2.1Podstawa sporządzenia

Niniejsze skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy zostało sporządzone w oparciu o Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej oraz związane z nimi interpretacje ogłoszone w formie rozporządzeń Komisji Europejskiej, w kształcie zatwierdzonym przez Unię Europejską („MSSF UE”).

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe sporządzone zostało zgodnie z zasadą kosztu historycznego za wyjątkiem pochodnych instrumentów finansowych wycenianych w wartości godziwej.

Koszt historyczny ustalany jest co do zasady na bazie wartości godziwej dokonanej zapłaty za dobra lub usługi.

Za wartość godziwą uznaje się cenę, którą można uzyskać przy sprzedaży składnika aktywów lub zapłaconą w celu przeniesienia zobowiązania w zwyczajowej transakcji na głównym (lub najkorzystniejszym) rynku w dniu wyceny i na obecnych warunkach rynkowych, niezależnie od tego, czy cena jest bezpośrednio obserwowalna czy oszacowana przy użyciu innej techniki wyceny. W wycenie do wartości godziwej składnika aktywów lub zobowiązania, Grupa bierze pod uwagę właściwości danego składnika aktywów lub zobowiązań, jeżeli uczestnicy rynku biorą te cechy pod uwagę przy wycenie aktywów lub zobowiązań na dzień wyceny. Wartość godziwą dla celów wyceny i/lub ujawniania informacji w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym Grupy ustala się na w/w podstawie, z wyjątkiem transakcji płatności w formie akcji, które są objęte zakresem MSSF 2, transakcji leasingowych, które są objęte zakresem MSSF 16 jak i wycen, które mają pewne podobieństwa do wartości godziwej, ale nie są wartościami godziwymi takie jak cena sprzedaży netto zgodnie z MSR 2 czy wartość użytkowa zgodnie z MSR 36.

Waluta funkcjonalna i waluta sprawozdawcza

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe zostało sporządzone w polskich złotych (PLN). Polski złoty jest walutą funkcjonalną i sprawozdawczą Grupy. Dane w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym zostały wykazane w tysiącach złotych, chyba że w konkretnych sytuacjach zostały podane z większą dokładnością.

Transakcje i salda

Transakcje wyrażone w walutach obcych przelicza się na walutę funkcjonalną na moment początkowego ujęcia przy zastosowaniu kursu obowiązującego w dniu zawarcia transakcji.

Na dzień bilansowy:

pozycje pieniężne są przeliczane przy zastosowaniu kursu zamknięcia (za kurs zamknięcia przyjmuje się kurs średni ustalony dla danej waluty przez Narodowy Bank Polski na ten dzień),

pozycje niepieniężne wyceniane według kosztu historycznego w walucie obcej przelicza się przy zastosowaniu kursu wymiany z dnia pierwotnej transakcji (kursu banku, z którego korzysta jednostka) oraz

pozycje niepieniężne wyceniane w wartości godziwej w walucie obcej przelicza się przy zastosowaniu kursu wymiany z dnia ustalenia wartości godziwej.

Powstałe z przeliczenia różnice kursowe ujmowane są odpowiednio w skonsolidowanym sprawozdaniu z wyniku, przy czym różnice kursowe dotyczące działalności operacyjnej ujmowane są w pozycji „Pozostałe zyski/(straty) – netto”, a dotyczące działalności finansowej w pozycji „Przychody/Koszty finansowe” lub - w przypadkach określonych zasadami (polityką) rachunkowości - w kapitale własnym, gdy kwalifikują się do uznania za zabezpieczenie przepływów pieniężnych i udziałów w aktywach netto.

2.4Rzeczowe aktywa trwałe (nota 4)

Rzeczowe aktywa trwałe to środki trwałe:

które są utrzymywane przez Grupę w celu wykorzystania ich w procesie produkcyjnym, przy dostawach towarów i świadczeniu usług oraz w celach administracyjnych,

którym towarzyszy oczekiwanie, iż będą wykorzystywane przez czas dłuższy niż jeden rok,

w stosunku, do których istnieje prawdopodobieństwo, iż jednostka uzyska w przyszłości korzyści ekonomiczne związane ze składnikiem majątkowym, oraz

których wartości można określić w sposób wiarygodny.

Na dzień początkowego ujęcia rzeczowe aktywa trwałe wycenia się w cenie nabycia (koszcie wytworzenia).

Na moment początkowego ujęcia, w cenie nabycia (koszcie wytworzenia) środków trwałych, ujmowane są koszty wytworzenia podziemnych wyrobisk korytarzowych (tzw. kapitalnych i ruchowych) i wyrobisk ścianowych wykonywanych w polach eksploatacyjnych pomniejszone o koszt wydobycia węgla wydobytego podczas wytworzenia tychże wyrobisk.

2.6Leasing (nota 6)

2.7Nieruchomości inwestycyjne (nota 7)

Nieruchomości inwestycyjne to nieruchomości, z których Grupa uzyskuje korzyści z tytułu przychodów z najmu, wzrostu ich wartości lub też obu tych przyczyn, zwiększenia wartości kapitału (obejmują również nieruchomości w budowie przeznaczone na cele inwestycyjne). Nieruchomości te wycenia się początkowo według kosztu, z uwzględnieniem kosztu transakcji. Po początkowym ujęciu nieruchomości inwestycyjne wyceniane są wg modelu ceny nabycia (kosztu wytworzenia).

Przychody z tytułu najmu nieruchomości inwestycyjnych ujmowane są w skonsolidowanym sprawozdaniu z wyniku metodą liniową przez okres trwania umowy najmu.

2.10Zapasy (nota 9)

Materiały wykazywane są w cenie zakupu, pomniejszone o ewentualne odpisy aktualizacyjne z tytułu zalegania w magazynie. Towary wyceniane są w cenie nabycia, nie wyższej jednak od możliwej do uzyskania ceny sprzedaży netto. Wyroby gotowe wycenia się w koszcie wytworzenia, nie wyższym niż możliwa do uzyskania cena sprzedaży netto. Wartość rozchodu materiałów i towarów ustala się z zastosowaniem metody średniej ważonej. Z kolei wyroby gotowe wycenia się po średniorocznym koszcie wytworzenia. Koszt wyrobów gotowych i produkcji w toku obejmuje robociznę bezpośrednią, materiały pomocnicze, inne koszty bezpośrednie i odnośne ogólne koszty produkcji (oparte na normalnych zdolnościach produkcyjnych), nie obejmuje natomiast kosztów finansowania zewnętrznego. Cena sprzedaży netto to oszacowana cena sprzedaży w normalnym toku działalności, pomniejszona o odnośne zmienne koszty sprzedaży.

W ramach zapasów Grupa wykazuje świadectwa pochodzenia energii nabyte w celu umorzenia. 

2.11Należności handlowe (nota 8)

Należności handlowe ujmuje się początkowo w cenie transakcyjnej, a następnie wycenia się je według zamortyzowanego kosztu przy zastosowaniu efektywnej stopy procentowej, z uwzględnieniem odpisów z tytułu utraty wartości. W sytuacji, gdy nie ma żadnych różnic między wartością początkową należności i kwotą w terminie wymagalności (zapłaty), odsetki naliczone stopą efektywną nie pojawiają się.

Należności wyrażone w walutach obcych w ciągu roku obrotowego wycenia się po kursie historycznym, tj. średnim NBP z dnia przeprowadzenia operacji, natomiast na dzień bilansowy należności wycenia się po średnim kursie NBP obowiązującym na ten dzień.

2.12Środki pieniężne i ich ekwiwalenty (nota 10)

Środki pieniężne i ich ekwiwalenty obejmują środki pieniężne w banku, depozyty bankowe płatne na żądanie, inne krótkoterminowe inwestycje o wysokim stopniu płynności i o pierwotnym terminie wymagalności do trzech miesięcy. Kredyty w rachunku bieżącym są prezentowane w skonsolidowanym sprawozdaniu z sytuacji finansowej jako składnik krótkoterminowych kredytów i pożyczek w ramach zobowiązań krótkoterminowych.

Środki pieniężne i ich ekwiwalenty zgromadzone na wydzielonym rachunku Funduszu Likwidacji Kopalni, jak również środki o ograniczonej możliwości dysponowania przez okres, co najmniej 12 miesięcy od dnia bilansowego są klasyfikowane jako długoterminowe.

Środki pieniężne na rachunku bankowym, depozyty bankowe płatne na żądanie oraz inne krótkoterminowe inwestycje o pierwotnym terminie wymagalności do trzech miesięcy oraz o dużej płynności wyceniane są na każdy dzień bilansowy w zamortyzowanym koszcie (w wartości nominalnej/początkowej powiększonej o naliczone do dnia bilansowego odsetki, skorygowanej o odpis na oczekiwane straty kredytowe).

Grupa dokonuje inwestycji w instrumenty dłużne oraz lokuje środki pieniężne wyłącznie w papiery lub w bankach o ratingu inwestycyjnym nie niższym niż BBB-. Powyższe zapewnia, że ryzyko niewypłacalności zobowiązania (braku zwrotu zainwestowanych przez Grupę środków) jest znikome. W związku z czym nie ma konieczności analizowania oczekiwanych strat kredytowych w całym okresie życia instrumentu (dożywotnich oczekiwanych strat kredytowych) lecz potencjalny odpis należy rozważyć wyłącznie w odniesieniu do 12-miesięcznych oczekiwanych strat kredytowych.

2.14Kapitał podstawowy (nota 11)

Akcje zwykłe zalicza się do kapitału własnego.

Koszty poniesione bezpośrednio w związku z emisją nowych akcji lub opcji wykazuje się w kapitale własnym jako pomniejszenie, po opodatkowaniu, wpływów z emisji.

2.17Podatek dochodowy bieżący i odroczony (nota 25)

Podatek bieżący

Bieżące obciążenie z tytułu podatku dochodowego jest obliczane na podstawie obowiązujących przepisów podatkowych lub faktycznie wprowadzonych w dacie bilansu w kraju, gdzie Grupa działa i generuje przychody podlegające opodatkowaniu. Zarząd Grupy dokonuje okresowego przeglądu kalkulacji zobowiązań podatkowych w odniesieniu do sytuacji, w których odnośne przepisy podatkowe podlegają interpretacji, tworząc ewentualne rezerwy kwot, należnych organom podatkowym.

2.18Rezerwy na świadczenia pracownicze (nota 17)

Zobowiązania emerytalne i pozostałe świadczenia pracownicze

Zgodnie z Zakładowym Układem Zbiorowym Pracy (ZUZP) i odpowiednimi przepisami prawa spółki Grupy wypłacają świadczenia z następujących głównych tytułów:

odprawy emerytalne i rentowe,

nagrody jubileuszowe,

odprawy pośmiertne.

Grupa ujmuje w skonsolidowanym sprawozdaniu z sytuacji finansowej zobowiązanie z tytułu wypłaty powyższych świadczeń w wysokości wartości bieżącej zobowiązania na dzień bilansowy, z uwzględnieniem zysków i strat aktuarialnych. Wysokość zobowiązania z tytułu powyższych świadczeń wyliczana jest przez niezależną firmę doradztwa aktuarialnego metodą prognozowanych świadczeń jednostkowych (ang. Projected Unit Credit Method).

Rezerwy obliczane są metoda indywidualną, dla każdego pracownika osobno. Podstawą do obliczenia rezerwy dla pracownika jest przewidywana kwota danego świadczenia, jaką Grupa zobowiązuje się wypłacić na podstawie wewnętrznych regulacji, w szczególności ZUZP oraz odpowiednich przepisów prawa.

Prognozowana kwota świadczenia jest obliczana z uwzględnieniem m.in. przewidywanej kwoty podstawy wymiaru tego świadczenia, przewidywanego wzrostu podstawy wymiaru świadczenia do momentu nabycia przez danego pracownika prawa do tego świadczenia oraz współczynnika procentowego uzależnionego od stażu pracy danego pracownika.

Obliczona kwota jest dyskontowana aktuarialnie na dzień bilansowy a następnie pomniejszana o zdyskontowane aktuarialnie na ten sam dzień kwoty rocznych odpisów na rezerwę, jakich Grupa dokonuje na powiększenie rezerwy danego pracownika. Dyskonto aktuarialne oznacza iloczyn dyskonta finansowego i prawdopodobieństwa dotrwania danego pracownika jako pracownika Grupy do momentu otrzymania świadczenia. Stopa dyskonta finansowego odpowiada rynkowej stopie zwrotu z długoterminowych obligacji skarbowych na moment wykonywania wyceny.

Prawdopodobieństwo, o którym mowa powyżej jest ustalane w oparciu o metodę ryzyk współzawodniczących (ang. Multiple Decrement Model), przy czym uwzględnia się możliwość zwolnienia się z pracy przez pracownika, ryzyko całkowitej niezdolności do pracy i ryzyko śmierci.

Możliwość zwolnienia się z pracy przez pracownika jest określana z zastosowaniem rozkładu prawdopodobieństwa oraz z uwzględnieniem danych statystycznych Grupy. Ryzyko całkowitej niezdolności do pracy oraz ryzyko śmierci pracownika są ustalane z wykorzystaniem danych statystycznych.

Zyski i straty aktuarialne powiększają lub zmniejszają pozostałe całkowite dochody (świadczenia emerytalne) lub koszty (pozostałe długoterminowe świadczenia) w skonsolidowanym sprawozdaniu z całkowitych dochodów w okresie, w którym powstały.

Koszty przeszłego zatrudnienia powstałe w wyniku zmiany programu ujmuje się w skonsolidowanym sprawozdaniu z całkowitych dochodów od razu.

Programy udziału w zyskach i programy premiowe

Grupa ujmuje zobowiązania i koszty z tytułu nagród i premii oraz programów udziału w zyskach, jeżeli podlega obowiązkowi wynikającemu z umowy, lub jeżeli dotychczasowa praktyka zrodziła zwyczajowo oczekiwany obowiązek.

2.19Rezerwy (nota 18)

Rezerwa na roszczenia prawne, pozostałe roszczenia oraz na likwidację szkód górniczych

Rezerwę na roszczenia prawne, pozostałe roszczenia oraz na likwidację szkód górniczych ujmuje się wówczas, gdy Grupa ma prawny lub zwyczajowy obowiązek wynikający ze zdarzeń przeszłych i jest prawdopodobne, że wymagany będzie wypływ zasobów w celu wywiązania się z tego obowiązku, zaś jego wielkość wiarygodnie oszacowano. Nie tworzy się rezerw na przyszłe straty operacyjne.

2.20Ujmowanie przychodów (nota 19)

Kontrakty z klientami są analizowane i ujmowane przez Grupę zgodnie z modelem wskazanym w MSSF 15 „Przychody z umów z klientami”. Ujęcie przychodów z danego kontraktu następuje zgodnie z niżej wymienionymi krokami:

identyfikacja umowy,

identyfikacja zobowiązań do wykonania świadczenia,

ustalenie ceny transakcyjnej,

przypisanie ceny transakcyjnej do zobowiązań do wykonania świadczenia,

ujęcie przychodu.

Grupa łączy dwie lub więcej umów, które zostały zawarte jednocześnie lub niemal jednocześnie z tym samym klientem, i ujmuje je jako jedną umowę, jeżeli spełnione jest co najmniej jedno z poniższych kryteriów:

umowy są negocjowane jako pakiet i dotyczą tego samego celu handlowego,

kwota wynagrodzenia należnego w ramach jednej umowy zależy od ceny lub wykonania innej umowy, lub

dobra lub usługi przyrzeczone w umowach (lub niektóre dobra lub usługi przyrzeczone w każdej z umów) stanowią pojedyncze zobowiązanie do wykonania świadczenia.

Ujęcie przychodu następuje w momencie spełnienia (lub w trakcie spełniania) zobowiązania do wykonania świadczenia poprzez przekazanie przyrzeczonego dobra lub usługi (tj. składnika aktywów) klientowi. Przekazanie składnika aktywów następuje w momencie, gdy klient uzyskuje kontrolę nad tym składnikiem aktywów.

Grupa przenosi kontrolę nad dobrem lub usługą w miarę upływu czasu i tym samym spełnia zobowiązanie do wykonania świadczenia oraz ujmuje przychody w miarę upływu czasu, jeżeli spełniony jest jeden z następujących warunków:

kryterium 1: klient jednocześnie otrzymuje i czerpie korzyści płynące ze świadczenia jednostki, w miarę wykonywania przez jednostkę tego świadczenia; lub

kryterium 2: w wyniku wykonania świadczenia przez jednostkę powstaje lub zostaje ulepszony składnik aktywów (na przykład produkcja w toku), a kontrolę nad tym składnikiem aktywów – w miarę jego powstawania lub ulepszania – sprawuje klient; lub

kryterium 3: w wyniku wykonania świadczenia przez jednostkę nie powstaje składnik aktywów o alternatywnym zastosowaniu dla jednostki, a jednostce przysługuje egzekwowalne prawo do zapłaty za dotychczas wykonane świadczenie.

Jeżeli zobowiązanie do wykonania świadczenia nie jest spełniane w czasie zgodnie z zapisem wskazanym powyżej, Grupa spełnia zobowiązanie do wykonania świadczenia w określonym momencie. W celu określenia momentu, w którym klient uzyskuje kontrolę nad przyrzeczonym składnikiem aktywów, a Grupa spełnia zobowiązanie do wykonania świadczenia, Grupa uwzględnia wymogi dotyczące kontroli. Ponadto Grupa uwzględnia okoliczności wskazujące na to, że miało miejsce przeniesienie kontroli, między innymi gdy:

Grupa ma bieżące prawo do zapłaty za składnik aktywów,

klient posiada tytuł prawny do składnika aktywów,

Grupa fizycznie przekazała składnik aktywów,

klient ponosi istotne ryzyko i uzyskuje istotne korzyści wynikające z własności składnika aktywów,

klient przyjął składnik aktywów.

2.21Ujmowanie otrzymanej dotacji (nota 14)

Standard MSR 20 „Dotacje rządowe oraz ujawnienie informacji na temat pomocy rządowej” stosuje się przy księgowaniu oraz ujawnianiu informacji na temat dotacji rządowych.

Zgodnie z MSR 20.3 dotacje do aktywów to dotacje rządowe, które mają na celu finansowanie aktywów trwałych. Według MSR 20, dotacje rządowe ujmuje się w zysku lub stracie w systematyczny sposób w poszczególnych okresach, w których jednostka ujmuje odnośne koszty, które dotacje mają w zamierzeniu kompensować.

Ujęcie dotacji w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym uzależnione jest od przeznaczenia otrzymanego dofinansowania:

Dotacje otrzymane i przeznaczone na nabycie lub wytworzenie aktywów trwałych wykazywane są w skonsolidowanym sprawozdaniu z sytuacji finansowej (bilans) w pozycji „Zobowiązania” i „Dotacje”.

W skonsolidowanym sprawozdaniu z wyniku wykazuje się rozliczenie powyższych dotacji, proporcjonalnie do amortyzacji środków trwałych, na których finansowanie została przyznana dotacja.

Dotacje na inne cele niż wskazane powyżej ujmuje się w skonsolidowanym sprawozdaniu z wyniku, jako „Pozostałe przychody operacyjne”.

Ujęcie w księgach rachunkowych dotacji powoduje konieczność stosowania MSR 37 „Rezerwy, zobowiązania warunkowe i aktywa warunkowe” do wszystkich powiązanych z nią zobowiązań lub aktywów warunkowych. Otrzymana dotacja do aktywów powinna zostać rozliczona w całości w momencie całkowitego zamortyzowania, sprzedaży bądź likwidacji sfinansowanego z niej składnika aktywów.