finansowy. Koszt finansowy jest ujmowany w rachunku zysków i strat przez okres leasingu. Składnik aktywów związanych z prawem do użytkowania jest amortyzowany metodą liniową. Zobowiązania z tytułu leasingu zostały wycenione w wartości bieżącej przyszłych opłat leasingowych, zdyskontowanych przy użyciu krańcowej stopy procentowej Spółki na dzień 01 stycznia 2019 roku wynoszącej 5,00%. Dla umów zawartych od września 2020 roku na okres do 5 lat stopa wynosi 5,25%, a powyżej 5 do 9 lat w wysokości 5,75%.
W ramach leasingu Grupa BOŚ zawarła umowy jako leasingobiorca, których przedmiotem są pojazdy i nieruchomości.
Umowy najmu są zwykle zawierane na okresy od 1 roku do 10 lat. Warunki najmu są negocjowane indywidualnie.
Umowy najmu nie nakładają żadnych zobowiązań, ale aktywa będące przedmiotem leasingu nie mogą być wykorzystywane jako zabezpieczenie w celu zaciągnięcia pożyczki lub innego finansowania zewnętrznego.
Terminy wymagalności zobowiązań z tytułu leasingu
31-12-2023
Wyszczególnienie
Nieruchomości
i grunty
Samochody
Razem
do 1 roku
2 421
83
2 504
powyżej 1 roku do 5 lat
10 903
1 918
12 821
powyżej 5 lat
37 928
-
37 928
Razem
51 252
2 001
53 253
31-12-2022
Wyszczególnienie
Nieruchomości
i grunty
Samochody
Razem
do 1 roku
2 823
121
2 944
powyżej 1 roku do 5 lat
13 447
3 358
16 805
powyżej 5 lat
48 179
-
48 179
Razem
64 449
3 479
67 928
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 160
Zobowiązania z tytułu umów najmu nieruchomości dotyczą powierzchni użytkowanych przez Bank w ramach działalności operacyjnej.
Dla umów zawartych w EUR poziom miesięcznej raty wynagrodzenia w kwocie netto, stanowi równowartość w złotych (liczonej według średniego kursu NBP) sumy opłat za wynajmowany rodzaj powierzchni określonych jako iloczyn ceny netto wyrażonej w EUR za metr kwadratowy danego rodzaju powierzchni oraz faktycznie wynajmowanej powierzchni danego rodzaju wraz z należnym podatkiem VAT.
Dla umów zawartych w PLN poziom miesięcznej raty wynagrodzenia w kwocie netto, stanowi równowartość sumy opłat za wynajmowany rodzaj powierzchni określonych jako iloczyn ceny netto za metr kwadratowy danego rodzaju powierzchni oraz faktycznie wynajmowanej powierzchni danego rodzaju wraz z należnym podatkiem VAT.
Stawki miesięczne rat wynagrodzenia podlegają waloryzacji o wskaźnik i w terminach określonych w umowie. Umowy zawarte w EUR waloryzowane są o indeksy stosowane na terenie Unii Europejskiej. Umowy zawarte w PLN waloryzowane są o wskaźnik wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych za okres poprzedni ogłaszany przez Prezesa GUS.
Umowy nie przewidują prawa do nabycia nieruchomości.
Umowy zawierane są na czas określony, w części umów nie ma możliwości ich wypowiedzenia, w niektórych z nich zawarte jest zastrzeżenie wcześniejszego rozwiązania lub wygaśnięcia pod warunkiem likwidacji placówki, w takim przypadku obowiązuje termin wypowiedzenia 6 lub 12 miesięcy. W części umów wprowadzony jest zapis o możliwości jej przedłużenia na dotychczasowych warunkach na podstawie oświadczenia woli leasingodawcy złożonego na piśmie na 6 miesięcy przed upływem terminu zakończenia umowy.
Grupa BOŚ zastosowała do umów leasingu wyłączenia jakie dopuszcza standard MSSF 16 dotyczące:
1. korzystania z aktywa o niskiej wartości,
2. korzystania z aktywa przez okres nie dłuższy niż 12 miesięcy.
Do umów leasingu o niskiej wartości zaklasyfikowano umowy w których wartość bazowego składnika aktywów ma niską wartość tzn. nie przekracza kwoty 20 tys. zł.
Płatności związane z umowami wyłączonymi są ujmowane liniowo jako koszt w rachunku zysków i strat.
Przyszłe minimalne opłaty z tytułu umów wyłączonych
Stan na 31 grudnia 2023 roku:
Wyszczególnienie
Nieruchomości
Samochody
Razem
niska wartość
95
-
95
krótkoterminowe
1 355
-
1 355
Razem
1 450
-
1 450
Stan na 31 grudnia 2022 roku:
Wyszczególnienie
Nieruchomości
Samochody
Razem
niska wartość
436
10
446
krótkoterminowe
1 209
-
1 209
Razem
1 645
10
1 655
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 161
36.Pozostałe zobowiązania
Wyszczególnienie
31-12-2023
31-12-2022
Rozliczenia międzybankowe
84 140
73 651
Zobowiązania wobec kontrahentów DM BOŚ
92 175
63 789
Rozliczenia międzyokresowe bierne
62 696
66 079
Rozliczenia publiczno-prawne
58 163
31 510
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług
91 585
95 044
Prowizje do rozliczenia w czasie
8 561
7 567
Rozliczenia z tytułu kart płatniczych
1 293
829
Rezerwa na zwroty prowizji z tyt. wcześniejszej spłaty kredytów
2 286
2 648
Pozostałe
2 683
7 127
Razem
403 582
348 244
37.Aktywa i zobowiązania warunkowe
Wyszczególnienie
31-12-2023
31-12-2022
Zobowiązania warunkowe:
3 797 386
3 138 890
Finansowe, w tym:
3 252 643
2 672 372
otwarte linie kredytowe w tym:
3 249 265
2 657 528
odwołalne
2 763 285
2 195 331
nieodwołalne
485 980
462 197
otwarte akredytywy importowe
3 378
14 844
Gwarancyjne, w tym:
534 943
466 518
poręczenia i gwarancje spłaty kredytu
12 739
12 739
gwarancje właściwego wykonania kontraktu
522 204
453 779
Gwarantowanie emisji
9 800
-
Aktywa warunkowe:
2 396 932
2 167 513
Finansowe, w tym:
143 484
154 767
otwarte linie kredytowe
143 484
154 767
Gwarancyjne
2 231 402
2 010 194
Inne
22 046
2 552
Aktywa i zobowiązania warunkowe razem
6 194 318
5 306 403
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 162
38. Postępowania sądowe i administracyjne
Sankcja kredytu darmowego – kredyty konsumenckie
Bank od dwóch lat odnotowuje wzrost reklamacji i powództw dotyczących kredytów konsumenckich, w których kredytobiorcy podnoszą zarzuty naruszenia przepisów ustawy z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim, skutkujących zastosowaniem sankcji kredytu darmowego.
Konsumenci zarzucają Bankowi niedopełnienie obowiązków informacyjnych związanych ze zmiennym oprocentowaniem kredytu, błędne określenie kosztów kredytu, kwestionują zasadność oprocentowania skredytowanej prowizji przygotowawczej i opłat związanych z udzieleniem kredytu.
Skuteczne podniesienie zarzutów naruszenia przepisów ustawy o kredycie konsumenckim i skorzystanie przez konsumenta z sankcji kredytu darmowego nie oznacza nieważności umowy o kredyt konsumencki, ale oznacza dla Banku utratę przychodów z odsetek.
Na dzień 31 grudnia 2023 roku przed sądami zawisło łącznie 19 spraw dot. sankcji kredytu darmowego, w których wartość przedmiotu sporu wynosi 442,07 tys. zł. Zapadły 4 nieprawomocne wyroki, w tym 1 niekorzystny dla Banku i 3 korzystne dla Banku .
Certyfikaty uczestnictwa
W latach 2015 -2017 Bank pośredniczył w dystrybucji certyfikatów inwestycyjnych kilku funduszach inwestycyjnych. Fundusze te, zgodnie z obowiązującymi przepisami podlegały nadzorowi właściwych organów. W związku z sytuacją finansową i stanem prawnym niektórych funduszy inwestycyjnych część nabywców certyfikatów inwestycyjnych zgłosiło w stosunku do Banku roszczenia odszkodowawcze. Na dzień 31 grudnia 2023 roku Bank był stroną pozwaną przez nabywców certyfikatów inwestycyjnych w 41 sprawach. Łączna wartość przedmiotu sporu wynosiła 18,01 mln zł. Bank na bieżąco monitoruje możliwości wykupu certyfikatów przez fundusze i aktualizuje ryzyko prawne Banku związane z negatywnymi rozstrzygnięciami sądowymi i koniecznością realizacji wyroków. Na tej podstawie została utworzona rezerwa w kwocie 9,5 mln zł.
Postępowanie UOKIK
W dniu 13 lutego 2024 roku doręczono do Banku zawiadomienie Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 08 lutego 2024 roku o wszczęciu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Prezes UOKiK postawił Bankowi zarzuty polegające na:
1. niedokonywaniu – nie później niż w terminie D+1 (tj. do końca dnia roboczego następującego po dniu otrzymania od konsumenta stosownego zgłoszenia nieautoryzowanej transakcji płatniczej), zwrotu kwoty nieautoryzowanej transakcji płatniczej lub przywrócenia obciążonego rachunku do stanu, jaki istniałby, gdyby nie miała miejsca nieautoryzowana transakcja płatnicza, pomimo braku zaistnienia przesłanek uprawniających Bank do niedokonania ww. czynności (tj. gdy Bank posiada uzasadnione i należycie udokumentowane podstawy, aby podejrzewać oszustwo konsumenta i poinformował o tym podejrzeniu organy ścigania lub w przypadku, gdy powiadomienie o wystąpieniu nieautoryzowanej transakcji płatniczej Bank otrzymał od konsumenta po upływie 13 miesięcy od dnia obciążenia jego rachunku płatniczego),
2. przekazywaniu konsumentom – w odpowiedziach udzielanych na ich zgłoszenia dotyczące wystąpienia nieautoryzowanych transakcji płatniczych – informacji o weryfikacji przez Bank prawidłowego użycia instrumentu płatniczego poprzez posłużenie się indywidualnymi danymi uwierzytelniającymi w sposób sugerujący, że wykazanie przez Bank wyłącznie uwierzytelnienia transakcji jest równoznaczne z ich autoryzacją, co prowadzi do wyłączenia odpowiedzialności Banku. Innymi słowy, Prezes UOKiK zarzuca Bankowi, że Bank przekazuje konsumentom w odpowiedziach informację wskazującą, że uwierzytelnienie transakcji jest równoznaczne z jej autoryzacją.
W ocenie Prezesa UOKiK zarzucana Bankowi praktyka wskazana w pkt 1 powyżej może naruszać przepis art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 roku o usługach płatniczych i godzić w zbiorowe interesy konsumentów, a w konsekwencji może stanowić praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 163
Natomiast praktyka zarzucana w pkt 2 może, w ocenie Prezesa UOKiK, wprowadzać konsumentów w błąd odnośnie obowiązków Banku wynikających z art. 46 ust. 1 ustawy o usługach płatniczych, a także co do rozkładu ciężaru udowodnienia, że transakcja płatnicza została autoryzowana (tj. co do przerzucenia ciężaru dowodu na konsumenta), co może stanowić nieuczciwą praktykę rynkową, o której mowa w art. 5 ust. 1, ust. 2 pkt 1 i ust. 3 pkt 3 w związku z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 roku o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym i godzić w zbiorowe interesy konsumentów, a w konsekwencji stanowić praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów.
Bank nie zna terminu zakończenia postępowania, jak również nie jest w stanie przewidzieć, jaka decyzja zostanie wydana wskutek przeprowadzenia tego postępowania.
Kwestia ta dotyczy znacznej części podmiotów sektora bankowego i stanowi przedmiot wystąpień Związku Banków Polskich do UOKiK.
Postępowanie KNF
Komisja Nadzoru Finansowego w dniu 27 kwietnia 2023 roku wszczęła postępowanie administracyjne w przedmiocie nałożenia kary administracyjnej na Bank Ochrony Środowiska S.A. na podstawie art. 147 pkt 4 lit. a, pkt 5, pkt 11 oraz 13 ustawy o Przeciwdziałaniu Praniu Pieniędzy i Finansowaniu terroryzmu dotyczącej postępowania będącego wynikiem przeprowadzonej kontroli. Na obecnym etapie nie jest możliwe określenie możliwych skutków finansowych postępowania.
39. Ryzyko prawne dotyczące kredytów mieszkaniowych, zabezpieczonych hipotecznie powiązanych z kursem waluty obcej
Od wydania w dniu 03 października 2019 roku przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej („TSUE”) wyroku w sprawie C-260/18 Kamil Dziubak, Justyna Dziubak przeciwko Raiffeisen Bank International AG z siedzibą w Wiedniu prowadzącej działalność w Polsce w formie oddziału pod nazwą Raiffeisen Bank International AG Oddział w Polsce, wzrasta liczba spraw sądowych, dotyczących umów kredytowych powiązanych z kursem walut obcych. Przyczyny tego zjawiska należy upatrywać w prokonsumenckim orzecznictwie TSUE z ostatnich kilku lat i zmianie na niekorzyść banków tendencji w orzecznictwie sądów krajowych.
Zdecydowana większość wyroków sądowych zapadających po orzeczeniu TSUE z 03 października 2019 roku jest niekorzystna dla banków. Orzecznictwo sądów krajowych w odniesieniu do roszczeń stron wywodzonych z uznanych za nieważne umów kredytów powiązanych z kursem walut obcych nadal nie jest jednolite, złożoność zagadnień prawnych powoduje, że sądy krajowe zwracają się do TSUE z kolejnymi pytaniami prejudycjalnymi. W grudniu 2023 roku TSUE wydał kilka istotnych rozstrzygnięć, które będą miały wpływ na orzecznictwo sądów krajowych w tym obszarze.
Bank na bieżąco monitoruje orzecznictwo zarówno krajowe jak i TSUE, dokonując oceny ryzyka prawnego związanego z kredytami powiązanymi z kursem walut obcych i uwzględnia w swoich analizach to, iż niekorzystne dla banków orzecznictwo polskich sądów oraz wyroki TSUE wpływają na wzrost liczby postępowań sądowych i zwiększenie wartości dochodzonych roszczeń.
W dniu 07 maja 2021 roku Sąd Najwyższy w składzie 7 sędziów podjął uchwałę, mającą moc zasady prawnej, udzielając odpowiedzi na pytania postawione przez Rzecznika Finansowego, iż w razie nieważności umowy kredytu, każdej ze stron przysługuje odrębnie roszczenie o zwrot spełnionego świadczenia. Sąd Najwyższy wskazał także, że umowa może być uznana za definitywnie bezskuteczną dopiero wtedy, gdy konsument zostanie należycie poinformowany o skutkach upadku umowy i nie wyrazi zgody na związanie postanowieniem uznanym za abuzywne. Stanowisko Sadu Najwyższego jest zbieżne z wyrokiem TSUE w sprawie C-140/22 z dnia 7 grudnia 2023 roku.
Istotne dla sektora bankowego jest postanowienie TSUE w sprawie C-756/22 z dnia 11 grudnia 2023 roku. TSUE uznał, że art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten sposób, iż w kontekście uznania umowy kredytu hipotecznego zawartej z konsumentem przez instytucję bankową za nieważną w całości ze
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 164
względu na to, że umowa ta zawiera nieuczciwe warunki, bez których nie może ona dalej obowiązywać, stoją one na przeszkodzie wykładni sądowej prawa państwa członkowskiego, zgodnie z którą instytucja ta ma prawo żądać od tego konsumenta zwrotu kwot innych niż kapitał wpłacony na poczet wykonania tej umowy oraz ustawowe odsetki za opóźnienie od chwili wezwania do zapłaty.
W kontekście przedawnienia roszczeń stron wynikających z uznanych za nieważne umów kredytów powiązanych z kursem walut obcych istotny jest wyrok TSUE w sprawie C-28/22 z dnia 14 grudnia 2023 roku zgodnie z którym termin przedawnienia musi być symetryczny dla obu stron. W świetle tego wyroku roszczenia banków i klientów powinny zostać rozliczone i nie powinny być traktowane jako przedawnione. W 2021 roku BOŚ SA razem z grupą innych banków podjął się realizacji zadania polegającego na wypracowaniu oferty ugód dla klientów zawieranych na zasadzie dobrowolności, na mocy których kredyty oparte na walucie obcej podlegają rozliczeniu tak, jakby od początku były kredytami złotowymi z oprocentowaniem według stawki WIBOR oraz odpowiedniej marży.
Po uzyskaniu akceptacji Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia (uchwała nr 4/2021 z dnia 08 grudnia 2021 roku), Bank wdrożył z dniem 31 stycznia 2022 roku. Program Ugód BOŚ S.A. oparty na założeniach Przewodniczącego KNF. W roku 2023, biorąc pod uwagę niekorzystne orzecznictwo TSUE, wprowadzono kilka zmian do ofert ugód oferowanych klientom min w postaci obniżenia stopy stałej czy zwiększenia procentu dodatkowego umorzenia. Ich zadaniem było uatrakcyjnienie oferty Banku i zwiększenie skłonności klientów do zawierania ugód. Dynamika zawierania ugód została zachowana. Do dnia 31 grudnia 2023 roku zawartych zastało 645 ugód w Programie, a w trakcie procedowania jest kolejnych 89 wniosków klientów.
Na dzień 31 grudnia 2023 roku przed sądami było łącznie 1 630 spraw w toku przeciwko Bankowi, dotyczących kredytów i pożyczek denominowanych do walut obcych (głównie do CHF a także do USD i EUR), w których wartość przedmiotu sporu wynosiła 615,58 mln zł. Zgłaszane w pozwach roszczenia wywodzone z umów kredytów i pożyczek powiązanych z kursem waluty obcej generalnie dotyczą uznania umowy kredytu/pożyczki za nieważną i zasądzenia zwrotu zapłaconych rat kredytowych i innych opłat .
Ujęcie ryzyka prawnego dotyczącego kredytów mieszkaniowych, zabezpieczonych hipotecznie powiązanych z kursem waluty obcej
Unieważnienie umowy kredytu walutowego skutkuje wzajemnym zwrotem świadczeń spełnionych przez strony umowy. Zawarcie ugody z klientem na warunkach proponowanych przez Bank powoduje zmniejszenie kwoty kredytu pozostającego do spłaty. W odniesieniu do kredytów pozostających w bilansie Banku w obydwu przypadkach odnotowuje się spadek oczekiwanych przepływów pieniężnych i na tej podstawie zgodnie z paragrafem B5.4.6 MSSF 9 „Instrumenty finansowe” ujmowana jest korekta wartości bilansowej brutto kredytu walutowego. W przypadku oszacowania zobowiązania wobec klienta przewyższającego dotychczasową wartość bilansową brutto kredytu ujmowana jest rezerwa zgodnie z MSR 37. Bank ujmuje również rezerwę zgodnie z MSR 37 dotyczącą kredytów spłaconych na dzień bilansowy.
Korekta wartości bilansowej brutto kredytów walutowych zgodnie z paragrafem B5.4.6 MSSF 9 „Instrumenty finansowe” oraz rezerwa zgodnie z MSR 37 szacowane są na podstawie założonych scenariuszy zawarcia ugody oraz unieważnienia umowy kredytowej.
Założenia w ramach scenariusza uwzględniającego możliwość zawierania porozumienia z klientami opierają się na konwersji dotychczasowego kredytu denominowanego lub indeksowanego do waluty obcej na kredyt wyrażony w PLN. Przewidziane jest, że dotychczasowe spłaty kredytu denominowanego lub indeksowanego będą podlegać rozliczeniu wg harmonogramu spłaty kredytu tak, jakby od początku był on kredytem złotowym, tj. uwzględniając oprocentowanie wg odpowiedniej stopy WIBOR powiększonej o marżę. Wskutek takiej konwersji wartość dotychczasowego portfela kredytów denominowanych lub indeksowanych ulegnie zmniejszeniu, co odzwierciedlone jest w kwocie rezerwy.
W związku ze sprawami sądowymi Bank szacuje również wartość rezerwy wynikającej ze zgłoszonych pozwów oraz pozwów, których zgłoszenie przewiduje się w latach przyszłych. Wartość rezerwy jest szacowana na podstawie prawdopodobieństwa wydania niekorzystnego wyroku sądowego dla Banku i jego oczekiwanych skutków finansowych w zależności od rodzaju rozstrzygnięć sądowych. Przyjęte scenariusze niekorzystnych rozstrzygnięć bazują na opiniach prawnych i dotychczasowych doświadczeniach Banku. Przyjęte scenariusze uwzględniają stwierdzenie nieważności umowy lub zawarcia ugody sądowej.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 165
W modelu kalkulacji rezerwy przyjęto również założenie co do prognozy liczby pozwów klientów w horyzoncie 5 lat. Liczba pozwów sądowych wzrosła w 202 3 roku. W czerwcu i grudniu 2023 roku zapadły niekorzystne dla sektora bankowego orzeczenia TSUE w sprawach C-520/21, C-140/22, C-756/22, które spowodowały, że roszczenia banków zostały ograniczone do zwrotu nominalnej kwoty kapitału.
Działający od lutego 2022 roku Programu Ugód wpływa korzystnie na kształtowanie się liczby nowych pozwów w perspektywie działania programu. Dodatkowo prowadzone są akcje promocyjne informujące klientów Banku o Programie i możliwych korzyściach wynikających z zawarcia ugody.
Unieważnienie umowy kredytu lub zawarcie z klientem ugody skutkuje usunięciem z bilansu Banku dotychczasowej należności. Koszt powstały po stronie Banku, tj. usunięcie należności bilansowej oraz ewentualne płatności realizowane na rzecz klienta, kompensowany jest z korektą wartości bilansowej brutto kredytu lub rezerwą utworzoną zgodnie z MSR 37. Koszty przewyższające korektę wartości bilansowej brutto lub rezerwę utworzoną zgodnie z MSR 37 ujmowane są w rachunku zysków i strat. Niezwrócona Bankowi na dzień bilansowy kwota wypłaconego kapitału kredytu ujęta jest jako należność w pozycji „Inne aktywa”. W przypadku zawarcia z klientem ugody polegającej na przewalutowaniu umowy kredytowej na walutę PLN i określeniu pozostałej kwoty kredytu do spłaty, Bank ujmuje nową umowę kredytową w ramach należności od klientów (kredyty mieszkaniowe).
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 166
Korekta wartości bilansowej brutto kredytów i szacunki ryzyka prawnego
Wartość zadłużenia klientów z tytułu kapitału pozostającego do spłaty kredytów powiązanych z kursem waluty obcej
31-12-2023
31-12-2022
CHF
616 560
773 402
EUR
416 637
508 081
USD
27 123
36 053
Razem
1 060 320
1 317 536
Korekta wartości bilansowej brutto kredytów hipotecznych powiązanych z kursem waluty obcej i rezerwa z tytułu ryzyka prawnego
31-12-2023
31-12-2022
Rezerwy:
CHF
149 450
108 681
EUR
11 932
1 279
USD
2 618
6 497
164 000
116 457
Korekta WBB:
CHF
471 191
381 502
EUR
49 349
11 637
USD
8 149
5 168
528 689
398 308
Razem
692 689
514 764
Zmiany korekty wartości bilansowej brutto kredytów i rezerwy z tytułu ryzyka prawnego
31-12-2023
Razem
Korekta wartości bilansowej brutto
Rezerwa
Stan na początek okresu
514 764
398 307
116 457
Zmiana z tytułu zawartej ugody w ramach Programu Ugód
-23 864
-23 188
-676
Zmiana w wyniku rozstrzygnięcia spraw spornych
16 133
-35 572
51 705
Zmiana (utworzenie/rozwiązanie)
197 148
198 585
-1 437
Różnice kursowe
-11 492
-9 443
-2 049
Stan na koniec okresu
692 689
528 689
164 000
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 167
31-12-2022
Razem
Korekta wartości bilansowej brutto
Rezerwa
Stan na początek okresu
408 146
356 181
51 965
Zmiana z tytułu zawartej ugody w ramach Programu Ugód
-27 303
-
-27 303
Zmiana w wyniku rozstrzygnięcia spraw spornych
-34 449
-3 869
-30 580
Zmiana (utworzenie/rozwiązanie)
139 930
44 075
95 855
Różnice kursowe
28 440
1 920
26 520
Stan na koniec okresu
514 764
398 307
116 457
Koszty rozliczenia z klientami warunków ugody
lub unieważniania przewyższające rezerwę lub korektę wartości bilansowej brutto kredytu
01-01-2023 31-12-2023
01-01-2022 31-12-2022
Koszt z tytułu zawartej ugody w ramach Programu Ugód
9 963
478
Koszt w wyniku sprawy spornej
72 938
3 898
Odpis na należności z tytułu unieważnionych walutowych umów kredytowych
4 362
-
Razem
87 263
4 376
40. Działalność maklerska
Działalność maklerska odnosi się do Domu Maklerskiego BOŚ S.A.
Poniżej zaprezentowane dane dotyczą instrumentów finansowych przechowywanych na rachunkach papierów wartościowych klientów i podane są w wartości godziwej:
Wyszczególnienie
31-12-2023
31-12-2022
Zdematerializowane papiery wartościowe dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym
Akcje notowane i prawa do akcji notowanych zapisane na rachunkach papierów wartościowych
11 371 468
10 682 956
Pozostałe papiery wartościowe zapisane na rachunkach papierów wartościowych klientów
5 693 006
4 228 590
Pozostałe instrumenty finansowe klientów
285 712
186 447
Prawa majątkowe notowane na TGE
294 007
610 862
Papiery wartościowe przechowywane w formie rejestrów
178 119
141 951
obligacje
178 119
141 951
Razem papiery wartościowe klientów
17 822 312
15 850 806
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 168
41.Kapitał podstawowy
Zarejestrowany kapitał zakładowy
Na dzień 31 grudnia 2023 roku kapitał zakładowy wynosił 929 477 tys. zł i nie uległ zmianie wobec stanu na dzień 31 grudnia 2022roku.
Seria/ emisja
Rodzaj akcji
Rodzaj uprzywile- jowania akcji
Liczba akcji
Wartość serii/emisji wg wartości nominalnej w tys. zł
Sposób pokrycia
Data rejestracji
Prawo do dywidendy (od daty)
A
O
zwykłe
236 700
2 367
opłacone
09-01-91
01-01-92
B
O
zwykłe
1 263 300
12 633
opłacone
11-03-92
01-01-93
C
O
zwykłe
477 600
4 776
opłacone
30-12-92
01-01-93
C
O
zwykłe
22 400
224
wkład niepieniężny
30-12-92
01-01-93
D
O
zwykłe
1 300 000
13 000
opłacone
30-12-93
01-01-94
E
O
zwykłe
647 300
6 473
opłacone
30-06-94
01-01-95
E
O
zwykłe
15 500
155
wkład niepieniężny
30-06-94
01-01-95
E
O
zwykłe
37 200
372
wkład niepieniężny
30-06-94
01-01-95
F
O
zwykłe
1 500 000
15 000
opłacone
30-12-94
01-01-95
G
O
zwykłe
1 260 000
12 600
opłacone
30-06-95
01-01-96
H
O
zwykłe
670 000
6 700
opłacone
30-06-95
01-01-96
I
O
zwykłe
70 000
700
opłacone
30-06-95
01-01-96
J
O
zwykłe
1 055 000
10 550
opłacone
21-06-96
01-01-96
K
O
zwykłe
945 000
9 450
opłacone
21-06-96
01-01-96
L
O
zwykłe
1 200 000
12 000
opłacone
29-11-96
01-01-96
M
O
zwykłe
2 500 000
25 000
opłacone
07-05-98
01-01-97
N
O
zwykłe
1 853 000
18 530
opłacone
13-06-07
01-01-07
O
O
zwykłe
1 320 245
13 202
wkład niepieniężny
25-06-10
01-01-10
P
O
zwykłe
6 500 000
65 000
opłacone
15-06-12
01-01-11
U
O
zwykłe
40 000 000
400 000
opłacone
12-07-17
01-01-16
V
O
zwykłe
30 074 426
300 744
opłacone
04-07-18
01-01-18
Liczba akcji, razem
92 947 671
Kapitał zakładowy wg wartości nominalnej razem
929 477
Kapitał zakładowy razem
929 477
Wartość nominalna jednej akcji wynosi 10 zł.
Na dzień 31 grudnia 2023 roku ogólna liczba głosów wynikająca ze wszystkich wyemitowanych przez Bank akcji wynosiła 92 947 671 i nie zmieniła się wobec stanu na dzień 31 grudnia 2022 roku.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 169
Jedna akcja daje prawo do jednego głosu na walnym zgromadzeniu.
Na pozostałych akcjonariuszy przypada łącznie 27,8% udziałów w kapitale zakładowym Banku.
Na dzień sporządzenia rocznego skonsolidowanego sprawozdania finansowego nie są znane zmiany w strukturze własności znacznych pakietów akcji.
Struktura akcjonariuszy posiadających bezpośrednio i pośrednio przez podmioty zależne co najmniej 5% ogólnej liczby głosów na walnym zgromadzeniu Banku:
31-12-2023
31-12-2022
Akcjonariusz
Liczba głosów na WZ (akcji)
% udział w ogólnej liczbie głosów na WZ (w kapitale zakładowym)
Liczba głosów na WZ (akcji)
% udział w ogólnej liczbie głosów na WZ (w kapitale zakładowym)
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej
53 951 960
58,05
53 951 960
58,05
Fundusz Inwestycji Polskich Przedsiębiorstw Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Aktywów Niepublicznych
8 000 000
8,61
8 000 000
8,61
Dyrekcja Generalna Lasów Państwowych
5 148 000
5,54
5 148 000
5,54
Akcje własne
Na dzień 31 grudnia 2023 roku Bank posiadał 37 775 akcji własnych, które reprezentują 0,04% kapitału zakładowego i 0,04% ogólnej liczby głosów na Walnym Zgromadzeniu Banku.
Bank, zgodnie z przepisami Kodeksu spółek handlowych, nie jest uprawniony do wykonywania prawa głosu z akcji własnych.
Kapitał zapasowy ze sprzedaży akcji powyżej wartości nominalnej
Kapitał zapasowy ze sprzedaży akcji powyżej ich wartości nominalnej tworzony jest z nadwyżki osiągniętej przy emisji akcji powyżej wartości nominalnej pozostałej po pokryciu kosztów emisji.
Na dzień 31 grudnia 2023 roku oraz na dzień 31 grudnia 2022 roku kapitał zapasowy wynosił 532 851 tys. zł.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 170
42.Kapitał z aktualizacji wyceny
Wyszczególnienie
31-12-2023
31-12-2022
Przeszacowanie składników aktywów finansowych wycenianych wg wartości godziwej przez inne całkowite dochody
59 007
- 72 867
Przeszacowanie zobowiązań z tytułu świadczeń pracowniczych
1 789
2 665
Odroczony podatek dochodowy
- 11 551
13 339
Kapitał z aktualizacji wyceny, razem
49 245
- 56 863
Zmiana stanu kapitału z aktualizacji wyceny
Wyszczególnienie
Stan na 01 stycznia 2023
-56 863
Zwiększenie z tytułu:
4 684 107
wyceny inwestycyjnych papierów wartościowych
4 684 107
Zmniejszenie z tytułu:
-4 553 109
wyceny inwestycyjnych papierów wartościowych
-4 552 233
przeszacowanie zobowiązań z tytułu świadczeń pracowniczych
-876
Odroczony podatek dochodowy
-24 890
Stan na 31 grudnia 2023
49 245
Stan na 01 stycznia 2022
-26 962
Zwiększenie z tytułu:
856 987
wyceny inwestycyjnych papierów wartościowych
856 987
Zmniejszenie z tytułu:
-893 902
wyceny inwestycyjnych papierów wartościowych
-893 324
przeszacowanie zobowiązań z tytułu świadczeń pracowniczych
-578
Odroczony podatek dochodowy
7 014
Stan na 31 grudnia 2022
-56 863
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 171
43.Zyski zatrzymane
Na zyski zatrzymane składają się: pozostały kapitał zapasowy, fundusz ogólnego ryzyka oraz niepodzielony wynik finansowy.
Wyszczególnienie
31-12-2023
31-12-2022
Pozostały kapitał zapasowy:
599 609
457 479
utworzony ustawowo
44 000
44 000
utworzony zgodnie ze statutem ponad wymaganą ustawowo (minimalną) wartość
551 284
409 154
inny
4 325
4 325
Pozostałe kapitały rezerwowe:
23 605
23 605
fundusz na działalność maklerską
22 249
22 249
inne
1 356
1 356
Fundusz ogólnego ryzyka
48 302
48 302
Niepodzielony wynik finansowy
- 33 177
30 579
niepodzielony wynik z lat ubiegłych
- 111 551
- 97 665
wynik netto bieżącego okresu
78 374
128 244
Zyski zatrzymane, razem
638 339
559 965
Kapitał zapasowy tworzony jest z odpisów z rocznego zysku netto w wysokości co najmniej 8% zysku netto, dopóki kapitał ten nie osiągnie przynajmniej jednej trzeciej kapitału zakładowego. Część kapitału zapasowego w wysokości jednej trzeciej kapitału zakładowego może być przeznaczona jedynie na pokrycie straty wykazanej w sprawozdaniu finansowym.
Kapitał rezerwowy tworzony jest z odpisów z rocznego zysku netto niezależnie od kapitału zapasowego z przeznaczeniem na pokrycie szczególnych strat i wydatków.
O użyciu kapitału zapasowego i rezerwowego rozstrzyga Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy.
Fundusz ogólnego ryzyka przeznaczony na niezidentyfikowane ryzyka w działalności Banku tworzony jest z odpisów z rocznego zysku netto, zgodnie z zasadami określonymi w przepisach prawa bankowego.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 172
44.Rachunkowość zabezpieczeń
Przyjęte zasady rachunkowości zabezpieczeń
Rachunkowość zabezpieczeń jest integralnym elementem procesu zarządzania ryzykiem finansowym. Zarządzanie ryzykiem finansowym odbywa się w ramach obowiązującego w Banku procesu zarządzania ryzykiem.
Zabezpieczanym ryzykiem jest ryzyko stopy procentowej w księdze bankowej. Bank stosuje rachunkowość zabezpieczeń wartości godziwej obligacji Skarbu Państwa o stałym oprocentowaniu.
Rachunkowość zabezpieczeń przepływów pieniężnych
Na 31 grudnia 2023 roku BOŚ S.A. nie stosował rachunkowości zabezpieczeń przepływów pieniężnych.
Rachunkowość zabezpieczeń wartości godziwej
Bank w okresie objętym zabezpieczeniem dokonuje zabezpieczenia zmienności wartości godziwej obligacji o stałym oprocentowaniu, wynikających ze zmian rynkowych stóp procentowych. Pozycję zabezpieczaną stanowi część obligacji Skarbu Państwa utrzymywanych w modelu biznesowym HtCS. Instrumentem zabezpieczającym są transakcje Interest Rate Swap (IRS), w których Bank dokonuje płatności w oparciu o stałą stopę procentową, a otrzymuje kupon oparty o zmienną stopę (6-miesięczny WIBOR).
Dzięki ustanowieniu powiązania zabezpieczającego, w rachunku zysków i strat uzyskiwany jest efekt wzajemnego kompensowania się zmian wartości godziwej instrumentu zabezpieczającego i pozycji zabezpieczanej z tytułu zabezpieczanego ryzyka. Zabezpieczeniu podlega tylko jeden rodzaj ryzyka (tj. ryzyko zmienności stóp procentowych). Spread pomiędzy kwotowaniami obligacji skarbowych i transakcji IRS zostaje wyłączony z zabezpieczenia.
Oczekuje się, że zabezpieczenie będzie wysoce skuteczne w kompensowaniu zmian wartości godziwej wynikających z zabezpieczanego ryzyka. Efektywność zabezpieczenia jest weryfikowana poprzez zastosowanie prospektywnych i retrospektywnych testów efektywności:
• wstecznego prospektywnego testu efektywności, którego celem jest potwierdzenie wysokiego prawdopodobieństwa wystąpienia wystarczających przepływów z tytułu pozycji zabezpieczanej, oszacowanego w prospektywnym teście efektywności ,
• testu w oparciu o metodę hipotetycznego derywatu, która polega na prezentacji pozycji zabezpieczanej jako hipotetycznego derywatu .
Testowanie efektywności polega na porównaniu zmian wartości godziwej instrumentu zabezpieczającego oraz derywatu hipotetycznego. Test daje wynik pozytywny, jeśli współczynnik oceny efektywności (WOE) mieści się w przedziale 80-125%. Testy wykonywane są z częstotliwością miesięczną. Bank nie identyfikuje istotnych źródeł nieefektywności zabezpieczenia wartości godziwej.
Zmiana wartości godziwej pozycji zabezpieczanej wynikająca ze zmian rynkowych stóp procentowych ujmowana jest w rachunku zysków i strat. Zmiany wartości godziwej obligacji, nie wynikające ze zmian zabezpieczanego czynnika ryzyka odnoszone są na kapitał z aktualizacji wyceny. Zmiany wyceny instrumentu zabezpieczającego ujmowane są w rachunku zysków i strat.
Wg stanu na 31 grudnia 2023 roku Bank posiadał jedno powiązanie zabezpieczające wartość godziwą – zabezpieczenie ustanowione 20 października 2015 roku.
Pozycja zabezpieczana w ramach powiązania zabezpieczającego ustanowionego w 2015 roku obejmuje 240 mln zł obligacji Skarbu Państwa DS0725, zapadających w lipcu 2025 roku.
Wg stanu na 31 grudnia 2023 roku na rachunku zysków i strat zaksięgowano kwotę 3 188 tys. zł, wynikającą ze zmian wartości godziwej obligacji z tytułu ryzyka stopy procentowej oraz wartości godziwej transakcji IRS. W kapitale z aktualizacji wyceny zaewidencjonowana była kwota -1 854 tys. zł, stanowiąca sumę wpływu na kapitał obligacji z momentu ustanowienia powiązania zabezpieczającego (-2 812tys. zł) oraz zmiany wartości godziwej obligacji, wynikającej z niezabezpieczonej części ryzyka (spreadu pomiędzy kwotowaniami obligacji i transakcji IRS)
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 173
31-12-2023
31-12-2022
Wyszczególnienie
wartość bilansowa
wartość nominalna
wartość godziwa*\
wartość bilansowa
wartość nominalna
wartość godziwa*\
Instrumenty zabezpieczające
Interest Rate Swap (IRS) – wycena dodatnia
15 556
258 000
10 762
30 562
258 000
25 090
Pozycja zabezpieczana
Obligacje SP - wycena dodatnia
236 786
240 000
-7 574
223 428
240 000
-19 866
Łączny wpływ na wynik
3 188
5 224
*\w przypadku obligacji stanowiących pozycję zabezpieczaną jest to korekta wartości godziwej
45.Płatności na bazie akcji
Polityka wynagrodzeń osób zajmujących stanowiska kierownicze w Grupie BOŚ.
W celu wypełnienia wymogów określonych w Rozporządzeniu Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 08 czerwca 2021 roku w sprawie systemu zarządzania ryzykiem i systemu kontroli wewnętrznej oraz polityki wynagrodzeń w bankach a także w zgodzie z postanowieniami Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/36/UE z dnia 26 czerwca 2013 roku w sprawie warunków dopuszczenia instytucji kredytowych do działalności oraz nadzoru ostrożnościowego nad instytucjami kredytowymi i firmami inwestycyjnymi, Bank wdrożył Politykę wynagrodzeń BOŚ S.A., w tym w odniesieniu do osób zajmujących stanowiska kierownicze mające istotny wpływ na profil ryzyka Banku, zatwierdzoną przez Radę Nadzorczą Banku Ochrony Środowiska S.A.
Komitet ds. Wynagrodzeń i Nominacji powołany przez Radę Nadzorczą Banku opiniuje Politykę wynagrodzeń, opiniuje i projektuje zasady wynagradzania członków Zarządu, opiniuje wysokość wynagrodzenia zmiennego osób zajmujących stanowiska kierownicze mające istotny wpływ na profil ryzyka Banku, opiniuje i monitoruje wysokość wynagrodzenia zmiennego osób zajmujących stanowiska kierownicze w Banku odpowiedzialne za zarządzanie ryzykiem na drugim poziomie, kierowanie komórką do spraw zgodności oraz kierowanie komórką audytu wewnętrznego.
Wypełniając obowiązek informacyjny wynikający z postanowień rekomendacji nr 30.1. Rekomendacji Z KNF oraz Polityki wynagrodzeń, Bank Ochrony Środowiska S.A. informuje, że stosunek średniego całkowitego wynagrodzenia brutto Członków Zarządu w okresie 2023 roku do średniego całkowitego wynagrodzenia brutto pozostałych pracowników Banku w okresie 2023 roku, wynosi 6,32 i tym samym nie przekracza ustalonej wartości.
Maksymalny poziom wynagrodzenia zmiennego każdej z osób zajmujących stanowisko kierownicze nie przekracza 100% wynagrodzenia stałego. Walne Zgromadzenie Banku Ochrony Środowiska S.A. może wyrazić zgodę na zwiększenie maksymalnego poziomu wynagrodzenia zmiennego w stosunku do wynagrodzenia stałego do 200%, zgodnie z procedurą przewidzianą w § 25 ust. 3 pkt 4) lit. b) i c) Rozporządzenia MFFiPR. Zwiększenie maksymalnego poziomu wynagrodzenia zmiennego, o którym mowa w zdaniu poprzedzającym, nie dotyczy Członków Zarządu Banku.
W 2023 roku dokonano dwóch nowelizacji Polityki wynagrodzeń, w szczególności uwzględniając w nich poniższe zmiany:
1. dodano zapisy, regulujące kwestie odpraw i świadczeń o podobnym charakterze, w celu dostosowania polityki do wymagań wytycznych EUNB/GL/2021/04,
2. dodano zapisy, doprecyzowujące zakres informacji przekazywanych, w ramach Raportu nt. oceny funkcjonowania Polityki Wynagradzania, Akcjonariuszom Banku;
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 174
3. uzupełniono zapisy dot. uprawnień i obowiązków Komitetu ds. Wynagrodzeń i Nominacji w zakresie kształtowania i realizacji tej polityki;
4. dodano zapisy wskazujące Departament Audytu Wewnętrznego jako odpowiedzialny za przeprowadzanie okresowego (nie rzadziej niż raz w roku) niezależnego przeglądu wdrożonej w grupie polityki oraz zasad wynagradzania oraz określający zakres tego przeglądu;
5. uwzględniono zapis, gwarantujący podawanie do publicznej wiadomości pracowników Tabeli minimalnych miesięcznych stawek zaszeregowania oraz dedykowanych do poszczególnych obszarów/jednostek organizacyjnych regulaminów premiowania.;
6. usunięto zapis dot. rocznej nagrody uznaniowej, gdyż od momentu objęcia systemem premiowym wszystkich pracowników Banku, taki składnik nie występuje;
7. wprowadzono zapis gwarantujący, że przyczyna wstrzymania, ograniczenia lub odmówienia wypłaty wynagrodzenia zmiennego dla pracowników zajmujących stanowiska kierownicze będzie miała odzwierciedlenie w wyniku dokonanej oceny odpowiedniości;
8. wprowadzono zapis zobowiązujący Departament HR Banku do dokonywania przeglądu polityki wynagrodzeń co najmniej raz w roku, w szczególności dokonania przeglądu i oceny niniejszego dokumentu pod względem jego adekwatności i zgodności z ogólnie obowiązującymi przepisami prawa oraz wewnętrznymi przepisami Banku.
W okresie sprawozdawczym rozliczono także wynagrodzenie zmienne osób zajmujących stanowiska kierownicze mające istotny wpływ na profil ryzyka Banku, w szczególności:
1. po zakończeniu okresu retencyjnego, dokonano przeliczenia na gotówkę i wypłaty akcji fantomowych, przyznanych w ramach II transzy odroczonego wynagrodzenia zmiennego za 2019 rok dla członków Zarządu, w ramach przyznanej III transzy odroczonego wynagrodzenia zmiennego za 2018 rok, oraz części nieodroczonej wynagrodzenia zmiennego za 2021 rok, w łącznej wysokości 619,53 tys. zł brutto (67 457 sztuk akcji fantomowych po kursie stanowiącym średnią arytmetyczną z kursów zamknięcia ustalonych na pięciu pierwszych sesjach po upływie okresu retencyjnego, tj. 9,1840 zł),
2. przyznano i po okresie sprawozdawczym rozliczono, trzecią (z trzech) transzę odroczonego wynagrodzenia zmiennego za wyniki roku 2019; całkowity koszt wyniósł 127,4 tys. zł brutto, w tym przyznano płatności w akcjach fantomowych stanowiące świadczenie krótkoterminowe, które zostało wypłacone po upływie okresu retencyjnego, tj. po okresie 6 miesięcy liczonego od dnia przyznania zmiennego składnika wynagrodzenia po kursie stanowiącym średnią arytmetyczną z kursów zamknięcia ustalonych na pięciu pierwszych sesjach po upływie okresu retencyjnego - 7 070 sztuk akcji oraz wypłacono w gotówce 48,4 tys. zł brutto stanowiące świadczenie krótkoterminowe,
3. przyznano, pierwszą (z pięciu) transzę odroczonego wynagrodzenia zmiennego za wyniki roku 2021; przewidywany całkowity koszt wyniesie 93,7 tys. zł brutto, w tym przyznano płatności w akcjach fantomowych stanowiące świadczenie krótkoterminowe, które zostanie wypłacone po upływie okresu retencyjnego, tj. po okresie 6 miesięcy liczonego od dnia przyznania zmiennego składnika wynagrodzenia po kursie stanowiącym średnią arytmetyczną z kursów zamknięcia ustalonych na pięciu pierwszych sesjach po upływie okresu retencyjnego - 5 271 sztuk akcji oraz wypłacono w gotówce 47 tys. zł brutto stanowiące świadczenie krótkoterminowe,
4. po okresie sprawozdawczym, tj. po zakończeniu okresu retencyjnego, dokonano przeliczenia na gotówkę i wypłaty akcji fantomowych w odniesieniu do dwóch Członków Zarządu (w tym dla jednego byłego Członka Zarządu), w łącznej wysokości 32,9 tys. zł brutto (2 945 sztuk akcji fantomowych po kursie stanowiącym średnią arytmetyczną z kursów zamknięcia ustalonych na pięciu pierwszych sesjach po upływie okresu retencyjnego, tj. 11,1720 zł);
5. członkom zarządu zostało naliczone wynagrodzenie zmienne za wyniki roku 2022 w łącznej wartości 1 651,8 tys. zł brutto. 60% naliczonego wynagrodzenia zmiennego podlegało rozliczeniu w 2022 roku, natomiast 40% naliczonego wynagrodzenia zmiennego (tj. 660,7 tys. zł brutto) zostało odroczone na kolejne 5 lat. 50% z wynagrodzenia nieodroczonego rozliczonego w 2022 roku zostało wypłacone w gotówce (łączna kwota 495,6 tys. zł brutto), natomiast pozostałe 50% przyznano w akcjach fantomowych stanowiących świadczenie krótkoterminowe, które zostaną wypłacone po upływie okresu retencyjnego, po kursie stanowiącym średnią arytmetyczną z kursów zamknięcia ustalonych na pięciu pierwszych sesjach po upływie okresu retencyjnego - 56 003 sztuk akcji,
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 175
6.po okresie sprawozdawczym, tj. po zakończeniu okresu retencyjnego, dokonano przeliczenia na gotówkę i wypłaty akcji fantomowych w odniesieniu do dwóch Członków Zarządu (w tym dla jednego byłego Członka Zarządu), w łącznej wysokości 371 tys. zł brutto (33 205 sztuk akcji fantomowych po kursie stanowiącym średnią arytmetyczną z kursów zamknięcia ustalonych na pięciu pierwszych sesjach po upływie okresu retencyjnego, tj. 11,1720 zł),
7. 33 osobom zajmującym stanowiska kierownicze zidentyfikowane jako mające istotny wpływ na profil ryzyka Banku (z wyłączeniem Członków Zarządu), z uwagi na spełnienie obu warunków niezbędnych do naliczenia wynagrodzenia zmiennego oraz brak stwierdzonych znaczących nieprawidłowości czy zastrzeżeń w wykonywaniu powierzonych obowiązków, zostało naliczone i wypłacone wynagrodzenie zmienne, w łącznej wysokości 2 326,5 tys. zł brutto;
8. 4 osobom zajmującym stanowiska kierownicze zidentyfikowane jako mające istotny wpływ na profil ryzyka Banku (z wyłączeniem Członków Zarządu), została wypłacona nagroda pieniężna w łącznej wysokości 17 tys. zł brutto za realizację poszczególnych projektów realizowanych w 2022 roku.
Zgodnie z postanowieniami Rozdziału IV par. 14 ust. 4 Polityki wynagrodzeń Banku Ochrony Środowiska S.A. (z wyłączeniem Członków Zarządu) naliczone i wypłacone w 2023 roku wynagrodzenie zmienne nie podlegało mechanizmowi odraczania i wypłaty części wynagrodzenia w akcjach.
Wynagrodzenie zmienne za wyniki roku 2023 nie zostało jeszcze rozliczone i przyznane.
46.Informacje dodatkowe do sprawozdania z przepływów pieniężnych
Środki pieniężne i ekwiwalenty środków pieniężnych
Dla potrzeb sprawozdania z przepływów pieniężnych saldo środków pieniężnych i ekwiwalentów środków pieniężnych zawiera następujące salda o wysokiej płynności i terminie zapadalności krótszym niż trzy miesiące.
Wyszczególnienie
31-12-2023
31-12-2022
Kasa, środki w Banku Centralnym (Nota 20)
584 089
575 875
Lokaty w innych bankach, ujęte w ekwiwalentach środków pieniężnych (nota 21)
143 506
213 790
Inwestycyjne papiery wartościowe (Nota 23)
3 296 458
4 465 127
Razem
4 024 053
5 254 792
Saldo środków pieniężnych i ekwiwalentów środków pieniężnych zawiera rezerwę obowiązkową utrzymywaną na rachunku w NBP.
Zgodnie z paragrafem 12 Uchwały NBP nr 40/2015 Bank może wykorzystywać środki utrzymywane na rachunku rezerwy obowiązkowej do bieżących rozliczeń pieniężnych.
Rezerwa deklarowana do utrzymania w miesiącu grudniu 2023 roku wynosiła 611 254 tys. zł (grudzień 2022 – 618 966 tys. zł). Bank zobowiązany jest utrzymywać średnie saldo środków pieniężnych w miesiącu powyżej zadeklarowanej rezerwy obowiązkowej.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 176
Objaśnienie różnic pomiędzy bilansowymi zmianami stanu, a zmianami stanu tych pozycji wykazywanymi w działalności operacyjnej sprawozdania z przepływów pieniężnych:
za rok zakończony
Wyszczególnienie
31-12-2023
31-12-2022
Zmiana stanu należności od innych banków
80 050
157 916
Zmiana stanu lokat w innych bankach, ujęte w ekwiwalentach środków pieniężnych
- 70 284
- 130 972
Zmiana stanu lokat w innych bankach oraz należności od innych banków razem
9 766
26 944
Zmiana stanu inwestycyjnych papierów wartościowych
- 476 652
- 1 899 187
Zmiana stanu inwestycyjnych papierów wartościowych przyjęta do środków pieniężnych
- 1 168 669
1 565 543
Zakup papierów wartościowych wycenianych wg zamortyzowanego kosztu
493 679
475 938
Wykup papierów wartościowych wycenianych wg zamortyzowanego kosztu
- 63 398
- 204 225
Odsetki otrzymane od papierów wartościowych wycenianych
wg zamortyzowanego kosztu
- 157 787
- 63 833
Przesunięcie odsetek od papierów wartościowych wycenianych
wg zamortyzowanego kosztu do odsetek z działalności inwestycyjnej
193 556
109 969
Przeszacowanie aktywów finansowych wycenianych wg wartości godziwej prze inne całkowite dochody
131 873
- 36 337
Zmiana stanu inwestycyjnych papierów wartościowych razem
- 1 047 398
- 52 132
Zmiana stanu innych aktywów i podatku dochodowego
- 100 981
- 50 690
Odroczony podatek dochodowy wykazany w rachunku zysków i strat
8 816
15 845
Odroczony podatek dochodowy z tytułu wyceny inwestycyjnych papierów wartościowych
- 24 890
7 014
Niepieniężne zmiany z tytułu wartości niematerialnych oraz rzeczowych środków trwałych
14
- 14
Zmiana stanu innych aktywów i podatku dochodowego
- 117 041
- 27 845
Zmiana stanu rezerw
90 831
70 836
Wycena aktuariusza wpływ na kapitał z aktualizacji wyceny
- 875
- 578
Zmiana stanu rezerw razem
89 956
70 258
Zmiana stanu pozostałych zobowiązań i podatku dochodowego
58 149
57 739
Bieżące obciążenia z tytułu podatku dochodowego
- 87 474
- 81 736
Zapłacony podatek dochodowy
84 861
88 561
Zmiana stanu pozostałych zobowiązań i podatku dochodowego razem
55 536
64 564
Zmiana stanu zobowiązań z tytułu emisji bankowych papierów wartościowych i zobowiązań podporządkowanych
102 149
- 24 072
Wpływy z emisji obligacji - zobowiązania podporządkowane
- 100 000
-
Wykup obligacji, w tym:
-
32 500
od obligacji podporządkowanych
-
32 500
Odsetki zapłacone od obligacji własnych, w tym:
33 907
14 901
od obligacji podporządkowanych
33 907
14 901
Odsetki naliczone od obligacji własnych, w tym:
- 36 056
- 23 329
od obligacji podporządkowanych
- 36 056
- 23 329
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 177
47.Charakterystyka instrumentów pochodnych oraz transakcji wymiany walutowej
Transakcje wymiany walut i walutowych instrumentów pochodnych - charakterystyka:
31-12-2023
31-12-2022
31-12-2023
31-12-2022
31-12-2023
31-12-2022
Instrument
FX Swap
FX Forward
FX Spot
Opis instrumentu
Transakcja, która zobowiązuje strony kontraktu do dokonania początkowej wymiany walut
w wyznaczonym dniu i po określonym kursie oraz zwrotnej (końcowej) wymiany tych walut,
w określonym w przyszłości dniu (innym niż rozliczenie tzw. Pierwszej „nogi”) i po kursie uzgodnionym w momencie zawarcia transakcji (przeważnie różnym od kursu wymiany początkowej). Waluta, którą jeden z kontrahentów jest zobowiązany zapłacić drugiemu w wyniku wymiany końcowej jest tą samą walutą, którą kontrahent otrzymał w wymianie początkowej.
Terminowa transakcja wymiany określonej kwoty waluty na inną walutę w określonym terminie,
wg ustalonego kursu terminowego. Jest to tzw. Kontrakt z dostawą waluty (forward outright). Wszystkie warunki transakcji ustalane są w dniu jej zawarcia.
Transakcja wymiany określonej kwoty waluty na inną walutę, po kursie uzgodnionym w momencie zawierania transakcji. Rozliczenie tej transakcji następuje w terminie zazwyczaj do dwóch dni roboczych od daty zawarcia.
Cel nabycia lub wystawienia
do obrotu/płynność
do obrotu
do obrotu
Ilość transakcji
24
36
2 847 029
21 123 934
76
91
Wartość nominalna instrumentów (w tys. zł)
493 065
360 035
116 329
284 920
238 353
457 812
Wartość godziwa
(w tys. zł)
2 035
-875
-425
4 732
-125
-432
- dodatnia
3 141
135
1 540
9 291
221
259
- ujemna
-1 106
-1 010
-1 961
-3 923
-346
-691
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 178
Przyszłe przychody/ płatności
Zmienne
Zmienne
Zmienne
Średnia zapadalność
2024-01-18
2023-01-07
2024-03-21
2023-02-16
2024-01-02
2023-01-03
Możliwość wcześniejszego rozliczenia
Brak
Na wniosek klienta
Brak
Możliwość wymiany lub zamiany na inny składnik aktywów/ pasywów
Brak
Brak
Brak
Inne warunki
Brak
Brak
Brak
Rodzaj ryzyka związanego
z danym instrumentem pochodnym
Ryzyko operacyjne, ryzyko rynkowe, ryzyko kontrahenta
Ryzyko operacyjne, ryzyko rynkowe, ryzyko kontrahenta
Ryzyko operacyjne, ryzyko rynkowe, ryzyko kontrahenta
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 179
Transakcje instrumentami pochodnymi stopy procentowej - charakterystyka:
31-12-2023
31-12-2022
31-12-2023
31-12-2022
31-12-2023
31-12-2022
31-12-2023
31-12-2022
Instrument
Transakcje wymiany stopy procentowej (IRS)
Transakcje wymiany stopy procentowej (IRS zabezpieczający PLN)
Transakcje wymiany stopy procentowej (IRS zabezpieczający EUR)
Transakcje Forward na obligacje
Opis instrumentu
Transakcja zobowiązująca obie strony do wymiany okresowych płatności odsetkowych od określonej kwoty nominalnej przez uzgodniony okres. Dokonywane płatności odsetkowe są wyrażone
w tej samej walucie i obliczane według ustalonej dla każdej ze stron stopy procentowej (jedna stopa może być stała a druga zmienna lub obie mogą być zmienne, ale uzależnione od różnych indeksów). Ta kategoria obejmuje także transakcje IRS, których kwota nominalna zmienia się w czasie – swapy amortyzowane.
Transakcja zobowiązująca obie strony do wymiany okresowych płatności odsetkowych od określonej kwoty nominalnej przez uzgodniony okres. Dokonywane płatności odsetkowe są wyrażone
w tej samej walucie i obliczane według ustalonej dla każdej ze stron stopy procentowej (jedna stopa może być stała a druga zmienna lub obie mogą być zmienne, ale uzależnione od różnych indeksów).
Transakcja zobowiązująca obie strony do wymiany okresowych płatności odsetkowych od określonej kwoty nominalnej przez uzgodniony okres. Dokonywane płatności odsetkowe są wyrażone w tej samej walucie
i obliczane według ustalonej dla każdej ze stron stopy procentowej (jedna stopa może być stała a druga zmienna lub obie mogą być zmienne, ale uzależnione od różnych indeksów).
Terminowa transakcja kupna/sprzedaży określonej kwoty papieru wartościowego w określonym terminie, wg ustalonej ceny terminowej. Wszystkie warunki transakcji ustalane są w dniu jej zawarcia.
Cel nabycia lub wystawienia
do obrotu
jako zabezpieczenie (rachunkowość zabezpieczeń wartości godziwej)
jako zabezpieczenie (rachunkowość zabezpieczeń przepływów pieniężnych)
do obrotu
Ilość transakcji
124
133
2
2
-
-
2
-
Wartość nominalna instrumentów (w tys. zł)
2 625 117
2 966 679
258 000
258 000
-
-
40 000
-
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 180
Wartość godziwa
(w tys. zł)
35 165
51 372
15 556
30 562
-
-
44 062
-
- dodatnia
108 776
196 082
15 556
30 562
-
-
42
-
- ujemna
-73 466
-144 108
-
-
-
-
-
-
Przyszłe przychody/ płatności
Zmienne
Zmienne
Zmienne
Zmienne
Średnia zapadalność
2028-02-28
2027-02-24
2025-07-25
2025-07-25
-
-
-
-
Możliwość wcześniejszego rozliczenia
Generalnie brak, ale istnieje taka możliwość w przypadku transakcji z klientami niebankowymi w przypadkach określonych w umowach. Możliwe, rzadko stosowane.
Brak
Brak
Brak
Możliwość wymiany lub zamiany na inny składnik aktywów/ pasywów
Brak
Brak
Brak
Brak
Inne warunki
Brak
Brak
Brak
Brak
Rodzaj ryzyka
Ryzyko operacyjne, ryzyko rynkowe, ryzyko kontrahenta
Ryzyko operacyjne, ryzyko rynkowe, ryzyko kontrahenta
Ryzyko operacyjne, ryzyko rynkowe, ryzyko kontrahenta
Ryzyko operacyjne, ryzyko rynkowe, ryzyko kontrahenta
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 181
Kontrakty terminowe i opcje - charakterystyka:
31-12-2023
31-12-2022
31-12-2023
31-12-2022
31-12-2023
31-12-2022
Instrument
Kontrakty terminowe na akcje i indeksy giełdowe, kursy walut
Kontrakty forward na indeksy giełdowe, kursy walut, towary
Kontrakty różnic kursowych CFD
Opis instrumentu
Kontrakt terminowy na akcje/indeks giełdowy jest standaryzowaną transakcją wymagającą gotówkowego rozliczenia w przyszłości lub dostarczenia instrumentu bazowego w zależności od cen akcji/wartości indeksu kursu waluty i zajętej pozycji.
Kontrakty typu forward na sprzedaż i kupno różnych walut z wyznaczona przyszłą datą uregulowania. Instrumenty tego typu umożliwiają zarabianie na różnicach stóp procentowych pomiędzy walutami tworzącymi parę. Standardowe kontrakty forward dotyczą transakcji, w których wyznaczony termin uregulowania jest dłuższy niż dwa dni typowe dla transakcji spot.
Kontrakty różnic kursowych (ang. Contracts For Difference – kontrakty na różnicę, CFD) to grupa tzw. instrumentów pochodnych. Oznacza to, iż ich wartość zależy bezpośrednio od wartości instrumentu bazowego na który opiewają. Instrumentami bazowymi mogą być zarówno instrumenty rynku kasowego, takie jak pary walutowe, złoto czy srebro, jak i terminowego np. kontrakty terminowe na indeksy oferowane na giełdach światowych, instrumenty pochodne giełd towarowych itp. Kontrakty CFD umożliwiają zajmowanie długiej lub krótkiej pozycji, zaś wynik jest obliczany tylko na podstawie różnic kursowych. Handel instrumentami CFD nie wiąże się więc z fizycznym zajęciem pozycji.
Cel nabycia lub wystawienia
do obrotu
do obrotu
do obrotu
Ilość transakcji
1 276
6 195
56 220
50 116
132 364
207 833
Wartość nominalna instrumentów (w tys. zł)
26 431
38 004
6 103
17 643
707 069
657 815
Wartość godziwa (w tys. zł)
-
-
-
-
-
-
- dodatnia
224
45
544
1 057
25 948
19 145
- ujemna
-144
-633
-99
-5
-1 848
-1 700
Przyszłe przychody/ płatności
Zmienne
Zmienne
Zmienne
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 182
Zapadalność
Zmienna
Zmienna
Zmienna
Możliwość wcześniejszego rozliczenia
Tak
Tak
Tak
Cena/ Przedział cen realizacji
Brak
Brak
Brak
Możliwość wymiany lub zamiany na inny składnik aktywów/ pasywów
Brak
Brak
Brak
Dodatkowe zabezpieczenia
Brak
Brak
Brak
Inne warunki
Brak
Brak
Brak
Rodzaj ryzyka
Ryzyko operacyjne, ryzyko cen instrumentów kapitałowych, ryzyko walutowe
Ryzyko operacyjne, ryzyko walutowe, ryzyko cen instrumentów kapitałowych, ryzyko cen towarów
Ryzyko operacyjne, ryzyko walutowe, ryzyko stóp procentowych, ryzyko cen towarów, ryzyko cen instrumentów kapitałowych
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 183
Transakcje wymiany walut i walutowych instrumentów pochodnych:
Wyszczególnienie
31-12-2023
31-12-2022
Wartość instrumentów według wartości nominalnej
847 747
1 102 767
Razem transakcje wymiany walut i walutowych instrumentów pochodnych:
aktywa
4 902
9 685
zobowiązania
-3 413
-5 624
Transakcje instrumentami pochodnymi stopy procentowej:
Wyszczególnienie
31-12-2023
31-12-2022
Wartość instrumentów według wartości nominalnej
2 923 117
3 224 679
Razem transakcje instrumentami pochodnymi stopy procentowej:
aktywa
124 374
226 644
zobowiązania
-73 466
-144 108
Kontrakty terminowe i opcje:
Wyszczególnienie
31-12-2023
31-12-2022
Wartość instrumentów według wartości nominalnej
739 603
713 462
Razem kontrakty terminowe i opcyjne:
aktywa
26 717
20 247
zobowiązania
-2 091
-2 338
Razem pochodne instrumenty finansowe:
Wyszczególnienie
31-12-2023
31-12-2022
Wartość instrumentów według wartości nominalnej
4 510 467
5 040 908
Razem pochodne instrumenty finansowe:
aktywa
155 993
256 576
zobowiązania
-78 970
-152 070
Kompensowanie aktywów finansowych i zobowiązań finansowych
Grupa BOŚ w aktywach finansowych i zobowiązaniach finansowych ujętych w sprawozdaniu finansowym nie stosuje kompensaty wartości posiadanych instrumentów finansowych.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 184
48.Wartość godziwa aktywów i zobowiązań finansowych
Poniżej przedstawiono wartość bilansową i godziwą aktywów i zobowiązań finansowych innych niż wyceniane wg wartości godziwej w sprawozdaniu finansowym:
Wyszczególnienie
Wartość bilansowa 31-12-2023
Wartość godziwa
31-12-2023
Wartość bilansowa 31-12-2022
Wartość godziwa
31-12-2022
AKTYWA FINANSOWE
Należności od innych banków
162 781
164 042
242 831
244 385
Należności od klientów
w tym:
10 767 436
10 791 596
11 125 827
11 159 557
należności w złotych polskich
8 595 907
8 612 168
8 684 003
8 747 366
należności w walutach obcych
2 171 529
2 179 428
2 441 824
2 412 191
Inwestycyjne papiery wartościowe - wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
2 366 265
2 354 967
1 900 215
1 626 239
Dłużne papiery wartościowe, w tym:
2 366 265
2 354 967
1 900 215
1 626 239
Skarbu Państwa
1 879 119
1 891 197
1 691 585
1 465 902
pozostałe
487 146
463 770
208 630
160 337
ZOBOWIĄZANIA FINANSOWE
Zobowiązania Banku Centralnego i innych banków
75 146
75 146
141 143
141 143
Zobowiązania wobec klientów, w tym:
18 565 197
18 315 578
18 820 809
18 401 324
klientów instytucjonalnych
7 248 749
7 249 471
7 992 332
7 991 372
klientów detalicznych
10 669 066
10 694 970
10 120 218
10 095 536
pozostałych klientów
208 099
208 099
118 584
118 584
międzynarodowych instytucji finansowych
439 283
163 038
589 675
195 832
Zobowiązania podporządkowane
447 184
507 693
345 035
335 736
Należności od innych banków
Należności od innych banków obejmują lokaty międzybankowe, rachunki nostro oraz kredyty i pożyczki. Wartość godziwa lokat międzybankowych z uwagi na krótki termin realizacji (do 6 m-cy lokaty międzybankowe na stopę stałą) jest równa wartości bilansowej. Obligacje wyemitowane przez banki wyceniono według wartości godziwej z uwzględnieniem spreadu kredytowego wyznaczonego w oparciu o porównywalne emisje przeprowadzone przez podobne banki.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 185
Należności od klientów
Należności od klientów przedstawiono po pomniejszeniu o odpisy z tytułu utraty wartości. Należności od klientów w bilansie wycenia się głównie według zamortyzowanego kosztu z zastosowaniem efektywnej stopy procentowej (99% wartości bilansowej kredytów).
Za wartość godziwą kredytów jest przyjmowana ich wartość wynikająca z bieżąco oszacowanych przyszłych przepływów kapitałowo-odsetkowych (oddzielnie dla walut i oddzielnie dla PLN) wyliczonych w oparciu o efektywną stopę procentową dla każdego kredytu (z wyjątkiem kredytów o nieustalonym harmonogramie lub kredytów zagrożonych dla których jako wartość godziwa przyjmowana jest wartość bilansowa) dyskontowanych średnią efektywną stopą procentową kredytów udzielonych w ostatnich dwunastu miesiącach. Dla kredytów hipotecznych uwzględniono przedpłaty. W przypadku kredytów w walutach obcych, których Bank zaprzestał udzielania została zastosowana średnia efektywna stopa procentowa odpowiadających im kredytów udzielanych w PLN, skorygowana o różnicę pomiędzy poziomami stóp w poszczególnych walutach i PLN.
Inwestycyjne papiery wartościowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
Do inwestycyjnych papierów wartościowych wycenianych wg zamortyzowanego kosztu należą obligacje Skarbu Państwa przyporządkowane do modelu biznesowego HtC. Za wartość godziwą obligacji przyjmuje się aktualną wycenę pochodzącą z kwotowań rynkowych powiększonych o narosłe odsetki.
Zobowiązania wobec Banku Centralnego i innych banków
Zobowiązania wobec Banku Centralnego oraz zobowiązania z tytułu transakcji repo zostały wykazane w wartości bilansowej. Zobowiązania z tytułu transakcji repo zostały wykazane w wartości bilansowej ze względu na brak dostępnych danych rynkowych do kalkulacji wartości godziwej podstawowej transakcji repo Banku z kontrahentem.
Depozyty międzybankowe, z uwagi na krótki termin zostały ujęte w wartości bilansowej, a zaciągnięte pożyczki (kapitał i odsetki) zostały zdyskontowane średnią efektywną stopą procentową.
Zobowiązania wobec klientów
Zobowiązania w bilansie wycenia się według zamortyzowanego kosztu z zastosowaniem efektywnej stopy procentowej. Jako wartość godziwa zobowiązań jest przyjmowana ich wartość wynikająca ze zdyskontowania kapitału oraz odsetek dla wszystkich depozytów średnią ważoną stopą procentową, która obowiązywała dla depozytów przyjętych w grudniu 2023 roku. Z uwagi na brak harmonogramów dla rachunków bieżących zostały one ujęte wg wartości bilansowej.
Zobowiązania (kapitał i odsetki) wobec międzynarodowych instytucji finansowych zostały zdyskontowane średnią efektywną stopą procentową (dla EUR) bądź ostatniej transakcji zawartej w danej walucie (dla PLN).
Zobowiązania z tytułu emisji papierów wartościowych
Zobowiązania z tytułu emisji papierów wartościowych wycenione według wartości godziwej z uwzględnieniem zmiany spreadu kredytowego dla obligacji w PLN wyznaczonego w oparciu o ostatnią emisję przeprowadzoną przez Bank.
Zobowiązania podporządkowane
Zobowiązania podporządkowane wycenione według wartości godziwej z uwzględnieniem zmiany spreadu kredytowego wyznaczonego w oparciu o ostatnią emisję przeprowadzoną przez Bank.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 186
49.Podział instrumentów finansowych wycenianych wg wartości godziwej w zależności od sposobu pomiaru wartości godziwej
Wartość godziwa zgodnie z MSSF 13 definiowana jest jako cena, którą otrzymano by za zbycie składnika aktywów lub zapłacono by za przeniesienie zobowiązania w transakcji przeprowadzonej na zwykłych warunkach na głównym (lub najkorzystniejszym) rynku na dzień wyceny w aktualnych warunkach rynkowych (tj. ceną wyjścia) bez względu na to, czy cena ta jest bezpośrednio obserwowalna lub oszacowana przy użyciu innej techniki wyceny. Grupa szacując wartość godziwą uwzględnia korektę z tytułu ryzyka kredytowego kontrahenta.
Na 31 grudnia 2023 roku oraz na 31 grudnia 2022 roku Grupa dokonywała klasyfikacji aktywów oraz zobowiązań finansowych wycenianych do wartości godziwej na trzy kategorie (poziomy) według ich metody wyceny:
1. Poziom 1: metoda wyceny – mark-to-market bezpośrednio z dostępnych kwotowań instrumentów na rynku. Dotyczy to kwotowanych kapitałowych i dłużnych papierów wartościowych i bonów NBP (kwotowania oparte o stopę referencyjną ),
2. Poziom 2: metoda wyceny – mark-to- model z parametryzacją modeli w oparciu o kwotowania z aktywnego rynku dla danego typu instrumentów lub ceny uzyskane w ramach transakcji, które zostały dokonane w terminie bliskim dacie bilansowej na normalnych zasadach rynkowych. Wartość godziwą ustala się również poprzez odwołanie się do innych, podobnych instrumentów, poprzez analizę zdyskontowanych przepływów pieniężnych i inne metody wyceny powszechnie stosowane przez uczestników rynku, a w przypadku instrumentów finansowych dla których brak jest możliwości wyceny po koszcie nabycia. Dotyczy to nienotowanych bankowych papierów, kapitałowych papierów wartościowych oraz instrumentów pochodnych (w tym transakcji terminowych na papiery wartościowe) za wyjątkiem przypadków które spełniają kryteria przynależności do Poziomu 3. Dodatkowo w portfelu aktywów dostępnych do sprzedaży DM BOŚ posiada akcje jednostki gospodarczej, dla której brak jest aktywnego rynku. Z uwagi na powyższe wartość godziwa tych papierów jest oparta na modelu wyceny wypracowanym przez Spółkę, uwzględniającym porównywalne wartości dla podmiotów gospodarczych notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie ,
3.Poziom 3: metoda wyceny mark-to-model z parametryzacją modeli w oparciu o kwotowania z aktywnego rynku dla danego typu instrumentów oraz parametryzacją modelu na podstawie estymowanych czynników ryzyka. Dotyczy to komunalnych papierów wartościowych (wycena dokonywana na podstawie zdyskontowanych przepływów, przy czym spready kredytowe używane do wyceny wyznaczane są w oparciu o wewnętrzne ratingi), papierów innych banków (cena ustalana jest w oparciu o marże papierów, kwotowanych na rynku na moment ustalenia ceny, emitowanych przez odpowiednio wyselekcjonowanych emitentów), nienotowanych papierów kapitałowych oraz papierów kapitałowych charakteryzujących się niską płynnością (wyceniane są metodą zdyskontowanych przepływów). W przypadku DM BOŚ są to instrumenty finansowe nabyte z zamiarem wprowadzenia ich do obrotu regulowanego. Wartość godziwa ustalana jest w oparciu o analizę sytuacji finansowej spółki z uwzględnieniem odpisów z tytułu utraty wartości.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 187
Podział instrumentów finansowych wg poziomów:
31-12-2023
Poziom 1
Poziom 2
Poziom 3
Razem
Aktywa finansowe przeznaczone do obrotu
28 411
141 083
-
169 494
dłużne papiery wartościowe
209
-
-
209
kapitałowe papiery wartościowe
28 038
810
-
28 848
pochodne instrumenty finansowe
164
140 273
-
140 437
Pochodne instrumenty zabezpieczające
-
15 556
-
15 556
Wyceniane w wartości godziwej przez inne dochody całkowite i przez wynik finansowy
5 785 032
126 328
1 207 145
7 118 505
dłużne papiery wartościowe
5 766 490
126 328
1 119 031
7 011 849
kapitałowe papiery wartościowe
18 542
-
88 114
106 656
Należności od innych Banków
-
-
164 042
164 042
Należności od klientów
-
-
10 791 596
10 791 596
Inwestycyjne papiery wartościowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
2 354 967
-
-
2 354 967
Razem
8 168 410
282 967
12 162 783
20 614 160
31-12-2023
Poziom 1
Poziom 2
Poziom 3
Razem
Zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu
971
78 949
-
79 920
dłużne papiery wartościowe
-
-
-
-
pochodne instrumenty finansowe
21
78 949
-
78 970
kapitałowe papiery wartościowe
950
-
-
950
Pochodne instrumenty zabezpieczające
-
-
-
-
Zobowiązania wobec innych banków
-
-
75 146
75 146
Zobowiązania wobec klientów
-
-
18 315 578
18 315 578
Zobowiązania podporządkowane
-
-
507 693
507 693
Razem
971
78 949
18 898 417
18 978 337
Zmiany w papierach wartościowych wycenianych wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
Poziom 3
Stan na początek okresu 01-01-2023
690 467
Zakup
836 000
Sprzedaż i wykup
-375 291
Suma zysków lub strat
34 732
w wyniku finansowym
-42 870
w pozostałych całkowitych dochodach
77 602
Stan na koniec okresu 31-12-2023
1 185 908
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 188
31-12-2022
Poziom 1
Poziom 2
Poziom 3
Razem
Aktywa finansowe przeznaczone do obrotu
36 475
226 784
-
263 259
dłużne papiery wartościowe
20 643
-
-
20 643
kapitałowe papiery wartościowe
15 787
815
-
16 602
pochodne instrumenty finansowe
45
225 969
-
226 014
Pochodne instrumenty zabezpieczające
-
30 562
-
30 562
Inwestycyjne papiery wartościowe wyceniane
wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
i wynik finansowy
6 310 812
106 624
690 467
7 107 903
dłużne papiery wartościowe
6 292 269
106 624
623 545
7 022 438
kapitałowe papiery wartościowe
18 543
-
66 922
85 465
Należności od innych Banków
-
-
244 385
244 385
Należności od klientów
-
-
11 159 557
11 159 557
Inwestycyjne papiery wartościowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
1 626 239
-
-
1 626 239
Razem
7 973 526
363 970
12 094 409
20 431 905
31-12-2022
Poziom 1
Poziom 2
Poziom 3
Razem
Zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu
1 541
151 436
-
152 977
pochodne instrumenty finansowe
634
151 436
-
152 070
kapitałowe papiery wartościowe
907
-
-
907
Zobowiązania wobec innych banków
-
-
141 143
141 143
Zobowiązania wobec klientów
-
-
18 401 324
18 401 324
Zobowiązania podporządkowane
-
-
335 736
335 736
Razem
1 541
151 436
18 878 203
19 031 180
Zmiany w papierach wartościowych wycenianych wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
Poziom 3
Stan na początek okresu 01-01-2022
1 017 347
Zakup
-
Sprzedaż i wykup
-302 467
Suma zysków lub strat
-24 413
w wyniku finansowym
-18 804
w pozostałych całkowitych dochodach
-5 609
Stan na koniec okresu 31-12-2022
690 467
Przeniesienie instrumentów pomiędzy Poziomem 1 a Poziomem 2 występuje na podstawie dostępności kwotowań z aktywnego rynku według stanu na zakończenie danego okresu sprawozdawczego.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 189
Przeniesienie z Poziomu 2 do Poziomu 3 następuje w sytuacji zamiany w wycenie czynnika obserwowalnego na nieobserwowalny lub zastosowanie do wyceny nowego nieobserwowalnego czynnika ryzyka, która jednocześnie skutkuje istotnym wpływem na wycenę instrumentu.
Przeniesienie z Poziomu 3 do Poziomu 2 następuje w sytuacji zamiany w wycenie czynnika nieobserwowalnego na obserwowalny lub gdy wpływ czynnika nieobserwowalnego na wycenę instrumentu przestaje być istotny.
Przeniesienie między metodami wyceny następują w dacie i według stanu na koniec okresu sprawozdawczego.
W okresie od 01 stycznia do 31 grudnia 2023 roku nie nastąpiły przeniesienia instrumentów pomiędzy poziomami. W przypadku instrumentów zaklasyfikowanych do Poziomu 3 ich wycena nie ma wpływu na rachunek zysków i strat. Wycena do wartości godziwej instrumentów zakwalifikowanych do Poziomu 3 została uwzględniona w pozostałych całkowitych dochodach. W wyniku finansowym zostały uwzględnione odsetki naliczone, odsetki zapłacone, dyskonto lub premia, różnice kursowe oraz rozwiązane rezerwy (dotyczy to kapitałowych papierów wartościowych).
Na dzień 31 grudnia 2023 roku wrażliwość wyceny, instrumentów komunalnych zaklasyfikowanych do Poziomu 3, na zmianę spreadu kredytowego o +/- 1 p. b. (nieobserwowalny parametr modelu) wynosiła 5,5 tys. zł (na dzień 31 grudnia 2022 roku wynosiła 14 tys. zł).
50.Sprawozdawczość dotycząca segmentów
Zgodnie z wymogami MSSF 8, segmenty operacyjne zostały określone na podstawie sprawozdań wewnętrznych dotyczących komponentów jednostki gospodarczej podlegających okresowym przeglądom dokonywanym przez członka kierownictwa odpowiedzialnego za podejmowanie decyzji operacyjnych. MSSF 8 definiuje segment operacyjny jako część działalności jednostki spełniający trzy kryteria:
1. segment prowadzi działalność gospodarczą, w ramach której może osiągać przychody i ponosić koszty,
2. wyniki działalności operacyjnej segmentu są przeglądane regularnie przez osobę podejmującą w jednostce główne decyzje operacyjne,
3. odrębne informacje finansowe dla segmentu są dostępne.
Poniżej przedstawiono zasady sprawozdawczości według segmentów operacyjnych za okresy zakończone dnia 31 grudnia 2023 roku i 31 grudnia 2022 roku w podziale na następujące obszary działalności:
1. pion klienta instytucjonalnego,
2. pion klienta detalicznego,
3. działalność skarbowa i inwestycyjna,
4. działalność maklerska,
5. pozostałe (nieulokowane w segmentach).
W ramach pionu klienta instytucjonalnego prowadzona jest działalność obejmująca transakcje zawierane poprzez Centra Biznesowe, oddziały operacyjne oraz Centralę Banku z klientami korporacyjnymi, małymi i średnimi przedsiębiorstwami oraz klientami strategicznymi. Pion klienta detalicznego uwzględnia osoby fizyczne, mikroprzedsiębiorstwa prowadzące uproszczoną księgowość, wspólnoty mieszkaniowe oraz organizacje pozarządowe nieposiadające kredytu.
W skład obszaru działalności skarbowej i inwestycyjnej wchodzi działalność na rynku międzybankowym i dłużnych papierów wartościowych, instrumentów pochodnych, a także w obszarze inwestycji kapitałowych. Działalność skarbowa i inwestycyjna obejmuje zarządzanie płynnością, ryzykiem walutowym i stóp procentowych Banku oraz rozliczenia z tytułu cen transferowych funduszy z innymi pionami (segmentami) biznesowymi.
W ramach działalności maklerskiej świadczone są usługi dla klientów detalicznych jak również instytucjonalnych.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 190
W obszarze pozostałe (nieulokowane w segmentach) znajdują się pozycje rachunku zysków i strat, które nie zostały przypisane do żadnego z wymienionych w ppkt 1-4 obszarów działalności, w szczególności przychody i koszty związane z klientami niesklasyfikowanymi.
Dane finansowe spółek BOŚ Leasing - EKO Profit S.A. oraz MS Wind Sp. z o.o. są klasyfikowane do pionu klienta instytucjonalnego.
W związku z usługowym charakterem działalności skarbowej i inwestycyjnej względem pionu klienta instytucjonalnego oraz pionu klienta detalicznego, dla celów prezentacyjnych dokonuje się alokacji wyniku odsetkowego oraz o podobnym charakterze obszaru działalności skarbowej i inwestycyjnej na piony biznesowe. Alokacja odbywa się na podstawie kluczy opartych na skali działalności kredytowej i depozytowej. Poczynając od IV kwartału 2022 roku zmianie uległ klucz alokacji wyniku działalności skarbowej i inwestycyjnej z tytułu rozliczeń transferowych na piony biznesowe z „saldo aktywów linii biznesowych” na „saldo aktywów i pasywów linii biznesowych”.
Wyniki działalności segmentów operacyjnych za analogiczny okres poprzedniego roku zostały doprowadzone do porównywalności.
Produktami obszaru działalności skarbowej i inwestycyjnej są instrumenty finansowe, bieżące i terminowe lokaty i depozyty międzybankowe oraz klientów ALM, kredyty od innych banków oraz kredyty udzielone bankom, dłużne i kapitałowe papiery wartościowe oraz instrumenty pochodne.
Natomiast obszar działalności maklerskiej obejmuje głównie nabywanie i zbywanie papierów wartościowych na cudzy lub własny rachunek, prowadzenie rachunków papierów wartościowych, zarządzanie cudzym pakietem papierów wartościowych na zlecenie oraz oferowanie papierów wartościowych w obrocie pierwotnym lub w pierwszej ofercie publicznej.
Aktywa i pasywa obszarów określonych w ppkt 1-2 powyżej zostały wyodrębnione w oparciu o bazę kredytową i depozytową Banku.
Wynik odsetkowy uwzględnia rozliczenia transferowe pomiędzy pionem klienta instytucjonalnego oraz pionem klienta detalicznego a obszarem działalności skarbowej i inwestycyjnej. Wycena transferowa funduszy jest oparta na stawkach referencyjnych oraz dodatkowych stawkach finansowania, z uwzględnieniem m.in. waluty, stabilności środków i terminu, które są odnoszone do krzywej rentowności. Wycenie stawkami transferowymi podlegają wszystkie istotne pozycje aktywów i pasywów odsetkowych, jak również pozycje pozabilansowe, generujące zapotrzebowanie na płynność. Wycena przeprowadzana jest w cyklu miesięcznym i bazuje na średniej (ze stanów dziennych) poszczególnych transakcji odsetkowych przypisanych do danego pionu odrębnie dla każdej waluty.
Wynik na działalności operacyjnej pionu klienta instytucjonalnego oraz pionu klienta detalicznego jest wynikiem z działalności finansowej tych pionów, pomniejszonym o wartość kosztów administracyjnych przypisanych bezpośrednio do transakcji lub jednostek danego pionu, jak również kosztów alokowanych oraz odpisów z tytułu utraty wartości, z uwzględnieniem rozliczeń wzajemnych z tytułu obsługi klientów pionu klienta instytucjonalnego przez oddziały operacyjne Banku (ukierunkowane na obsługę klientów pionu detalicznego).
Na wynik z działalności finansowej ww. pionów składają się m.in.
1. Wynik z tytułu odsetek , tj. suma różnicy pomiędzy przychodami odsetkowymi od kredytów i obligacji komunalnych klientów, a kosztami za otrzymane fundusze od ALM (działalność skarbowa i inwestycyjna) oraz przychodów z transferu funduszy do ALM pomniejszonych o koszty odsetkowe zapłacone klientom Banku.
2. Wynik z tytułu prowizji, tj. różnica przychodów z opłat i prowizji oraz kosztów przypisanych do danej transakcji oraz alokowanych do obszaru działalności. Wynik uwzględnia przychody i koszty rozliczane jednorazowo oraz rozliczane w czasie metodą liniową, natomiast przychody i koszty rozliczane przy transakcji według efektywnej stopy procentowej odnoszone są do wyniku z tytułu odsetek.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 191
3. Wynik z pozycji wymiany, tj. dochody z negocjowanych transakcji wymiany walut (terminowych i SPOT) oraz dochody z wymiany walut według tabeli kursowej Banku. Pozycja uwzględnia wynik z transakcji instrumentami pochodnymi.
4. Wynik pozostałych przychodów i kosztów operacyjnych.
5. Wynik ryzyka prawnego kredytów hipotecznych w walutach obcych, dotyczący zawiązanych / rozwiązanych rezerw z tytułu toczących się oraz przyszłych spraw sądowych jak również programu ugód z klientami związanych z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w sprawie C-260/18.
6. Wynik odpisów z tytułu utraty wartości oraz wycena należności według wartości godziwej przez rachunek zysków i strat, tj. wynik z tytułu zmiany wartości odpisów z tytułu utraty wartości kredytów oraz obligacji komunalnych i korporacyjnych oraz wynik na kredytach oraz obligacjach komunalnych i korporacyjnych wycenianych według wartości godziwej przypisanych do danego obszaru działalności. Wynik uwzględnia zmiany z tytułu wahań kursowych portfela kredytów walutowych objętych utratą wartości.
Wynik finansowy obszaru działalności skarbowej i inwestycyjnej stanowi sumę wyników z obszaru działalności skarbowej oraz obszaru inwestycji kapitałowych Banku, na które składają się m.in:
1. Wynik odsetkowy – wyliczany jako suma wyniku odsetkowego z tytułu transakcji z klientami zewnętrznymi oraz wyniku rozliczeń z tytułu cen transferowych funduszy z innymi segmentami. Przychody i koszty odsetkowe zewnętrzne dotyczą transakcji na rynku międzybankowym (lokaty i kredyty), jak również nabywanych oraz emitowanych dłużnych papierów wartościowych. Wynik rozliczeń z tytułu cen transferowych funduszy jest różnicą pomiędzy przychodami z tytułu finansowania aktywów innych segmentów, a kosztami transferowymi za środki depozytowe otrzymane od innych segmentów.
2. Wynik z pozycji wymiany , uwzględnia wynik z handlowych transakcji wymiany walut, rewaluację pozycji zabezpieczających rezerwy na kredyty walutowe oraz zmiany wyceny pozycji zabezpieczających aktywne walutowe transakcji terminowe. Pozycja uwzględnia wynik z pozycji wymiany nie przypisany innym segmentom.
3. Wynik na rachunkowości zabezpieczeń, uwzględnia wynik z transakcji zabezpieczających przepływy pieniężne oraz wartość godziwą.
4. Wynik na instrumentach finansowych wycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat, wynik z działalności ewidencjonowanej w Księdze Handlowej oraz z operacji instrumentami finansowymi, w tym typu FX SWAP.
5. Wynik na inwestycyjnych papierach wartościowych - wynik dotyczy akcji, udziałów i dłużnych papierów wartościowych oraz wyceny instrumentów finansowych.
6. Przychody z tytułu dywidend.
7. Różnica wartości odpisów z tytułu utraty wartości, wynik dotyczy akcji i udziałów oraz zaangażowań wobec instytucji finansowych przypisanych do obszaru działalności skarbowej i inwestycyjnej.
Poniżej przedstawiono skonsolidowane wyniki finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A. za okresy zakończone dnia 31 grudnia 2023 roku oraz 31 grudnia 2022 roku przypadające na przyjęte segmenty.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 192
Lp.
Sprawozdanie przedstawiające składniki rachunku zysków
i strat za okres 12 miesięcy zakończony
31 grudnia 2023
PION INSTYTUCJONALNY
PION DETALICZNY
DZIAŁALNOŚĆ SKARBOWA
I INWESTYCYJNA
DZIAŁALNOŚĆ MAKLERSKA
POZOSTAŁE (NIEULOKOWANE
W SEGMENTACH)
GRUPA BOŚ
I.
Wynik z tytułu odsetek
298 523
207 130
201 893
105 316
- 1 881
810 981
1.
Przychody z tytułu odsetek
i o podobnym charakterze, w tym:
1 296 813
853 436
- 537 938
136 546
47
1 748 904
sprzedaż klientom zewnętrznym
749 176
213 165
626 614
9 745
-
1 598 700
sprzedaż innym segmentom
547 637
640 271
- 1 164 552
126 801
47
150 204
2.
Koszty z tytułu odsetek
i o podobnym charakterze, w tym:
- 998 290
- 646 306
739 831
- 31 230
- 1 928
- 937 923
sprzedaż klientom zewnętrznym
- 236 961
- 454 114
- 69 409
- 27 203
- 32
- 787 719
sprzedaż innym segmentom
- 761 329
- 192 192
809 240
- 4 027
- 1 896
- 150 204
II.
Wynik z tytułu opłat i prowizji
62 763
11 246
-
58 130
- 614
131 525
III.
Przychody z tytułu dywidend
-
-
8 118
266
-
8 384
IV.
Wynik na instrumentach finansowych wycenianych wg wartości godziwej przez wynik finansowy
5 227
- 164
5 127
51 569
-
61 759
V.
Wynik na rachunkowości zabezpieczeń
-
-
- 2 028
-
-
- 2 028
VI.
Wynik na inwestycyjnych papierach wartościowych
-
-
-
-
-
-
VII.
Wynik z pozycji wymiany
13 900
3 525
- 7 121
- 419
3
9 888
VIII.
Wynik z tytułu zaprzestania ujmowania instrumentów finansowych
1 038
-
-
-
-
1 038
IX.
Wynik na działalności bankowej
381 451
221 737
205 989
214 862
- 2 492
1 021 547
X.
Wynik pozostałych przychodów
i kosztów operacyjnych
4 824
- 8 985
-
- 5 430
- 1 873
- 11 464
XI.
Wynik ryzyka prawnego kredytów hipotecznych w walutach obcych
-
- 284 411
-
-
- 284 411
XII.
Wynik odpisów z tytułu utraty wartości
- 53 837
9 360
- 5 997
-
-
- 50 474
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 193
XIII.
Wynik na działalności finansowej
332 438
- 62 299
199 992
209 432
- 4 365
675 198
1.
Koszty bezpośrednie
- 37 247
- 27 360
- 2 845
- 103 264
- 1 390
- 172 106
Wynik po kosztach bezpośrednich
295 191
- 89 659
197 147
106 168
- 5 755
503 092
2.
Koszty pośrednie i usługi wzajemne
- 114 733
- 97 771
- 18 930
-
-
- 231 434
Wynik po kosztach bezpośrednich
i pośrednich
180 458
- 187 430
178 217
106 168
- 5 755
271 658
3.
Amortyzacja
- 30 272
- 27 850
- 2 822
- 11 235
- 1 705
- 73 884
4.
Pozostałe koszty (podatki, BFG, KNF)
- 17 617
- 15 193
- 1 125
- 5 272
- 1 535
- 40 742
XIV.
WYNIK FINANSOWY BRUTTO
132 569
- 230 473
174 270
89 661
- 8 995
157 032
XV.
Alokowany wynik ALM
68 699
144 030
- 212 729
-
-
-
XVI.
Wynik finansowy brutto po alokacji wyniku ALM
201 268
- 86 443
- 38 459
89 661
- 8 995
157 032
XVII.
Obciążenia podatkowe
- 78 658
XVIII.
WYNIK FINANSOWY NETTO
78 374
XIX.
Aktywa segmentu
8 641 990
2 141 052
10 573 543
442 679
233 187
22 032 451
w tym należności od banków i klientów
8 585 511
2 141 052
196 977
2 462
4 215
10 930 217
Zobowiązania segmentu
6 549 595
9 485 310
3 172 983
2 099 634
724 929
22 032 451
w tym zobowiązania wobec banków
i klientów
6 527 260
9 485 310
558 475
1 854 199
215 099
18 640 343
Nakłady na aktywa trwałe
i wartości niematerialne
23 231
20 187
3 087
10 537
-
57 042
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 194
Lp.
Sprawozdanie przedstawiające składniki rachunku zysków
i strat za okres 12 miesięcy zakończony
31 grudnia 2022
PION INSTYTUCJONALNY
PION DETALICZNY
DZIAŁALNOŚĆ SKARBOWA
I INWESTYCYJNA
DZIAŁALNOŚĆ MAKLERSKA
POZOSTAŁE (NIEULOKOWANE
W SEGMENTACH)
GRUPA BOŚ
I.
Wynik z tytułu odsetek
288 473
201 714
188 708
81 197
- 1 752
758 340
1.
Przychody z tytułu odsetek
i o podobnym charakterze, w tym:
1 054 157
577 792
- 415 301
97 061
9
1 313 718
sprzedaż klientom zewnętrznym
646 276
125 775
427 768
6 059
-
1 205 878
sprzedaż innym segmentom
407 881
452 017
- 843 069
91 002
9
107 840
2.
Koszty z tytułu odsetek
i o podobnym charakterze, w tym:
- 765 684
- 376 078
604 009
- 15 864
- 1 761
- 555 378
sprzedaż klientom zewnętrznym
- 156 688
- 233 284
- 46 347
- 11 186
- 33
- 447 538
sprzedaż innym segmentom
- 608 996
- 142 794
650 356
- 4 678
- 1 728
- 107 840
II.
Wynik z tytułu opłat i prowizji
61 304
10 175
-
56 621
- 532
127 568
III.
Przychody z tytułu dywidend
181
-
6 743
264
-
7 188
IV.
Wynik na instrumentach finansowych wycenianych wg wartości godziwej przez wynik finansowy
- 17
- 31
- 1 744
24 670
-
22 878
V.
Wynik na rachunkowości zabezpieczeń
-
-
119
-
-
119
VI.
Wynik na inwestycyjnych papierach wartościowych
-
-
-
-
-
-
VII.
Wynik z pozycji wymiany
16 634
3 710
16 510
39
- 3
36 890
VIII.
Wynik z tytułu zaprzestania ujmowania instrumentów finansowych
2 079
- 9
-
-
-
2 070
IX.
Wynik na działalności bankowej
368 654
215 559
210 336
162 791
- 2 287
955 053
X.
Wynik pozostałych przychodów
i kosztów operacyjnych
4 157
390
-
- 21 343
2 247
- 14 549
XI.
Wynik ryzyka prawnego kredytów hipotecznych w walutach obcych
-
- 144 306
-
-
-
- 144 306
XII.
Wynik odpisów z tytułu utraty wartości
- 174 310
66 137
2 164
-
14
- 105 995
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 195
XIII.
Wynik na działalności finansowej
198 501
137 780
212 500
141 448
- 26
690 203
1.
Koszty bezpośrednie
- 41 367
- 24 159
- 2 522
- 83 912
- 1 330
- 153 290
Wynik po kosztach bezpośrednich
157 134
113 621
209 978
57 536
- 1 356
536 913
2.
Koszty pośrednie i usługi wzajemne
- 91 905
- 90 163
- 17 013
-
-
- 199 081
Wynik po kosztach bezpośrednich
i pośrednich
65 229
23 458
192 965
57 536
- 1 356
337 832
3.
Amortyzacja
- 24 867
- 24 408
- 2 297
- 9 456
- 1 705
- 62 733
4.
Pozostałe koszty (podatki, BFG, KNF)
- 41 558
- 32 122
- 797
- 6 211
- 276
- 80 964
XIV.
WYNIK FINANSOWY BRUTTO
- 1 196
- 33 072
189 871
41 869
- 3 337
194 135
XV.
Alokowany wynik ALM
48 145
142 163
- 190 308
-
-
-
XVI.
Wynik finansowy brutto po alokacji wyniku ALM
46 949
109 091
- 437
41 869
- 3 337
194 135
XVII.
Obciążenia podatkowe
- 65 891
XVIII.
WYNIK FINANSOWY NETTO
128 244
XIX.
Aktywa segmentu
8 587 826
2 589 306
10 274 185
311 039
243 825
22 006 181
w tym należności od banków i klientów
8 493 701
2 589 306
277 136
4 855
3 660
11 368 658
Zobowiązania segmentu
6 683 430
9 138 745
3 200 448
2 410 813
572 745
22 006 181
w tym zobowiązania wobec banków
i klientów
6 654 185
9 138 745
779 009
2 265 303
124 710
18 961 952
Nakłady na aktywa trwałe
i wartości niematerialne
31 318
27 649
3 661
12 159
-
74 787
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 196
51.Transakcje z podmiotami powiązanymi
Na dzień 31 grudnia 2023 roku Bank Ochrony Środowiska S.A. pełnił rolę dominującą wobec Domu Maklerskiego BOŚ S.A., BOŚ Leasing - EKO Profit S.A., a także MS Wind Sp. z o.o.
Jednostką dominującą wobec BOŚ S.A. był Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.
Za podmioty powiązane uznaje się również kluczowy personel kierowniczy.
Opis transakcji z głównym akcjonariuszem Banku, tj. NFOŚiGW
Na dzień 31 grudnia 2023 roku w ramach programu Prosument, dotyczącego finansowania zakupu i montażu instalacji odnawialnych źródeł energii, NFOŚiGW powierzył środki na kredyty preferencyjne w wysokości 3 390 tys. zł, podczas gdy na dzień 31 grudnia 2022 roku kwota ta wynosiła 7 169 tys. zł.
NFOŚiGW jest podmiotem powiązanym ze Skarbem Państwa. Bank zawiera transakcje z jednostkami powiązanymi ze Skarbem Państwa – głównie z jednostkami sektora finansów publicznych.
Opis transakcji z jednostkami powiązanymi:
Tryb podejmowania decyzji kredytowych wobec spółek zależnych jest opisany w „Regulaminie udzielania przez Bank Ochrony Środowiska S.A. kredytów, pożyczek pieniężnych, gwarancji bankowych, poręczeń oraz innych zobowiązań pozabilansowych jednostkom zależnym i stowarzyszonym z Bankiem, akcjonariuszom Banku, podmiotom powiązanym kapitałowo lub organizacyjnie z akcjonariuszami, pracownikom Banku, osobom zatrudnionym w podmiocie dominującym, członkom Zarządu i członkom Rady Nadzorczej podmiotu dominującego, oraz na ich zlecenie”.
Bank świadczy na rzecz osób zajmujących stanowiska kierownicze w Banku, Członków Rady Nadzorczej Banku oraz bliskich członków rodzin tych osób standardowe usługi finansowe obejmujące, między innymi, prowadzenie rachunków bankowych, przyjmowanie depozytów, udzielanie kredytów i inne usługi finansowe.
Przy udzielaniu kredytów, pożyczek pieniężnych, gwarancji i poręczeń członkom organów Banku, osobom zajmującym stanowiska kierownicze w Banku oraz podmiotom powiązanym kapitałowo lub organizacyjnie z wymienionymi, Bank nie stosuje korzystniejszych warunków, a w szczególności korzystniejszych stóp oprocentowania, niż stosowane przez Bank dla danego rodzaju umowy przy prowadzeniu rachunków bankowych oraz przy udzielaniu kredytów, pożyczek pieniężnych, gwarancji bankowych i poręczeń.
Dom Maklerski BOŚ S.A.
Oddziały Banku prowadzą rachunki bieżące Domu Maklerskiego BOŚ S.A. Transakcje wykonywane na rachunkach bieżących to przede wszystkim wpłaty i wypłaty realizowane przez klientów Spółki. Rachunki Bankowe Domu Maklerskiego BOŚ S.A., na których przechowywane są środki zarówno klientów jak i własne, oprocentowane są w oparciu o stawkę WIBID.
Bank w 2023 roku kontynuował zawartą z Domem Maklerskim BOŚ S.A. umowę o kredyt obrotowy odnawialny.
Wyżej wymienione transakcje mają charakter czasowy, zawarte zostały z uwagi na wewnętrzne potrzeby Banku, na zasadach rynkowych.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 197
BOŚ Leasing - EKO Profit S.A.
Bank prowadzi rachunki bieżące i rachunki lokat terminowych BOŚ Leasing - EKO Profit S.A.
W 2023 roku Bank posiadał zawarte ze spółką umowy wynajmu:
1. w Warszawie - umowę podnajmu powierzchni biurowej od Banku, w budynku przy ul. Jana Pawła II 12 - umowa zawarta w dniu 31 października 2019 roku, w 2021 roku przedłużona Aneksem nr 2 z dnia 01 marca 2021 roku na okres do dnia 29 lutego 2024 roku,
2. w Toruniu
a. umowa najmu z dn. 20 maja 2022 roku zawarta w Toruniu na okres od 01 czerwca 2022 roku do 01 czerwca 2025 roku,
b. umowa podnajmu z dnia 07 listopada 2022 roku części powierzchni biurowej z umowy a), zawarta pomiędzy BOŚ Leasing-EKO Profit S.A. a BOŚ S.A. Umowa zawarta na czas nieokreślony,
c. umowa podnajmu z dnia 07 listopada 2022 roku powierzchni biurowej w 15 Centrach Biznesowych BOŚ S.A., zawarta pomiędzy BOŚ S.A. a BOŚ Leasing-EKO Profit S.A. Umowa zawarta na czas nieokreślony.
Opłaty za czynsz w umowach b) i c) kompensują się.
3. w Katowicach – umowa najmu z dnia 09 czerwca 2022 roku zawarta w Katowicach na okres od 09 czerwca 2022 roku do dnia 30 czerwca 2027 roku.
BOŚ Leasing – EKO Profit S.A. w 2023 roku nie zawierał z Bankiem umów wykupu wierzytelności leasingowych z regresem. W roku 2023 podpisana została jedna umowa wykupu wierzytelności leasingowych bez regresu.
Wyżej wymienione transakcje i umowy najmu zawarte zostały z uwagi na wewnętrzne potrzeby Banku, na zasadach rynkowych.
MS Wind Sp. z o. o.
Bank prowadzi rachunki bieżące i rachunki lokat terminowych MS Wind Sp. z o.o. Bank kontynuował w 2023 roku zawarte z MS Wind Sp. z o.o. umowy kredytowe z przeznaczeniem na finansowanie realizacji inwestycji oraz zawarł transakcję IRS.
Wyżej wymienione transakcje mają charakter czasowy, zawarte zostały z uwagi na wewnętrzne potrzeby Banku, na zasadach rynkowych .
Informacje dotyczące kredytów i depozytów Członków Zarządu i Rady Nadzorczej Grupy BOŚ
W ramach działalności operacyjnej przeprowadzone transakcje z członkami organu zarządzającego i kluczowym personelem kierowniczym obejmują przede wszystkim kredyty i depozyty. Salda poszczególnych pozycji bilansu na dzień 31 grudnia 2023 roku i 31 grudnia 2022 roku oraz koszty i przychody za okres 12 miesięcy zakończony dnia 31 grudnia 2023 roku oraz 31 grudnia 2022 roku zaprezentowano poniżej:
Kluczowy personel kierowniczy
Wyszczególnienie
31-12-2023
31-12-2022
Stan kredytów
7
246
Udzielone zobowiązania z tytułu linii kredytowej
8
Stan depozytów
244
959
Razem
259
1 205
Wyszczególnienie
31-12-2023
31-12-2022
Koszty odsetek od depozytów
5
3
Przychody z odsetek od kredytów
-
3
Kluczowy personel kierowniczy korzysta z kredytów i depozytów na warunkach ogólnych oferty publicznej Banku.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 198
Wynagrodzenie kluczowego personelu kierowniczego BOŚ S.A.
Wynagrodzenie
Z tytułu pełnienia funkcji we władzach jednostek podporządkowanych
Rada Nadzorcza Banku
wypłacone za 2023 rok
wypłacone za 2022 rok
wypłacone za 2023 rok
wypłacone za 2022 rok
Wojciech Krawczyk 1
84
-
-
-
Marian Niemirski 1
84
-
-
-
Waldemar Trelka 1
84
-
-
-
Paweł Trętowski 2
1
-
-
-
Andrzej Matysiak 8
184
154
-
-
Paweł Sałek 3
133
156
-
-
Piotr Bielarczyk 9
163
72
-
-
Tadeusz Wyrzykowski 9
168
72
-
-
Aleksandra Świderska 9
163
72
-
-
Iwona Marciniak 4
90
83
-
-
Piotr Sadownik 9
233
80
-
-
Zbigniew Dynak 5
-
72
-
-
Emil Ślązak 6
-
187
-
-
Janina Goss 7
-
136
-
-
Ireneusz Purgacz 5
-
82
-
-
Piotr Wróbel 5
-
73
-
-
Marcin Jastrzębski 5
-
73
-
-
Leszek Banaszak 5
-
72
-
-
Robert Czarnecki 5
-
73
-
-
Razem 10
1 387
1 457
-
-
1 w składzie Rady Nadzorczej do 23 czerwca 2023 roku
2 w składzie Rady Nadzorczej od 23 czerwca 2023 i od 23 czerwca 2023 delegowany do Zarządu
3 w składzie Rady Nadzorczej Rady Nadzorczej do 25 października 2023 roku (złożył rezygnację)
4 w składzie Rady Nadzorczej od 30 czerwca 2022 roku, od 24 czerwca 2023 roku delegowana do Zarządu, z dniem 29 czerwca 2023 roku złożyła rezygnację w związku z powołaniem na Wiceprezesa Zarządu
5 w składzie Rady Nadzorczej do 30 czerwca 2022 roku
6 w składzie Rady Nadzorczej do 23 listopada 2022 roku, do 8 lutego 2023 roku oddelegowany do Zarządu; 08 lutego 2023 roku złożył rezygnację z pełnienia funkcji w Radzie Nadzorczej
7 w składzie Rady Nadzorczej do 10 grudnia 2022 roku (złożyła rezygnację)
8 w składzie Rady Nadzorczej od 23 czerwca 2021 roku
9 w składzie Rady Nadzorczej od 30 czerwca 2022 roku
10 wszystkie płatności stanowiły krótkoterminowe świadczenia pracownicze.
Łączna kwota wynagrodzeń Rady Nadzorczej wypłaconych w 2023 roku zawiera: wynagrodzenie Członków Rady Nadzorczej, zwrot nadpłaconych składek ZUS i składek PPK zapłaconych przez BOŚ S.A.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 199
Wynagrodzenie
Z tytułu pełnienia funkcji we władzach jednostek podporządkowanych
Zarząd Banku
wypłacone za 2023 rok
wypłacone za 2022 rok
wypłacone za 2023 rok
wypłacone za 2022 rok
Paweł Trętowski 1
331
-
-
-
Iwona Marciniak 2
268
-
-
-
Wojciech Hann 3
359
716
-
-
Marzena Koczut 4
105
296
-
-
Bogusław Białowąs 5
83
91
-
-
Arkadiusz Garbarczyk
963
800
-
-
Emil Ślązak 6
475
68
-
-
Jerzy Zań 7
769
617
-
-
Robert Kasprzak 8
348
605
-
-
Sebastian Bodzenta 9
249
-
-
-
Razem
3 950
3 193
-
-
w tym:
- krótkoterminowe świadczenia pracownicze
2 376
3 193
-
-
- długoterminowe świadczenia pracownicze
-
-
-
-
- świadczenia po okresie zatrudnienia
826
91
-
-
- świadczenia z tytułu rozwiązania stosunku pracy
129
-
-
-
- płatności w formie akcji własnych (fantomowe)
619
-
-
-
1 w składzie Zarządu Banku od 23 czerwca do 23 września 2023 roku; od 25 września do 25 grudnia 2023 roku; od 28 grudnia 2023 roku
2 w składzie Zarządu Banku od 24 czerwca 2023 roku oddelegowana do Zarządu; od 29 czerwca 2023 roku powołana do składu Zarządu
3 w składzie Zarządu Banku do 23 listopada 2022 roku
4 w składzie Zarządu Banku do 23 maja 2022 roku
5 w składzie Zarządu Banku do 17 czerwca 2020 roku
6 w składzie Rady Nadzorczej od 23 listopada 2022 roku do 8 lutego 2023 roku oddelegowany do Zarządu; 08 lutego 2023 roku złożył rezygnację z pełnienia funkcji w Radzie Nadzorczej
7 w składzie Zarządu Banku do 30 kwietnia 2023 roku
8 w składzie Zarządu Banku od 15 lutego 2021 roku
9 w składzie Zarządu Banku od 10 lipca 2023 roku
Łączna kwota wynagrodzeń członków Zarządu Banku wypłaconych w 2023 roku zawiera: wynagrodzenia wynikające z zawartych umów o świadczenie usług zarządzania, świadczenia po okresie zatrudnienia, składek na PPK zapłaconych przez BOŚ S.A.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 200
52.Zbycie i likwidacja oraz połączenie spółek
W 2023 i 2022 roku Grupa BOŚ nie dokonywała zbycia, likwidacji ani połączeń spółek zależnych.
53.Wypłacone dywidendy (łącznie lub w przeliczeniu na jedną akcję), z podziałem na akcje zwykłe i pozostałe akcje
W 2023 i 2022 roku nie była wypłacona ani zadeklarowana dywidenda.
54. Reforma wskaźników referencyjnych
W związku z zaprzestaniem z dniem 30 czerwca 2023 roku opracowywania przez Financial Conduct Authority wskaźnika LIBOR dla waluty USD, Bank podjął decyzję o zastosowaniu w umowach kredytów zawieranych w walucie USD wskaźnika CME Term SOFR. Wskaźnik CME Term SOFR został wdrożony do oferty kredytowej Banku dla klientów z segmentu MSP/KORPO.
CME Term SOFR to terminowy wskaźnik referencyjny stopy procentowej dla dolara amerykańskiego. Administratorem wskaźnika jest CME Group Benchmark Administration Limited (Strona internetowa administratora wskaźnika: www.cmegroup.com). Wskaźnik CME Term SOFR został zatwierdzony 29 lipca 2021 roku przez ARRC (Alternative Reference Rates Committee) jako zamiennik za LIBOR USD. Administratorem tego wskaźnika w rozumieniu Rozporządzenia BMR jest podmiot z państwa trzeciego (tj. podmiot z siedzibą w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej). Stosowanie tego wskaźnika jest możliwe na mocy przepisów przejściowych, tj. art. 51 ust. 5 Rozporządzenia BMR - Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1011 z dnia 08 czerwca 2016 roku w sprawie indeksów stosowanych jako wskaźniki referencyjne w instrumentach finansowych i umowach finansowych lub do pomiaru wyników funduszy inwestycyjnych i zmieniające dyrektywy 2008/48/WE i 2014/17/UE oraz rozporządzenie (UE) nr 596/2014 z późniejszymi zmianami.
Dotychczas funkcjonujące w Banku umowy kredytów udzielonych w USD oprocentowane są o LIBOR syntetyczny USD. Wskaźnik „syntetyczny” to od strony prawnej ten sam wskaźnik co dotychczasowy wskaźnik LIBOR. Jest on obliczany według nowej metodologii, ale dalej jest wskaźnikiem LIBOR. Wskaźnik LIBOR USD syntetyczny jest ustalany w oparciu o wskaźnik CME Term SOFR powiększony o odpowiedni spread korygujący ISDA. Wskaźnik syntetyczny będzie publikowany do 30 września 2024 roku. W Banku trwa proces tranzycji istniejących umów kredytów opartych o wskaźnik LIBOR USD na odpowiedni wskaźnik CME Term SOFR.
Ponadto członkowie Projektu BMR nadal biorą czynny udział w pracach Narodowej Grupy Roboczej ds. reformy wskaźników referencyjnych (NGR) w powołanej w lipcu 2022 roku. W skład Grupy NGR (oprócz szerokiej reprezentacji instytucji finansowych) wchodzą również przedstawiciele UKNF, MF, NBP, BFG, ZBP oraz GPW Benchmark.
Celem prac NGR jest przygotowanie procesu skutecznego wdrożenia wskaźnika referencyjnego RFR (Risk-Free Rate) na polskim rynku finansowym oraz zastąpienia nim stosowanego obecnie wskaźnika referencyjnego WIBOR.
We wrześniu 2022 roku Komitet Sterujący Narodowej Grupy Roboczej (KS NGR) wybrał WIRON jako wskaźnik, który ma za zadanie zastąpić WIBOR.
Realizacja prac projektowych w Banku została zaplanowana i przebiega zgodnie z Mapą Drogową NGR oraz zatwierdzonymi przez KS NGR Rekomendacjami zarówno dla nowych umów jak i dla obecnego portfela w zakresie wdrażania wskaźnika WIRON.
Bank na bieżąco monitoruje sytuację rynkową związaną z reformą wskaźników referencyjnych oraz analizuje jej skutki dla Banku.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 201
Na obecnym etapie Projektu, w Banku trwają prace związane m.in. dostosowaniem infrastruktury IT do obsługi nowych wskaźników referencyjnych, a także z przygotowaniem regulacji wewnętrznych i dokumentacji umownej dla klientów Banku.
Wyszczególnienie
31-12-2023
31-12-2022
Aktywa oparte o stawkę WIBOR
Kredyty hipoteczne
1 224 861
1 328 089
Kredyty konsumenckie
268 797
259 518
Pozostałe kredyty
6 814 291
6 722 497
Dłużne papiery wartościowe
2 533 882
1 984 273
Pasywa oparte o stawkę WIBOR
Emisja dłużnych papierów wartościowych
447 032
345 035
Depozyty
238 317
1 412 446
Pasywa oparte o stawkę WIBID
Depozyty
3 068 177
2 441 566
Instrumenty pochodne (nominał)
IRS
2 223 220
2 500 712
Aktywa oparte o stawkę LIBOR
Kredyty hipoteczne
16 742
27 907
Pozostałe kredyty
121 247
167 310
Ryzyko Stopy Procentowej
Ryzyko stopy procentowej może się zmaterializować głównie wskutek niedopasowania terminów przeszacowania wskaźnika zastępującego względem wskaźnika kontraktowego oraz wskutek niedopasowania dat konwersji wskaźnika dla różnych umów i kontraktów np. kredytów vs kontrakty IRS. Ponadto istnieje ryzyko, iż międzybankowy rynek transakcji pochodnych zabezpieczających ryzyko stopy procentowej nie będzie pozwalał na zabezpieczanie ryzyka bazowego wbudowanego w transakcje bilansowe (kredytowe). Bank monitoruje skalę wrażliwości ekspozycji na powyższe ryzyko i podejmuje stosowne działania zgodne z zasadami zarządzania ryzykiem stopy procentowej.
Zidentyfikowane powyżej ryzyka nie mają wpływu na strategię zarządzania ryzykiem stopy procentowej.
Ryzyko prawne
W zakresie ryzyk prawnych (w tym sądowych) należy zwrócić uwagę na traktowanie kredytów oparty o wskaźnik BMR w sytuacji zaniechania publikacji konkretnego wskaźnika. Należy wyróżnić dwie sytuacje, w której dany wskaźnik przestanie być publikowany oraz, w której zamiennik dla wskaźnika zostanie wskazany w prawie powszechnie obowiązującym (analogicznie jak dla LIBOR CHF):
1. W pierwszej sytuacji ryzyko prawne (a w konsekwencji również ryzyko postępowań sądowych) dotyczy sposobu wyznaczenia oprocentowania kredytu, czyli wysokości odsetek dla Klienta. W przypadku, gdy umowa zawarta z Klientem zawiera sposób wskazania wskaźnika alternatywnego, ryzyko wiąże się z brakiem akceptacji Klienta
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 202
dla wskaźnika przyjętego przez Bank (rozbieżność pomiędzy wskaźnikiem alternatywnym przyjętym przez Bank a interpretacją przez Klienta postanowień umownych). W przypadku gdy umowa nie zawiera takiego wskazania, powstaje wątpliwość co do sposobu wyznaczenia oprocentowanie kredytu.
2. W drugiej sytuacji ryzyko prawne wydaje się być znacząco mniejsze, z uwagi na fakt, że „nowy” wskaźnik BMR stanie się niejako elementem umowy z mocy samego prawa co znacząco zmniejsza ryzyko ewentualnych roszczeń Klientów.
Rachunkowość zabezpieczeń
Bank wykorzystuje rachunkowość zabezpieczeń do zabezpieczenia wartości godziwej obligacji o stałym oprocentowaniu instrumentami typu Interest Rate Swap opartymi o stawkę WIBOR (szczegóły opisane są w nocie 44 Rachunkowość zabezpieczeń). Wskutek reformy wskaźników BMR zmianie ulegnie stawka referencyjna dla instrumentu zabezpieczającego.
55.Zdarzenia po dniu bilansowym
Zarząd BOŚ S.A. zwołał Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie na dzień 11 marca 2024 roku z porządkiem obrad obejmującym zmiany w składzie Rady Nadzorczej.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2023 r. w tys. zł.
S t r o n a | 203
Podpisy członków Zarządu BOŚ S.A.
Data
Imię i nazwisko
Stanowisko/funkcja
Podpis
07.03.2024 r.
Paweł Trętowski
Członek Rady Nadzorczej delegowany do czasowego pełnienia obowiązków Wiceprezesa Zarządu kierującego pracami Zarządu
Podpisano kwalifikowanym
podpisem elektronicznym
07.03.2024 r.
Arkadiusz Garbarczyk
Wiceprezes - pierwszy zastępca Prezesa Zarządu
Podpisano kwalifikowanym
podpisem elektronicznym
07.03.2024 r.
Sebastian Bodzenta
Wiceprezes Zarządu
Podpisano kwalifikowanym
podpisem elektronicznym
07.03.2024 r.
Iwona Marciniak
Wiceprezes Zarządu
Podpisano kwalifikowanym
podpisem elektronicznym
Podpis osoby, której powierzono prowadzenie ksiąg rachunkowych:
07.03.2024 r.
Andrzej Kowalczyk
Dyrektor Departamentu Rachunkowości
Podpisano kwalifikowanym
podpisem elektronicznym