Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej PKO Banku Polskiego S.A. za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku

PKO_word_kolor_logo WYBRANE DANE FINANSOWE DOTYCZĄCE SKONSOLIDOWANEGO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO

WYBRANE DANE FINANSOWE	w mln PLN			w mln EUR
	2021	2020	Zmiana % (A-B)/B	2021	2020	Zmiana % (D-E)/E
	A	B	C	D	E	F
Wynik z tytułu odsetek	9 882	10 346	(4,48)	2 159	2 312	(6,62)
Wynik z tytułu prowizji i opłat	4 431	3 920	13,04	968	876	10,50
Wynik z tytułu odpisów na oczekiwane straty kredytowe oraz wynik z tytułu utraty wartości aktywów niefinansowych	(1 355)	(2 590)	(47,68)	(296)	(579)	(48,88)
Koszty działania	(6 174)	(5 983)	3,19	(1 349)	(1 337)	0,90
Zysk brutto	6 513	(1 696)	484,02	1 423	(379)	475,46
Zysk netto (z uwzględnieniem udziałowców niesprawujących kontroli)	4 873	(2 561)	290,28	1 065	(572)	286,19
Zysk netto przypadający na jednostkę dominującą	4 874	(2 557)	290,61	1 065	(571)	286,51
Zysk na jedną akcję - podstawowy z zysku za okres (w PLN/EUR)	3,90	(2,05)	290,24	0,85	(0,46)	284,78
Zysk na jedną akcję - rozwodniony z zysku za okres (w PLN/EUR)	3,90	(2,05)	290,24	0,85	(0,46)	284,78
Dochody całkowite netto	(2 218)	(1 667)	33,05	(485)	(373)	30,03
Przepływy pieniężne netto	11 074	(8 980)	223,32	2 419	(2 007)	220,53

WYBRANE DANE FINANSOWE	w mln PLN			w mln EUR
	31.12.2021	31.12.2020	Zmiana % (A-B)/B	31.12.2021	31.12.2020	Zmiana % (D-E)/E
	A	B	C	D	E	F

Suma aktywów	418 086	376 966	10,91	90 900	81 686	11,28
Kapitał własny ogółem	37 693	39 911	(5,56)	8 195	8 648	(5,24)
Kapitał zakładowy	1 250	1 250	-	272	271	0,37
Liczba akcji (w mln)	1 250	1 250	-	1 250	1 250	-
Wartość księgowa na jedną akcję (w PLN/EUR)	30,15	31,93	(5,57)	6,56	6,92	(5,20)
Rozwodniona liczba akcji (w mln)	1 250	1 250	-	1 250	1 250	-
Rozwodniona wartość księgowa na jedną akcję (w PLN/EUR)	30,15	31,93	(5,57)	6,56	6,92	(5,20)
Łączny współczynnik kapitałowy	18,23	18,18	0,05	18,23	18,18	0,05
Kapitał Tier 1	38 524	38 816	(0,75)	8 376	8 411	(0,42)
Kapitał Tier 2	2 700	2 700	-	587	585	0,34

WYBRANE POZYCJE SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO PRZELICZONO NA EUR WEDŁUG NASTĘPUJĄCYCH KURSÓW	2021	2020
średnia kursów NBP na koniec miesięcznych okresów (pozycje rachunku zysków i strat, sprawozdania z całkowitych dochodów i sprawozdania z przepływów pieniężnych)	4,5775	4,4742
	31.12.2021	31.12.2020
kurs średni NBP na dzień (pozycje sprawozdania z sytuacji finansowej)	4,5994	4,6148

SPIS TREŚCI

SKONSOLIDOWANY RACHUNEK ZYSKÓW I STRAT

SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE Z CAŁKOWITYCH DOCHODÓW

SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE Z SYTUACJI FINANSOWEJ

SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE ZE ZMIAN W KAPITALE WŁASNYM

SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE Z PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH

Informacje ogólne o grupie kapitałowej

1. Działalność Grupy Kapitałowej

2. Zmiany w Spółkach wchodzących w skład Grupy Kapitałowej

3. Informacje dotyczące składu osobowego Rady Nadzorczej oraz Zarządu

4. Zatwierdzenie skonsolidowanego sprawozdania finansowego

5. Kredyty hipoteczne w walutach wymienialnych

6. Oświadczenie o zgodności

7. Kontynuacja działalności

8. Oświadczenie Zarządu

9. Wpływ pandemii COVID-19 na działalność Grupy Kapitałowej

10. Podstawa sporządzenia sprawozdania finansowego

11. Kwestie środowiskowe i ich wpływ na sprawozdanie finansowe

12. Reforma wskaźników stóp procentowych

13. Nowe standardy i interpretacje oraz zmiany do nich

14. Opis ważniejszych zasad rachunkowości

14.1. Waluta funkcjonalna, waluta prezentacji i waluty obce

14.2. Zasady konsolidacji

14.3. Ujmowanie transakcji w księgach

14.4. Wyłączenie ze sprawozdania z sytuacji finansowej instrumentów finansowych

14.5. Zasady klasyfikacji instrumentów finansowych

14.6. Kategoria wyceny aktywów finansowych według zamortyzowanego kosztu

14.7. Kategoria wyceny aktywów finansowych do wartości godziwej przez inne dochody całkowite

14.8. Kategoria wyceny aktywów finansowych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat

14.9. Instrumenty kapitałowe

14.10. Zmiana klasyfikacji aktywów finansowych

14.11. Modyfikacje - Zmiana kontraktowych przepływów pieniężnych

14.12. Wycena aktywów finansowych nabytych lub udzielonych z utratą wartości (POCI)

14.13. Wycena zobowiązań finansowych

15. Zmiany zasad rachunkowości obowiązujące od 1 stycznia 2021 roku i Objaśnienie różnic między wcześniej publikowanymi sprawozdaniami a niniejszym sprawozdaniem finansowym

NOTY DO SKONSOLIDOWANEGO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO

16. Informacje dotyczące segmentów działalności

17. Przychody i koszty z tytułu odsetek

18. Przychody i koszty z tytułu prowizji i opłat

19. Przychody z tytułu dywidend

20. Wynik na operacjach finansowych

21. Wynik z pozycji wymiany

22. Zyski lub straty z tytułu zaprzestania ujmowania instrumentów finansowych

23. Pozostałe przychody i koszty operacyjne

24. Wynik z tytułu odpisów na oczekiwane straty kredytowe

25. Wynik z tytułu utraty wartości aktywów niefinansowych

26. Koszt ryzyka prawnego kredytów hipotecznych w walutach wymienialnych

27. Koszty działania

28. Podatek od niektórych instytucji finansowych

29. Podatek dochodowy

30. Kasa, środki w Banku Centralnym

31. Należności od banków

32. Rachunkowość zabezpieczeń

33. Pozostałe instrumenty pochodne

34. Papiery wartościowe

34.1. Papiery wartościowe - podział aktywów finansowych według faz

34.2. papiery wartościowe - Zmiany wartości bilansowej brutto w okresie

34.3. papiery wartościowe - Zmiany wartości odpisów na oczekiwane straty kredytowe w okresie

35. Transakcje z przyrzeczeniem odkupu i sprzedaży

36. Kredyty i pożyczki udzielone klientom

36.1. Kredyty i pożyczki udzielone klientom - podział aktywów finansowych według faz

36.2. Kredyty i pożyczki udzielone klientom - zmiana wartości bilansowej brutto

36.3. Kredyty i pożyczki udzielone klientom - Zmiany wartości odpisów na oczekiwane straty kredytowe

37. Należności i zobowiązania z tytułu działalności ubezpieczeniowej

38. Wartości niematerialne, rzeczowe aktywa trwałe oraz rzeczowe aktywa trwałe oddane w leasing operacyjny

38.1. Rzeczowe aktywa trwałe oddane w leasing operacyjny

38.2. Rzeczowe aktywa trwałe

38.3. Wartości niematerialne

39. Aktywa przeznaczone do sprzedaży

40. Inwestycje w jednostki stowarzyszone i wspólne przedsięwzięcia

41. Inne aktywa

42. Zobowiązania wobec banków

43. Zobowiązania wobec klientów

44. Otrzymane finansowanie

44.1. Otrzymane kredyty i pożyczki

44.2. Zobowiązania z tytułu emisji papierów wartościowych

44.3. Zobowiązania podporządkowane

45. Pozostałe zobowiązania

46. Rezerwy

47. Kapitał własny i akcjonariat Banku

48. Pokrycie straty za 2020 rok, podział niepodzielonego zysku z lat ubiegłych oraz Dywidendy

49. Leasing

50. Zobowiązania warunkowe oraz pozabilansowe zobowiązania otrzymane i udzielone

51. Sprawy sporne

52. Informacje uzupełniające do skonsolidowanego sprawozdania z przepływów pieniężnych

53. Transakcje ze Skarbem Państwa i jednostkami powiązanymi

54. Świadczenia dla kluczowego personelu kierowniczego PKO Banku Polskiego SA

55. Hierarchia wartości godziwej

56. Aktywa i zobowiązania finansowe, które w skonsolidowanym sprawozdaniu z sytuacji finansowej nie są prezentowane w wartości godziwej

57. Kompensowanie aktywów i zobowiązań finansowych

58. Aktywa stanowiące zabezpieczenie zobowiązań oraz przeniesione aktywa finansowe

59. Struktura walutowa aktywów i zobowiązań finansowych

60. Przepływy kontraktowe zobowiązań finansowych grupy kapitałowej, w tym pochodnych instrumentów finansowych

61. Aktywa i zobowiązania Krótkoterminowe i długoterminowe

CELE I ZASADY ZARZĄDZANIA RYZYKIEM

62. Zarządzanie ryzykiem w Grupie Kapitałowej

63. Specyficzne działania w zakresie zarządzania ryzykiem w grupie kapitałowej podjęte w 2021 roku

64. Zarządzanie ryzykiem kredytowym

65. Ryzyko kredytowe – informacje finansowe

66. Zarządzanie ryzykiem koncentracji kredytowej w grupie kapitałowej

67. Zabezpieczenia

68. Praktyki forbearance

69. Ekspozycja na ryzyko kredytowe kontrahenta

70. Zarządzanie ryzykiem walutowych kredytów hipotecznych dla osób prywatnych

71. Zarządzanie ryzykiem stopy procentowej

72. Zarządzanie ryzykiem walutowym

73. Zarządzanie ryzykiem płynności

74. Zarządzanie ryzykiem operacyjnym

75. Zarządzenie ryzykiem ESG

76. Adekwatność kapitałowa

77. Wskaźnik dźwigni

78. Informacje o sekurytyzacji portfela leasingowego i pakietowej sprzedaży wierzytelności

POZOSTAŁE NOTY

79. Działalność powiernicza

80. Informacje dotyczące firmy audytorskiej przeprowadzającej badanie sprawozdań finansowych

81. Zdarzenia, które wystąpiły po dniu, na który sporządzono sprawozdanie finansowe

SKONSOLIDOWANY RACHUNEK ZYSKÓW I STRAT

RACHUNEK ZYSKÓW I STRAT	Nota	2021	2020
Wynik z tytułu odsetek	17	9 882	10 346
Przychody z tytułu odsetek		10 568	11 801
w tym obliczone przy zastosowaniu metody efektywnej stopy procentowej		9 785	10 415
Koszty z tytułu odsetek		(686)	(1 455)
Wynik z tytułu prowizji i opłat	18	4 431	3 920
Przychody z tytułu prowizji i opłat		5 596	4 942
Koszty z tytułu prowizji i opłat		(1 165)	(1 022)
Wynik pozostały		777	202
Przychody z tytułu dywidend	19	12	15
Wynik na operacjach finansowych	20	64	(102)
Wynik z pozycji wymiany	21	436	182
Zyski lub straty z tytułu zaprzestania ujmowania instrumentów finansowych	22	206	181
w tym wycenianych wg zamortyzowanego kosztu		5	(22)
Pozostałe przychody i koszty operacyjne netto	23	59	(74)
Wynik na działalności biznesowej		15 090	14 468
Wynik z tytułu odpisów na oczekiwane straty kredytowe	24	(1 309)	(2 174)
Wynik z tytułu utraty wartości aktywów niefinansowych	25	(46)	(416)
Koszt ryzyka prawnego kredytów hipotecznych w walutach wymienialnych	26	-	(6 552)
Koszty działania	27	(6 174)	(5 983)
w tym wynik z tytułu obciążeń regulacyjnych		(645)	(778)
Podatek od niektórych instytucji finansowych	28	(1 079)	(1 055)
Udział w zyskach i stratach jednostek stowarzyszonych i wspólnych przedsięwzięć	40	31	16
Zysk/(strata) brutto		6 513	(1 696)
Podatek dochodowy	29	(1 640)	(865)

Zysk/(strata) netto (z uwzględnieniem udziałowców niesprawujących kontroli)		4 873	(2 561)
Zyski i straty udziałowców niesprawujących kontroli		(1)	(4)
Zysk/(strata) netto przypadający na akcjonariuszy jednostki dominującej		4 874	(2 557)

Zysk/(strata) na jedną akcję
– podstawowy z zysku za okres (PLN)		3,90	(2,05)
– rozwodniony z zysku za okres (PLN)*		3,90	(2,05)
Średnia ważona liczba akcji zwykłych w okresie (w mln)*		1 250	1 250

*Zarówno w 2021 roku jak i w 2020 roku nie występowały instrumenty rozwadniające zysk przypadający na jedną akcję. W związku z powyższym wartość rozwodnionego zysku przypadającego na jedną akcję pokrywa się z wartością podstawowego zysku przypadającego na jedną akcję.

SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE Z CAŁKOWITYCH DOCHODÓW

SPRAWOZDANIE Z CAŁKOWITYCH DOCHODÓW	Nota	2021	2020
Zysk/(strata) netto (z uwzględnieniem udziałowców niesprawujących kontroli)		4 873	(2 561)
Inne dochody całkowite		(7 091)	894
Pozycje, które mogą być przeklasyfikowane do rachunku zysków i strat		(7 098)	899
Zabezpieczenie przepływów pieniężnych, netto		(4 054)	123
Zabezpieczenie przepływów pieniężnych, brutto	32	(5 003)	174
Podatek odroczony	29	949	(51)
Zabezpieczenie aktywów netto w podmiotach zagranicznych	32	(4)	-
Wartość godziwa aktywów finansowych wycenianych do wartości godziwej przez inne dochody całkowite, netto		(3 078)	836
Aktualizacja wartości godziwej, brutto		(3 601)	1 233
Zyski/straty przeniesione do rachunku zysków i strat (z tytułu zbycia)	22	(201)	(203)
Podatek odroczony	29	724	(194)
Różnice kursowe z przeliczenia jednostek zagranicznych		51	(68)
Udział w innych dochodach całkowitych jednostek stowarzyszonych i wspólnych przedsięwzięć		(13)	8
Pozycje, które nie mogą być przeklasyfikowane do rachunku zysków i strat		7	(5)
Zyski i straty aktuarialne, netto		7	(5)
Zyski i straty aktuarialne, brutto		9	(6)
Podatek odroczony	29	(2)	1
Dochody całkowite netto, razem przypadające na:		(2 218)	(1 667)
akcjonariuszy jednostki dominującej		(2 217)	(1 663)
udziałowców niesprawujących kontroli		(1)	(4)

SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE Z SYTUACJI FINANSOWEJ

	Nota	31.12.2021	31.12.2020
AKTYWA		418 086	376 966
Kasa, środki w Banku Centralnym	30	11 587	7 474
Należności od banków	31	9 010	2 557
Pochodne instrumenty zabezpieczające	32	933	958
Pozostałe instrumenty pochodne	33	10 903	5 501
Papiery wartościowe	34	135 440	123 682
Kredyty i pożyczki udzielone klientom	36	234 300	222 603
Należności z tytułu działalności ubezpieczeniowej	37	911	798
Rzeczowe aktywa trwałe oddane w leasing operacyjny	38.1	1 371	1 168
Rzeczowe aktywa trwałe	38.2	3 108	3 161
Aktywa przeznaczone do sprzedaży	39	18	126
Wartości niematerialne	38.3	3 463	3 281
Inwestycje w jednostki stowarzyszone i wspólne przedsięwzięcia	40	285	291
Należności z tytułu bieżącego podatku dochodowego		36	19
Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego	29	4 116	2 543
Inne aktywa	41	2 605	2 804

	Nota	31.12.2021	31.12.2020
ZOBOWIĄZANIA I KAPITAŁ WŁASNY		418 086	376 966
Zobowiązania		380 393	337 055
Zobowiązania wobec Banku Centralnego		8	-
Zobowiązania wobec banków	42	3 821	2 626
Pochodne instrumenty zabezpieczające	32	4 806	378
Pozostałe instrumenty pochodne	33	11 008	6 104
Zobowiązania wobec klientów	43	322 296	282 356
Zobowiązania z tytułu działalności ubezpieczeniowej	37	2 008	1 740
Otrzymane kredyty i pożyczki	44.1	2 461	2 267
Zobowiązania z tytułu emisji papierów wartościowych	44.2	23 872	32 098
Zobowiązania podporządkowane	44.3	2 716	2 716
Pozostałe zobowiązania	45	5 366	4 703
Zobowiązania z tytułu bieżącego podatku dochodowego		18	193
Rezerwy z tytułu odroczonego podatku dochodowego	29	356	372
Rezerwy	46	1 657	1 502
		'	'
KAPITAŁ WŁASNY	47	37 693	39 911
Kapitał zakładowy		1 250	1 250
Kapitały rezerwowe i skumulowane inne dochody całkowite		25 313	35 089
Niepodzielony wynik finansowy		6 270	6 142
Wynik roku bieżącego		4 874	(2 557)
Kapitał przypisany akcjonariuszom jednostki dominującej		37 707	39 924
Udziały niekontrolujące		(14)	(13)

SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE ZE ZMIAN W KAPITALE WŁASNYM

ZA ROK ZAKOŃCZONY 31 grudnia 2021 roku	Kapitał zakładowy	Kapitały rezerwowe i skumulowane inne dochody całkowite					Niepodzielony wynik finansowy	Wynik okresu bieżącego	Kapitał przypisany akcjonariuszom jednostki dominującej, razem	Udziały niekontrolujące, razem	Kapitał własny ogółem
		Kapitały rezerwowe			Skumulowane inne dochody całkowite	Kapitały rezerwowe i skumulowane inne dochody całkowite
		Kapitał zapasowy	Fundusz ogólnego ryzyka bankowego	Pozostałe kapitały rezerwowe	Skumulowane inne dochody całkowite	Kapitały rezerwowe i skumulowane inne dochody całkowite
Wartość na początek okresu	1 250	29 519	1 070	3 137	1 363	35 089	6 142	(2 557)	39 924	(13)	39 911
Przeniesienie wyniku z lat ubiegłych	-	-	-	-	-	-	(2 557)	2 557	-	-	-
Dywidenda	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-
Dochody całkowite	-	-	-	-	(7 091)	(7 091)	-	4 874	(2 217)	(1)	(2 218)
Utworzenie funduszu specjalnego z przeznaczeniem na pokrycie szczególnych strat bilansowych (nota 5)	-	(6 700)	-	6 700	-	-	-	-	-	-	-
Pokrycie straty z lat ubiegłych	-	-	-	(2 944)	-	(2 944)	2 944	-	-	-	-
Transfer zysku z przeznaczeniem na pozostałe kapitały rezerwowe	-	184	-	75	-	259	(259)	-	-	-	-
Wartość na koniec okresu	1 250	23 003	1 070	6 968	(5 728)	25 313	6 270	4 874	37 707	(14)	37 693

ZA ROK ZAKOŃCZONY 31 grudnia 2020 roku	Kapitał zakładowy	Kapitały rezerwowe i skumulowane inne dochody całkowite					Niepodzielony wynik finansowy	Wynik okresu bieżącego	Kapitał przypisany akcjonariuszom jednostki dominującej, razem	Udziały niekontrolujące, razem	Kapitał własny ogółem
		Kapitały rezerwowe			Skumulowane inne dochody całkowite	Kapitały rezerwowe i skumulowane inne dochody całkowite
		Kapitał zapasowy	Fundusz ogólnego ryzyka bankowego	Pozostałe kapitały rezerwowe	Skumulowane inne dochody całkowite	Kapitały rezerwowe i skumulowane inne dochody całkowite
Wartość na początek okresu	1 250	29 429	1 070	3 237	469	34 205	2 101	4 031	41 587	(9)	41 578
Przeniesienie wyniku z lat ubiegłych	-	-	-	-	-	-	4 031	(4 031)	-	-	-
Dywidenda	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-
Dochody całkowite	-	-	-	-	894	894	-	(2 557)	(1 663)	(4)	(1 667)
Pokrycie straty z lat ubiegłych1	-	-	-	(111)	-	(111)	111	-	-	-	-
Transfer zysku z przeznaczeniem na pozostałe kapitały rezerwowe	-	90	-	11	-	101	(101)	-	-	-	-
Inne zmiany	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-
Wartość na koniec okresu	1 250	29 519	1 070	3 137	1 363	35 089	6 142	(2 557)	39 924	(13)	39 911

1 Pozycja obejmuje między innymi pokrycie z pozostałych kapitałów rezerwowych straty z lat ubiegłych Banku w wysokości 111 milionów PLN powstałej w wyniku zmian zasad rachunkowości w związku z zastosowaniem po raz pierwszy MSSF 16.

ZA ROK ZAKOŃCZONY 31 GRUDNIA 2020 ROKU	Skumulowane inne dochody całkowite
ZA ROK ZAKOŃCZONY 31 GRUDNIA 2020 ROKU	Udział w innych dochodach całkowitych jednostek stowarzyszonych i wspólnych przedsięwzięć	Wartość godziwa aktywów finansowych wycenianych do wartości godziwej przez inne dochody całkowite	Zabezpieczenie przepływów pieniężnych	Zabezpieczenie aktywów netto w podmiotach zagranicznych	Zyski i straty aktuarialne	Różnice kursowe z przeliczenia jednostek zagranicznych	Razem
Wartość na początek okresu	(4)	1 293	355	-	(21)	(260)	1 363
Dochody całkowite	(13)	(3 078)	(4 054)	(4)	7	51	(7 091)
Wartość na koniec okresu	(17)	(1 785)	(3 699)	(4)	(14)	(209)	(5 728)

ZA ROK ZAKOŃCZONY 31 GRUDNIA 2020 ROKU	Skumulowane inne dochody całkowite
ZA ROK ZAKOŃCZONY 31 GRUDNIA 2020 ROKU	Udział w innych dochodach całkowitych jednostek stowarzyszonych i wspólnych przedsięwzięć	Wartość godziwa aktywów finansowych wycenianych do wartości godziwej przez inne dochody całkowite	Zabezpieczenie przepływów pieniężnych	Zabezpieczenie aktywów netto w podmiotach zagranicznych	Zyski i straty aktuarialne	Różnice kursowe z przeliczenia jednostek zagranicznych	Razem
Wartość na początek okresu	(12)	457	232	-	(16)	(192)	469
Dochody całkowite	8	836	123	-	(5)	(68)	894
Wartość na koniec okresu	(4)	1 293	355	-	(21)	(260)	1 363

SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE Z PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH

	Nota	31.12.2021	31.12.2020
Przepływy środków pieniężnych z działalności operacyjnej
Zysk/(strata) brutto		6 513	(1 696)
Zapłacony podatek dochodowy		(1 744)	(1 552)
Korekty razem:		28 442	36 244
Amortyzacja, w tym amortyzacja rzeczowego majątku trwałego oddanego w leasing operacyjny	18, 27	1 211	1 172
(Zysk) strata z działalności inwestycyjnej	52	(67)	(4)
Odsetki i dywidendy	52	(1 863)	(1 278)
Zmiana stanu:
należności od banków	52	512	(258)
pochodnych instrumentów zabezpieczających		4 453	(524)
pozostałych instrumentów pochodnych		(499)	474
papierów wartościowych	52	(888)	(1 652)
kredytów i pożyczek udzielonych klientom	52	(11 565)	6 018
transakcji z przeznaczeniem sprzedaży		-	1 081
należności z tytułu działalności ubezpieczeniowej		(113)	60
aktywów trwałych przeznaczonych do sprzedaży	52	110	(116)
innych aktywów	52	137	(236)
skumulowanych odpisów na oczekiwane straty kredytowe	52	(36)	2 040
skumulowanych odpisów na aktywa niefinansowe i innych rezerw	52	139	831
zobowiązań wobec Banku Centralnego		8	-
zobowiązań wobec banków		1 195	491
zobowiązań wobec klientów		39 941	26 186
zobowiązań z tytułu działalności ubezpieczeniowej		268	(37)
otrzymanych kredytów i pożyczek	52	(34)	403
zobowiązań z tytułu emisji papierów wartościowych	52	(226)	1 374
zobowiązań podporządkowanych		-	(14)
pozostałych zobowiązań	52	896	244
Inne korekty	52	(5 137)	(11)
Środki pieniężne netto z działalności operacyjnej		33 211	32 996

	Nota	31.12.2021	31.12.2020
Przepływy środków pieniężnych z działalności inwestycyjnej
Wpływy z działalności inwestycyjnej		63 534	65 807
Wykup i odsetki od papierów wartościowych wycenianych do wartości godziwej przez inne dochody całkowite		59 838	63 742
Wykup i odsetki od papierów wartościowych wycenianych według zamortyzowanego kosztu		3 080	1 871
Zbycie wartości niematerialnych, rzeczowych aktywów trwałych, w tym oddanych w leasing operacyjny oraz aktywów do zbycia		466	162
Inne wpływy inwestycyjne w tym, dywidendy	52	150	32
Wydatki z działalności inwestycyjnej		(77 249)	(105 609)
Podwyższenie kapitału wspólnych przedsięwzięć		(18)	-
Nabycie papierów wartościowych wycenianych do wartości godziwej przez inne dochody całkowite		(49 564)	(69 486)
Nabycie papierów wartościowych wycenianych według zamortyzowanego kosztu		(25 950)	(34 741)
Nabycie wartości niematerialnych oraz rzeczowych aktywów trwałych, w tym oddanych w leasing operacyjny		(1 717)	(1 382)
Środki pieniężne netto z działalności inwestycyjnej		(13 715)	(39 802)

	Nota	31.12.2021	31.12.2020
Przepływy środków pieniężnych z działalności finansowej
Wpływy z tytułu emisji dłużnych papierów wartościowych	52	10 403	6 838
Wykup/umorzenie dłużnych papierów wartościowych	52	(18 403)	(7 262)
Zaciągnięcie kredytów i pożyczek	52	1 331	-
Spłata kredytów i pożyczek	52	(1 103)	(915)
Płatności zobowiązań z tytułu leasingu	52	(233)	(233)
Spłata odsetek od zobowiązań długoterminowych	52	(417)	(602)
Środki pieniężne netto z działalności finansowej		(8 422)	(2 174)
Przepływy pieniężne netto		11 074	(8 980)
w tym z tytułu różnic kursowych od środków pieniężnych i ich ekwiwalentów		38	115
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty na początek okresu		9 701	18 681
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty na koniec okresu	52	20 775	9 701

Informacje ogólne o grupie kapitałowej

1. Działalność Grupy Kapitałowej

Powszechna Kasa Oszczędności Bank Polski Spółka Akcyjna (PKO Bank Polski S.A. albo Bank) został utworzony dekretem podpisanym 7 lutego 1919 roku przez Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego, premiera Ignacego Paderewskiego oraz ministra poczt i telegrafów i jednocześnie pierwszego prezesa Huberta Lindego jako Pocztowa Kasa Oszczędnościowa. W 1950 roku Bank rozpoczął działalność jako Powszechna Kasa Oszczędności bank państwowy. Rozporządzeniem Rady Ministrów z 18 stycznia 2000 roku przekształcono Powszechną Kasę Oszczędności bank państwowy w jednoosobową spółkę akcyjną Skarbu Państwa pod nazwą Powszechna Kasa Oszczędności Bank Polski Spółka Akcyjna.

12 kwietnia 2000 roku zarejestrowano Powszechną Kasę Oszczędności Bank Polski Spółkę Akcyjną i wpisano do Rejestru Handlowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawa, Sąd Gospodarczy XVI Wydział Rejestrowy. Obecnie właściwym sądem jest Sąd Rejonowy dla miasta stołecznego Warszawy w Warszawie, XIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego. Bank został zarejestrowany pod numerem KRS 0000026438 oraz nadano mu numer statystyczny REGON 016298263.

Państwo rejestracji	Polska
Siedziba jednostki	Warszawa
Adres zarejestrowanego biura jednostki	ul. Puławska 15, 02-515 Warszawa

Zgodnie z Cedułą Giełdową Bank zaklasyfikowany jest do makrosektora „Finanse”, sektor „Banki”.

Grupa Kapitałowa Powszechnej Kasy Oszczędności Banku Polskiego Spółki Akcyjnej (Grupa Kapitałowa PKO Banku Polskiego S.A., Grupa Kapitałowa Banku lub Grupa Kapitałowa) prowadzi działalność na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz poprzez podmioty zależne: na terytorium Ukrainy, Szwecji i Irlandii, a także w formie Oddziału w Republice Federalnej Niemiec (Oddział w Niemczech), Republice Czeskiej (Oddział w Czechach) i Republice Słowackiej (Oddział w Słowacji).

PKO Bank Polski S.A. jako jednostka dominująca jest uniwersalnym bankiem depozytowo-kredytowym obsługującym osoby fizyczne, prawne oraz inne podmioty będące osobami krajowymi i zagranicznymi. Bank może posiadać wartości dewizowe i dokonywać obrotu tymi wartościami, jak również wykonywać operacje walutowe i dewizowe oraz otwierać i posiadać rachunki bankowe w bankach za granicą, a także lokować środki dewizowe na tych rachunkach.

Poprzez podmioty zależne Grupa Kapitałowa oferuje kredyty hipoteczne, świadczy specjalistyczne usługi finansowe w zakresie leasingu, faktoringu, windykacji, funduszy inwestycyjnych, funduszy emerytalnych i ubezpieczeń oraz świadczy usługi zarządzania flotą pojazdów, agenta transferowego, dostarczania rozwiązań technologicznych, outsourcingu specjalistów IT i wsparcia w zakresie prowadzenia działalności przez inne podmioty, zarządza nieruchomościami.

W 2021 Bank nie zmieniał nazwy jednostki sprawozdawczej lub innych danych identyfikacyjnych.

W skład Grupy Kapitałowej PKO Banku Polskiego S.A. wchodzą następujące jednostki zależne:

Lp.	NAZWA JEDNOSTKI	SIEDZIBA	DZIAŁALNOŚĆ	% UDZIAŁ W KAPITALE
Lp.	JEDNOSTKI ZALEŻNE BEZPOŚREDNIO	SIEDZIBA	DZIAŁALNOŚĆ	31.12.2021	31.12.2020
1	PKO Bank Hipoteczny S.A.	Warszawa	działalność bankowa	100	100
2	PKO Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A.	Warszawa	zarządzanie funduszami inwestycyjnymi	100	100
3	PKO Leasing S.A.	Łódź	działalność leasingowa i udzielanie pożyczek	100	100
4	PKO BP BANKOWY PTE S.A.	Warszawa	zarządzanie funduszami emerytalnymi	100	100
5	PKO BP Finat sp. z o.o.	Warszawa	działalność usługowa, w tym usługi agenta transferowego oraz outsourcing specjalistów IT	100	100
6	PKO Życie Towarzystwo Ubezpieczeń S.A.	Warszawa	ubezpieczenia na życie	100	100
7	PKO Towarzystwo Ubezpieczeń S.A.	Warszawa	pozostałe ubezpieczenia osobowe i ubezpieczenia majątkowe	100	100
8	PKO Finance AB	Sztokholm, Szwecja	usługi finansowe	100	100
9	KREDOBANK S.A.	Lwów, Ukraina	działalność bankowa	100	100
10	Merkury - fiz an1	Warszawa	lokowanie środków zebranych od uczestników funduszu	100	100
11	NEPTUN - fizan1	Warszawa		100	100
12	PKO VC - fizan1	Warszawa		100	100

1 PKO Bank Polski S.A. posiada certyfikaty inwestycyjne funduszu; w pozycji udział w kapitale prezentowany jest procent posiadanych certyfikatów inwestycyjnych funduszu.

Lp.	NAZWA JEDNOSTKI	SIEDZIBA	DZIAŁALNOŚĆ	% UDZIAŁ W KAPITALE *
Lp.	JEDNOSTKI ZALEŻNE POŚREDNIO	SIEDZIBA	DZIAŁALNOŚĆ	31.12.2021	31.12.2020
	GRUPA PKO Leasing S.A.
1	PKO Agencja Ubezpieczeniowa sp. z o.o.	Warszawa	działalność agencyjna w zakresie zawierania umów ubezpieczenia	100	100
1.1	PKO Leasing Finanse sp. z o.o.	Warszawa	sprzedaż przedmiotów poleasingowych	100	100
2	PKO Leasing Sverige AB	Sztokholm, Szwecja	działalność leasingowa	100	100
3	Prime Car Management S.A.	Gdańsk	działalność leasingowa oraz usługi zarządzania flotą	100	100
3.1	Futura Leasing S.A.	Gdańsk	działalność leasingowa oraz sprzedaż przedmiotów poleasingowych	100	100
3.2	Masterlease sp. z o.o.	Gdańsk	działalność leasingowa	100	100
3.3	MasterRent24 sp. z o.o.	Gdańsk	wynajem krótkoterminowy pojazdów	100	100
4	PKO Faktoring S.A.	Warszawa	działalność faktoringowa	100	100
5	ROOF Poland Leasing 2014 DAC1	Dublin, Irlandia	spółki celowe utworzone na potrzeby sekurytyzacji wierzytelności leasingowych	-	-
6	Polish Lease Prime 1 DAC1	Dublin, Irlandia		-	-
	GRUPA PKO Życie Towarzystwo Ubezpieczeń S.A.
7	Ubezpieczeniowe Usługi Finansowe sp. z o.o.	Warszawa	działalność usługowa	100	100
	GRUPA KREDOBANK S.A.
8	„KREDOLEASING” sp. z o.o.	Lwów, Ukraina	w organizacji	100	-
	Merkury - fiz an
9	„Zarząd Majątkiem Górczewska” sp. z o.o.	Warszawa	zarządzanie nieruchomościami	100	100
10	Molina sp. z o.o.	Warszawa	komplementariusz w spółkach komandytowo-akcyjnych funduszu	100	100
11	Molina spółka z ograniczoną odpowiedzialnością 1 S.K.A.	Warszawa	kupno i sprzedaż nieruchomości na własny rachunek, zarządzanie nieruchomościami	100	100
12	Molina spółka z ograniczoną odpowiedzialnością 2 S.K.A.	Warszawa		100	100
13	Molina spółka z ograniczoną odpowiedzialnością 4 S.K.A.	Warszawa		100	100
14	Molina spółka z ograniczoną odpowiedzialnością 5 S.K.A. w likwidacji	Warszawa		100	100
15	Molina spółka z ograniczoną odpowiedzialnością 6 S.K.A. w likwidacji	Warszawa		100	100
	NEPTUN - fizan
16	Qualia sp. z o.o.	Warszawa	obsługa posprzedażowa produktów deweloperskich	100	100
17	Sarnia Dolina sp. z o.o.	Warszawa	działalność deweloperska	100	100
18	Bankowe Towarzystwo Kapitałowe S.A.	Warszawa	działalność usługowa	100	100
18.1	„Inter-Risk Ukraina" spółka z dodatkową odpowiedzialnością2	Kijów, Ukraina	działalność windykacyjna	99,90	99,90
18.2	Finansowa Kompania „Prywatne Inwestycje” sp.z o.o.3	Kijów, Ukraina	usługi finansowe	95,4676	95,4676
18.2.1	Finansowa Kompania „Idea Kapitał” sp. z o.o.4	Lwów, Ukraina	działalność usługowa	100	100
19	„Sopot Zdrój" sp. z o.o.5	Sopot	zarządzanie nieruchomością	72,9769	72,9766

* udział podmiotu bezpośrednio dominującego w kapitale jednostki

1 PKO Leasing S.A., zgodnie z MSSF 10, sprawuje kontrolę nad spółką, mimo że nie posiada w spółce zaangażowania kapitałowego.

2 Drugim udziałowcem spółki jest Finansowa Kompania „Prywatne Inwestycje" sp. z o.o.

3 Drugim udziałowcem spółki jest „Inter-Risk Ukraina" spółka z dodatkową odpowiedzialnością.

4 Do 26 lipca 2021 roku spółka zależna KREDOBANK S.A. W pozycji udział w kapitale według stanu na 31 grudnia 2020 roku wykazano udział KREDOBANK S.A. w kapitale zakładowym spółki.

5 14 stycznia 2021 roku w Krajowym Rejestrze Sądowym właściwym dla spółki przejmującej zostało zarejestrowane połączenie odwrotne spółki „CENTRUM HAFFNERA" sp. z o.o. jako spółki przejmowanej i jej spółki zależnej „Sopot Zdrój" sp. z o.o. jako spółki przejmującej. W pozycji udział w kapitale według stanu na 31 grudnia 2020 roku wykazano udział NEPTUN - fizan w kapitale zakładowym „CENTRUM HAFFNERA" sp. z o.o.

Grupa Kapitałowa posiada następujące jednostki stowarzyszone i wspólne przedsięwzięcia.

Lp.	NAZWA JEDNOSTKI	SIEDZIBA	DZIAŁALNOŚĆ	% UDZIAŁ W KAPITALE*
Lp.	NAZWA JEDNOSTKI	SIEDZIBA	DZIAŁALNOŚĆ	31.12.2021	31.12.2020
	Wspólne przedsięwzięcia PKO Banku Polskiego S.A.
1	Operator Chmury Krajowej sp. z o.o.	Warszawa	usługi chmury obliczeniowej	50	50
2	Centrum Elektronicznych Usług Płatniczych eService sp. z o.o.	Warszawa	działalność wspomagająca usługi finansowe, w tym obsługa transakcji dokonywanych przy użyciu instrumentów płatniczych	34	34
	1 EVO Payments International s.r.o.	Praga, Czechy	działalność wspomagająca usługi finansowe	100	100
	Wspólne przedsięwzięcie NEPTUN – fizan
	2 „Centrum Obsługi Biznesu" sp. z o.o.	Poznań	zarządzanie nieruchomością	41,45	41,45
	Wspólne przedsięwzięcie PKO VC – fizan
	3 BSafer sp. z o.o.	Stalowa Wola	zarządzanie zgodami marketingowymi	35,06	35,06
	Jednostki stowarzyszone PKO Banku Polskiego S.A.
1	Bank Pocztowy S.A.	Bydgoszcz	działalność bankowa	25,0001	25,0001
2	„Poznański Fundusz Poręczeń Kredytowych" sp. z o.o.	Poznań	poręczenia	33,33	33,33

*udział podmiotu sprawującego współkontrolę/mającego znaczący wpływ/bezpośrednio dominującego w kapitale jednostki.

2. Zmiany w Spółkach wchodzących w skład Grupy Kapitałowej

W 2021 roku w strukturze Grupy Kapitałowej Banku miały miejsca następujące zdarzenia:

• w styczniu 2021 roku nastąpiło połączenie odwrotne spółki „CENTRUM HAFFNERA" sp. z o.o. jako spółki przejmowanej i jej spółki zależnej „Sopot Zdrój" sp. z o.o. jako spółki przejmującej;

• w marcu 2021 roku rozpoczęto proces likwidacji spółki ROOF Poland Leasing 2014 DAC;

• Finansowa Kompania „Prywatne Inwestycje” sp. z o.o. nabyła od KREDOBANK S.A. udziały spółki Finansowa Kompania „Idea Kapitał” sp. z o.o., które stanowią 100% kapitału zakładowego spółki i uprawniają do 100% głosów na zgromadzeniu wspólników spółki; powyższa zmiana 28 lipca 2021 roku została zarejestrowana w Jednolitym Państwowym Rejestrze Osób Prawnych, Osób Fizycznych - Przedsiębiorców i Organizacji Społecznych Ukrainy;

• 27 sierpnia 2021 roku w Jednolitym Państwowym Rejestrze Osób Prawnych, Osób Fizycznych - Przedsiębiorców i Organizacji Społecznych Ukrainy została zarejestrowana nowa spółka „KREDOLEASING” sp. z o.o., której jedynym udziałowcem jest KREDOBANK S.A.; kapitał zakładowy spółki wynosi 10 milionów UAH; spółka będzie świadczyła usługi leasingowe, na 31 grudnia 2021 roku jest w fazie organizacji.

3. Informacje dotyczące składu osobowego Rady Nadzorczej oraz Zarządu

Skład Rady Nadzorczej Banku na 31 grudnia 2021 roku:

• Maciej Łopiński - Przewodniczący Rady Nadzorczej – powołany 7 czerwca 2021 roku

• Wojciech Jasiński - Wiceprzewodniczący Rady Nadzorczej

• Dominik Kaczmarski - Sekretarz Rady Nadzorczej – powołany 7 czerwca 2021 roku

• Mariusz Andrzejewski - Członek Rady Nadzorczej

• Grzegorz Chłopek - Członek Rady Nadzorczej

• Andrzej Kisielewicz - Członek Rady Nadzorczej

• Rafał Kos - Członek Rady Nadzorczej

• Tomasz Kuczur – Członek Rady Nadzorczej – powołany 14 października 2021 roku

• Krzysztof Michalski - Członek Rady Nadzorczej

• Bogdan Szafrański - Członek Rady Nadzorczej – powołany 14 października 2021 roku

• Agnieszka Winnik-Kalemba - Członek Rady Nadzorczej – powołana 7 czerwca 2021 roku.

W 2021 roku miały miejsce następujące zmiany w składzie Rady Nadzorczej Banku:

• Pan Marcin Izdebski złożył rezygnację z członkostwa w Radzie Nadzorczej z dniem 6 czerwca 2021 roku,

• Zwyczajne Walne Zgromadzenie Banku (ZWZ) 7 czerwca 2021 roku:

– odwołało ze składu Rady Nadzorczej Panią Grażynę Ciurzyńską.

– powołało w skład Rady Nadzorczej Pana Dominika Kaczmarskiego, Pana Macieja Łopińskiego i Panią Agnieszkę Winnik–Kalembę,

• Pan Piotr Sadownik złożył rezygnację z członkostwa w Radzie Nadzorczej z dniem 11 października 2021 roku,

• Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie Banku (NWZ) 12 października 2021 roku:

– odwołało ze składu Rady Nadzorczej Pana Zbigniewa Hajłasza,

– powołało w skład Rady Nadzorczej Pana Tomasza Kuczura i Pana Bogdana Szafrańskiego.

Skład Zarządu Banku na 31 grudnia 2021 roku:

• Iwona Duda - Wiceprezes Zarządu kierująca pracami Zarządu - powołana 14 października 2021 roku z dniem 23 października 2021 roku

• Bartosz Drabikowski - Wiceprezes Zarządu – powołany 15 czerwca 2021 roku

• Marcin Eckert – Wiceprezes Zarządu – powołany 7 czerwca 2021 roku

• Wojciech Iwanicki – Wiceprezes Zarządu – powołany 14 października 2021 roku

• Maks Kraczkowski – Wiceprezes Zarządu

• Mieczysław Król – Wiceprezes Zarządu

• Artur Kurcweil - Wiceprezes Zarządu – powołany 14 września 2021 roku

• Piotr Mazur – Wiceprezes Zarządu.

26 stycznia 2022 roku Komisja Nadzoru Finansowego jednogłośnie wyraziła zgodę na powołanie Pani Iwony Dudy na stanowisko Prezesa Zarządu PKO Banku Polskiego.

W 2021 roku miały miejsce następujące zmiany w składzie Zarządu Banku:

• Pan Zbigniew Jagiełło 11 maja 2021 roku złożył, ze skutkiem na datę przyszłą, tj. z upływem dnia zamknięcia Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Banku zwołanego na 7 czerwca 2021 roku, rezygnację z pełnienia funkcji Prezesa Zarządu i członkostwa w Zarządzie;

• Rada Nadzorcza Banku 8 czerwca 2021 roku:

– powołała Pana Jana Emeryka Rościszewskiego, dotychczasowego Wiceprezesa Zarządu, na stanowisko Prezesa Zarządu, pod warunkiem wyrażenia zgody przez KNF oraz z dniem wydania tejże zgody, a także powierzyła Janowi Emerykowi Rościszewskiemu kierowanie pracami Zarządu (w okresie do wydania zgody przez KNF),

– powołała w skład Zarządu Pana Marcina Eckerta;

• Rada Nadzorcza Banku 15 czerwca 2021 roku:

– odwołała ze składu Zarządu Pana Rafała Kozłowskiego,

– powołała w skład Zarządu Pana Bartosza Drabikowskiego;

• Pan Adam Marciniak złożył 26 lipca 2021 roku rezygnację z pełnienia funkcji Wiceprezesa Zarządu i członkostwa w Zarządzie ze skutkiem na dzień 13 sierpnia 2021 roku;

• KNF 3 września 2021 roku wyraziła zgodę na powołanie Pana Jana Emeryka Rościszewskiego na Prezesa Zarządu;

• Rada Nadzorcza Banku 14 września 2021 roku powołała w skład Zarządu Pana Artura Kurcweila;

• Pan Jan Emeryk Rościszewski 14 października 2021 roku złożył, ze skutkiem na datę przyszłą, tj. z dniem 22 października 2021 roku rezygnację z pełnienia funkcji Prezesa Zarządu i członkowska w Zarządzie;

• Rada Nadzorcza Banku 14 października 2021 roku:

– odwołała ze składu Zarządu Pana Rafała Antczaka i Pana Jakuba Papierskiego,

– powołała z dniem 23 października 2021 roku Panią Iwonę Dudę na stanowisko Wiceprezesa Zarządu; jednocześnie powołała Iwonę Dudę na stanowisko Prezesa Zarządu pod warunkiem wyrażenia zgody przez KNF oraz z dniem wydania tejże zgody, a także powierzyła Iwonie Dudzie kierowanie pracami Zarządu (w okresie od 23 października 2021 roku do czasu wydania zgody przez KNF),

– powołała w skład Zarządu Pana Wojciecha Iwanickiego.

Zwyczajne Walne Zgromadzenie Banku przyjęło Politykę dotyczącą oceny odpowiedniości kandydatów na członków Zarządu i członków Rady Nadzorczej Powszechnej Kasy Oszczędności Banku Polskiego S.A. oraz dokonało potwierdzenia odpowiedniości powołanego organu.

4. Zatwierdzenie skonsolidowanego sprawozdania finansowego

Niniejsze skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej (sprawozdanie finansowe), podlegające przeglądowi przez Komitet Audytu oraz przyjęciu przez Radę Nadzorczą Banku 23 lutego 2022 roku, zostało zaakceptowane do publikacji przez Zarząd 23 lutego 2022 roku.

5. Kredyty hipoteczne w walutach wymienialnych

23 kwietnia 2021 roku Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie PKO Banku Polskiego S.A. podjęło decyzję dotyczącą zawierania ugód z konsumentami, którzy zawarli z Bankiem umowy kredytu lub pożyczki zabezpieczone hipotecznie indeksowane do walut obcych lub denominowane w walutach obcych (dalej: ugody z konsumentami). Zgodnie z podjętą uchwałą:

• utworzono fundusz specjalny w wysokości 6 700 milionów PLN z przeznaczeniem na pokrycie szczególnych strat bilansowych, które powstaną w następstwie rozpoznania skutków finansowych ugód z konsumentami,

• wydzielono z kapitału zapasowego Banku, w części utworzonej z zysku z lat ubiegłych dostępnego do podziału, kwotę w wysokości 6 700 miliona PLN i przekazano ją na wyżej wymieniony fundusz specjalny,

• Walne Zgromadzenie zobowiązało Zarząd Banku do przedstawienia do zatwierdzenia Radzie Nadzorczej Banku warunków, na jakich będą zawierane ugody, w tym warunków zwalniania z długu,

• Zarząd Banku przystąpił do zawierania ugód z konsumentami (w tym zawierających zwolnienie z długu), po pozytywnym zaopiniowaniu przez Radę Nadzorczą Banku warunków na jakich będą one zawierane, w tym w zakresie zwolnienia z długu (uchwała Rady Nadzorczej z 27 maja 2021 roku).

W okresie czerwiec 2021 roku – wrzesień 2021 roku w Banku trwały prace nad szczegółami rozwiązania, w tym nad zapewnieniem klientom możliwości przejścia w ugodzie na stałą stopę procentową. Bank prowadził pilotaż ugód, w ramach którego uczestniczył w mediacjach przy sądzie polubownym przy Komisji Nadzoru Finansowego (dalej „KNF”) oraz zawierał ugody przed sądami powszechnymi.

4 października 2021 roku w Banku ruszył program ugód dla kredytobiorców frankowych.

Proces zawierania ugód odbywa się zdalnie (złożenie wniosku przez Klienta przez Internet w serwisie transakcyjnym, spotkania mediacyjne online), a kredytobiorcy w oddziale pojawiają się tylko raz – w momencie podpisania ugody. W trakcie postępowania mediacyjnego przed Sądem Polubownym przy KNF klient poznaje wszystkie parametry finansowe propozycji, w tym wysokość salda po konwersji oraz kwotę ewentualnej nadpłaty, którą zwróci mu Bank. Proces jest bezkosztowy i przyjazny dla klienta. Koszty sądowe mediacji ponosi Bank.

Bank proponuje ww. rozwiązanie klientom indywidualnym, których kredyt mieszkaniowy był udzielony we frankach szwajcarskich i którzy nadal ten kredyt spłacają. Warunkiem skorzystania z tej formy pomocy jest kredyt wzięty na własne cele mieszkaniowe. Mediacja odbywa się przed Sądem Polubownym przy KNF. W jednym wniosku o mediację klient może wskazać tylko jedną umowę kredytową. Z propozycji ugód nie mogą skorzystać klienci, których kredyt został już spłacony, wypłacony w całości w CHF lub którzy skorzystali z Funduszu Wsparcia Kredytobiorców.

Kredyt walutowy, po przekształceniu na złotowy, jest rozliczony tak, jakby od daty zawarcia umowy był zaciągnięty w PLN. Pozostałe parametry pozostają bez zmian, m.in.: okres kredytowania, forma spłaty oraz poniesione opłaty, prowizje i składki ubezpieczeniowe. Do wyliczenia kwoty kredytu przeliczonego na PLN zostaje przyjęte oprocentowanie według zmiennej stopy procentowej na dzień zawarcia umowy. Oprocentowanie zostaje ustalone jako suma wskaźnika referencyjnego WIBOR 3M i marży. Szczegółowe wyliczenia Bank przekazuje klientom na kilka dni przed posiedzeniem mediacyjnym w Sądzie Polubownym.

Ugody są proponowane również w toku postępowań sądowych i postępowań wywołanych wnioskiem o zawezwanie do próby ugodowej.

Na koniec 2021 roku zostało zarejestrowanych ponad 19 tys. wniosków o mediacje (do 22 lutego 2022 – 22,7 tys.). Łączna liczba ugód zawartych na dzień 31 grudnia 2021 roku wyniosła 5 887, z czego 5 754 zawartych w postępowaniu mediacyjnym oraz 133 w toku postępowań sądowych (na 22 lutego 2022 – 9 343 zawartych ugód, z tego poprzez postępowanie mediacyjne 9 191 oraz 152 w toku postępowań sądowych).

Dodatkowe informacje dotyczące portfela kredytów hipotecznych w walutach wymienialnych oraz ugód z konsumentami, Bank przedstawił w notach: „Koszt ryzyka prawnego kredytów hipotecznych w walutach wymienialnych”, „Sprawy sporne” i „Zarządzanie ryzykiem walutowych kredytów hipotecznych dla osób prywatnych”, „Zarządzenie ryzykiem walutowym”.

6. Oświadczenie o zgodności

Sprawozdanie finansowe zostało sporządzone zgodnie z Międzynarodowymi Standardami Sprawozdawczości Finansowej (MSSF) przyjętymi przez Unię Europejską (UE) według stanu na 31 grudnia 2021 roku, a w zakresie nieuregulowanym powyższymi standardami zgodnie z wymogami ustawy z 29 września 1994 roku o rachunkowości i wydanymi na jej podstawie przepisami wykonawczymi, jak również wymogami odnoszącymi się do emitentów papierów wartościowych dopuszczonych lub będących przedmiotem ubiegania się o dopuszczenie do obrotu na rynku oficjalnych notowań giełdowych.

7. Kontynuacja działalności

Sprawozdanie finansowe zostało sporządzone przy założeniu kontynuowania działalności gospodarczej przez Grupę Kapitałową Banku w okresie co najmniej 12 miesięcy od daty zaakceptowania przez Zarząd do publikacji, czyli od 23 lutego 2022 roku. Zarząd Banku nie stwierdza na dzień podpisania sprawozdania finansowego istnienia faktów i okoliczności, które wskazywałyby na zagrożenia dla możliwości kontynuacji działalności przez Grupę Kapitałową Banku w okresie 12 miesięcy od daty publikacji na skutek zamierzonego lub przymusowego zaniechania bądź istotnego ograniczenia przez Grupę Kapitałową Banku dotychczasowej działalności.

8. Oświadczenie Zarządu

Zarząd oświadcza, że, wedle jego najlepszej wiedzy, sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej i dane porównawcze sporządził zgodnie z obowiązującymi zasadami rachunkowości oraz że odzwierciedlają w sposób prawdziwy, rzetelny i jasny sytuację majątkową i finansową Grupy Kapitałowej oraz jej wynik finansowy.

9. Wpływ pandemii COVID-19 na działalność Grupy Kapitałowej

Wpływ pandemii COVID-19, która rozpoczęła się w roku 2020 na działalność Grupy Kapitałowej i sektora bankowego oraz działania podejmowane przez Grupę Kapitałową od początku pandemii w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa Klientom i pracownikom Banku a także ciągłości działania procesów biznesowych zostały już szczegółowo opisane w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym Grupy Kapitałowej za rok 2020 i Sprawozdaniu Zarządu z działalności Grupy Kapitałowej PKO Banku Polskiego S.A. za rok 2020.

• Wpływ na szacunki i założenia

Pandemia COVID-19 zwiększyła poziom niepewności. Konsekwencje dla gospodarki światowej oraz środki podjęte przez rządy oraz organa regulacyjne wpływają i mogą wpłynąć na wyniki finansowe i sytuację Banku, w tym m.in. na oczekiwane straty kredytowe czy rozpoznaną wartość firmy. W roku 2021 Grupa Kapitałowa nie zidentyfikowała dodatkowych negatywnych skutków związanych z pandemią COVID-19, a wszystkie negatywne skutki, które można było rozsądnie oszacować, zostały rozpoznane już w roku 2020.

Grupa Kapitałowa na bieżąco monitoruje rozwój sytuacji, uwzględniając ją w przyjętych założeniach i szacunkach.

• Moratoria i gwarancje publiczne – modyfikacje i jakość portfela kredytowego

Grupa Kapitałowa, w celu złagodzenia skutków gospodarczych rozprzestrzeniania się COVID-19 wprowadziła szereg działań zaradczych dla klientów indywidualnych, firm, przedsiębiorstw, klientów korporacyjnych i jednostek samorządu terytorialnego mających na celu złagodzenia skutków gospodarczych rozprzestrzeniania się COVID-19:

• moratoria kredytowe, w tym te zgodne z wytycznymi Europejskiego Urzędu Nadzoru Bankowego;

• udzielanie kredytów i zaliczek, objętych programami gwarancji publicznych w kontekście kryzysu związanego z COVID-19.

Szczegółowy opis moratoriów zaoferowanych Klientom Banku oraz programów gwarancji publicznych oferowanych w roku 2020 zaprezentowany został w Sprawozdaniu finansowym Grupy Kapitałowej za rok 2020 w nocie „Specyficzne działania w zakresie zarządzania ryzykiem w Grupie Kapitałowej podjęte w 2020 roku” oraz „Sprawozdaniu Zarządu z działalności Grupy Kapitałowej PKO Banku Polskiego S.A. za rok 2020”.

Otrzymane przez Grupę Kapitałową gwarancje w ramach programów gwarancji publicznych z tytułu aneksu do umowy portfelowej linii gwarancyjnej de minimis z 22 czerwca 2018 roku (z późn. zm.) oraz umowy portfelowej linii gwarancyjnej Funduszu Gwarancji Płynnościowych z 10 kwietnia 2020 roku zawartych z Bankiem Gospodarstwa Krajowego spełniały definicje umowy gwarancji finansowych i są prezentowane w nocie „Zobowiązania warunkowe oraz pozabilansowe zobowiązania otrzymane i udzielone”.

Jakościowy i ilościowy wpływ COVID-19 na jakość portfela kredytowego w tym szacowane straty kredytowe Grupa Kapitałowa prezentuje w nocie „Ryzyko kredytowe – informacje finansowe”.

• Wartość firmy i inwestycje w jednostki stowarzyszone i wspólne przedsięwzięcia– test na utratę wartości

Wartość firmy oraz zaangażowanie w jednostki stowarzyszone i wspólne przedsięwzięcia Grupa Kapitałowa poddaje corocznemu testowi na utratę wartości oraz gdy istnieją przesłanki wskazujące na możliwą utratę wartości w ciągu roku.

W 2021 roku Grupa Kapitałowa nie utworzyła dodatkowych odpisów na utratę wartości firmy i inwestycji w jednostki stowarzyszone i wspólne przedsięwzięcia. Negatywny wpływ pandemii COVID – 19 na otoczenie gospodarcze został uwzględniony w przeprowadzonych w 2020 roku testach na utratę wartości firmy powstałej z nabycia Nordea Bank Polska S.A. oraz w związku z objęciem kontroli nad PKO Leasing Pro S.A. a także akcji Banku Pocztowego S.A. W wyniku przeprowadzonych testów Grupa Kapitałowa ujęła w roku 2020 odpisy z tego tytułu w pozycji „Wynik z tytułu utraty wartości aktywów niefinansowych” (szerzej w notach: „Wynik z tytułu utraty wartości aktywów niefinansowych”, „Wartości niematerialne, rzeczowe aktywa trwałe oraz rzeczowe aktywa trwałe oddane w leasing operacyjny” i „Inwestycje w jednostki stowarzyszone i wspólne przedsięwzięcia” niniejszego sprawozdania).

• Adekwatność kapitałowa

Wpływ COVID-19 na adekwatność kapitałową oraz działania organów nadzorczych - Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/873 z dnia 24 czerwca 2020 roku zmieniające rozporządzenia (UE) nr 575/2013 i (UE) 2019/876 w odniesieniu do niektórych dostosowań w odpowiedzi na pandemię COVID-19 (CRR Quick Fix) opisuje nota „Adekwatność kapitałowa” oraz „Adekwatność kapitałowa oraz inne informacje podlegające ogłaszaniu Grupy Kapitałowej Powszechnej Kasy Oszczędności Banku Polskiego Spółki Akcyjnej według stanu na 31 grudnia 2021 roku”.

Zasady rachunkowości przyjęte do sporządzenia skonsolidowanego sprawozdania finansowego

10. Podstawa sporządzenia sprawozdania finansowego

Sprawozdanie finansowe obejmuje rok zakończony 31 grudnia 2021 roku oraz zawiera dane porównawcze za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku. Dane finansowe prezentowane są w milionach złotych polskich (PLN), chyba że wskazano inaczej.

W sprawozdaniu finansowym Grupa Kapitałowa zastosowała koncepcji wartości godziwej dla aktywów i zobowiązań finansowych wycenianych według wartości godziwej przez rachunek zysków i strat, w tym instrumentów pochodnych oraz aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej przez inne dochody całkowite. Pozostałe składniki aktywów finansowych Grupa Kapitałowa wykazuje w wartości zamortyzowanego kosztu pomniejszonej o odpisy na oczekiwane straty kredytowe. Natomiast pozostałe zobowiązania finansowe Grupa Kapitałowa wykazuje w wartości zamortyzowanego kosztu. Składniki aktywów trwałych wykazywane są w cenie nabycia pomniejszonej o umorzenie oraz o odpisy z tytułu utraty wartości. Składniki aktywów trwałych lub grupy aktywów zaklasyfikowane jako przeznaczone do sprzedaży Grupa Kapitałowa wykazuje w kwocie niższej z dwóch, tj. ich wartości bilansowej i wartości godziwej pomniejszonej o koszty zbycia.

Grupa Kapitałowa podczas sporządzania sprawozdania finansowego dokonuje pewnych szacunków i przyjmuje założenia, które bezpośrednio mają wpływ zarówno na sprawozdanie finansowe, jak i na ujętą w nim informację uzupełniającą. Szacunki i założenia, które Grupa Kapitałowa przyjmuje do wykazywania wartości aktywów i zobowiązań oraz przychodów i kosztów dokonywane są przy wykorzystaniu danych historycznych oraz innych czynników, które są dostępne oraz uznawane za właściwe w danych okolicznościach. Założenia co do przyszłości oraz dostępne dane służą do szacowania wartości bilansowych aktywów oraz zobowiązań, których nie można jednoznacznie określić przy wykorzystaniu innych źródeł. Przy dokonywaniu szacunków Grupa Kapitałowa uwzględnia przyczyny oraz źródła niepewności, które są przewidywane na koniec okresu sprawozdawczego. Wyniki rzeczywiste mogą się różnić od wartości szacunkowych.

Dokonywane przez Grupę Kapitałową szacunki oraz założenia poddaje bieżącym przeglądom. Zmiany szacunków rozpoznaje w tym okresie, którego dotyczą.

11. Kwestie środowiskowe i ich wpływ na sprawozdanie finansowe

Ze względu na charakter działalności gospodarczej bezpośrednie oddziaływanie Banku i Grupy Kapitałowej na środowisko naturalne jest ograniczone do zużycia zasobów naturalnych. Pośredni wpływ na środowisko dotyczy finansowania udzielanego przez Bank podmiotom gospodarczym i publicznym oraz oferty produktowej Banku. Grupa Kapitałowa ogranicza swój bezpośredni wpływ na środowisko i dostosowuje swoje polityki kredytowe dla poszczególnych sektorów gospodarki tak, aby motywować do tego także swoich klientów.

Zagadnienia związane z oddziaływaniem Grupy Kapitałowej na środowisko oraz podejmowane przez Grupę Kapitałową inicjatywy pro-środowiskowe zostały opisane w Sprawozdaniu Zarządu z działalności Grupy Kapitałowej PKO Banku Polskiego S.A. za 2021 rok w Rozdziale „Ryzyko negatywnego wpływu na środowisko”.

W związku z rosnącym zainteresowaniem inwestorów oraz pozostałych użytkowników sprawozdań finansowych zagadnieniami związanymi z klimatem i ich potencjalnym wpływem na sytuację finansową i wyniki finansowe spółek, w niniejszej nocie zaprezentowano wpływ czynników klimatycznych na poszczególne elementy niniejszego sprawozdania finansowego Grupy Kapitałowej, w tym w szczególności wpływ ryzyka klimatycznego na pomiar oczekiwanych strat kredytowych oraz koncentrację ryzyka kredytowego.

Niniejsze ujawnienie uwzględnia wytyczne IASB zawarte w dokumencie „Effects of climate-related matters on financial statements” z listopada 2020 roku.

W 2021 roku ryzyko ESG zostało uwzględnione w strategii zarządzania ryzykiem w Grupie Kapitałowej. Kwestie zarządzania ryzykiem ESG opisane zostały w nocie „Zarządzanie ryzykiem ESG”.

• Źródła niepewności szacunków i znaczące osądy oraz możliwość kontynuacji działalności

Grupa Kapitałowa jest narażona na ryzyko klimatyczne, w tym:

• ryzyko fizyczne (np. ryzyko wynikające z częstszych/poważniejszych zdarzeń pogodowych); oraz

• ryzyko związane z transformacją gospodarczą oraz zmianą klimatu (np. ryzyko związane z przejściem na mniej zanieczyszczającą i niskoemisyjną gospodarkę, ekstremizacją pór roku).

Ryzyko klimatyczne może mieć potencjalny wpływ na szacunki i oceny stosowane przez Grupę Kapitałową (w tym stosowane w kalkulacji odpisów na oczekiwane straty kredytowe).

W Grupie Kapitałowej nie wystąpiły istotne szacunki i osądy związane z czynnikami klimatycznymi, które znacząco wpływałyby na wartości rozpoznane w niniejszym sprawozdaniu finansowym.

Kwestie związane z klimatem nie stanowią zagrożenia dla możliwości kontynuacji działalności przez Grupę Kapitałową w okresie 12 miesięcy od daty zatwierdzenia przez Zarząd do publikacji sprawozdania finansowego.

• klasyfikacja i wycena do wartości godziwej oraz utrata wartości instrumentów finansowych

Ryzyko związane z klimatem może mieć wpływ na oczekiwane przepływy pieniężne z udzielonych kredytów, a tym samym na narażenie Grupy Kapitałowej na straty kredytowe. Atrybuty specyficzne dla kredytobiorcy, ryzyko fizyczne i ryzyko związane z przejściem, pojedynczo lub w połączeniu, mogą wpływać na oczekiwane przepływy pieniężne, jak również na zakres potencjalnych przyszłych scenariuszy ekonomicznych uwzględnianych przy pomiarze oczekiwanych strat kredytowych.

Wpływ czynników ryzyka związanych z klimatem na oczekiwane straty kredytowe będzie się różnić w zależności od dotkliwości i czasu przewidywanych zagrożeń klimatycznych, ich bezpośredniego i pośredniego wpływu na kredytobiorcę i portfel kredytowy kredytodawcy oraz czas trwania portfela kredytowego.

Wpływ czynników ryzyka związanych z klimatem na oczekiwane straty kredytowe w Grupie Kapitałowej jest potencjalnie ograniczony, ponieważ Grupa Kapitałowa oczekuje, że najbardziej znaczące skutki zmian klimatu pojawią się w perspektywie średnio- i długoterminowej potencjalnie ograniczając dzisiejszy wpływ na ECL, biorąc pod uwagę stosunkowo krótkoterminowy okres trwania wielu portfeli kredytów bankowych. Równocześnie ważne jest monitorowanie szybkości i skali tych zmian oraz ich możliwego wpływu na pomiar odpisów na oczekiwane straty kredytowe.

Od 30 czerwca 2021, w procesie kredytowym dla klientów segmentu korporacyjnego oraz klientów segmentu firm i przedsiębiorstw ocenianych z wykorzystaniem metody ratingowej Grupa Kapitałowa każdorazowo ocenia wpływ czynników środowiskowych, społecznych oraz związanych z zarządzaniem (tzw. czynniki ESG) na zdolność kredytową Klienta. Grupa Kapitałowa bada też wpływ transakcji kredytowych na kwestie ESG i klasyfikuje je do czterech kategorii, począwszy od transakcji z pozytywnym wpływem na kwestie ESG, a skończywszy na tych z istotnie negatywnym wpływem. W ocenie czynników ESG Grupa Kapitałowa uwzględnia m.in. ryzyko zmiany klimatu i wpływu na działalność klienta, możliwy wpływ klienta na zmianę klimatu, czynniki związane z kapitałem ludzkim czy dotyczące zdrowia i bezpieczeństwa oraz czynniki związane z aspektami zarządzania (w tym kultury organizacji i nadzoru wewnętrznego).

Grupa Kapitałowa w pomiarach wartości godziwej instrumentów finansowych sklasyfikowanych na poziomie 3 wartości godziwej nie stosuje danych nieobserwowalnych dotyczących ryzyka związanego z klimatem:

• papiery dłużne klasyfikowane na poziomie 3,

• udzielone kredyty klasyfikowane na poziomie 3 - zasadniczo stanowią finansowanie dla gospodarstw domowych, ich wartość godziwa jest szacowana metodą zdyskontowanych przepływów pieniężnych z wykorzystaniem efektywnej marży kredytowej,

• udziały i akcje w innych jednostkach nienotowane na giełdach klasyfikowane na poziomie 3 - nie obejmują spółek z sektorów narażonych na znaczące ryzyko klimatyczne.

• Rzeczowe aktywa trwałe, rzeczowe aktywa trwałe oddane w leasing operacyjny i wartości niematerialne

Kwestie dotyczące klimatu nie mają wpływu na amortyzację rzeczowych aktywów trwałych i wartości niematerialnych w Grupie Kapitałowej według stanu na 31 grudnia 2021 i 2020 roku.

Ponadto czynniki klimatyczne nie spowodowały wystąpienia przesłanek utraty wartości aktywów niefinansowych oraz nie miały wpływu na wartość odzyskiwalną aktywów niefinansowych w Grupie Kapitałowej według stanu na 31 grudnia 2021 i 2020 roku.

Należy jednak zauważyć że potencjalny wpływ ryzyka zmian klimatu w rozumieniu nagłej, tj. skokowej transformacji gospodarki na bardziej niskoemisyjną (skokowa zmiana generacyjna istotnej klasy aktywów w finansowaniu) może być docelowo istotny dla podmiotów leasingowych Grupy Kapitałowej.

• Zapasy

Kwestie związane z klimatem nie mają wpływu na wartość bilansową zapasów posiadanych przez Grupę Kapitałową według stanu na 31 grudnia 2021 i 2020 roku.

• Podatki

Kwestie dotyczące klimatu nie mają wpływu na realizację aktywa z tytułu podatku odroczonego w Grupie Kapitałowej według stanu na 31 grudnia 2021 i 2020 roku.

• Rezerwy

W latach 2020-2021 roku w Grupie Kapitałowej nie toczyły się postępowania administracyjne związane z naruszeniem przepisów ochrony środowiska oraz dotyczące wpływu na klimat, które zakończyły się nałożeniem kar finansowych.

• sprawy sporne

Na 31 grudnia 2021 roku oraz na 31 grudnia 2020 roku w Grupie Kapitałowej nie występowały postępowania dotyczące jakichkolwiek kwestii związanych z klimatem lub ochroną środowiska. W latach 2020-2021 roku w Grupie Kapitałowej nie toczyły się postępowania administracyjne związane z naruszeniem przepisów ochrony środowiska oraz dotyczące wpływu na klimat, które zakończyły się nałożeniem kar finansowych.

• działalność ubezpieczeniowa

Szczególnym przejawem ryzyka fizycznego dla działalności ubezpieczeniowej jest nasilenie ekstremalnych zjawisk pogodowych, a w szczególności ryzyko powodzi. Wpływ niniejszego ryzyka na wyniki finansowe oraz wypłacalność jest mitygowany przede wszystkim poprzez selekcję ryzyka oraz poprzez odpowiednio skonstruowany program reasekuracyjny. Spółki ubezpieczeniowe kalkulują wymóg kapitałowy na ryzyko katastroficzne oraz przeprowadzają analizę scenariusza warunków skrajnych dla ryzyka powodzi.

Obecnie spółki ubezpieczeniowe nie posiadają taksonomii środowiskowej dla aktywów inwestycyjnych z uwagi na brak oferowania nowych produktów o charakterze inwestycyjnym.

Dla działalności ubezpieczeniowej (ubezpieczenia majątkowe) ryzyko klimatyczne jest uwzględnione w wycenie zobowiązań poprzez uwzględnienie wskazanego ryzyka w wycenie składki. Rezerwa składki tworzona jest bowiem w wysokości składki przypadającej na przyszłe okresy. W szczególności rezerwy z tytułu ryzyka powodzi według stanu na 31 grudnia 2021 roku można oszacować na kwotę 3 milionów PLN. W momencie zajścia zdarzenia, będącego realizacją ryzyka klimatycznego, spółki ubezpieczeniowe tworzą również rezerwy szkodowe.

Dla działalności ubezpieczeniowej (ubezpieczenia na życie) wskazane ryzyko nie jest na tyle materialnym, żeby umożliwić kwantyfikację wyceny zobowiązań – te dokonywane są na bazie oceny łącznego prawdopodobieństwa zajść zdarzeń ubezpieczeniowych.

12. Reforma wskaźników stóp procentowych

• Otoczenie prawne

Międzybankowe stopy procentowe (IBORy) takie jak WIBOR, EURIBOR i LIBOR są powszechnie stosowane jako stawki referencyjne do określania oprocentowania w szerokim zakresie umów i instrumentów finansowych.

Na obszarze Unii Europejskiej wyznaczono nowy standard dla opracowywania, udostępniania oraz stosowania wskaźników referencyjnych. Podstawę prawną w tym zakresie stanowi Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1011 z dnia 8 czerwca 2016 roku w sprawie indeksów stosowanych jako wskaźniki referencyjne w instrumentach finansowych i umowach finansowych lub do pomiaru wyników funduszy inwestycyjnych i zmieniające dyrektywy 2008/48/WE i 2014/17/UE oraz rozporządzenie (UE) nr 596/2014 (dalej „Rozporządzenie BMR”), które m.in.:

• określa reguły, według których powinny być opracowywane i stosowane przejrzyste, wiarygodne i rzetelne wskaźniki referencyjne,

• wskazuje rozszerzone mechanizmy kontroli nad wyznaczaniem wskaźników referencyjnych,

• oczekuje wyznaczania wskaźników referencyjnych co do zasady w oparciu o rzeczywiste transakcje przeprowadzane na danym rynku.

W październiku 2020 roku ISDA, tj. międzynarodowa organizacja wyznaczająca standardy obrotu instrumentami pochodnymi opublikowała tzw. Protokół ISDA, opisujący procedurę zastąpienia w obecnych i nowych transakcjach pochodnych wskaźników z rodziny LIBOR nowymi wskaźnikami wolnymi od ryzyka. Bank przystąpił do tego Protokołu w listopadzie 2020 roku.

10 lutego 2021 roku Unia Europejska opublikowała zmianę do Rozporządzenia BMR, nadającą Komisji Europejskiej lub państwu członkowskiemu Unii kompetencje do wyznaczenia zamiennika dla wskaźnika referencyjnego, który przestanie być opracowywany - w przypadku gdy takie zdarzenie może zagrozić stabilności rynku Unii lub państwa członkowskiego. Zamiennik będzie z mocy prawa zastępować wszystkie odniesienia do wskaźnika, który przestaje być publikowany, we wszystkich umowach oraz instrumentach finansowych, w których brak jest klauzul awaryjnych lub zapisy te nie przewidują rozwiązań na wypadek trwałego zaprzestania publikowania wskaźnika.

5 marca 2021 Financial Conduct Authority (FCA) ogłosił, że po 31 grudnia 2021 roku zaprzestanie publikować wybrane stawki LIBOR z uwagi na niemożność dostosowania ich do wymogów Rozporządzenia BMR. W celu dalszego wykorzystania w umowach i instrumentach finansowych zawartych do końca 2021 roku, stawki LIBOR USD dla terminów 1, 3 i 6 miesięcy będą publikowane do 30 czerwca 2023 roku, a stawki LIBOR GBP i JPY – dla terminów 1, 3 i 6 miesięcy, w postaci syntetycznej – do końca 2022 roku.

• Dostosowanie poszczególnych wskaźników referencyjnych

W przypadku stawki EURIBOR proces dostosowania stawki do wymogów rozporządzenia BMR zakończony został w czerwcu 2019 roku poprzez rozszerzenie zakresu transakcji używanych do wyznaczenia wysokości wskaźnika i wprowadzenie metody kaskadowej, która pozwala na wyznaczenie wskaźnika przejściowego w przypadku braku transakcji.

Reforma stawki WIBOR i dostosowanie do wymogów Rozporządzenia BMR zostały zakończone w 2020 roku i polegały na zmianie metodologii kalkulacji stawki w sposób analogiczny do przyjętej dla wskaźnika EURIBOR. Komisja Nadzoru Finansowego w dniu 16 grudnia 2020 roku wydała decyzję o udzieleniu GPW Benchmark S.A. zezwolenia na pełnienie roli administratora kluczowych wskaźników referencyjnych WIBID i WIBOR.

Dla wskaźników z rodziny LIBOR obowiązuje decyzja FCA, o której mowa powyżej – o zaprzestaniu publikacji tych stawek, przy jednoczesnym zastosowaniu ww. wymienionych rozwiązań pomostowych dla USD, GBP i JPY w celu obsługi istniejącego portfela. W przypadku LIBOR CHF Komisja Europejska skorzystała z uprawnień, o których mowa powyżej i 22 października 2021 roku wydała Rozporządzenie Wykonawcze, wyznaczające stopy składane SARON dla terminów 1, 3, 6 i 12 miesięcy skorygowane o określony spread, jako zamiennik dla odpowiednich terminów stopy CHF LIBOR. Rozporządzenie ma zastosowanie od 1 stycznia 2022 roku.

• Dostosowanie Grupy Kapitałowej i Banku

Ewolucja otoczenia prawnego i migracja rynku na wskaźniki referencyjne zgodnie z Rozporządzeniem BMR mogą wpłynąć na działalność Banku poprzez zawarte z klientami i kontrahentami umowy, zmianę wycen instrumentów finansowych i konieczność dostosowania procesów i systemów informatycznych.

Od III kwartału 2020 roku Bank prowadzi międzydyscyplinarny projekt nadzorowany przez Członków Zarządu, dostosowujący Bank i Grupę Kapitałową Banku do wymogów Rozporządzenia BMR oraz m.in. interpretacji i wytycznych Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego, w szczególności w zakresie:

• wypracowania i wdrożenia planu awaryjnego w Banku, w umowach i regulaminach bankowych,

• dostosowania oferty produktów i usług,

• dostosowania systemów transakcyjnych, księgowych, analitycznych, ryzyka i raportowych,

• dostosowania procesu stosowania rachunkowości zabezpieczeń,

• aneksowania umów i przystąpienia do wyłonionych na rynku standardów,

• współpracy z sektorem bankowym celem wypracowania jednolitej interpretacji przepisów i standardów ich wdrożenia.

W wyniku prac projektowych od 1 stycznia 2022 roku Bank i Grupa Kapitałowa Banku będą kontynuowały obsługę portfeli kredytów oraz nowych umów kredytowych wykorzystujących WIBOR i EURIBOR bez zmian. W zakresie umów kredytowych wykorzystujących LIBOR zawartych przed 1 stycznia 2022 roku obsługa będzie się odbywała z zastosowaniem zamiennika wskazanego przez Komisję Europejską dla CHF i wskaźników „pomostowych” dostępnych do 30 czerwca 2023 roku dla USD i do 31 grudnia 2022 roku dla GBP. Pojedyncze umowy wykorzystujące LIBOR EUR zostały aneksowane do wskaźnika EURIBOR. Dla nowych kredytów udzielanych Klientom korporacyjnym w walutach obcych opartych o zmienne stopy procentowe wykorzystane będą nowe wskaźniki referencyjne, tzw. stopy wolne od ryzyka, np. SARON dla CHF, SOFR dla USD, SONIA dla GBP, przy czym zależnie od charakteru produktu naliczanie odsetek będzie się odbywało w trybie dziennym lub z zastosowaniem mechanizmu składania stóp procentowych „z góry”, tj. w oparciu o stawki historyczne lub „z dołu”, tj. na koniec okresu odsetkowego. W zakresie transakcji rynku finansowego Bank, jak wspomniano wcześniej, przystąpił do Protokołu ISDA i będzie prowadził obsługę i rozliczenie transakcji zgodnie z tym standardem, tj. z zastosowaniem składanych stóp wolnych od ryzyka.

Poniższa tabela przedstawia ekspozycję Grupy na dzień 31 grudnia 2021 roku na istotne rodzaje stóp procentowych będących przedmiotem wpływu reformy wskaźników referencyjnych stóp procentowych, których przejście na zmienione wskaźniki nie zostało jeszcze dokonane.

Aktywa finansowe	Waluta w przeliczeniu na PLN
31.12.2021	LIBOR CHF	LIBOR USD	Inne	Razem
Kredyty i pożyczki udzielone klientom (wyceniane według zamortyzowanego kosztu)	12 665	530	149	13 344
Suma aktywów	12 665	530	149	13 344

Zobowiązania finansowe oraz pozabilansowe	Waluta w przeliczeniu na PLN
31.12.2021	LIBOR CHF	LIBOR USD	Inne	Razem
Zobowiązania wobec klientów (wyceniane według zamortyzowanego kosztu)	1	25	7	33
Rezerwa na udzielone zobowiązania finansowe i gwarancje	3	4	-	7
Suma zobowiązań	4	29	7	40
Udzielone zobowiązania finansowe i gwarancyjne	129	3 156	65	3 350

NOMINAŁ instrumentów pochodnych	Waluta w przeliczeniu na PLN
31.12.2021	LIBOR CHF	LIBOR USD	Inne	Razem
Pochodne instrumenty zabezpieczające	8 458	833	-	9 291
-Kupno (noga zmienna kupno)	3 640	833	-	4 473
- Sprzedaż (noga zmienna sprzedaż)	4 818	-	-	4 818
Pozostałe instrumenty pochodne	10 562	1 726	-	12 288
-Kupno (noga zmienna kupno)	5 270	973	-	6 243
- Sprzedaż (noga zmienna Sprzedaż)	5 292	753	-	6 045

13. Nowe standardy i interpretacje oraz zmiany do nich

• standardy i interpretacje oraz zmiany do nich obowiązujące od 1 stycznia 2021 roku

Standardy i interpretacje*

Opis zmian i wpływu

Zmiany do MSSF 9, MSSF 7, MSR 39 oraz MSSF 16, MSSF 4 – Reforma IBOR – Faza 2 (1.01.2021/15.01. 2020)

Przepisy opublikowane w ramach Fazy 2 reformy IBOR dotyczą:

• zmian przepływów pieniężnych, wynikających z umów – dodanie do MSSF 9 rozwiązania, które umożliwi ujęcie modyfikacji umownych przepływów pieniężnych ze względu na reformę IBOR poprzez aktualizację efektywnej stopy procentowej kontraktu w celu odzwierciedlenia przejścia na alternatywną stopę referencyjną (nie będzie obowiązku zaprzestania ujmowania lub korygowania wartości bilansowej instrumentów finansowych); analogiczne rozwiązanie dotyczy MSSF 16 w zakresie ujęcia przez leasingobiorców modyfikacji leasingu;

• rachunkowości zabezpieczeń - nie będzie konieczności zaprzestania stosowania rachunkowości zabezpieczeń tylko ze względu na zmiany wymagane przez reformę, jeśli zabezpieczenie spełnia inne kryteria rachunkowości zabezpieczeń;

• ujawnień - spółki będą zobowiązane do ujawnienia informacji o nowych ryzykach wynikających z reformy oraz o tym, jak zarządzają przejściem na alternatywne stopy referencyjne.

Szczegóły nota „Reforma wskaźników stóp procentowych”

zmiany do MSSF 4 „Umowy ubezpieczeniowe”

(1.01.2021/15.12.2020)

Zmiany przesuwają datę zakończenia okresu tymczasowego zwolnienia ze stosowania MSSF 9 z 1 stycznia 2021 roku na 1 stycznia 2023 roku w celu dostosowania do daty wejścia w życie MSSF 17. Zmiany przewidują opcjonalne rozwiązania w celu zmniejszenia wpływu różnych dat wejścia w życie MSSF 9 i MSSF 17.

Zmiany nie ma istotnego wpływu na Grupę Kapitałową.

* W nawiasie data wejścia w życie w UE /data zatwierdzenia przez UE

• NOWE STANDARDY I INTERPRETACJE ORAZ ZMIANY DO NICH, KTÓRE ZOSTAŁY OPUBLIKOWANE A TAKŻE ZOSTAŁY ZATWIERDZONE PRZEZ UNIĘ EUROPEJSKĄ, A NIE WESZŁY JESZCZE W ŻYCIE I NIE ZOSTAŁY JESZCZE ZASTOSOWANE PRZEZ BANK

Standardy i interpretacje*	Opis zmian i wpływu
zmiany do MSSF 3 „Połączenia jednostek” (1.01.2022/28.06.2021)	Zmiany do MSSF 3 aktualizują odniesienia do Założeń koncepcyjnych wydanych w 2018 roku. Zmiany wprowadzają nowe wyjątki od zasad ujmowania i wyceny w MSSF 3, aby zapewnić, że ta aktualizacja nie będzie miała wpływu na aktywa i zobowiązania, które kwalifikują się do ujęcia przy połączeniu jednostek. Grupa Kapitałowa nie oczekuje, że wpływ na skonsolidowane sprawozdanie finansowe tych zmian będzie istotny.
Zmiany do MSR 16 „Rzeczowe aktywa trwałe” (1.01.2022/28.06.2021)	Zmiany wskazują m.in., że przychody z tytułu sprzedaży wyrobów wytworzonych w trakcie doprowadzania składnika aktywów do pożądanego miejsca i stanu, nie mogą być odejmowane od kosztów powiązanych z tym składnikiem. Zamiast tego takie przychody należy ujmować w rachunku zysków i strat wraz z kosztami wytworzenia tych wyrobów. Grupa Kapitałowa nie oczekuje, że wpływ na skonsolidowane sprawozdanie finansowe tych zmian będzie istotny.
MSSF 17 Umowy ubezpieczeniowe (1.01.2023/ 19.11.2021) oraz zmiany do MSSF 17 (1.01.2023/ 19.11.2021)	MSSF 17 zastąpi standard MSSF 4, umożliwiający ujmowanie umów ubezpieczeniowych według zasad rachunkowości obowiązujących w krajowych standardach, co w rezultacie oznacza stosowanie wielu różnych rozwiązań. MSSF 17 wprowadza wymóg spójnego ujmowania wszystkich umów ubezpieczeniowych, w tym m.in. w zakresie metody wyceny zobowiązań ubezpieczeniowych, rozpoznawania zysku lub straty w czasie, ujmowania reasekuracji, wydzielania komponentu inwestycyjnego. Zastosowanie standardu ma nastąpić w podejściu retrospektywnym pełnym z niektórymi odstępstwami. W skład Grupy Kapitałowej wchodzą dwie spółki ubezpieczeniowe PKO Życie Towarzystwo Ubezpieczeń S.A. i PKO Towarzystwo Ubezpieczeń S.A., oferujące produkty ubezpieczeniowe, z których znacząca większość będzie objęta zakresem MSSF 17. Kluczowe produkty są ubezpieczeniami powiązanymi z produktami oferowanymi przez Bank (np. ubezpieczenia do kredytów hipotecznych, pożyczek gotówkowych lub kart kredytowych) oraz przez PKO Leasing S.A. (ubezpieczenia przedmiotu leasingu, ubezpieczenia komunikacyjne), ale w ofercie są również tzw. produkty niepowiązane, sprzedawane za pośrednictwem Banku oraz w ramach kanałów zdalnych. W Grupie Kapitałowej prowadzony jest obecnie projekt wdrożenia nowego standardu ze wsparciem Doradcy Zewnętrznego. Zakres projektu obejmuje w szczególności opracowanie pełnej metodyki wyliczeń aktuarialnych zgodnie z wymogami MSSF 17, wdrożenie dedykowanego narzędzia do przeprowadzenia obliczeń aktuarialnych, reorganizację i optymalizację procesów pozyskiwania danych oraz raportowania, a także modyfikację zasad rachunkowości. W ramach projektu oszacowane zostaną korekty bilansu otwarcia na 1 stycznia 2022 roku zgodny z MSSF 17. W związku z różnicami w podejściu do wyceny rezerw oraz rozpoznawania zysku względem bieżącego standardu, wdrożenie MSSF 17 będzie miało wpływ na kapitały własne, a także na oczekiwane przyszłe zyski z bieżącego portfela ubezpieczeń. Poza wpływem ilościowym na wyniki finansowe, nowy standard przełoży się również na wiele zmian jakościowych. Przede wszystkim znaczącej zmianie ulegnie metodyka obliczeń aktuarialnych – MSSF 17 wymaga rekurencyjnego wyliczenia rezerw, a dodatkowo wprowadza wiele komponentów nieuwzględnionych w dotychczasowym standardzie. Ponadto, MSSF 17 w znaczącym stopniu zmienia dotychczasowy układ sprawozdania finansowego spółek ubezpieczeniowych, w szczególności eliminuje pozycję składki przypisanej oraz zarobionej, zastępując je dekompozycją składki na oczekiwane szkody i koszty, narzut na ryzyko oraz oczekiwany zysk. Wszystkie te elementy stanowią istotne wyzwanie od strony merytorycznej, raportowej oraz operacyjnej (konieczność modyfikacji procesów oraz systemów).
Zmiany do MSR 37 „Rezerwy, zobowiązania warunkowe i aktywa warunkowe” (1.01.2022/28.06.2021)	Zmiany wyjaśniają, że przy ocenie, czy umowa jest umową rodzącą obciążenia, koszty wykonania umowy obejmują wszystkie bezpośrednio związane koszty. Grupa Kapitałowa nie oczekuje, że wpływ na sprawozdanie finansowe tych zmian będzie istotny.
cykliczne ulepszenia MSSF 2018-2020 (1.01.2022/28.06.2021)	• Zmiany do MSSF 1 dotyczą sytuacji gdy jednostka zależna stosuje MSSF po raz pierwszy w dacie późniejszej niż jednostka dominująca. W tym przypadku jednostka zależna może zdecydować się na wycenę skumulowanych różnic kursowych dla wszystkich operacji zagranicznych w kwotach zawartych w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym jednostki dominującej na datę przejścia jednostki dominującej na MSSF. • Zmiany do MSR 41 dostosowują wymogi dotyczące wyceny do wartości godziwej określone w MSR 41 do założeń MSSF 13. Nie dotyczy Grupy Kapitałowej. • Zmiana do MSSF 9 wyjaśnia, które opłaty należy uwzględnić do celów testu „10 procent” w przypadku zaprzestania ujmowania zobowiązań finansowych. • Zmiany do przykładów zastosowania MSSF 16 dotyczące identyfikowania zachęt leasingowych. Grupa Kapitałowa nie oczekuje, że wpływ na skonsolidowane sprawozdanie finansowe tych zmian będzie istotny.

* W nawiasie oczekiwana data wejścia w życie w UE /data zatwierdzenia przez UE

• Nowe standardy i interpretacje oraz zmiany do nich, które zostały opublikowane i nie są zatwierdzone przez Unię Europejską

Standardy i interpretacje*	Opis zmian i wpływu
zmiany do MSR 1 – klasyfikacja zobowiązań (1.01.2023/ brak danych)	Zmiany dotyczą klasyfikacji zobowiązań w sprawozdaniu z sytuacji finansowej do krótkoterminowych lub długoterminowych. Doprecyzowują one, że klasyfikacja zobowiązań jako krótkoterminowe lub długoterminowe powinna uwzględniać na datę klasyfikacji istnienie prolongaty zobowiązania bez względu na intencję podmiotu do skorzystania z niej na okres dłuższy niż 12 miesięcy oraz powinna uwzględniać spełnienie na dzień przeprowadzenia oceny warunków takiej prolongaty, jeżeli jest ona warunkowa. Grupa Kapitałowa jest w trakcie szacowania wpływu na skonsolidowane sprawozdanie finansowe.
Zmiany do MSR 1 oraz MSR 8 (1.01.2023/brak danych)	Zmiany do MSR 1 precyzują zakres ujawnień istotnych zasad rachunkowości. Zgodnie z wprowadzonymi zmianami w sprawozdaniu finansowym powinny być ujawniane tylko zasady rachunkowości, które mają istotny wpływ na informacje w nim zawarte. Zmiana do MSR 8 dotyczyła doprecyzowania definicji szacunków księgowych jako kwot pieniężnych, ujętych w sprawozdaniu finansowym, które są przedmiotem niepewności pomiaru. Grupa Kapitałowa nie oczekuje, że wpływ na skonsolidowane sprawozdanie finansowe tych zmian będzie istotny.
Zmiany do MSR 12 (1.01.2023/brak danych)	Zmiany do MSR 12 precyzują zasady ewidencji podatku odroczonego od transakcji, w przypadku których spółki ujmują zarówno składnik aktywów, jak i zobowiązanie, co z kolei powoduje ewentualnie powstanie dodatnich oraz ujemnych różnic przejściowych jednocześnie. Dotyczy to m.in. transakcji takich jak leasing czy zobowiązań z tytułu likwidacji składnika aktywów. Jednostki są zobowiązane do ujęcia podatku odroczonego z tytułu tego rodzaju operacji (nie jest możliwe zastosowanie wyłączenia z ujęcia podatku odroczonego). Grupa Kapitałowa nie oczekuje, że wpływ na skonsolidowane sprawozdanie finansowe tych zmian będzie istotny.

* W nawiasie oczekiwana data wejścia w życie w UE /data zatwierdzenia przez UE

14. Opis ważniejszych zasad rachunkowości

Najważniejsze zasady rachunkowości oraz szacunki i oceny zastosowane przy sporządzaniu niniejszego sprawozdania finansowego przedstawione zostały w niniejszej nocie oraz w poszczególnych notach w dalszej części sprawozdania finansowego. Zasady te stosowane były we wszystkich prezentowanych latach w sposób ciągły, z wyjątkiem kwestii opisanych w nocie „Zmiany zasad rachunkowości obowiązujące od 1 stycznia 2021 roku i objaśnienie różnic między wcześniej publikowanymi sprawozdaniami a niniejszym sprawozdaniem finansowym”.

14.1. Waluta funkcjonalna, waluta prezentacji i waluty obce

Walutą funkcjonalną jednostki dominującej i innych jednostek uwzględnionych w niniejszym sprawozdaniu finansowym, z wyjątkiem Oddziału w Niemczech, Czechach, Słowacji i jednostek prowadzących swoją działalność poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jest złoty polski. Walutą funkcjonalną jednostek działających na terenie Ukrainy jest hrywna ukraińska, walutą funkcjonalną Oddziału w Niemczech i Oddziału w Słowacji oraz jednostek działających na terenie Szwecji i Irlandii jest euro, a Oddziału w Czechach jest korona czeska.

• Transakcje i salda w walutach obcych

Transakcje wyrażone w walutach obcych przelicza się na walutę funkcjonalną według kursu obowiązującego w dniu transakcji. Każdorazowo na koniec okresu sprawozdawczego Grupa Kapitałowa przelicza:

• pozycje pieniężne w walucie obcej przy zastosowaniu kursu zamknięcia, tj. kursu średniego ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski obowiązującego na koniec okresu sprawozdawczego,

• pozycje niepieniężne wyceniane według historycznej ceny nabycia wyrażonej w walucie obcej przy zastosowaniu kursu wymiany z dnia transakcji,

• pozycje niepieniężne wyceniane do wartości godziwej wyrażonej w walucie obcej przeliczane są przy zastosowaniu kursów wymiany, które obowiązywały w dniu, na który wartość godziwa została ustalona.

Zyski i straty kursowe z tytułu rozliczenia tych transakcji oraz wyceny aktywów i zobowiązań pieniężnych oraz niepieniężnych wyrażonych w walutach obcych ujmuje się w rachunku zysków i strat.

UAH/PLN	2021	2020
Kurs obowiązujący na ostatni dzień okresu	0,1487	0,1326
Kurs stanowiący średnią arytmetyczną kursów obowiązujących na ostatni dzień każdego miesiąca danego okresu	0,1422	0,1439
Najwyższy kurs w okresie	0,1517	0,1597
Najniższy kurs w okresie	0,1332	0,1311

EUR/PLN	2021	2020
Kurs obowiązujący na ostatni dzień okresu	4,5994	4,6148
Kurs stanowiący średnią arytmetyczną kursów obowiązujących na ostatni dzień każdego miesiąca danego okresu	4,5775	4,4741
Najwyższy kurs w okresie	4,6834	4,6188
Najniższy kurs w okresie	4,4805	4,3010

CZK/PLN	2021	2020
Kurs obowiązujący na ostatni dzień okresu	0,1850	0,1753
Kurs stanowiący średnią arytmetyczną kursów obowiązujących na ostatni dzień każdego miesiąca danego okresu	0,1785	0,1687
Najwyższy kurs w okresie	0,1850	0,1753
Najniższy kurs w okresie	0,1727	0,1649

14.2. Zasady konsolidacji

• konsolidacja

Wszystkie jednostki zależne Grupy Kapitałowej PKO Banku Polskiego SA Grupa Kapitałowa konsoliduje metodą pełną.

Proces konsolidacji sprawozdań finansowych jednostek zależnych metodą pełną polega na sumowaniu poszczególnych pozycji sprawozdania z sytuacji finansowej, rachunku zysków i strat oraz innych całkowitych dochodów jednostki dominującej oraz jednostek zależnych w pełnej wysokości oraz dokonaniu odpowiednich korekt i wyłączeń konsolidacyjnych. Wyłączeniu podlega wartość bilansowa udziałów posiadanych przez Bank w jednostkach zależnych oraz kapitał własny tych jednostek na moment ich nabycia.

Wyłączeniu podlegają w całości:

• wzajemne należności i zobowiązania oraz inne rozrachunki o podobnym charakterze jednostek objętych konsolidacją,

• przychody i koszty operacji gospodarczych dokonanych między jednostkami objętymi konsolidacją,

• zyski lub straty powstałe w wyniku operacji gospodarczych dokonanych między jednostkami objętymi konsolidacją, zawarte w wartości aktywów jednostek podlegających konsolidacji, za wyjątkiem strat, które wskazują na występowanie utraty wartości,

• dywidendy naliczone lub wypłacone przez jednostki zależne jednostce dominującej i innym jednostkom objętym konsolidacją,

• wzajemne przepływy w sprawozdaniu z przepływów pieniężnych.

Grupa Kapitałowa sporządza skonsolidowane sprawozdanie z przepływów pieniężnych na podstawie skonsolidowanego sprawozdania z sytuacji finansowej i skonsolidowanego rachunku zysków i strat oraz dodatkowych objaśnień i informacji.

Jednostki zależne sporządzają swoje sprawozdania finansowe za ten sam okres sprawozdawczy, co sprawozdanie jednostki dominującej. W celu wyeliminowania jakichkolwiek rozbieżności w stosowanych zasadach rachunkowości przez Bank oraz jednostki zależne Grupa Kapitałowa wprowadza korekty konsolidacyjne.

• nabycia jednostek zależnych

Grupa Kapitałowa rozlicza nabycia jednostek zależnych metodą przejęcia.

W przypadku połączeń spółek Grupy Kapitałowej, czyli tzw. transakcji pod wspólną kontrolą, Grupa Kapitałowa stosuje metodę „wartości od poprzednika” („predecessor accounting”) czyli ujęcie przejmowanej jednostki zależnej według wartości bilansowej aktywów i zobowiązań ujętych w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym Grupy Kapitałowej w odniesieniu do tej spółki zależnej, włączając w to również wartość firmy powstałą w wyniku nabycia tej jednostki zależnej.

• Jednostki stowarzyszone i wspólne przedsięwzięcia

Udział Grupy Kapitałowej w wyniku finansowym jednostek stowarzyszonych i wspólnych przedsięwzięć od dnia nabycia ujmuje się w rachunku zysków i strat, zaś jej udział w zmianach stanu innych dochodów całkowitych od dnia nabycia – w innych dochodach całkowitych. Wartość inwestycji koryguje się o łączne zmiany stanu poszczególnych elementów kapitału od dnia ich nabycia. Gdy udział Grupy Kapitałowej w stratach tych podmiotów staje się równy lub większy od udziału w nich Grupy Kapitałowej, obejmującego ewentualne inne niż zabezpieczone należności, Grupa Kapitałowa zaprzestaje ujmować dalsze straty, chyba że wzięła na siebie obowiązki lub dokonała płatności w imieniu danej jednostki.

Każdorazowo na koniec okresu sprawozdawczego Grupa Kapitałowa ocenia istnienie przesłanek, które wskazują, czy wystąpiła utrata wartości inwestycji dokonanych w jednostkach stowarzyszonych i wspólnych przedsięwzięciach. W przypadku istnienia takiej przesłanki, Grupa Kapitałowa dokonuje oszacowania wartości odzyskiwalnej, tj. wartości użytkowej inwestycji lub wartości godziwej pomniejszonej o koszty sprzedaży składnika aktywów, w zależności od tego która z nich jest wyższa. W przypadku gdy wartość bilansowa składnika aktywów przewyższa jego wartość odzyskiwalną, Grupa Kapitałowa ujmuje w rachunku zysków i strat odpis z tytułu utraty wartości.

14.3. Ujmowanie transakcji w księgach

Aktywa finansowe oraz zobowiązania finansowe, w tym transakcje terminowe i transakcje standaryzowane, z których wynika zobowiązanie lub prawo do nabycia lub sprzedaży w przyszłym terminie ustalonej ilości określonych instrumentów finansowych po ustalonej cenie, wprowadza się do ksiąg rachunkowych w dacie zawarcia kontraktu, bez względu na przewidziany w umowie termin rozliczenia transakcji.

14.4. Wyłączenie ze sprawozdania z sytuacji finansowej instrumentów finansowych

Grupa Kapitałowa usuwa składnik aktywów finansowych ze sprawozdania z sytuacji finansowej, gdy wygasają umowne prawa do przepływów pieniężnych z aktywów finansowych lub gdy Grupa Kapitałowa nie ma uzasadnionych perspektyw na odzyskanie danego składnika aktywów finansowych w całości lub części lub gdy Grupa Kapitałowa przenosi składnik aktywów finansowych na inny podmiot. Przeniesienie to ma miejsce wtedy, gdy Grupa Kapitałowa:

• przenosi umowne prawa do otrzymania przepływów pieniężnych ze składnika aktywów finansowych lub

• zatrzymuje umowne prawa do otrzymania przepływów pieniężnych ze składnika aktywów finansowych, ale przyjmuje umowny obowiązek przekazania tych przepływów jednostce spoza Grupy Kapitałowej.

Przenosząc składniki aktywów finansowych, Grupa Kapitałowa ocenia, w jakim stopniu zachowuje ryzyko i korzyści związane z posiadaniem składnika aktywów finansowych.

Jeżeli Grupa Kapitałowa przenosi zasadniczo całe ryzyko i wszystkie korzyści związane z posiadaniem składnika aktywów finansowych, to wyłącza składnik aktywów finansowych ze sprawozdania z sytuacji finansowej,

Jeżeli Grupa Kapitałowa zachowuje zasadniczo całe ryzyko i wszystkie korzyści związane z posiadaniem składnika aktywów finansowych, to w dalszym ciągu ujmuje składnik aktywów finansowych w sprawozdaniu z sytuacji finansowej,

Jeżeli Grupa Kapitałowa nie przenosi, ani nie zachowuje zasadniczo całego ryzyka i wszystkich korzyści związanych z posiadaniem składnika aktywów finansowych, to Grupa Kapitałowa ustala, czy zachowała kontrolę nad tym składnikiem aktywów finansowych. W przypadku zachowania kontroli Grupa Kapitałowa ujmuje składnik aktywów finansowych w sprawozdaniu w sprawozdaniu z sytuacji finansowej Grupy Kapitałowej do wysokości wynikającej z trwałego zaangażowania, odpowiednio w przypadku braku kontroli jest ze sprawozdania z sytuacji finansowej wyłączany.

Grupa Kapitałowa wyłącza ze swojego sprawozdania z sytuacji finansowej zobowiązanie finansowe (lub jego część), gdy obowiązek określony w umowie został wypełniony, umorzony lub wygasł.

Grupa Kapitałowa wyłącza ze sprawozdania z sytuacji finansowej składniki aktywów finansowych m.in. w sytuacji, gdy podlegają one umorzeniu, przedawnieniu lub są nieściągalne. Wyłączanie ze sprawozdania z sytuacji finansowej ww. składników następuje w ciężar utworzonych na nie odpisów na oczekiwane straty kredytowe lub strat z tytułu ryzyka prawnego.

W przypadku, gdy nie utworzono odpisów lub ich wartość jest mniejsza od wartości składnika aktywów finansowych, przed jego odpisaniem zwiększa się odpis na oczekiwane straty kredytowe o różnicę pomiędzy wartością składnika, a dotychczas utworzoną kwotą odpisu.

14.5. Zasady klasyfikacji instrumentów finansowych

Grupa Kapitałowa klasyfikuje aktywa finansowe do jednej z następujących kategorii:

• wyceniane według zamortyzowanego kosztu,

• wyceniane do wartości godziwej przez inne dochody całkowite,

• wyceniane do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat.

Grupa Kapitałowa klasyfikuje zobowiązania finansowe do jednej z następujących kategorii:

• wyceniane według zamortyzowanego kosztu,

• wyceniane do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat.

Klasyfikacja aktywów finansowych w dniu nabycia lub powstania zależy od modelu biznesowego przyjętego przez Grupę Kapitałową do zarządzania daną grupą aktywów oraz od charakterystyki umownych przepływów pieniężnych wynikających z pojedynczego aktywa lub grupy aktywów. Grupa Kapitałowa wyodrębnia następujące modele biznesowe:

• model „utrzymywane dla przepływów pieniężnych” - model, w którym powstałe lub nabyte aktywa finansowe są utrzymywane w celu pozyskiwania korzyści z umownych przepływów pieniężnych – model typowy dla działalności kredytowej;

• model „utrzymywane dla przepływów pieniężnych i na sprzedaż” - model, w którym aktywa finansowe po powstaniu lub nabyciu są utrzymywane w celu pozyskiwania korzyści z umownych przepływów pieniężnych, ale mogą być również sprzedawane – często i w transakcjach o wysokim wolumenie – model typowy dla działalności zarządzania płynnością;

• model rezydualny - inny niż model „utrzymywane dla przepływów pieniężnych” oraz „utrzymywane dla przepływów pieniężnych i na sprzedaż”.

• model biznesowy

Grupa Kapitałowa dokonuje określenia/wyznaczenia modelu biznesowego przy początkowym ujęciu aktywów finansowych. Grupa Kapitałowa przeprowadza na poziomie poszczególnych grup aktywów, w kontekście obszaru działalności, w związku z którą aktywa finansowe powstały lub zostały nabyte i następuje między innymi w oparciu o:

• sposób oceny i raportowania wyników portfela aktywów finansowych,

• sposób zarządzania ryzykiem związanym z tymi aktywami oraz zasad wynagradzania osób zarządzających tymi portfelami.

W modelu biznesowym „utrzymywanie dla przepływów pieniężnych” sprzedaż aktywów jest incydentalna i możliwa do realizacji w przypadku wzrostu poziomu ryzyka kredytowego, zmiany prawa lub regulacji - realizowana w celu utrzymania zakładanego poziomu kapitału regulacyjnego, na zasadach opisanych w strategii zarządzania takimi portfelami lub przy założeniu, iż następuje ona blisko daty zapadalności aktywa, w przypadku spadku ratingu kredytowego poniżej poziomu zakładanego dla danego portfela, istotnej wewnętrznej restrukturyzacji lub przejęcia innego biznesu, realizacji planu kryzysowego lub naprawy oraz innego niedającego się przewidzieć czynnika, na który Grupa Kapitałowa nie ma wpływu.

• Ocena charakterystyk wynikających z umowy przepływów pieniężnych

Ocena charakterystyk wynikających z umowy przepływów pieniężnych polega na ustaleniu, poprzez przeprowadzenie testu umownych przepływów pieniężnych (test SPPI, z ang. Solely Payments of Principal and Interest test), czy wynikające z umowy przepływy pieniężne z tego składnika aktywów są jedynie spłatą kwoty głównej i odsetek od kwoty głównej pozostałej do spłaty. Odsetki obejmują zapłatę za wartość pieniądza w czasie, za ryzyko kredytowe związane z kwotą główną pozostałą do spłaty w określonym czasie i za inne podstawowe ryzyka i koszty związane z udzieleniem finansowania, a także marżę zysku.

Charakterystyka wynikająca z umownych przepływów pieniężnych pozostaje bez wpływu na klasyfikację składnika aktywów finansowych, jeśli:

• mogłaby mieć tylko niewielki wpływ na wynikające z umowy przepływy pieniężne z tytułu tego składnika (cecha de minimis),

• nie jest prawdziwa, tj. jeżeli wpływa na wynikające z umowy przepływy pieniężne z tytułu instrumentu tylko w przypadku wystąpienia zdarzenia niezwykle rzadkiego, wyjątkowo nietypowego i bardzo mało prawdopodobnego (cecha non genuine).

W celu dokonania wyżej wymienionego ustalenia Grupa Kapitałowa uwzględnia potencjalny wpływ charakterystyki wynikającej z umowy przepływów pieniężnych w każdym okresie sprawozdawczym i łącznie w całym okresie życia instrumentu finansowego.

Test SPPI jest przeprowadzany dla każdego aktywa finansowego w modelu „utrzymywane dla przepływów pieniężnych” lub „utrzymywane dla przepływów pieniężnych i na sprzedaż” na dzień początkowego ujęcia (w tym dla modyfikacji istotnej po ponownym ujęciu aktywa finansowego).

W odniesieniu do aktywów finansowych posiadających cechy związane ze zrównoważonym rozwojem tzw. zielone pożyczki – dla których dostarczenie przez klienta świadectwa charakterystyki energetycznej umożliwia skorzystanie z obniżonej marży na kredycie), podczas oceny zmienności przepływów brany jest pod uwagę możliwy wpływ cechy związanej ze zrównoważonym rozwojem w każdym okresie sprawozdawczym i łącznie przez cały okres kredytowania oraz czy wpływ tej cechy na umowne przepływy pieniężne jest powiązany z ryzykiem kredytowym. W przypadku, gdy wraz ze wzrostem lub spadkiem ryzyka kredytowego oprocentowanie ulega podwyższeniu lub obniżeniu, co wskazuje na dodatnią relację pomiędzy marżą kredytu a poziomem ryzyka kredytowego, kryteria SPPI nie są naruszone a tym samym kryterium testu SPPI zostaje spełnione.

Grupa Kapitałowa analizuje m.in. następujące cechy aktywów finansowych, które skutkują brakiem zdania testu SPPI:

• dźwignia w konstrukcji oprocentowania rozumianej jako mnożnik większy niż 1,

• prawo do udziału w zysku wierzyciela - przepływy pieniężne wynikające z umowy nie są jedynie spłatą kwoty głównej i odsetek od kwoty głównej pozostałej do spłaty.

• ograniczenie odpowiedzialności dłużnika (skutkujące powstaniem aktywa typu non recourse),

• opcja wcześniejszej spłaty i wydłużenia (prolongaty) warunkowana przyszłym zdarzeniem ekonomicznym niezwiązanym z umową, w szczególności niezwiązanym ze zmianą poziomu ryzyka kredytowego kredytobiorcy,

• kowenanty umowne skutkujące tym, że wraz ze wzrostem lub spadkiem ryzyka kredytowego oprocentowanie ulega obniżeniu lub podwyższeniu, co wskazuje na ujemną relację pomiędzy marżą kredytu a poziomem ryzyka kredytowego,

• stopy jednostronnie ustalanych przez Grupę Kapitałową (stopy administrowane) o ile nie stanowią przybliżenia rynkowej stopy zmiennej.

Jeżeli na podstawie oceny jakościowej w ramach testu SPPI nie można ustalić, czy przepływy pieniężne wynikające z umowy stanowią jedynie spłatę kwoty głównej i odsetek, przeprowadzany jest test porównawczy (ocena ilościowa), tzw. test benchmarkowy w celu ustalenia jak różniłyby się (niezdyskontowane) przepływy pieniężne wynikające z umowy od (niezdyskontowanych) przepływów pieniężnych, które powstałyby, gdyby wartość pieniądza w czasie nie została zmieniona (poziom referencyjny przepływów pieniężnych).

14.6. Kategoria wyceny aktywów finansowych według zamortyzowanego kosztu

Składnik aktywów finansowych (dotyczy dłużnych aktywów finansowych) wycenia się według zamortyzowanego kosztu, jeśli spełnione są oba poniższe warunki:

• składnik aktywów finansowych jest utrzymywany zgodnie z modelem biznesowym „utrzymywane dla przepływów pieniężnych”,

• warunki umowy dotyczącej składnika aktywów finansowych powodują powstawanie w określonych terminach przepływów pieniężnych, które są jedynie spłatą kwoty głównej i odsetek od kwoty głównej pozostałej do spłaty (zdany test SPPI).

W momencie początkowego ujęcia Grupa Kapitałowa wycenia te w wartości godziwej. Wartość początkową składnika aktywów wycenianych według zamortyzowanego kosztu korygują wszelkie prowizje i opłaty mające wpływ na jego efektywny zwrot i stanowiące integralną część efektywnej stopy procentowej tego aktywa (prowizje i opłaty zaistniałe w związku z realizacją czynności wykonywanych przez Grupę Kapitałową a prowadzących do powstania aktywów).

Wartość bilansową tej kategorii aktywów Grupa Kapitałowa ustala przy użyciu efektywnej stopy procentowej, opisanej w nocie „Przychody i koszty z tytułu odsetek”, służącej do bieżącego ustalenia (naliczenia) przychodu odsetkowego wygenerowanego przez aktywo w danym okresie, korygując ją o odpisy na oczekiwane straty kredytowe.

Nie podlegają wycenie według zamortyzowanego kosztu aktywa, dla których nie można ustalić harmonogramu przyszłych przepływów pieniężnych niezbędnych dla obliczenia efektywnej stopy procentowej. Aktywa te wycenia się w kwocie wymaganej zapłaty obejmującej również odsetki od należności, z uwzględnieniem odpisów na oczekiwane straty kredytowe. Prowizje i opłaty związane z powstaniem lub decydujące o cechach finansowych tych aktywów podlegają obowiązkowi rozliczenia w czasie w okresie życia aktywa metodą liniową i są zaliczane do przychodów prowizyjnych.

14.7. Kategoria wyceny aktywów finansowych do wartości godziwej przez inne dochody całkowite

Składnik aktywów finansowych (dotyczy dłużnych aktywów finansowych) Grupa Kapitałowa wycenia do wartości godziwej przez inne dochody całkowite, jeżeli spełnione są oba poniższe warunki:

• składnik aktywów finansowych jest utrzymywany zgodnie z modelem biznesowym, którego celem jest zarówno otrzymywanie przepływów pieniężnych wynikających z umowy, jak i sprzedaż składników aktywów finansowych, oraz

Aktywa finansowe wyceniane do wartości godziwej przez inne dochody całkowite Grupa wycenia do wartości godziwej. Skutki zmiany wartości godziwej tych aktywów finansowych do momentu zaprzestania ujmowania składnika aktywów finansowych lub jego przeklasyfikowania Grupa odnosi do innych dochodów całkowitych, z wyjątkiem przychodów odsetkowych, zysku lub straty z tytułu odpisu na oczekiwane straty kredytowe oraz zysków lub strat z tytułu różnic kursowych, które ujmuje się w wyniku finansowym. Zysk lub stratę odnoszoną do innych dochodów całkowitych stanowi różnica między ustaloną na dzień wyceny wartością godziwą składnika aktywów finansowych a wartością tego składnika według zamortyzowanego kosztu.

Jeśli zaprzestano ujmowania składnika aktywów finansowych, skumulowane zyski lub straty poprzednio ujęte w innych dochodach całkowitych zostają przeklasyfikowane z pozycji inne dochody całkowite do wyniku finansowego w formie korekty wynikającej z przeklasyfikowania.

14.8. Kategoria wyceny aktywów finansowych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat

Jeśli aktywa finansowe nie spełniają wymienionych powyżej kryteriów kwalifikacji do wyceny według zamortyzowanego kosztu albo do wyceny do wartości godziwej przez inne dochody całkowite, Grupa klasyfikuje jako aktywa finansowe wyceniane do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat.

Dodatkowo, w momencie początkowego ujęcia, można nieodwołalnie wyznaczyć składnik aktywów finansowych jako wyceniany w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat (opcja wyceny do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat), jeśli w ten sposób eliminuje się lub znacząco zmniejsza niespójność wyceny lub ujęcia jaka w przeciwnym razie powstałaby na skutek wyceny aktywów lub zobowiązań bądź ujęcia związanych z nimi zysków lub strat według różnych zasad (niedopasowanie księgowe). Opcja ta dostępna jest dla instrumentów dłużnych zarówno w modelu „utrzymywane dla przepływów pieniężnych”, jak i „utrzymywane dla przepływów pieniężnych i na sprzedaż”.

W sprawozdaniu finansowym Grupy Kapitałowej prezentacja aktywów finansowych wycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat jest następująca:

• przeznaczone do obrotu - składniki aktywów finansowych które:

• nabyto głównie w celu sprzedaży lub odkupienia w bliskim terminie,

• w momencie początkowego ujęcia stanowią część portfela określonych instrumentów finansowych, którymi zarządza się łącznie i dla których istnieją dowody bieżącego faktycznego trybu generowania krótkoterminowych zysków lub

• są instrumentem pochodnym (z wyjątkiem instrumentów pochodnych będących umowami gwarancji finansowej lub wyznaczonymi i skutecznymi instrumentami zabezpieczającymi),

• aktywa finansowe nieprzeznaczone do obrotu wyceniane do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat - aktywa finansowe dla których test charakterystyki przepływów pieniężnych nie został zdany (niezależnie od modelu biznesowego) lub aktywa finansowe zaklasyfikowane do modelu rezydualnego,

• aktywa finansowe desygnowane do wyceny do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat przy początkowym ujęciu (opcja wyceny do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat).

Zysk lub stratę na aktywach wycenianych w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat ujmuje się w wyniku finansowym. Zysk lub stratę z wyceny tego składnika aktywów finansowych do wartości godziwej stanowi różnica między jego wartością godziwą a wartością tego składnika według zamortyzowanego kosztu ustaloną na dzień wyceny.

14.9. Instrumenty kapitałowe

Inwestycje w instrumenty kapitałowe wycenia się do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat.

W przypadku inwestycji kapitałowych Grupa Kapitałowa nie skorzystała z opcji wyceny do wartości godziwej przez inne dochody całkowite.

14.10. Zmiana klasyfikacji aktywów finansowych

Reklasyfikacja aktywów finansowych następuje jedynie w przypadku zmiany modelu biznesowego odnoszącego się do aktywa lub grupy aktywów wynikającego z rozpoczęcia lub zakończenia istotnej części działalności. Zmiany takie mają charakter incydentalny. Zmiana klasyfikacji jest ujmowana prospektywnie, tj. bez zmiany ujętych dotychczas skutków wyceny do wartości godziwej we wcześniejszych okresach odpisów czy naliczonych odsetek.

Za zmianę modelu biznesowego nie uważa się:

• zmiany zamiarów związanych z konkretnymi aktywami finansowymi (nawet w przypadku znacznych zmian warunków rynkowych),

• tymczasowego zaniku określonego rynku aktywów finansowych,

• przeniesienia aktywów finansowych między obszarami działalności stosującymi różne modele biznesowe.

Nie dokonuje się przeklasyfikowania żadnych zobowiązań finansowych.

14.11. Modyfikacje - Zmiana kontraktowych przepływów pieniężnych

Modyfikacja rozumiana jako zmiana przepływów kontraktowych składnika aktywów finansowych na podstawie aneksu do umowy może być istotna lub nieistotna. Nie stanowi modyfikacji zmiana przepływów kontraktowych wynikająca z realizacji warunków umownych.

Jeśli wynikające z umowy przepływy pieniężne związane ze składnikiem aktywów finansowych podlegają renegocjacji lub jakiejkolwiek innej modyfikacji na podstawie aneksu do umowy, a renegocjacja lub modyfikacja nie prowadzą do zaprzestania ujmowania danego składnika aktywów finansowych („Modyfikacja nieistotna”) dokonuje się ponownego obliczenia wartości bilansowej brutto składnika aktywów finansowych i ujmuje zysk lub stratę z tytułu modyfikacji w wyniku finansowym.

Korekta wartości bilansowej aktywa finansowego z tytułu modyfikacji podlega rozliczeniu w czasie w wynik odsetkowy metodą efektywnej stopy procentowej. Wartość bilansową brutto składnika aktywów finansowych oblicza się jako obecną wartość renegocjowanych lub zmodyfikowanych przepływów pieniężnych wynikających z umowy, dyskontowanych według pierwotnej efektywnej stopy procentowej składnika aktywów finansowych (lub efektywnej stopy procentowej skorygowanej o ryzyko kredytowe w przypadku nabytych lub udzielonych składników aktywów finansowych z utratą wartości) bądź, w stosownych przypadkach (np. dla zysku lub straty z tytułu zabezpieczenia pozycji zabezpieczanej), według zaktualizowanej efektywnej stopy procentowej. Wszelkie poniesione koszty i opłaty korygują wartość bilansową zmodyfikowanego składnika aktywów finansowych i są amortyzowane w okresie pozostającym do daty wymagalności zmodyfikowanego składnika aktywów finansowych.

W pewnych okolicznościach renegocjacja lub modyfikacja wynikających z umowy przepływów pieniężnych związanych ze składnikiem aktywów finansowych może prowadzić do zaprzestania ujmowania istniejącego składnika aktywów finansowych. Jeżeli modyfikacja składnika aktywów finansowych powoduje zaprzestanie ujmowania istniejącego składnika aktywów finansowych, a następnie ujęcie zmodyfikowanego składnika aktywów finansowych, zmodyfikowany składnik aktywów uznaje się za „nowy” składnik aktywów finansowych („Modyfikacja istotna”). Następuje ujęcie nowego aktywa w wartości godziwej oraz kalkulacja nowej efektywnej stopy procentowej zastosowanej do nowego aktywa. W przypadku gdy charakterystyka zmodyfikowanego nowego aktywa finansowego (po zawarciu aneksu) odpowiada warunkom rynkowym, wartość bilansowa tego aktywa finansowego stanowi wartość godziwą.

Ocena czy dana modyfikacja aktywów finansowych jest modyfikacją istotną czy nieistotną zależy od spełnienia kryteriów ilościowych oraz jakościowych.

Przyjęte kryteria jakościowe są następujące:

• przewalutowanie,

• zmiana dłużnika, za wyjątkiem zmiany wynikającej ze śmierci dłużnika,

• wprowadzenie do umowy cechy umownej powodującej naruszenie testu charakterystyk przepływów pieniężnych (testu SPPI) lub usunięcie tej cechy,

Wystąpienie przynajmniej jednego z tych kryteriów skutkuje wystąpieniem modyfikacji istotnej.

• Przyjęte kryterium ilościowe stanowi test 10% polegający na analizie zmiany warunków umownych składnika aktywów finansowych skutkującej powstaniem różnicy między wartością przyszłych przepływów pieniężnych wynikających ze zmienionego aktywa finansowego zdyskontowanych pierwotną efektywną stopą procentową a wartością analogicznych przyszłych przepływów wynikających z pierwotnego składnika aktywa finansowego zdyskontowanych tą samą stopą procentową. Drugim kryterium ilościowym jest zwiększenie zaangażowania dłużnika, które obejmuje wartość zwiększenia kapitału i udzielonych zobowiązań pozabilansowych powyżej 10% w stosunku do kapitału i zobowiązań pozabilansowych sprzed podwyższenia dla każdej pojedynczej ekspozycji.

Wystąpienie kryterium ilościowego (różnicy) powyżej 10% skutkuje uznaniem modyfikacji za istotną, natomiast wystąpienie kryterium ilościowego co najwyżej 10% skutkuje uznaniem modyfikacji za nieistotną.

14.12. Wycena aktywów finansowych nabytych lub udzielonych z utratą wartości (POCI)

MSSF 9 wyodrębnia kategorię aktywów finansowych nabytych lub udzielonych z utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe (dalej „POCI” - ang. purchased or originated credit-impaired asset).

Aktywa POCI dotyczą aktywów finansowych o charakterze dłużnym, wycenianych według zamortyzowanego kosztu oraz wycenianych do wartości godziwej przez inne dochody całkowite, tj. kredytów oraz dłużnych papierów wartościowych.

Ujęcie początkowe tych aktywów następuje w wartości netto (tj. bez odpisów aktualizujących) odpowiadającej wartości godziwej. Przychody odsetkowe od aktywów POCI oblicza się od wartości bilansowej netto przy zastosowaniu efektywnej stopy procentowej, skorygowanej o ryzyko kredytowe rozpoznane dla całego okresu życia aktywa. Skorygowaną o ryzyko kredytowe efektywną stopę procentową liczy się poprzez uwzględnienie przyszłych przepływów pieniężnych skorygowanych o efekt ryzyka kredytowego rozpoznawanego w całym okresie życia aktywa. Zmiana szacunków w zakresie przyszłych odzysków w kolejnych okresach sprawozdawczych odnoszona jest jako strata lub zysk z tytułu odpisów na oczekiwane straty kredytowe.

14.13. Wycena zobowiązań finansowych

Zobowiązania z tytułu krótkiej pozycji w papierach wartościowych oraz część zobowiązań z tytułu produktów ubezpieczeniowych wyceniane są do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat.

Pozostałe zobowiązania finansowe wyceniane są według zamortyzowanego kosztu z zastosowaniem metody efektywnej stopy procentowej. Jeżeli dla zobowiązania finansowego nie można ustalić harmonogramu przyszłych przepływów pieniężnych, a więc także ustalić efektywnej stopy procentowej, zobowiązanie to wycenia się według kwoty wymaganej zapłaty.

15. Zmiany zasad rachunkowości obowiązujące od 1 stycznia 2021 roku i Objaśnienie różnic między wcześniej publikowanymi sprawozdaniami a niniejszym sprawozdaniem finansowym

Grupa Kapitałowa, w celu lepszego odzwierciedlenia swej działalności, dokonała następujących zmian:

• reklasyfikacja kosztów obciążających klienta (1)

Do 2 kwartału 2021 roku Grupa Kapitałowa prezentowała koszty z tytułu zajęć egzekucyjnych, postępowań komorniczych i sądowych oraz powiązanych jako element kosztów z tytułu prowizji lub pozostałych kosztów operacyjnych. Jako element przychodów z tytułu prowizji ujmowane było obciążenie tymi kosztami Klientów Grupy Kapitałowej. Począwszy od 3 kwartału 2021 roku Grupa Kapitałowa prezentuje te przychody i koszty w wyniku z tytułu utraty wartości aktywów niefinansowych.

RACHUNEK ZYSKÓW I STRAT – wybrane pozycje	2020 przed przekształceniem	(1)	2020 przekształcone
Wynik z tytułu prowizji i opłat	3 904	16	3 920
Przychody z tytułu prowizji i opłat	4 953	(11)	4 942
Koszty z tytułu prowizji i opłat	(1 049)	27	(1 022)
Wynik pozostały	197	5	202
Pozostałe przychody i koszty operacyjne netto	(79)	5	(74)
Wynik na działalności biznesowej	14 447	21	14 468
Wynik z tytułu utraty wartości aktywów niefinansowych	(395)	(21)	(416)
Zysk/(strata) netto przypadający na akcjonariuszy jednostki dominującej	(2 557)	-	(2 557)

NOTY DO SKONSOLIDOWANEGO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO

16. Informacje dotyczące segmentów działalności

Grupa Kapitałowa prowadzi działalność biznesową w ramach segmentów oferujących określone produkty i usługi adresowane do określonych grup klientów. Sposób podziału segmentów działalności zapewnia spójność z modelem zarządzania sprzedażą i oferowania klientom kompleksowej oferty produktowej, która obejmuje zarówno tradycyjne produkty bankowe, jak również bardziej złożone produkty o charakterze inwestycyjnym oraz usługi świadczone przez spółki Grupy Kapitałowej.

Przedstawiona poniżej nota segmentacyjna jest ujmowana w wewnętrznym systemie sprawozdawczym, tj. informacjach przekazywanych Zarządowi PKO Banku Polskiego SA służących do oceny osiąganych wyników oraz alokacji zasobów.

Prezentowane poniżej zestawienie wyników segmentów odzwierciedla wewnętrzną strukturę organizacyjną Grupy Kapitałowej PKO Banku Polskiego SA.

Działalność Grupy Kapitałowej obejmuje trzy podstawowe segmenty sprawozdawcze:

Segment detaliczny	Segment detaliczny oferuje pełen zakres obsługi osób prywatnych w ramach bankowości detalicznej i prywatnej oraz bankowości hipotecznej. Ponadto obejmuje transakcje dokonywane z osobami prawnymi, tj. firmami i przedsiębiorstwami. Do produktów i usług oferowanych klientom tego segmentu należą m.in.: rachunki bieżące, rachunki oszczędnościowe, lokaty terminowe, usługi private banking, produkty ubezpieczeniowe i inwestycyjno-ubezpieczeniowe, fundusze inwestycyjne, karty kredytowe i debetowe, usługi bankowości elektronicznej i mobilnej. W zakresie finansowania segment obejmuje kredyty konsumpcyjne, kredyty hipoteczne, w tym oferowane przez PKO Bank Hipoteczny SA, a także kredyty gospodarcze dla firm i przedsiębiorstw, deweloperów, spółdzielni i zarządców nieruchomości oraz leasing i faktoring oferowany przez Grupę Kapitałową PKO Leasing SA. Wyniki segmentu detalicznego obejmują ponadto wyniki spółek: PKO TFI SA, PKO BP BANKOWY PTE SA, PKO Życie Towarzystwo Ubezpieczeń SA, PKO Towarzystwo Ubezpieczeń SA, PKO BP Finat sp. z o.o..
Segment korporacyjny i inwestycyjny	Segment korporacyjny i inwestycyjny obejmuje transakcje dokonywane z dużymi klientami korporacyjnymi i instytucjami finansowymi. Segment ten obejmuje m.in. następujące produkty i usługi: prowadzenie rachunków bieżących i lokat terminowych, usługi cash management i trade finance, przechowywanie papierów wartościowych, produkty walutowe i pochodne, kredyty gospodarcze oraz leasing i faktoring oferowany przez Grupę Kapitałową PKO Leasing SA. W ramach tego segmentu PKO Bank Polski SA zawiera również samodzielnie lub w konsorcjum z innymi bankami umowy finansowania dużych projektów w formie kredytów oraz emisji nieskarbowych papierów wartościowych. Ponadto segment obejmuje działalność własną, tj. działalność inwestycyjną, działalność maklerską, transakcje międzybankowe, instrumentami pochodnymi i dłużnymi papierami wartościowymi. Wyniki segmentu korporacyjnego i inwestycyjnego obejmują także wyniki Grupy KREDOBANK SA działającej na Ukrainie, spółek prowadzących usługi technologiczne, działalność deweloperską i świadczące usługi zarządzania nieruchomościami oraz fundusze zajmujące się lokowaniem środków zebranych od uczestników.
Centrum transferowe i pozostały	Centrum transferowe i pozostały obejmuje wynik z tytułu wewnętrznych rozliczeń cen transferowych funduszy, wynik na inwestycyjnym portfelu dłużnych papierów wartościowych Banku, wynik z długoterminowych źródeł finansowania, wynik pozycji zaklasyfikowanych do rachunkowości zabezpieczeń oraz wyniki nieprzypisane do pozostałych segmentów. Wewnętrzny transfer funduszy oparty jest o stawki transferowe bazujące na stopach rynkowych. Długoterminowe finansowanie zewnętrzne obejmuje emisje papierów wartościowych, w tym emisje listów zastawnych, zobowiązania podporządkowane oraz kredyty otrzymane od instytucji finansowych. W ramach tego segmentu prezentowane są wyniki spółki PKO Finance AB.

Opis zasad stosowanych przy podziale na segmenty działalności

Nota segmentacyjna została sporządzona na bazie wewnętrznego systemu sprawozdawczego, tj. informacji przekazywanych Zarządowi PKO Banku Polskiego SA, które służą do oceny osiąganych wyników oraz alokacji zasobów.

Zasady identyfikacji przychodów i kosztów oraz aktywów i zobowiązań stosowane w raporcie segmentacyjnym są zgodne z zasadami rachunkowości opisanymi w niniejszym sprawozdaniu. Prezentowane aktywa i zobowiązania segmentu są aktywami i zobowiązaniami operacyjnymi wykorzystywanymi przez segment w działalności operacyjnej. Wartości aktywów i zobowiązań oraz przychodów i kosztów dla poszczególnych segmentów oparte są o wewnętrzne informacje zarządcze. W wynikach, aktywach i zobowiązaniach segmentów wykazywane są także pozycje, które da się przypisać na podstawie racjonalnych przesłanek. Na tej podstawie w segmentach ujmowany jest wpływ istotnych zdarzeń o charakterze jednorazowym, takich jak ujemna wartości firmy powstała na nabyciu spółki, odpisy z tytułu utraty wartości firmy, odpisy z tytułu utraty wartości jednostek stowarzyszonych, koszt ryzyka prawnego portfela kredytów hipotecznych w walutach wymienialnych.

Udział w zyskach i stratach jednostek stowarzyszonych i wspólnych przedsięwzięć, zyski i straty udziałowców niesprawujących kontroli, obciążenie z tytułu podatku dochodowego w zakresie prezentacji wyniku oraz aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego, należności z tytułu bieżącego podatku dochodowego, zobowiązania z tytułu bieżącego podatku dochodowego oraz rezerwy z tytułu odroczonego podatku dochodowego w zakresie prezentacji sprawozdania z sytuacji finansowej zostały ujęte na poziomie Grupy (aktywa i zobowiązania niealokowane).

Grupa Kapitałowa rozlicza transakcje między segmentami w taki sposób, jakby dotyczyły one podmiotów niepowiązanych, przy zastosowaniu wewnętrznych stawek rozliczeniowych opartych na stawkach rynkowych dla danej waluty oraz terminie wymagalności/zapadalności z uwzględnieniem marż płynności. Transakcje pomiędzy segmentami odbywają się na normalnych, komercyjnych warunkach.

W związku z wprowadzonymi od 1 stycznia 2021 roku zmianami zasad rachunkowości, które zostały szczegółowo opisane w nocie 15 dokonano analogicznych zmian w danych porównawczych za 2020 rok w zakresie reklasyfikacji kosztów obciążających klienta z wyniku z tytułu prowizji i opłat oraz pozostałych kosztów operacyjnych do wyniku z tytułu utraty wartości aktywów niefinansowych.

informacje finansowe

W poniższych tabelach przedstawione zostały dane dotyczące przychodów, kosztów, zysków/strat oraz aktywów i zobowiązań poszczególnych segmentów sprawozdawczych Grupy Kapitałowej za okresy zakończone 31 grudnia 2021 roku i 31 grudnia 2020 roku.

Rachunek zysków i strat wg segmentów	Działalność kontynuowana
Rachunek zysków i strat wg segmentów	Segment detaliczny	Segment korporacyjny i inwestycyjny	Centrum transferowe i pozostały	Działalność ogółem Grupy Kapitałowej
2021	Segment detaliczny	Segment korporacyjny i inwestycyjny	Centrum transferowe i pozostały	Działalność ogółem Grupy Kapitałowej
Wynik z tytułu odsetek	6 994	1 679	1 209	9 882
Wynik z tytułu prowizji i opłat	3 355	1 089	(13)	4 431
Wynik pozostały	1	350	426	777
Przychody z tytułu dywidend	-	12	-	12
Wynik na operacjach finansowych	(77)	148	(7)	64
Wynik z pozycji wymiany	4	110	322	436
Zyski lub straty z tytułu zaprzestania instrumentów finansowych	2	104	100	206
Pozostałe przychody i koszty operacyjne netto	46	2	11	59
Przychody/koszty na rzecz klientów wewnętrznych	26	(26)	-	-
Wynik na działalności biznesowej	10 350	3 118	1 622	15 090
Wynik z tytułu odpisów na oczekiwane straty kredytowe	(994)	(315)	-	(1 309)
Wynik z tytułu utraty wartości aktywów niefinansowych	(26)	7	(27)	(46)
Koszty działania, w tym:	(5 095)	(1 050)	(29)	(6 174)
amortyzacja	(852)	(146)	-	(998)
wynik z tytułu obciążeń regulacyjnych	(491)	(126)	(28)	(645)
Podatek od niektórych instytucji finansowych	(783)	(335)	39	(1 079)
Udział w zyskach i stratach jednostek stowarzyszonych i wspólnych przedsięwzięć	-	-	-	31
Wynik segmentu (brutto)	3 452	1 425	1 605	6 513
Podatek dochodowy (obciążenie podatkowe)				(1 640)
Zysk/(strata) netto (z uwzględnieniem udziałowców niesprawujących kontroli)				4 873
Zyski i straty udziałowców niesprawujących kontroli				(1)
Zysk/(strata) netto przypadający na akcjonariuszy jednostki dominującej				4 874

Aktywa i zobowiązania wg segmentów	Segment detaliczny	Segment korporacyjny i inwestycyjny	Centrum transferowe i pozostały	Działalność ogółem Grupy Kapitałowej
31.12.2021	Segment detaliczny	Segment korporacyjny i inwestycyjny	Centrum transferowe i pozostały	Działalność ogółem Grupy Kapitałowej
Aktywa	186 401	130 908	96 341	413 650
Inwestycje w jednostki stowarzyszone i wspólne przedsięwzięcia	-	285	-	285
Aktywa niealokowane	-	-	-	4 151
Suma aktywów	186 401	131 193	96 341	418 086
Zobowiązania	267 713	79 132	33 175	380 020
Zobowiązania niealokowane	-	-	-	373
Suma zobowiązań	267 713	79 132	33 175	380 393

Rachunek zysków i strat wg segmentów	Działalność kontynuowana
Rachunek zysków i strat wg segmentów	Segment detaliczny	Segment korporacyjny i inwestycyjny	Centrum transferowe i pozostały	Działalność ogółem Grupy Kapitałowej
2020	Segment detaliczny	Segment korporacyjny i inwestycyjny	Centrum transferowe i pozostały	Działalność ogółem Grupy Kapitałowej
Wynik z tytułu odsetek	7 798	2 041	507	10 346
Wynik z tytułu prowizji i opłat	3 060	874	(14)	3 920
Wynik pozostały	(197)	236	163	202
Przychody z tytułu dywidend	-	15	-	15
Wynik na operacjach finansowych	(105)	(1)	4	(102)
Wynik z pozycji wymiany	11	109	62	182
Zyski lub straty z tytułu zaprzestania instrumentów finansowych	(7)	105	83	181
Pozostałe przychody i koszty operacyjne netto	(122)	34	14	(74)
Przychody/koszty na rzecz klientów wewnętrznych	26	(26)	-	-
Wynik na działalności biznesowej	10 661	3 151	656	14 468
Wynik z tytułu odpisów na oczekiwane straty kredytowe	(971)	(1 203)	-	(2 174)
Wynik z tytułu utraty wartości aktywów niefinansowych	(106)	(238)	(72)	(416)
Koszt ryzyka prawnego kredytów hipotecznych w walutach wymienialnych	(6 552)	-	-	(6 552)
Koszty działania, w tym:	(4 893)	(1 053)	(37)	(5 983)
amortyzacja	(830)	(149)	-	(979)
wynik z tytułu obciążeń regulacyjnych	(567)	(175)	(36)	(778)
Podatek od niektórych instytucji finansowych	(742)	(337)	24	(1 055)
Udział w zyskach i stratach jednostek stowarzyszonych i wspólnych przedsięwzięć	-	-	-	16
Wynik segmentu (brutto)	(2 603)	320	571	(1 696)
Podatek dochodowy (obciążenie podatkowe)				(865)
Zysk/(strata) netto (z uwzględnieniem udziałowców niesprawujących kontroli)				(2 561)
Zyski i straty udziałowców niesprawujących kontroli				(4)
Zysk/(strata) netto przypadający na akcjonariuszy jednostki dominującej				(2 557)

Aktywa i zobowiązania wg segmentów	Segment detaliczny	Segment korporacyjny i inwestycyjny	Centrum transferowe i pozostały	Działalność ogółem Grupy Kapitałowej
31.12.2020	Segment detaliczny	Segment korporacyjny i inwestycyjny	Centrum transferowe i pozostały	Działalność ogółem Grupy Kapitałowej
Aktywa	180 552	118 624	74 937	374 113
Inwestycje w jednostki stowarzyszone i wspólne przedsięwzięcia	-	291	-	291
Aktywa niealokowane	-	-	-	2 562
Suma aktywów	180 552	118 915	74 937	376 966
Zobowiązania	245 578	54 982	35 930	336 490
Zobowiązania niealokowane	-	-	-	565
Suma zobowiązań	245 578	54 982	35 930	337 055

informacja o obszarach geograficznych

Jako uzupełniający, Grupa PKO Banku Polskiego SA stosuje podział na obszary geograficzne.

Działalność Grupy Kapitałowej PKO Banku Polskiego SA prowadzona jest na terenie Rzeczypospolitej Polskiej oraz na terenie Ukrainy przez Grupę Kapitałową KREDOBANK SA, „Inter-Risk Ukraina” spółkę z dodatkową odpowiedzialnością, Finansową Kompanię „Prywatne Inwestycje" sp. z o.o. i Finansową Kompanię „Idea Kapitał” sp. z o.o, jak również na terenie Szwecji przez PKO Finance AB oraz PKO Leasing Sverige AB, na terenie Irlandii przez: ROOF Poland Leasing 2014 DAC i Polish Lease Prime 1 DAC1,

Dodatkowo PKO Bank Polski SA posiada zagraniczne oddziały korporacyjne na terenie Republiki Federalnej Niemiec, Republiki Czeskiej i Republiki Słowackiej.

Dla celów prezentacyjnych wyniki spółek prowadzących działalność na terenie Szwecji i Irlandii oraz wyniki oddziałów Banku działających na terenie Niemiec, Czech i Słowacji, ze względu na ich wpływ na skalę działalności Grupy Kapitałowej, ujęto w segmencie „Polska”.

Wyniki spółek ujętych w obszarze „Ukraina” uwzględniają transakcje wzajemne realizowane z innymi spółkami Grupy Kapitałowej działającymi na terenie Ukrainy. Transakcje wzajemne z pozostałymi spółkami Grupy Kapitałowej oraz korekty konsolidacyjne zaprezentowane zostały w wynikach obszaru „Polska”.

2021	Polska	Ukraina	Razem
Wynik z tytułu odsetek	9 599	283	9 882
Wynik z tytułu prowizji i opłat	4 352	79	4 431
Wynik pozostały	753	24	777
Przychody z tytułu dywidend	12	-	12
Wynik na operacjach finansowych	64	-	64
Wynik z pozycji wymiany	424	12	436
Zyski lub straty z tytułu zaprzestania ujmowania instrumentów finansowych	202	4	206
Pozostałe przychody i koszty operacyjne netto	51	8	59
Wynik na działalności biznesowej	14 704	386	15 090
Wynik z tytułu odpisów na oczekiwane straty kredytowe	(1 278)	(31)	(1 309)
Wynik z tytułu utraty wartości aktywów niefinansowych	(46)	-	(46)
Koszty działania, w tym:	(5 956)	(218)	(6 174)
amortyzacja	(952)	(46)	(998)
wynik z tytułu obciążeń regulacyjnych	(633)	(12)	(645)
Podatek od niektórych instytucji finansowych	(1 079)	-	(1 079)
Udział w zyskach i stratach jednostek stowarzyszonych i wspólnych przedsięwzięć	31	-	31
Wynik obszaru geograficznego (brutto)	6 376	137	6 513
Podatek dochodowy (obciążenie podatkowe)			(1 640)
Zysk netto (z uwzględnieniem udziałowców niesprawujących kontroli)			4 873
Zyski i straty udziałowców niesprawujących kontroli			(1)
Zysk netto przypadający na akcjonariuszy jednostki dominującej			4 874

31.12.2021	Polska	Ukraina	Razem
Aktywa	412 872	4 929	417 801
Inwestycje w jednostki stowarzyszone i wspólne przedsięwzięcia	285	-	285
Suma Aktywów	413 157	4 929	418 086
Zobowiązania	376 063	4 330	380 393
Suma Zobowiązań	376 063	4 330	380 393

2020	Polska	Ukraina	Razem
Wynik z tytułu odsetek	10 089	257	10 346
Wynik z tytułu prowizji i opłat	3 851	69	3 920
Wynik pozostały	182	20	202
Przychody z tytułu dywidend	15	-	15
Wynik na operacjach finansowych	(102)	-	(102)
Wynik z pozycji wymiany	175	7	182
Zyski lub straty z tytułu zaprzestania ujmowania instrumentów finansowych	179	2	181
Pozostałe przychody i koszty operacyjne netto	(85)	11	(74)
Wynik na działalności biznesowej	14 122	346	14 468
Wynik z tytułu odpisów na oczekiwane straty kredytowe	(2 110)	(64)	(2 174)
Wynik z tytułu utraty wartości aktywów niefinansowych	(416)	-	(416)
Koszt ryzyka prawnego kredytów hipotecznych w walutach wymienialnych	(6 552)	-	(6 552)
Koszty działania, w tym:	(5 781)	(202)	(5 983)
amortyzacja	(933)	(46)	(979)
wynik z tytułu obciążeń regulacyjnych	(768)	(10)	(778)
Podatek od niektórych instytucji finansowych	(1 055)	-	(1 055)
Udział w zyskach i stratach jednostek stowarzyszonych i wspólnych przedsięwzięć	16	-	16
Wynik obszaru geograficznego (brutto)	(1 776)	80	(1 696)
Podatek dochodowy (obciążenie podatkowe)			(865)
Zysk netto (z uwzględnieniem udziałowców niesprawujących kontroli)			(2 561)
Zyski i straty udziałowców niesprawujących kontroli			(4)
Zysk netto przypadający na akcjonariuszy jednostki dominującej			(2 557)

31.12.2020	Polska	Ukraina	Razem
Aktywa	373 336	3 339	376 675
Inwestycje w jednostki stowarzyszone i wspólne przedsięwzięcia	291	-	291
Suma Aktywów	373 627	3 339	376 966
Zobowiązania	334 117	2 938	337 055
Suma Zobowiązań	334 117	2 938	337 055

17. Przychody i koszty z tytułu odsetek

Zasady rachunkowości

Przychody i koszty z tytułu odsetek obejmują odsetki, w tym premię i dyskonto z tytułu instrumentów finansowych wycenianych według zamortyzowanego kosztu oraz według wartości godziwej przez inne całkowite dochody, a także przychody o charakterze zbliżonym do odsetek od instrumentów wycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat. W przychodach o charakterze zbliżonym do odsetek ujmowane są przychody odsetkowe od pochodnych instrumentów zabezpieczających. W przychodach i kosztach odsetkowych ujmowane są również rozliczane w czasie z zastosowaniem efektywnej stopy procentowej opłaty i prowizje otrzymane i zapłacone, wchodzące w skład wyceny instrumentu finansowego, w tym koszty premii pracowników w części dotyczącej bezpośrednio sprzedaży produktów kredytowych.

Przychody i koszty z tytułu odsetek ujmowane są na zasadzie memoriałowej i z zastosowaniem metody efektywnej stopy procentowej, która dyskontuje oszacowane przyszłe przepływy pieniężne w ciągu całego oczekiwanego okresu życia składnika aktywów finansowych lub zobowiązania finansowego do wartości bilansowej brutto składnika aktywów lub do zamortyzowanego kosztu zobowiązania finansowego, za wyjątkiem:

• aktywów finansowych nabytych lub udzielonych z utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe (tzw. aktywa POCI). Przychody odsetkowe od tych aktywów oblicza się od wartości bilansowej netto przy zastosowaniu efektywnej stopy procentowej, skorygowanej o ryzyko kredytowe rozpoznane dla całego cyklu życia aktywa,

• składników aktywów finansowych niebędących nabytymi lub udzielonymi składnikami aktywów finansowych z utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe, które następnie stały się składnikami aktywów finansowych z utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe. Przychody odsetkowe od tych aktywów oblicza się od wartości bilansowej netto przy zastosowaniu pierwotnej efektywnej stopy procentowej z momentu rozpoznania przesłanki utraty wartości tego aktywa.

Wyliczenie efektywnej stopy procentowej obejmuje wszelkie płacone i otrzymywane przez strony umowy prowizje, koszty transakcji oraz wszelkie inne premie i dyskonta stanowiące integralną część efektywnej stopy procentowej.

W przychodach odsetkowych ujęty został również efekt rozliczenia wyceny do wartości godziwej aktywów finansowych przejętych w ramach połączeń jednostek zależnych oraz wpływ orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej dotyczącego prawa konsumenta do obniżenia kosztu kredytu w przypadku spłaty kredytu przed terminem określonym w umowie kredytowej (nota „Sprawy sporne”) poprzez pomniejszenie przychodów odsetkowych, jako szacowana różnica pomiędzy wartością nierozliczonej prowizji według efektywnej stopy procentowej na dzień przewidywanej wcześniejszej spłaty kredytu oraz rozliczenia liniowego prowizji zgodnie, z którym Bank dokonuje zwrotu prowizji. Oszacowanie opiera się na historycznych terminach przedpłat oraz ich prawdopodobieństwach.

• Przychody i koszty z tytułu sprzedaży produktów ubezpieczeniowych powiązanych z kredytami i pożyczkami

Z uwagi na fakt, iż Grupa Kapitałowa oferuje produkty ubezpieczeniowe wraz z kredytami i pożyczkami oraz produktami leasingowymi i brak jest możliwości zakupu w Grupie Kapitałowej identycznego co do formy prawnej, warunków i treści ekonomicznej produktu ubezpieczeniowego bez zakupu kredytu, pożyczki czy produktu leasingowego, opłaty uzyskiwane przez Grupę Kapitałową z tytułu sprzedaży produktów ubezpieczeniowych traktowane są jako integralna część wynagrodzenia z tytułu oferowanych instrumentów finansowych.

Otrzymane oraz należne Grupie Kapitałowej wynagrodzenie z tytułu oferowania produktów ubezpieczeniowych dla produktów bezpośrednio powiązanych z instrumentami finansowymi jest rozliczane metodą efektywnej stopy procentowej i ujmowane w przychodzie odsetkowym oraz, w części odpowiadającej za wykonanie usługi pośrednictwa, jeżeli ubezpieczycielem jest spółka z Grupy Kapitałowej, jest rozliczane liniowo w okresie trwania produktu ubezpieczeniowego i ujmowane w przychodzie prowizyjnym.

Podział wynagrodzenia na część prowizyjną oraz odsetkową dokonywany jest w proporcji wartości godziwej instrumentu finansowego oraz wartości godziwej usługi pośrednictwa w stosunku do sumy obu tych wartości zgodnie z modelem względnej wartości godziwej uwzględniającym szereg parametrów, w tym m.in. średnią efektywną stopę procentową instrumentu finansowego, średni kontraktowy i ekonomiczny (rzeczywisty) okres kredytowania lub leasingu, średnią wysokość składki ubezpieczeniowej, okres polisy ubezpieczeniowej, prowizję niezależnego agenta ubezpieczeniowego.

Wycena wartości godziwej instrumentu finansowego opiera się na podejściu dochodowym, opartym na przeliczeniu przyszłych przepływów pieniężnych na ich wartość bieżącą przy zastosowaniu stopy dyskonta, składającej się ze stopy wolnej od ryzyka ustalonej w odniesieniu do średniej z ostatniego roku kalendarzowego stopy rentowności obligacji skarbowych o 5-letnich i 10-letnich okresach zapadalności, premii z tytułu ryzyka ustalonej w odniesieniu do rocznych kosztów ryzyka kredytowego oraz pozostałej ponad premię za ryzyko kredytowe, odzwierciedlającej wszystkie inne czynniki, które uczestnicy rynku uwzględniliby w danych okolicznościach w wycenie do wartości godziwej.

Natomiast wycena wartości godziwej usługi pośrednictwa ubezpieczeniowego opiera się na podejściu rynkowym polegającym na wykorzystaniu cen i innych informacji generowanych przez identyczne lub porównywalne transakcje rynkowe.

Koszty bezpośrednio związane ze sprzedażą produktów ubezpieczeniowych są rozliczane w analogiczny sposób do rozliczania przychodów, tj. jako element zamortyzowanego kosztu instrumentu finansowego lub jednorazowo.

Grupa Kapitałowa dokonuje okresowego oszacowania kwoty wynagrodzenia, które będzie w przyszłości podlegało zwrotowi w związku z wcześniejszym zakończeniem umowy ubezpieczeniowej na podstawie danych historycznych dotyczących pobranych składek i dokonanych zwrotów. Rezerwa na przyszłe zwroty alokowana jest do instrumentu finansowego oraz do usługi ubezpieczeniowej zgodnie z modelem względnej wartości godziwej.

Grupa Kapitałowa dokonuje weryfikacji prawidłowości przyjętych parametrów wykorzystywanych w modelu względnej wartości godziwej oraz wysokości współczynnika rezerwy na zwroty każdorazowo po powzięciu informacji o istotnych zmianach w tym zakresie, nie rzadziej niż raz w roku.

informacje finansowe

PRZYCHODY Z TYTUŁU ODSETEK	2021	2020
Kredyty i inne należności od banków1	30	34
Pochodne instrumenty zabezpieczające	384	773
Dłużne papiery wartościowe:	1 842	1 794
wyceniane według zamortyzowanego kosztu	884	537
wyceniane do wartości godziwej przez inne dochody całkowite	947	1 234
wyceniane do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat	11	23
Kredyty i pożyczki udzielone klientom (z wyłączeniem należności z tytułu leasingu finansowego)	7 647	8 520
wyceniane według zamortyzowanego kosztu	7 259	7 930
wyceniane do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat	388	590
Należności z tytułu leasingu finansowego	646	660
Zobowiązania wobec klientów (z wyłączeniem kredytów i pożyczek otrzymanych)	19	20
Razem	10 568	11 801
w tym: przychody z tytułu odsetek od instrumentów finansowych z utratą wartości	246	208

Przychody z tytułu odsetek obliczone przy zastosowaniu metody efektywnej stopy procentowej od instrumentów finansowych wycenianych	9 785	10 415
według zamortyzowanego kosztu	8 838	9 181
do wartości godziwej przez inne dochody całkowite	947	1 234
Przychody o charakterze zbliżonym do odsetek od instrumentów wycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat	783	1 386
Razem	10 568	11 801

1 W pozycji kredyty i inne należności od banków Grupa Kapitałowa ujęła na 31 grudnia 2021 roku przychody z tytułu odsetek od środków na rachunkach typu call z tytułu ujemnej stopy procentowej w wysokości 10 milionów PLN (na 31 grudnia 2020 roku 3 miliony PLN) oraz przychody odsetkowe od środków na rachunku bieżącym w NBP w wysokości 11 milionów PLN (na 31 grudnia 2020 roku 15 milionów PLN).

Przychody odsetkowe w 2021 roku zostały pomniejszone o 369 milionów PLN (w 2020 roku o 232 miliony PLN) w związku z orzeczeniem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej dotyczącym prawa konsumenta do obniżenia kosztu kredytu w przypadku spłaty kredytu przed terminem określonym w umowie kredytowej.

PRZYCHODY Z TYTUŁU ODSETEK WEDŁUG SEGMENTÓW	2021
PRZYCHODY Z TYTUŁU ODSETEK WEDŁUG SEGMENTÓW	Segment detaliczny	Segment korporacyjny i inwestycyjny	Centrum transferowe i pozostały	Razem
Kredyty i inne należności od banków	-	19	11	30
Pochodne instrumenty zabezpieczające	-	-	384	384
Dłużne papiery wartościowe	8	509	1 325	1 842
Kredyty i pożyczki udzielone klientom (z wyłączeniem należności z tytułu leasingu finansowego)	6 316	1 331	-	7 647
Należności z tytułu leasingu finansowego	474	172	-	646
Zobowiązania wobec klientów (z wyłączeniem kredytów i pożyczek otrzymanych)	-	19	-	19

Razem	6 798	2 050	1 720	10 568

PRZYCHODY Z TYTUŁU ODSETEK WEDŁUG SEGMENTÓW	2020
PRZYCHODY Z TYTUŁU ODSETEK WEDŁUG SEGMENTÓW	Segment detaliczny	Segment korporacyjny i inwestycyjny	Centrum transferowe i pozostały	Razem
Kredyty i inne należności od banków	-	18	16	34
Pochodne instrumenty zabezpieczające	-	-	773	773
Dłużne papiery wartościowe	14	735	1 045	1 794
Kredyty i pożyczki udzielone klientom (z wyłączeniem należności z tytułu leasingu finansowego)	6 921	1 599	-	8 520
Należności z tytułu leasingu finansowego	489	171	-	660
Zobowiązania wobec klientów (z wyłączeniem kredytów i pożyczek otrzymanych)	-	20	-	20

Razem	7 424	2 543	1 834	11 801

KOSZTY Z TYTUŁU ODSETEK	2021	2020
Zobowiązania wobec banków1	(23)	(15)
Lokaty międzybankowe	(7)	(9)
Kredyty i pożyczki otrzymane	(43)	(31)
Leasing	(12)	(20)
Zobowiązania wobec klientów	(204)	(865)
Emisja papierów wartościowych	(349)	(439)
Zobowiązania podporządkowane	(48)	(76)

Razem	(686)	(1 455)

1 W pozycji zobowiązanie wobec banków Grupa Kapitałowa ujęła na 31 grudnia 2021 roku, koszty odsetek od środków na rachunkach typu call z tytułu ujemnej stopy procentowej w wysokości 11 milionów PLN (na 31 grudnia 2020 roku 5 milionów PLN).

	31.12.2021	31.12.2020
Oprocentowanie środków na rachunku rezerwy obowiązkowej	1,75%	0,1%

Grupa Kapitałowa może wykorzystywać w ciągu dnia środki na rachunkach rezerwy obowiązkowej do bieżących rozliczeń pieniężnych na podstawie dyspozycji złożonej do Narodowego Banku Polskiego, musi jednak zapewnić utrzymanie średniego miesięcznego salda na tym rachunku w odpowiedniej wysokości wynikającej z deklaracji rezerwy obowiązkowej.

Średniomiesięczne oprocentowanie kredytów i pożyczek udzielonych klientom na:	12.2021	12.2020
Przedsiębiorstwa niefinansowe:	3,40%	2,23%
w tym bez kredytów o charakterze bieżącym	3,46%	2,34%
w tym odnawialne i w rachunku bieżącym	3,29%	1,99%
Gospodarstwa domowe:	4,41%	3,61%
w tym na cele mieszkaniowe	3,03%	2,21%
w tym na cele konsumpcyjne	7,60%	6,97%
w tym na cele pozostałe	4,84%	3,76%
w tym odnawialne i w rachunku bieżącym	7,66%	6,09%

Średniomiesięczne oprocentowanie kredytów i pożyczek udzielonych klientom na:	12.2021	12.2020
Przedsiębiorstwa niefinansowe:	0,14%	0,00%
w tym depozyty terminowe:	0,85%	0,38%
w tym depozyty w rachunku bieżącym i jednodniowe:	0,06%	0,00%
Gospodarstwa domowe:	0,04%	0,07%
w tym depozyty terminowe:	0,20%	0,22%
w tym depozyty w rachunku bieżącym i jednodniowe:	0,01%	0,02%

18. Przychody i koszty z tytułu prowizji i opłat

Zasady rachunkowości

Przychody z tytułu prowizji i opłat niepodlegających rozliczeniu metodą efektywnej stopy procentowej ujmuje się w taki sposób, aby odzwierciedlić przekazanie przyrzeczonych dóbr lub usług na rzecz klienta w kwocie, która odzwierciedla wynagrodzenie, do którego – zgodnie z oczekiwaniem Grupy Kapitałowej– będzie uprawniona w zamian za te dobra lub usługi, zgodnie z pięciostopniowym modelem ujmowania przychodów.

Do przychodów prowizyjnych zaliczane są jednorazowo opłaty pobierane przez Grupę Kapitałową za wykonanie czynności niezwiązane bezpośrednio z powstaniem składnika aktywów finansowych, a także rozliczane liniowo opłaty za świadczenie usług przez Grupę Kapitałową. Do przychodów prowizyjnych zalicza się także opłaty i prowizje rozliczane w czasie metodą liniową, otrzymane od udzielonych kredytów i pożyczek o nieustalonych harmonogramach przyszłych przepływów pieniężnych, dla których nie można ustalić efektywnej stopy procentowej.

Dla każdego zobowiązania do wykonania świadczenia Grupa Kapitałowa ustala w momencie zawarcia umowy, czy będzie spełniać zobowiązanie do wykonania świadczenia w miarę upływu czasu czy też spełni je w określonym momencie.

Zasady rachunkowości dotyczące ujęcia przychodów prowizyjnych z tytułu sprzedaży produktów ubezpieczeniowych powiązanych z kredytami i pożyczkami opisane zostały w nocie „Przychody i koszty z tytułu odsetek”.

W pozycji przychody z tytułu prowizji ujmowany jest również:

• wynik na działalności ubezpieczeniowej w linii „oferowanie produktów ubezpieczeniowych”, który obejmuje przychody z tytułu składki, koszty działalności ubezpieczeniowej, odszkodowania wraz ze zmianą rezerw techniczno-ubezpieczeniowych oraz wpływ udziału reasekuratora w przedmiotowych pozycjach,

• wynik z tytułu leasingu operacyjnego, najmu krótkoterminowego, wynik na świadczeniu usług zarzadzania flotą w linii „leasing operacyjny i zarządzanie flotą”. Przychody z tytułu leasingu operacyjnego oraz zarządzania flota obejmują przede wszystkim opłaty za korzystanie z przedmiotów leasingu, najmu krótkoterminowego oraz wynik netto na usługach zarządzania flotą (w tym serwis, wymiana opon, zapewnienie samochodów zastępczych). Koszty z tytułu leasingu operacyjnego oraz zarządzania flotą obejmują następujące pozycje: serwis mechaniczny, serwis ogumienia, koszty paliw oraz koszty samochodów zastępczych Przychody z tytułu leasingu operacyjnego ujęte zostały łącznie z kosztami amortyzacji rzeczowego majątku trwałego oddanego w leasing operacyjny,

• marża kursowa uwzględniona w kursach walut oferowanych klientom Banku w ramach świadczenia usług kupna/sprzedaży walut obcych w linii „marże na transakcjach wymiany walut”.

informacje finansowe

PRZYCHODY Z TYTUŁU PROWIZJI I OPŁAT	2021	2020
Kredyty, ubezpieczenia, leasing operacyjny i zarządzanie flotą	1 354	1 226
udzielanie kredytów i pożyczek	796	715
oferowanie produktów ubezpieczeniowych	456	411
leasing operacyjny i zarządzanie flotą	102	100
Fundusze inwestycyjne, emerytalne i działalność maklerska	813	720
obsługa funduszy inwestycyjnych oraz OFE (w tym opłaty za zarządzanie)	470	412
obsługa i sprzedaż produktów inwestycyjno-ubezpieczeniowych	36	34
prowadzenie działalności maklerskiej	307	274
Karty	1 522	1 325
Marże na transakcjach wymiany walut	582	476
Rachunki bankowe i pozostałe	1 325	1 195
obsługa rachunków bankowych	991	900
operacje kasowe	71	71
obsługa masowych operacji zagranicznych	88	73
zlecenia klientowskie	57	53
usługi powiernicze	10	6
inne	108	92

Razem, w tym:	5 596	4 942
z tytułu przychodów od instrumentów finansowych niewycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat	4 776	4 203

KOSZTY Z TYTUŁU PROWIZJI I OPŁAT	2021	2020
Kredyty i ubezpieczenia	(116)	(109)
prowizje poniesione na rzecz podmiotów zewnętrznych za sprzedaż produktów	(22)	(33)
kontrola inwestycji budowlanych i wycena nieruchomości	(42)	(36)
opłaty na rzecz Biura Informacji Kredytowej	(18)	(16)
obsługa kredytów	(34)	(24)
Fundusze inwestycyjne, emerytalne i działalność maklerska	(56)	(49)
Karty	(855)	(744)
Rachunki bankowe i pozostałe	(138)	(120)
usługi rozliczeniowe	(38)	(35)
prowizje za usługi operacyjne banków	(16)	(7)
wysyłka SMS	(54)	(41)
sprzedaż produktów bankowych	(2)	(7)
obsługa masowych operacji zagranicznych	(15)	(13)
inne	(13)	(17)

Razem	(1 165)	(1 022)

WYNIK Z TYTUŁU LEASINGU OPERACYJNEGO ORAZ ZARZĄDZANIA FLOTĄ	2021	2020
Przychody z tytułu leasingu operacyjnego oraz zarządzania flotą	393	367
Koszty z tytułu leasingu operacyjnego oraz zarządzania flotą	(78)	(74)
Koszty amortyzacji rzeczowego majątku trwałego oddanego w leasing operacyjny	(213)	(193)
Wynik z tytułu leasingu operacyjnego oraz zarządzania flotą	102	100

PRZYCHODY Z TYTUŁU PROWIZJI I OPŁAT WEDŁUG SEGMENTÓW	2021
PRZYCHODY Z TYTUŁU PROWIZJI I OPŁAT WEDŁUG SEGMENTÓW	Segment detaliczny	Segment korporacyjny i inwestycyjny	Centrum transferowe i pozostały	Razem
Kredyty, ubezpieczenia, leasing operacyjny i zarządzanie flotą	1 023	331	-	1 354
udzielanie kredytów i pożyczek	498	298	-	796
oferowanie produktów ubezpieczeniowych	444	12	-	456
leasing operacyjny i zarządzanie flotą	81	21	-	102
Fundusze inwestycyjne, emerytalne i działalność maklerska	555	258	-	813
obsługa funduszy inwestycyjnych oraz OFE (w tym opłaty za zarządzanie)	433	37	-	470
obsługa i sprzedaż produktów inwestycyjno-ubezpieczeniowych	36	-	-	36
prowadzenie działalności maklerskiej	86	221	-	307
Karty	1 469	53	-	1 522
Marże na transakcjach wymiany walut	389	193	-	582
Rachunki bankowe i pozostałe	975	350	-	1 325
obsługa rachunków bankowych	793	198	-	991
operacje kasowe	31	40	-	71
obsługa masowych operacji zagranicznych	48	40	-	88
zlecenia klientowskie	27	30	-	57
usługi powiernicze	-	10	-	10
inne	76	32	-	108

Razem	4 411	1 185	-	5 596

PRZYCHODY Z TYTUŁU PROWIZJI I OPŁAT WEDŁUG SEGMENTÓW	2020
PRZYCHODY Z TYTUŁU PROWIZJI I OPŁAT WEDŁUG SEGMENTÓW	Segment detaliczny	Segment korporacyjny i inwestycyjny	Centrum transferowe i pozostały	Razem
Kredyty, ubezpieczenia, leasing operacyjny i zarządzanie flotą	942	284	-	1 226
udzielanie kredytów i pożyczek	467	248	-	715
oferowanie produktów ubezpieczeniowych	396	15	-	411
leasing operacyjny i zarządzanie flotą	79	21	-	100
Fundusze inwestycyjne, emerytalne i działalność maklerska	508	212	-	720
obsługa funduszy inwestycyjnych oraz OFE (w tym opłaty za zarządzanie)	381	31	-	412
obsługa i sprzedaż produktów inwestycyjno-ubezpieczeniowych	34	-	-	34
prowadzenie działalności maklerskiej	93	181	-	274
Karty	1 278	47	-	1 325
Marże na transakcjach wymiany walut	319	157	-	476
Rachunki bankowe i pozostałe	943	252	-	1 195
obsługa rachunków bankowych	764	136	-	900
operacje kasowe	43	28	-	71
obsługa masowych operacji zagranicznych	40	33	-	73
zlecenia klientowskie	29	24	-	53
usługi powiernicze	-	6	-	6
inne	67	25	-	92

Razem	3 990	952	-	4 942

19. Przychody z tytułu dywidend

Zasady rachunkowości

Przychody z tytułu dywidend są ujmowane w dniu ustalenia praw udziałowców/akcjonariuszy do ich otrzymania, jeżeli Grupa Kapitałowa jest uprawniona do otrzymania dywidendy, istnieje prawdopodobieństwo, że Grupa uzyska korzyści ekonomiczne związane z dywidendą oraz wysokość dywidendy można wycenić w wiarygodny sposób.

informacje finansowe

PRZYCHODY Z TYTUŁU DYWIDEND	2021	2020
od aktywów finansowych przeznaczonych do obrotu	1	-
od instrumentów finansowych nieprzeznaczonych do obrotu wycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat	11	15

Razem	12	15

20. Wynik na operacjach finansowych

Zasady rachunkowości

Wynik na operacjach finansowych zawiera zyski i straty powstałe w wyniku zbycia instrumentów finansowych zaliczonych do aktywów/zobowiązań finansowych wycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat oraz efekt ich wyceny do wartości godziwej. W pozycji ujmowana jest również część nieefektywna zabezpieczenia zmienności przepływów pieniężnych dla strategii zabezpieczających, w których instrumentem zabezpieczającym są kontrakty IRS, a także zyski i straty na instrumencie zabezpieczającym oraz na pozycji zabezpieczanej związane z zabezpieczanym ryzykiem (zabezpieczenie wartości godziwej).

informacje finansowe

WYNIK NA OPERACJACH FINANSOWYCH	2021	2020
Instrumenty finansowe przeznaczone do obrotu, w tym:	221	43
Instrumenty pochodne	219	29
Instrumenty finansowe nieprzeznaczone do obrotu wyceniane do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat, w tym:	(126)	(148)
Kredyty i pożyczki udzielone klientom	(111)	(157)
Rachunkowość zabezpieczeń	(31)	3
Razem	64	(102)

21. Wynik z pozycji wymiany

Zasady rachunkowości

Wynik z pozycji wymiany obejmuje dodatnie i ujemne różnice kursowe, zarówno zrealizowane, jak i niezrealizowane, wynikające z wyceny aktywów i zobowiązań walutowych oraz z wyceny do wartości godziwej walutowych instrumentów pochodnych (FX forward, FX swap, CIRS oraz opcje walutowe). W pozycji tej ujmowana jest również część nieefektywna zabezpieczenia zmienności przepływów pieniężnych dla strategii zabezpieczających, w których instrumentem zabezpieczającym są kontrakty CIRS.

Odpisy na oczekiwane straty kredytowe dla kredytów, pożyczek i innych należności wyrażonych w walutach obcych, które są tworzone w złotych, podlegają aktualizacji wraz ze zmianą wartości wyceny aktywów walutowych, na które są tworzone. Efekt tej aktualizacji wynikający z różnic kursowych ujmowany jest w wyniku z pozycji wymiany.

	2021	2020
Wynik z pozycji wymiany	436	182

22. Zyski lub straty z tytułu zaprzestania ujmowania instrumentów finansowych

Zasady rachunkowości

Zaprzestanie ujmowania instrumentów finansowych wycenianych do wartości godziwej przez inne dochody całkowite oraz według zamortyzowanego kosztu dotyczy najczęściej przypadków ich sprzedaży lub modyfikacji istotnej (nota „Modyfikacje – zmiana kontraktowych przepływów pieniężnych”).

ZYSKI LUB STRATY Z TYTUŁU ZAPRZESTANIA UJMOWANIA INSTRUMENTÓW FINANSOWYCH	2021	2020
wycenianych do wartości godziwej przez inne dochody całkowite	201	203
wycenianych według zamortyzowanego kosztu	5	(22)

Razem	206	181

23. Pozostałe przychody i koszty operacyjne

Zasady rachunkowości

Do pozostałych przychodów i kosztów operacyjnych zalicza się przychody i koszty niezwiązane bezpośrednio z działalnością bankową. Pozostałe przychody operacyjne obejmują głównie zyski ze sprzedaży inwestycji mieszkaniowych, sprzedaży/likwidacji składników rzeczowych aktywów trwałych, wartości niematerialnych i aktywów do zbycia otrzymanych odszkodowań, kar, grzywien, przychodów z tytułu dzierżawy/najmu nieruchomości. Natomiast na pozostałe koszty operacyjne składają się głównie koszty utworzenia rezerwy na zwroty kosztów dla klientów z tytułu dokonanych przedterminowych spłat kredytów konsumenckich i hipotecznych przed wyrokiem TSUE (nota „Rezerwy”), straty ze sprzedaży/likwidacji rzeczowych aktywów trwałych, wartości niematerialnych i aktywów przejętych za długi oraz koszty przekazanych darowizn.

Do pozostałych przychodów i kosztów operacyjnych zalicza się również w spółkach Grupy Kapitałowej odpowiednio przychody ze sprzedaży produktów, towarów i materiałów, jak również koszty ich wytworzenia.

W pozostałych przychodach i kosztach operacyjnych ujmowane są również utworzenia i rozwiązania rezerw na sprawy sporne z wyłączeniem spraw spornych dotyczących kredytów hipotecznych w walutach wymienialnych oraz przychody i koszty związane z wyceną i sprzedażą uprawnień do emisji CO2.

informacje finansowe

POZOSTAŁE PRZYCHODY OPERACYJNE	2021	2020
Przychody netto ze sprzedaży produktów i usług	97	85
Zyski ze sprzedaży i likwidacji rzeczowych aktywów trwałych, wartości niematerialnych oraz aktywów do zbycia	101	49
Otrzymane odszkodowania, kary i grzywny	46	33
Przychody uboczne	15	11
Odzyskane należności przedawnione, umorzone, nieściągalne	4	4
Rozwiązanie rezerwy na przyszłe płatności	4	4
Rozwiązanie rezerwy na sprawy sporne z wyłączeniem spraw spornych dotyczących spłaconych kredytów hipotecznych w walutach wymienialnych	3	5
Inne1	118	59

Razem	388	250

1 W pozycji „Inne” na 31 grudnia 2021 roku Grupa Kapitałowa ujęła przychód z tytułu sprzedaży uprawnień do emisji CO2 w wysokości 54 miliony PLN

POZOSTAŁE KOSZTY OPERACYJNE	2021	2020
Koszty sprzedanych produktów i usług	(3)	(13)
Straty na sprzedaży i likwidacji rzeczowych aktywów trwałych, wartości niematerialnych oraz aktywów do zbycia	(33)	(45)
Przekazane odszkodowania, kary i grzywny	(1)	-
Koszty przekazanych darowizn	(44)	(27)
Koszty uboczne	(17)	(15)
Utworzenie rezerwy na potencjalny zwrot klientom prowizji i opłat	(27)	(106)
Utworzenie rezerwy na przyszłe płatności	(3)	(1)
Utworzenie rezerwy na sprawy sporne z wyłączeniem spraw spornych dotyczących spłaconych kredytów hipotecznych w walutach wymienialnych1	(10)	(59)
Koszty z tytułu dofinansowania spółki zależnej	(5)	-
Inne2	(186)	(58)

Razem	(329)	(324)

1Grupa Kapitałowa w okresie porównywalnych 2020 roku ujęła koszt w wysokości 41 milionów PLN nałożonej przez UOKiK kary z tytułu stosowania przez Bank we wzorcach umów z klientami klauzul dotyczących sposobu ustalania kursów kupna i sprzedaży walut obcych (szerzej opisane w nocie „Sprawy sporne”).

2W pozycji „Inne” w 2021 roku Grupa Kapitałowa ujęła koszt z tytułu sprzedaży uprawnień do emisji CO2 w wysokości 114 milionów PLN.

24. Wynik z tytułu odpisów na oczekiwane straty kredytowe

Zasady rachunkowości

Odpisy na oczekiwane straty kredytowe są ujmowane w sprawozdaniu finansowym w następujący sposób:

• Aktywa finansowe wyceniane według zamortyzowanego kosztu: odpis pomniejsza wartość bilansową brutto aktywa finansowego; zmiany wysokości odpisów odnoszone są do rachunku zysków i strat;

• Zobowiązania pozabilansowe o charakterze finansowym oraz gwarancje finansowe: odpis prezentowany jest jako rezerwa po stronie zobowiązań; zmiany wysokości rezerw odnoszone są do rachunku zysków i strat;

• Instrumenty finansowe wyceniane do wartości godziwej przez inne dochody całkowite: wartość bilansowa aktywa ujętego w wartości godziwej nie jest dodatkowo pomniejszana o wysokość odpisów; zmiana wyceny jest każdorazowo rozdzielana jednak na komponent związany z utratą wartości – ujmowany w rachunku wyników i komponent związany z pozostałymi zmianami wyceny do wartości godziwej – ujmowany w innych dochodach całkowitych;

• Aktywa finansowe wyceniane do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat: nie rozpoznaje się odpisów na oczekiwane straty kredytowe.

Szacunki i oceny

W obszarze utraty wartości Grupa Kapitałowa opiera się na koncepcji strat oczekiwanych.

Model utraty wartości ma zastosowanie do aktywów finansowych, które nie są wyceniane do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat, obejmujących:

• dłużne instrumenty finansowe obejmujące zaangażowania o charakterze kredytowym oraz papiery wartościowe,

• należności leasingowe,

• inne aktywa finansowe,

• zobowiązania pozabilansowe finansowe oraz gwarancyjne.

Dla inwestycji kapitałowych nie są rozpoznawane oczekiwane straty kredytowe.

Utrata wartości jest mierzona jako 12 miesięczne albo dożywotnie oczekiwane straty kredytowe dla danego aktywa finansowego.

Horyzont pomiaru oczekiwanej straty zależy od tego, czy od momentu początkowego ujęcia aktywa nastąpił znaczący wzrost ryzyka kredytowego. Ze względu na to kryterium aktywa finansowe alokowane są do 3 faz (ang. stage):

• Faza 1 – ekspozycje, dla których ryzyko kredytowe nie jest istotnie wyższe niż na moment początkowego ujęcia i nie rozpoznaje się w odniesieniu do nich przesłanek utraty wartości,

• Faza 2 – ekspozycje których ryzyko kredytowe jest istotnie wyższe od poziomu ryzyka kredytowego na moment początkowego ujęcia ekspozycji, ale nie rozpoznaje się w odniesieniu do nich przesłanki utraty wartości,

• Faza 3 – aktywa w odniesieniu do których rozpoznaje się przesłankę utraty wartości (w tym aktywa udzielone lub zakupione z rozpoznaną przesłanką utraty wartości).

• Istotny wzrost ryzyka kredytowego

Istotny wzrost ryzyka kredytowego określa się z uwzględnieniem poziomu prawdopodobieństwa niewypłacalności oraz jego zmian w stosunku do poziomu z momentu początkowego ujęcia kredytu.

W celu oceny istotnego wzrostu ryzyka kredytowego dla ekspozycji hipotecznych oraz pozostałych ekspozycji detalicznych Bank stosuje model oparty na kalkulacji marginalnego PD, czyli prawdopodobieństwa niewykonania zobowiązania w określonym miesiącu. Prawdopodobieństwo to uzależnione zostało od czasu, który upłynął od momentu uruchomienia ekspozycji. Dzięki temu możliwe jest odwzorowanie charakterystycznego dla ekspozycji wobec osób fizycznych zróżnicowania jakości kredytowej w czasie życia ekspozycji. Krzywe marginalnego PD wyznaczone zostały na podstawie danych historycznych na poziomie homogenicznych portfeli, wydzielonych z uwzględnieniem m.in. rodzaju produktu, roku udzielenia, waluty kredytu oraz jakości kredytowej na moment udzielenia. Indywidualne przypisanie marginalnego PD do poszczególnych ekspozycji uzyskiwane jest poprzez skalowanie krzywej wyznaczonej na poziomie portfela do indywidualnej oceny ekspozycji/klienta uzyskiwanej z modeli aplikacyjnych (wykorzystujących dane z wniosków kredytowych) oraz behawioralnych. Bank identyfikuje przesłankę istotnego wzrostu ryzyka kredytowego dla danej ekspozycji w oparciu o porównanie indywidualnych krzywych prawdopodobieństwa niewykonania zobowiązania w horyzoncie trwania ekspozycji na datę początkowego ujęcia oraz na datę raportową. Dla każdej daty raportowej porównywane są tylko te części oryginalnej i obecnej krzywej prawdopodobieństwa niewykonania zobowiązania, które odpowiadają okresowi począwszy od daty raportowej do zapadalności ekspozycji. Porównanie opiera się na wartościach średniego prawdopodobieństwa niewykonania zobowiązania w horyzoncie życia kredytu w analizowanym okresie korygowanego o bieżące oraz prognozowane wskaźniki makroekonomiczne.

Rezultat tego porównania, określany mianem statystyki α, odnoszony jest do wartości progowej, powyżej której wzrost ryzyka kredytowego uznaje się za istotny. Wartość progowa ustalana jest w oparciu o historyczne powiązania pomiędzy wartościami statystyki α, a wystąpieniem stanu niewykonania zobowiązania (default). W procesie tym minimalizuje się prawdopodobieństwo:

• zaklasyfikowania do zbioru ekspozycji kredytowych ze znaczącym wzrostem poziomu ryzyka kredytowego (na podstawie statystyki) ekspozycji kredytowej, w przypadku której w badanym okresie nie wystąpiło zdarzenie niewykonania zobowiązania (błąd typu I);

• niezaklasyfikowania do zbioru ekspozycji kredytowych ze znaczącym wzrostem poziomu ryzyka kredytowego (na podstawie statystyki) ekspozycji kredytowej, w przypadku której w badanym okresie wystąpiło zdarzenie niewykonania zobowiązania (błąd typu II).

Według danych obowiązujących na koniec 2021 roku przesłanką istotnego pogorszenia jakości kredytowej jest co najmniej 2,6-krotny wzrost parametru PD w porównaniu do wartości na moment rozpoznania w księgach Grupy Kapitałowej w przypadku ekspozycji hipotecznych oraz co najmniej 2,5-krotny wzrost w przypadku pozostałych ekspozycji detalicznych.

W odniesieniu do ekspozycji kredytowych, w przypadku których aktualne ryzyko niewypłacalności nie przekracza poziomu uwzględnionego w cenie udzielonego finansowania, wyniki porównania krzywych prawdopodobieństwa niewykonania zobowiązania na datę początkowego ujęcia oraz na datę raportową nie stanowią o rozpoznaniu znaczącego wzrostu ryzyka kredytowego.

W celu oceny znaczącego wzrostu ryzyka kredytowego dla klientów instytucjonalnych Grupa Kapitałowa stosuje model oparty na łańcuchach Markowa. Na podstawie danych historycznych konstruowane są macierze prawdopodobieństw migracji klientów pomiędzy poszczególnymi klasami ryzyka określonymi na podstawie modeli ratingowych oraz scoringowych Grupy. Migracje te wyznaczane są w obrębie homogenicznych portfeli, wydzielonych z uwzględnieniem m.in. metodyki oceny klienta oraz segmentu klienta.

W dacie początkowego ujęcia ekspozycji kredytowej ustala się indywidualną dla każdej klasy ryzyka oraz portfela najwyższą akceptowalną wartość prawdopodobieństwa niewykonania zobowiązania, której przekroczenie identyfikowane jest jako istotny wzrost ryzyka kredytowego. Wartość ta wyznaczana jest na podstawie średniego prawdopodobieństwa niewykonania zobowiązania dla gorszych klas ryzyka niż klasa ryzyka z daty początkowego ujęcia eskpozycji kredytowej, ważonego prawdopodobieństwem przejścia do tych klas ryzyka w danym horyzoncie czasowym.

Według danych obowiązujących na koniec 2021 roku i 2020 roku minimalne wartości pogorszenia klasy ryzyka będącego przesłanką istotnego wzrostu ryzyka kredytowego w relacji do aktualnej klasy ryzyka prezentowały się następująco:

Klasy ryzyka	Zakres PD	Minimalny zakres pogorszenia klasy ryzyka będący przesłanką istotnego ryzyka wzrostu ryzyka kredytowego1
A-B	0,0 – 0,90%	3 klasy
C	0,90 – 1,78%	3 klasy
D	1,78 – 3,55%	2 klasy
E	3,55-7,07%	1 klasa
F	7,07-14,07%	1 klasa
G	14,07-99,99%	nie dotyczy2

1 wartości uśrednione (zakresy ustalane osobno na homogenicznych grupach klientów)

2 pogorszenie klasy ryzyka jest bezpośrednią przesłanką utraty wartości

W celu identyfikacji pozostałych przesłanek istotnego wzrostu ryzyka kredytowego Bank wykorzystuje pełną dostępną informację jakościową i ilościową, w tym:

• działania restrukturyzacyjne wprowadzające dla dłużnika udogodnienia wymuszone jego trudną sytuacją finansową (ang. forbearance),

• opóźnienie w spłacie materialnie istotnej kwoty kapitału lub odsetek lub opłat (rozumianej jako kwota przekraczająca 400 zł oraz 1% w odniesieniu do całkowitego łącznego kredytowego zaangażowania bilansowego dłużnika w Banku oraz pozostałych podmiotach Grupy Kapitałowej Banku) dłuższe niż 30 dni,

• zidentyfikowane sygnały wczesnego ostrzegania w ramach procesu monitoringu świadczące o istotnym wzroście ryzyka kredytowego (w tym zmiany zabezpieczenia, modyfikacji warunków umowy z klientem, w szczególności w zakresie harmonogramu wykorzystania lub spłaty kredytu, ograniczania zaangażowania Banku wobec klienta,),

• istotne podwyższenie wskaźnika LTV,

• kwarantanna w Fazie 2 ekspozycji, dla których w ciągu minionych 3 miesięcy ustała przesłanka utraty wartości,

• złożenie wniosku o upadłość konsumencką przez któregokolwiek z współkredytobiorców,

• transfer ekspozycji kredytowej do zarządzania przez jednostki restrukturyzacyjno-windykacyjne Banku.

• Kredyty z utratą wartości i definicja niewykonania zobowiązania

Przesłanką utraty wartości ekspozycji kredytowej jest w szczególności:

• opóźnienie w spłacie materialnie istotnej kwoty kapitału lub odsetek lub opłat dłuższe (rozumianej jako kwota przekraczająca 400 zł oraz 1% w odniesieniu do całkowitego łącznego kredytowego zaangażowania bilansowego dłużnika w Banku oraz pozostałych podmiotach Grupy Kapitałowej Banku) niż 90 dni,

• pogorszenie się w okresie kredytowania sytuacji ekonomiczno-finansowej dłużnika lub zagrożenie realizacji finansowanego projektu inwestycyjnego, wyrażające się zaklasyfikowaniem do klasy ratingowej lub klasy ryzyka wskazującej na istotne zagrożenie dla spłaty zadłużenia (rating H),

• zawarcie umowy restrukturyzacyjnej lub zastosowanie ulgi w spłacie wierzytelności wymuszone względami ekonomicznymi lub prawnymi wynikającymi z trudności finansowych klienta (do czasu uznania wierzytelności za uzdrowioną),

• wnioskowanie o ogłoszenie upadłości dłużnika, postawienie go w stan likwidacji lub wszczęcie wobec niego postępowania egzekucyjnego,

• ogłoszenie upadłości konsumenckiej przez któregokolwiek z współkredytobiorców,

• informacja o śmierci wszystkich kredytobiorców, będących osobami fizycznymi lub przedsiębiorcami prowadzącymi działalność gospodarczą w formie jednoosobowej działalności gospodarczej albo spółki cywilnej (nie dotyczy sytuacji gdy działalność gospodarcza przedsiębiorcy jest kontynuowana przez zarządcę sukcesyjnego),

• wystąpienie innych zdarzeń wskazujących na brak możliwości spłacenia przez dłużnika w całości zobowiązania wynikającego z umowy.

Zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) w sprawie wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych nr 575/2013 (rozporządzenie CRR) Bank definiuje stan niewykonania zobowiązania (ang. default) jeżeli ocenia, że dłużnik nie jest w stanie spłacić zobowiązania kredytowego bez sięgania do realizacji zabezpieczeń lub materialne przeterminowanie ekspozycji przekracza 90 dni. Przesłanki stanu niewykonania zobowiązania są tożsame z przesłankami utraty wartości ekspozycji.

• Obliczanie oczekiwanej straty kredytowej

Model kalkulacji oczekiwanej straty kredytowej oparty jest na zastosowaniu szczegółowej segmentacji portfela kredytowego uwzględniającej następujące charakterystyki na poziomie produktu oraz klienta:

• rodzaj produktu kredytowego,

• waluta produktu,

• rok udzielenia,

• ocena ryzyka niewypłacalności klienta,

• segment biznesowy klienta,

• metoda oceny ryzyka klienta.

W celu obliczenia oczekiwanej straty kredytowej Bank stosuje metodę zindywidualizowaną oraz metodę portfelową.

Metoda zindywidualizowana jest stosowana w przypadku identyfikacji przesłanki utraty wartości ekspozycji znaczących indywidualnie. Oczekiwaną stratę kredytową z ekspozycji ustala się jako różnicę pomiędzy jej wartością bilansową brutto (w przypadku pozabilansowej ekspozycji kredytowej - wartością jej równoważnika bilansowego), a wartością bieżącą oczekiwanych przyszłych przepływów pieniężnych, ustalonych z uwzględnieniem możliwych scenariuszy dotyczących realizacji umowy i zarządzania ekspozycją kredytową ważonych prawdopodobieństwem ich realizacji.

Metoda portfelowa jest stosowana dla ekspozycji, które nie są indywidualnie znaczące oraz w przypadku braku identyfikacji przesłanki utraty wartości.

W metodzie portfelowej strata oczekiwana wyznaczana jest jako iloczyn parametrów ryzyka kredytowego: prawdopodobieństwa niewykonania zobowiązania (PD), poziomu straty w momencie niewykonania zobowiązania (LGD) oraz wartości ekspozycji w momencie niewykonania zobowiązania (EAD), przy czym każdy z powyższych parametrów ma postać wektora o wymiarze liczby miesięcy pokrywających horyzont szacowania straty kredytowej.

W odniesieniu do ekspozycji detalicznych bez harmonogramu spłat Bank wyznacza ten horyzont w oparciu o dane behawioralne na podstawie historycznych obserwacji. Strata oczekiwana zarówno w całym okresie trwania ekspozycji, jak i w okresie 12 miesięcy jest sumą strat oczekiwanych w poszczególnych okresach zdyskontowanych efektywną stopą procentową. W celu wyznaczenia wartości aktywa na moment niewykonania zobowiązania w danym okresie Bank koryguje parametr określający wielkość ekspozycji na moment niewykonania zobowiązania o przyszłe spłaty wynikające z harmonogramu oraz potencjalne nadpłaty i niedopłaty.

W obliczeniach oczekiwanych strat kredytowych uwzględnia się szacunki dotyczące przyszłych warunków makroekonomicznych. W zakresie analizy portfelowej, wpływ scenariuszy makroekonomicznych jest uwzględniany w wysokości poszczególnych parametrów ryzyka. Metodyka kalkulacji parametrów ryzyka obejmuje badanie zależności wysokości tych parametrów od warunków makroekonomicznych w oparciu o dane historyczne. Na potrzeby kalkulacji straty oczekiwanej wykorzystuje się trzy scenariusze makroekonomiczne opracowane na podstawie własnych prognoz – bazowy z prawdopodobieństwem 75% oraz dwa scenariusze alternatywne, z prawdopodobieństwem odpowiednio 20% oraz 5%. Zakres prognozowanych wskaźników obejmuje wskaźnik dynamiki PKB, stopę bezrobocia, stopę WIBOR 3M, stopę LIBOR CHF 3M (od 1 stycznia 2022 roku SARON 3M), kurs CHF/PLN, indeks cen nieruchomości oraz stopę referencyjną NBP. Ostateczna strata oczekiwana jest średnią ważoną prawdopodobieństwem scenariuszy ze strat oczekiwanych odpowiadających poszczególnym scenariuszom. Bank zapewnia zgodność scenariuszy makroekonomicznych stosowanych na potrzeby kalkulacji parametrów ryzyka ze scenariuszami makroekonomicznymi wykorzystywanymi w procesach budżetowania ryzyka kredytowego. Scenariusz bazowy opiera się na bazowych prognozach makroekonomicznych. Prognozy są przygotowywane na podstawie modeli ilościowych przy uwzględnieniu korekt z tytułu występowania zdarzeń jednorazowych.

Scenariusze skrajne dotyczą przypadków tzw. szoku wewnętrznego, w związku z czym tzw. zmienne zewnętrzne (stopy procentowe za granicą) nie ulegają zmianie względem scenariusza bazowego. Scenariusze skrajne opracowywane są na podstawie analizy statystycznej i ekonometrycznej, tj. nie odzwierciedlają podlegających opisowi zdarzeń, ale prognozowaną ścieżkę. Identyfikowane są dwa scenariusze: optymistyczny i pesymistyczny. Udział scenariuszy dla ścieżki PKB, który mieści się między scenariuszem optymistycznym i pesymistycznym określony jest jako prawdopodobieństwo scenariusza bazowego. Przyjmując takie założenie prognozowana jest dynamika PKB przy założeniu zmiennego w czasie potencjalnego tempa wzrostu polskiej gospodarki obliczanego przy wykorzystaniu danych kwartalnych dostarczanych przez Główny Urząd Statystyczny. Po wyznaczeniu skrajnych ścieżek dynamiki PKB estymowane są wartości innych zmiennych makroekonomicznych wykorzystywanych w scenariuszach (stopa bezrobocia, indeks cen nieruchomości).

Stopa bezrobocia obliczana jest na podstawie wyznaczonej ilościowo zależności od różnicy między dynamiką PKB, a potencjalnym tempem wzrostu gospodarczego. Wynik podlega korekcie ze względu na zachodzące w polskiej gospodarce istotne zmiany strukturalne, których nie obejmuje model ilościowy, w szczególności:

• starzenia się polskiego społeczeństwa (i pojawienia się niezaspokojonego popytu na pracę, co ograniczać będzie skalę wzrostu stopy bezrobocia w sytuacji spowolnienia wzrostu gospodarczego),

• osiągnięcia przez polski rynek pracy stanu bliskiego pełnemu zatrudnieniu (ze względu na ograniczenia podażowe przestrzeń do dalszego spadku stopy bezrobocia jest coraz mniejsza),

• napływu migrantów (tylko częściowo uwzględnionego w oficjalnych statystykach).

Poziom indeksu cen nieruchomości wyznaczany jest na podstawie zmian PKB przy uwzględnieniu uwarunkowań podażowych i popytowych na rynku w oparciu o dane i trendy prezentowane przez NBP w ramach publikacji „Informacja o cenach mieszkań i sytuacji na rynku nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych w Polsce” oraz własne analizy Banku. Prognozy dla stawek depozytowych opracowywane są głównie w oparciu o założenia dotyczące kształtowania się stóp procentowych banków centralnych. Kurs CHF/PLN jest kursem krzyżowym kursów EUR/PLN i EUR/CHF. Jego prognozy są kombinacją prognoz tych dwóch kursów. Prognozy EUR/PLN i EUR/CHF są przygotowywane w oparciu o analizę makroekonomiczną (bieżącą i historyczną) bazującą na metodach ekonometrycznych, a także w oparciu o analizę techniczną rynków finansowych.

Zarówno proces oceny istotnego wzrostu ryzyka kredytowego, jak i proces kalkulacji straty oczekiwanej realizowany jest w trybie miesięcznym na poziomie indywidualnej ekspozycji. Wykorzystuje się w nim dedykowane środowisko obliczeniowe umożliwiające dystrybucję wyników do jednostek wewnętrznych Banku.

Bank wyodrębnił portfel aktywów finansowych o niskim ryzyku kredytowym, klasyfikując do niego instrumenty finansowe, dla których średnia długoterminowa stopa niewypłacalności nie przekracza prawdopodobieństwa niewypłacalności ustalonego przez agencję ratingową dla najgorszej klasy ratingu inwestycyjnego. Do portfela tego zalicza w szczególności ekspozycje wobec banków, rządów, jednostek samorządu terytorialnego oraz wspólnot i spółdzielni mieszkaniowych.

informacje finansowe

WYNIK Z TYTUŁU ODPISÓW NA OCZEKIWANE STRATY KREDYTOWE	NOTA	2021	2020
Należności od banków	31	-	1
Dłużne papiery wartościowe	34	(63)	(37)
- wycenianych do wartości godziwej przez inne dochody całkowite		(46)	(17)
- wyceniane według zamortyzowanego kosztu		(17)	(20)
Kredyty i pożyczki udzielone klientom	36	(1 202)	(1 780)
- wyceniane według zamortyzowanego kosztu		(1 202)	(1 780)
Inne aktywa finansowe	41	1	-
Rezerwa na udzielone zobowiązania finansowe i gwarancje	46	(45)	(358)

Razem		(1 309)	(2 174)

kalkulacja szacunków

Wpływ zwiększenia/zmniejszenia szacowanych przepływów pieniężnych dla portfela kredytów i pożyczek Grupy Kapitałowej, w przypadku których utrata wartości została rozpoznana w oparciu o indywidualną analizę przyszłych przepływów pieniężnych z tytułu spłat i odzysków z zabezpieczeń, czyli ekspozycji objętych metodą zindywidualizowaną oraz wpływ zwiększenia/zmniejszenia wysokości parametrów portfelowych dla portfela kredytów i pożyczek Grupy Kapitałowej ocenianych metodą portfelową przedstawia poniższa tabela:

SZACUNKOWA ZMIANA POZIOMU ODPISÓW NA OCZEKIWANE STRATY KREDYTOWE OD KREDYTÓW I POŻYCZEK NA SKUTEK REALIZACJI SCENARIUSZY POGORSZENIA BĄDŹ POPRAWY PARAMETRÓW RYZYKA, W TYM:1	31.12.2021		31.12.2020
	scenariusz +10%	scenariusz -10%	scenariusz +10%	scenariusz -10%
zmiany wartości bieżącej szacowanych przyszłych przepływów pieniężnych dla portfela kredytów i pożyczek Grupy Kapitałowej z rozpoznaną indywidualnie utratą wartości ocenianych metodą zindywidualizowaną	(154)	199	(198)	260
zmiany prawdopodobieństwa niewykonania zobowiązania	181	(207)	187	(207)
zmiany stóp odzysku	(510)	513	(492)	493

1 in plus – wzrost odpisów na oczekiwane straty kredytowe, in minus – spadek odpisów na oczekiwane straty kredytowe

Poniższa tabela prezentuje oszacowanie wrażliwości poziomu odpisów na oczekiwane straty na warunki makroekonomiczne, wyliczone jako zmiana poziomu odpisów na oczekiwane straty kredytowe dla ekspozycji bez utraty wartości w wyniku realizacji poszczególnych scenariuszy makroekonomicznych na 31 grudnia 2021 roku i na 31 grudnia 2020 roku.

	31.12.2021		31.12.2020
	optymistyczny	pesymistyczny	optymistyczny	pesymistyczny
szacunkowa zmiana poziomu odpisów na oczekiwane straty kredytowe dla ekspozycji bez utraty wartości na skutek realizacji poszczególnych scenariuszy makroekonomicznych (w mln zł)	(317)	233	(619)	488

Poniższe tabele prezentują przyjęte prognozy głównych wskaźników makroekonomicznych wraz z przyjętymi dla nich prawdopodobieństwami realizacji.

scenariusz na 31.12.2021	Bazowy			optymistyczny			pesymistyczny
prawdopodobieństwo	75%			5%			20%
	2022	2023	2024	2022	2023	2024	2022	2023	2024
Dynamika PKB r/r	5,2	3,7	3,0	10,9	6,6	3,0	-0,5	0,9	3,0
Stopa bezrobocia	3,0	2,6	2,5	2,0	1,7	2,5	4,0	3,5	2,5
Indeks cen nieruchomości	109,4	106,6	102,5	116,3	112,8	102,5	102,4	100,8	102,5
CHF/PLN	4,0	3,9	3,9	3,8	3,7	3,7	4,5	4,3	4,0

scenariusz na 31.12.2020	Bazowy			optymistyczny			pesymistyczny
prawdopodobieństwo	75%			5%			20%
	2021	2022	2023	2021	2022	2023	2021	2022	2023
Dynamika PKB r/r	5,4	4,7	3,0	9,9	7,0	3,0	0,8	2,4	3,0
Stopa bezrobocia	5,9	4,5	3,7	5,2	3,4	3,7	8,0	5,6	3,7
Indeks cen nieruchomości	99,5	102,9	102,5	103,3	103,4	102,5	96,1	99,5	102,5
CHF/PLN	4,1	3,9	3,8	3,8	3,6	3,7	4,4	4,3	4,0

25. Wynik z tytułu utraty wartości aktywów niefinansowych

WYNIK Z TYTUŁU UTRATY WARTOŚCI AKTYWÓW NIEFINANSOWYCH	NOTA	2021	2020
Rzeczowe aktywa trwałe oddane w leasing operacyjny	38.1	(1)	4
Rzeczowe aktywa trwałe	38.2	(1)	(58)
Aktywa przeznaczone do sprzedaży	39	(2)	(4)
Wartości niematerialne	38.3	(11)	(153)
Inwestycje w jednostki stowarzyszone i wspólne przedsięwzięcia	40	12	(93)
Inne aktywa niefinansowe, w tym zapasy	41	(43)	(112)

Razem		(46)	(416)

• wartości niematerialne

Grupa Kapitałowa przeprowadza testy na utratę wartości firmy powstałej z nabycia Nordea Bank Polska S.A. bazując na modelu opartym na metodzie zdyskontowanych dywidend, poprzez porównanie wartości bilansowej ośrodków wypracowujących środki pieniężne („CGU”) z ich wartością odzyskiwalną.

Na 31 grudnia 2021 roku Grupa Kapitałowa przeprowadziła test na utratę wartości firmy powstałej z nabycia Nordea Bank Polska S.A. przypisanej do CGU detalicznego. Przeprowadzony test nie wskazał utraty wartości. (patrz nota „Wartości niematerialne, rzeczowe aktywa trwałe oraz rzeczowe aktywa trwałe oddane w leasing operacyjny”).

W 2020 roku testy na utratę wartości firmy powstałej z nabycia Nordea Bank Polska S.A. oraz w związku z objęciem kontroli nad PKO Leasing Pro S.A., Grupa dokonała odpisu w łącznej wysokości 147 milionów PLN, z czego dla CGU korporacyjnego - 116 milionów PLN oraz PKO Leasing Pro S.A. – 31 milionów PLN.

• Inwestycje w jednostki stowarzyszone i wspólne przedsięwzięcia

Test na utratę wartości przeprowadzony na 31 grudnia 2021 roku nie wskazał na konieczność zmiany dotychczasowego pełnego odpisu aktualizacyjnego – utrzymując wartości Banku Pocztowego w księgach Grupy Kapitałowej na dzień 31 grudnia 2021 roku na dotychczasowym poziomie, tj. w kwocie 0,00 PLN. (patrz nota „Inwestycje w jednostki stowarzyszone i wspólne przedsięwzięcia”)

26. Koszt ryzyka prawnego kredytów hipotecznych w walutach wymienialnych

	2021	2020
Koszt ryzyka prawnego kredytów hipotecznych w walutach wymienialnych	-	(6 552)

WPŁYW RYZYKA PRAWNEGO DOTYCZĄCEGO KREDYTÓW HIPOTECZNYCH W WALUTACH WYMIENIALNYCH	Wartość bilansowa brutto kredytów hipotecznych w walutach wymienialnych przed uwzględnieniem kosztu ryzyka prawnego dotyczącego kredytów hipotecznych w walutach wymienialnych	Skumulowany koszt ryzyka prawnego dotyczącego kredytów hipotecznych w walutach wymienialnych	Wartość bilansowa brutto kredytów hipotecznych w walutach wymienialnych uwzględniająca koszt ryzyka prawnego dotyczącego kredytów hipotecznych w walutach wymienialnych
na 31.12.2021
Kredyty i pożyczki udzielone klientom - korekta pomniejszająca wartość bilansową kredytów	19 528	6 428	13 100
Rezerwy (nota 46)		595
Razem		7 023
na 31.12.2020
Kredyty i pożyczki udzielone klientom - korekta pomniejszająca wartość bilansową kredytów	21 983	6 617	15 366
Rezerwy (nota 46)		426
Razem		7 043

Grupa Kapitałowa na 31 grudnia 2021 roku ujął w sprawozdaniu finansowym wpływ ryzyka prawnego dotyczącego portfela kredytów hipotecznych w walutach wymienialnych.

Grupa Kapitałowa ujmuje jako pomniejszenie wartości bilansowej brutto kredytów hipotecznych denominowanych i indeksowanych w walutach obcych wpływ ryzyka prawnego dotyczącego potencjalnych spraw spornych dla portfela kredytów hipotecznych w walutach wymienialnych oraz istniejących spraw spornych dotyczących ekspozycji kredytowych ujętych na datę bilansową w sprawozdaniu z sytuacji finansowej. W przypadku, gdy szacowana strata z tytułu ryzyka prawnego przewyższa wartość brutto kredytu oraz dla kredytów rozliczonych, Grupa Kapitałowa ujmuje rezerwy na ryzyko prawne jako zobowiązanie Banku, zgodnie MSR 37 Rezerwy, zobowiązania warunkowe i aktywa warunkowe.

Zmiana korekty wartości bilansowej brutto kredytów hipotecznych, odzwierciedlająca oczekiwany wpływ potencjalnych ugód i spraw spornych w stosunku do 31 grudnia 2020 roku, wynikała głównie z wykorzystania straty na rozliczenie ugód.

Zmiana w okresie skumulowanego kosztu ryzyka prawnego dotyczącego kredytów hipotecznych w walutach wymienialnych	2021	2020
Wartość bilansowa na początek okresu	7 043	451
obciążenie wyniku z tytułu ryzyka prawnego	-	6 552
rewaluacja straty za okres	590	40
wykorzystanie straty na rozliczenie ugód oraz wyroków za okres	(622)	-
pozostałe zmiany	12	-
Wartość bilansowa na koniec okresu	7 023	7 043

Rewaluacja straty z tytułu ryzyka prawnego związana jest z wpływem zmiany kursu walutowego na część straty, ujmowanej w walucie wymienialnej jako korekta wartości brutto kredytów.

Dodatkowe informacje dotyczące portfela kredytów hipotecznych w walutach wymienialnych Bank przedstawił w nocie „Kredyty hipoteczne w walutach wymienialnych”, „Sprawy sporne” i „Zarządzanie ryzykiem walutowych kredytów hipotecznych dla osób prywatnych”.

kalkulacja szacunków

Grupa zidentyfikowała ryzyko, że planowane na bazie harmonogramów przepływy pieniężne z portfela kredytów hipotecznych denominowanych i indeksowanych w walutach obcych mogą być nie w pełni odzyskiwalne i/ lub powstanie zobowiązanie skutkujące przyszłym wypływem środków pieniężnych. Grupa pomniejsza wartość bilansową brutto kredytów hipotecznych denominowanych i indeksowanych w walutach obcych i/lub tworzy rezerwy na ryzyko prawne zgodnie z wymogami MSSF 9 Instrumenty finansowe oraz MSR 37 Rezerwy, zobowiązania warunkowe i aktywa warunkowe. Koszt ryzyka prawnego został oszacowany z uwzględnieniem szeregu założeń, które istotnie wpływają na kwotę szacunku ujętą w sprawozdaniu finansowym Grupy Kapitałowej.

Koszty ryzyka prawnego kredytów hipotecznych w walutach wymienialnych, zostały oszacowane przy zastosowaniu metody statystycznej, uwzględniającej wpływ charakterystyk klientów, jako suma iloczynów:

• prawdopodobieństw wystąpienia określonych rozstrzygnięć sporów sądowych i kwoty straty dla różnych scenariuszy rozstrzygnięć sporów przy uwzględnieniu aktualnej oraz oczekiwanej liczby spraw sądowych w horyzoncie dożywotnim, w którym Grupa Kapitałowa narażona jest na takie ryzyko, oraz

• prawdopodobieństwa zaakceptowania ugody przez klienta i kwoty straty z tytułu ugody.

Grupa Kapitałowa szacuje również prawdopodobieństwa negatywnych rozstrzygnięć dla zgłoszonych i potencjalnych roszczeń. Prawdopodobieństwa te różnią się odpowiednio dla kredytów hipotecznych indeksowanych oraz denominowanych walutach obcych. Przy ocenie tych prawdopodobieństw Grupa Kapitałowa korzysta ze wsparcia zewnętrznych kancelarii prawnych. W opinii Grupy Kapitałowej na poziom szacowanych kosztów ryzyka prawnego mają wpływ również takie czynniki jak: czas prowadzenia postępowań sądowych (również oszacowany w oparciu o relatywnie krótką, niespełniającą warunków stosowania metod ilościowych, statystykę) oraz rosnące koszty niezbędne dla rozpoczęcia postępowania sądowego i wsparcia procesowego.

Grupa Kapitałowa wzięła pod uwagę także wpływ na prawdopodobieństwo zawierania ugód preferencje podatkowe klientów objętych zakresem, obowiązującego do końca roku 2021 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 27 marca 2020 roku w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe. Zgodnie z komunikatem Ministerstwa Finansów wydane będzie kolejne Rozporządzenie które przedłuża te rozwiązania na kolejny rok i obejmie także ugody zawarte od 1 stycznia 2022 roku. Tym samym nie przewiduje się przerwy w obowiązywaniu preferencji.

Z uwagi na krótki horyzont dostępnych danych historycznych oraz istotną niepewność w odniesieniu do kierunku kształtowania się rozwiązań prawnych, przyjęta metodyka szacowania strat z tytułu ryzyka prawnego, będzie podlegać okresowej weryfikacji w kolejnych okresach sprawozdawczych. Niepewność szacunków dotyczy zarówno liczby przyszłych pozwów oraz rozstrzygnięć sądów w tym zakresie, w tym dotyczących wynagrodzenia przysługującego Bankowi z tytułu bezumownego korzystania z kapitału (w przypadku wyroku stwierdzającego nieważność umowy kredytowej) jak i spodziewanej liczby ugód, na co wpływ mogą mieć w szczególności zmiany w linii orzeczniczej w zakresie kredytów hipotecznych denominowanych lub indeksowanych do walut obcych, wzrost bazowych stóp procentowych lub też zmiana kursu PLN/CHF.

Grupa Kapitałowa przeprowadziła analizę wrażliwości modelu na zmianę kluczowych parametrów:

ANALIZA WRAŻLIWOŚCI MODELU NA ZMIANĘ KLUCZOWYCH PARAMETRÓW	Wzrost kosztów ryzyka prawnego dotyczącego kredytów hipotecznych w walutach wymienialnych
	31.12.2021	31.12.2020
wzrost o 1.p.p liczby pozwów (kosztem klientów bezczynnych)	92	65
spadek o 1 p.p. prawdopodobieństwa wygranej Banku w sądzie (kosztem wzrostu o 1 p.p. prawdopodobieństwa unieważnienia)	42	14
wzrost o 1 % średniej ważonej straty	35	13
spadek o 1 p.p. liczby ugód kosztem wzrostu liczby pozwów	37	27
wzrost o 1 p.p. prawdopodobieństwa rekompensaty kosztu kapitału	(12)	nd
wzrost o 1 p.p. współczynnika konwersji pozwów na ugodę	(11)	nd

W 2021 roku w okresach kwartalnych Grupa Kapitałowa prowadziła regularny monitoring adekwatności modelu, porównując rzeczywistą realizację kluczowych parametrów modelu z wartościami kalkulowanymi. Dodatkowo, wraz z pozyskiwaniem kolejnych danych empirycznych, bardziej aktualnych lub wydłużających okres obserwacji, modyfikowały one lub zastępowały wcześniejsze założenia. Model był dostosowany również do nowych procesów uruchomionych przez Grupę Kapitałową w obszarze udzielonych w przeszłości kredytów hipotecznych denominowanych lub indeksowanych w walutach obcych. Do najważniejszych zmian wprowadzonych do modelu należały:

• aktualizacja prawdopodobieństw rozstrzygnięć sporów sądowych – na podstawie aktualnej informacji od doradców prawnych Banku;

• aktualizacja, w oparciu o dane empiryczne, prawdopodobieństwa podpisania ugody oraz złożenia pozwu;

• wyznaczenie współczynnika konwersji pozwów na ugodę w horyzoncie dożywotnim na podstawie empirycznych danych;

• uwzględnienie niezerowego prawdopodobieństwa pozytywnego dla Banku rozstrzygnięcia, według którego klient będzie zobowiązany zwrócić wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z kapitału – w przypadku wyroku stwierdzającego nieważność umowy kredytowej;

• aktualizacja klasyfikacji ekspozycji do portfela ugód potencjalnych.

27. Koszty działania

Zasady rachunkowości

Świadczenia pracownicze	Świadczenia pracownicze obejmują obok kosztów wynagrodzeń i ubezpieczeń społecznych (w tym z tytułu rezerw na świadczenia emerytalno – rentowe, które szczegółowo opisano w nocie „Rezerwy”) także koszty z tytułu pracowniczego programu emerytalnego stanowiącego program określonych składek oraz programu zmiennych składników wynagrodzeń osób zajmujących stanowiska kierownicze, którego część ujmowana jest jako zobowiązanie z tytułu płatności na bazie akcji rozliczonych w środkach pieniężnych zgodnie z MSSF 2 Płatności w formie akcji (szczegółowo program zmiennych wynagrodzeń został opisany w nocie „Świadczenia dla kluczowego personelu kierowniczego PKO Banku Polskiego SA”). Grupa Kapitałowa tworzy również w ciężar kosztów wynagrodzeń rezerwę na przyszłe zobowiązania z tytułu odszkodowań i odpraw pieniężnych wypłacanych pracownikom, z którymi zostaje rozwiązany stosunek pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, a także rozliczenia okresowe z tytułu kosztów przypadających na bieżący okres, które poniesione zostaną w przyszłym okresie, w tym z tytułu premii oraz z tytułu niewykorzystanych urlopów wypoczynkowych po uwzględnieniu wszystkich pozostających do wykorzystania zaległych dni urlopów.
Koszty rzeczowe	Koszty rzeczowe obejmują koszty utrzymania majątku trwałego, koszty obsługi informatycznej i telekomunikacyjnej, koszty działalności administracyjnej, koszty promocji i reklamy, ochrony mienia oraz koszty szkoleń. Opłaty leasingowe w odniesieniu do umów leasingu krótkoterminowego i niskocennego ujmowane są jako koszty w rachunku zysków i strat metodą liniową w okresie trwania leasingu.
składki i wpłaty na bfg	Zgodnie z KIMSF 21 „Opłaty publiczne” - opłaty ponoszone przez Grupę Kapitałową na rzecz Bankowego Funduszu Gwarancyjnego są ujmowane w rachunku zysków i strat w momencie zajścia zdarzenia obligującego. Grupa Kapitałowa wnosi składki na fundusz gwarancyjny banków (kwartalnie) i fundusz przymusowej restrukturyzacji banków (raz do roku). Składki na fundusz gwarancyjny i przymusowej restrukturyzacji nie stanowią kosztów uzyskania przychodów.
Opłaty na rzecz KNF	Opłaty ponoszone przez Grupę Kapitałową na rzecz Komisji Nadzoru Finansowego zgodnie z KIMSF 21 „Opłaty publiczne” ujmowane są w rachunku zysków i strat w momencie zajścia zdarzenia obligującego. Obie opłaty (opłata na pokrycie kosztów nadzoru bankowego oraz opłata na pokrycie kosztów nadzoru nad rynkiem kapitałowym) wnoszone są raz do roku. Opłaty na rzecz Komisji Nadzoru Finansowego stanowią koszt uzyskania przychodu.
Zryczałtowany podatek dochodowy	Ustawą z 23 października 2018 roku o zmianie m.in. ustaw o podatkach dochodowych wprowadzono możliwość alternatywnego do poboru podatku u źródła opodatkowania 3% podatkiem niektórych odsetek wypłacanych na rzecz nierezydentów. W związku z powyższym, 29 marca 2019 roku Bank złożył w urzędzie skarbowym zawiadomienie o wyborze 3% formy opodatkowania w odniesieniu do: • odsetek od pożyczek, które wypłacane są przez Bank na rzecz PKO Finance AB z siedzibą w Szwecji (wybór opodatkowania zgodnie z ustawą dotyczy lat 2014-2022) oraz • odsetek od euroobligacji wyemitowanych przez Bank przed 1 stycznia 2019 roku.
Pozostałe podatki i opłaty	Podatek od nieruchomości, wpłaty dokonywane na rzecz Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych oraz opłaty komunalne i administracyjne.

informacje finansowe

KOSZTY DZIAŁANIA	2021	2020

Świadczenia pracownicze	(3 199)	(2 976)
Koszty rzeczowe, w tym:	(1 332)	(1 250)
wynajmu	(97)	(96)
informatyczne	(385)	(349)
Amortyzacja	(998)	(979)
rzeczowe aktywa trwałe, w tym:	(534)	(541)
aktywa z tytułu prawa do użytkowania	(234)	(229)
informatyczne	(102)	(100)
nieruchomości inwestycyjne	(1)	(1)
wartości niematerialne, w tym:	(464)	(438)
informatyczne	(440)	(409)
Wynik z tytułu obciążeń regulacyjnych	(645)	(778)

Razem	(6 174)	(5 983)

ŚWIADCZENIA PRACOWNICZE	2021	2020
Wynagrodzenia, w tym:	(2 697)	(2 494)
koszty składek pracowniczego programu emerytalnego	(71)	(66)
koszty restrukturyzacji	(19)	(16)
Ubezpieczenia, w tym:	(431)	(409)
składki na świadczenia emerytalne i rentowe	(365)	(355)
Inne świadczenia na rzecz pracowników	(71)	(73)

Razem	(3 199)	(2 976)

WYNIK Z TYTUŁU OBCIĄŻEŃ REGULACYJNYCH	2021	2020
Składka i wpłaty na Bankowy Fundusz Gwarancyjny (BFG), w tym:	(481)	(668)
na fundusz przymusowej restrukturyzacji	(253)	(318)
na fundusz gwarancyjny banków	(228)	(350)
Opłaty na rzecz KNF	(48)	(36)
Zryczałtowany podatek dochodowy	(7)	(7)
Pozostałe podatki i opłaty	(109)	(67)

Razem	(645)	(778)

28. Podatek od niektórych instytucji finansowych

1 lutego 2016 roku weszła w życie ustawa z 15 stycznia 2016 roku o podatku od niektórych instytucji finansowych, która objęła m.in. banki oraz zakłady ubezpieczeń. Podstawę opodatkowania stanowi nadwyżka sumy aktywów Banku ponad 4 miliardy PLN, wynikająca z zestawienia obrotów i sald na koniec każdego miesiąca. W przypadku zakładów ubezpieczeń w ramach jednej grupy kapitałowej, podstawę opodatkowania ustala się dla tych zakładów łącznie jako nadwyżkę sumy aktywów ponad 2 miliardy PLN. Banki są uprawnione do pomniejszenia podstawy opodatkowania m.in. o wartość funduszy własnych, a także o wartość skarbowych papierów wartościowych. Dodatkowo banki obniżają podstawę opodatkowania o wartość aktywów nabytych od NBP, stanowiących zabezpieczenie kredytu refinansowego udzielonego przez NBP. Zakłady ubezpieczeń natomiast są uprawnione do obniżenia podstawy opodatkowania o wartość aktywów zgromadzonych w ramach umów o prowadzenie Pracowniczego Programu Kapitałowego, o których mowa w ustawie z dnia 4 października 2018 roku o pracowniczych planach kapitałowych.

Stawka podatku dla wszystkich podatników wynosi 0,0366% miesięcznie, a podatek jest płacony miesięcznie do 25 dnia miesiąca następującego po miesiącu, którego dotyczy. Zapłacony podatek nie stanowi kosztu uzyskania przychodu w podatku dochodowym od osób prawnych.

PODATEK OD NIEKTÓRYCH INSTYTUCJI FINANSOWYCH	2021	2020

PKO Bank Polski S.A.	(986)	(958)
PKO Życie Towarzystwo Ubezpieczeń S.A.	(5)	(5)
PKO Bank Hipoteczny S.A.	(84)	(89)
PKO Towarzystwo Ubezpieczeń S.A.	(4)	(3)
Razem	(1 079)	(1 055)

29. Podatek dochodowy

Zasady rachunkowości

Podatek dochodowy ujmowany jest jako podatek bieżący oraz podatek odroczony. Podatek dochodowy bieżący ujmowany jest w rachunku zysków i strat. Podatek dochodowy odroczony w zależności od źródła pochodzenia różnic przejściowych ujmowany jest w rachunku zysków i strat lub w innych dochodach całkowitych.

• Podatek bieżący

Podatek dochodowy bieżący obliczany jest na podstawie zysku księgowego brutto skorygowanego o przychody, które zgodnie z przepisami podatkowymi nie są zaliczane do przychodów podatkowych, przychody podatkowe niebędące przychodami księgowymi, koszty niestanowiące kosztów uzyskania przychodów i koszty podatkowe niebędące kosztami księgowymi, zgodnie z właściwymi przepisami prawa podatkowego. Pozycje te obejmują głównie przychody i koszty z tytułu odsetek naliczonych do otrzymania i zapłacenia, odpisy na oczekiwane straty kredytowe oraz rezerwy na udzielone zobowiązania finansowe.

Spółki Grupy Kapitałowej są podatnikami podatku dochodowego od osób prawnych. Wartość ustalonego bieżącego zobowiązania Spółek przekazywana jest na rzecz właściwych dla nich miejscowo urzędów administracji podatkowej.

Ostateczne uregulowanie zobowiązania poszczególnych Spółek Grupy Kapitałowej z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2021 rok nastąpi z zachowaniem terminów przewidzianych przepisami właściwego dla nich prawa podatkowego.

W myśl zasad dotyczących przedawnienia zobowiązań podatkowych, kontrola prawidłowości rozliczeń z tytułu podatków może być przeprowadzona w okresie 5 lat licząc od końca roku, w którym upłynął termin złożenia odpowiedniej deklaracji podatkowej.

• Podatek dochodowy odroczony

Podatek dochodowy odroczony ujmowany jest w wysokości różnicy pomiędzy wartością podatkową aktywów i zobowiązań a ich wartością bilansową dla celów raportowania finansowego. Grupa tworzy rezerwy oraz aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego wykazywane w sprawozdaniu z sytuacji finansowej. Zmiana stanu rezerw oraz aktywów z tytułu podatku dochodowego odroczonego zaliczana jest do obowiązkowych obciążeń wyniku finansowego z wyjątkiem skutków wyceny aktywów finansowych wycenianych do wartości godziwej przez inne dochody całkowite oraz wyceny instrumentów zabezpieczających odnoszonych na inne dochody całkowite, w przypadku których zmiany stanu rezerw oraz aktywów z tytułu podatku dochodowego odroczonego są ujmowane w innych dochodach całkowitych. Przy ustalaniu odroczonego podatku dochodowego uwzględnia się wartość aktywów i rezerw na odroczony podatek na początek i koniec okresu sprawozdawczego.

Wartość bilansowa składników aktywów z tytułu odroczonego podatku jest weryfikowana każdorazowo na koniec okresu sprawozdawczego i ulega stosownemu obniżeniu, o ile przestało być prawdopodobne osiągnięcie dochodu do opodatkowania wystarczającego do częściowego lub całkowitego zrealizowania składnika aktywów z tytułu odroczonego podatku dochodowego.

Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego oraz rezerwy na podatek odroczony wyceniane są z zastosowaniem stawek podatkowych, które według przewidywań będą obowiązywać w okresie, gdy składnik aktywów zostanie zrealizowany lub rezerwa wykorzystana, przyjmując za podstawę stawki podatkowe (i przepisy podatkowe) obowiązujące na koniec okresu sprawozdawczego lub takie, których obowiązywanie w przyszłości jest pewne na koniec okresu sprawozdawczego.

Grupa Kapitałowa dla spółek działających na terytorium Polski stosuje dla odroczonego podatku dochodowego stawkę podatkową w wysokości 19%, dla spółek działających na terytorium Ukrainy w wysokości 18%, a dla spółek działających na terytorium Szwecji w wysokości 20,6%.

Grupa Kapitałowa kompensuje ze sobą aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego z rezerwami z tytułu odroczonego podatku dochodowego wtedy i tylko wtedy, gdy posiada możliwy do wyegzekwowania tytuł prawny do przeprowadzenia kompensat należności ze zobowiązaniami z tytułu bieżącego podatku i odroczony podatek dochodowy ma związek z tym samym podatnikiem i tym samym organem podatkowym.

informacje finansowe

• obciążenie podatkowe

	2021	2020
Obciążenie podatkowe wykazane w rachunku zysków i strat	(1 640)	(865)
Bieżące obciążenie podatkowe	(1 558)	(1 407)
Odroczony podatek dochodowy z tytułu różnic przejściowych	(82)	542
Obciążenie podatkowe wykazane w innych dochodach całkowitych z tytułu różnic przejściowych	1 671	(244)

Razem	31	(1 109)

• uzgodnienie efektywnej stopy podatkowej

UZGODNIENIE EFEKTYWNEJ STOPY PODATKOWEJ	2021	2020
Wynik finansowy brutto przed opodatkowaniem	6 513	(1 696)
Podatek według ustawowej stawki podatkowej obowiązującej w Polsce wynoszącej 19%	(1 237)	322
Efekt innych stawek podatkowych jednostek zagranicznych	1	1
Wpływ trwałych różnic pomiędzy wynikiem finansowym brutto a dochodem do opodatkowania podatkiem dochodowym, w tym:	(407)	(1 193)
odpisy aktualizujące wartość inwestycji w jednostki podporządkowane niestanowiące kosztów uzyskania przychodów	-	(17)
odpisy na oczekiwane straty kredytowe od ekspozycji kredytowych i papierów wartościowych niestanowiące kosztów uzyskania przychodów	(45)	(51)
składka i wpłaty na BFG	(91)	(127)
podatek od instytucji finansowych	(205)	(200)
odpis w związku ze stwierdzoną utratą wartości goodwill Nordea Bank Polska SA	-	(28)
koszt ryzyka prawnego kredytów hipotecznych w walutach wymienialnych	(25)	(769)
podatek z tytułu różnic kursowych na terytorium Szwecji	(9)	-
3% zryczałtowany podatek dochodowy od odsetek na rzecz nierezydentów	(1)	-
przychody z tytułu dywidend	3	-
pozostałe różnice trwałe	(34)	(1)
Wpływ innych różnic pomiędzy wynikiem finansowym brutto a dochodem do opodatkowania podatkiem dochodowym, w tym darowizny	4	5

Podatek dochodowy wykazany w rachunku zysków i strat	(1 640)	(865)

Efektywna stopa podatkowa (w %)	25,18	(51,04)

• aktywa z tytułu podatku odroczonego netto

REZERWA i AKTYWA Z TYTUŁU PODATKU ODROCZONEGO 2021	Wartość na początek okresu	RACHUNEK ZYSKÓW I STRAT	INNE DOCHODY CAŁKOWITE	Wartość na koniec okresu
Odsetki naliczone od należności (kredytów)	257	(22)	-	235
Odsetki od papierów wartościowych	149	10	-	159
Wycena papierów wartościowych	302	14	(296)	20
Wycena pochodnych instrumentów finansowych	90	33	(90)	33
Różnica pomiędzy wartością bilansową i podatkową rzeczowego majątku trwałego i wartości niematerialnych	178	28	-	206
Przychód do opodatkowania z tytułu rozwiązania odpisu IBNR stanowiącego w przeszłości koszty uzyskania przychodów w związku z wdrożeniem MSSF 9	52	(13)	-	39
Koszty zapłacone z góry	103	(44)	-	59
Podatek z tytułu różnic kursowych na terytorium Szwecji	279	9	-	288
Pozostała wartość dodatnich różnic przejściowych	32	(6)	-	26
Rezerwa brutto z tytułu podatku odroczonego	1 442	9	(386)	1 065

Odsetki naliczone od zobowiązań	45	(5)	-	40
Wycena pochodnych instrumentów finansowych	6	85	861	952
Wycena papierów wartościowych	1	32	426	459
Rezerwa na świadczenia pracownicze	86	18	(2)	102
Odpisy na oczekiwane straty kredytowe	1 283	58	-	1 341
Wycena kredytów do wartości godziwej	131	15	-	146
Prowizje do rozliczenia w czasie metodą liniową i efektywną stopą procentową	840	(7)	-	833
Pozostała wartość ujemnych różnic przejściowych	53	27	-	80
Rezerwa na koszty do poniesienia	54	7	-	61
Strata podatkowa z lat ubiegłych	5	1	-	6
Premia od papierów wartościowych	40	36	-	76
Różnica pomiędzy wartością bilansową i podatkową rzeczowego majątku trwałego i wartości niematerialnych, w tym przedmiotów leasingu	593	(206)	-	387
Wpływ ryzyka prawnego dotyczącego kredytów hipotecznych w walutach wymienialnych	476	(134)	-	342
Aktywa brutto z tytułu podatku odroczonego	3 613	(73)	1 285	4 825

Łączny efekt różnic przejściowych	2 171	(82)	1 671	3 760
Rezerwa z tytułu odroczonego podatku dochodowego (prezentowana w sprawozdaniu z sytuacji finansowej)	372	370	(386)	356
Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego (prezentowane w sprawozdaniu z sytuacji finansowej)	2 543	288	1 285	4 116

Grupa Kapitałowa uwzględniła prawo do rozpoznania aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego, w związku uprawnieniem do zastosowania preferencji podatkowej w odniesieniu do ugód objętych zakresem, obowiązującego do końca roku 2021 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 27 marca 2020 roku w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe. Zgodnie z komunikatem Ministerstwa Finansów wydane będzie kolejne Rozporządzenie które przedłuża te rozwiązania na kolejny rok i obejmie także ugody zawarte od 1 stycznia 2022 roku. Tym samym nie przewiduje się przerwy w obowiązywaniu preferencji.

REZERWA i AKTYWA Z TYTUŁU PODATKU ODROCZONEGO 2020	Wartość na początek okresu	RACHUNEK ZYSKÓW I STRAT	INNE DOCHODY CAŁKOWITE	Wartość na koniec okresu
Odsetki naliczone od należności (kredytów)	220	37	-	257
Odsetki skapitalizowane od kredytów mieszkaniowych w sytuacji normalnej	24	(24)	-	-
Odsetki od papierów wartościowych	115	34	-	149
Wycena papierów wartościowych	113	(5)	194	302
Wycena pochodnych instrumentów finansowych	55	(17)	52	90
Różnica pomiędzy wartością bilansową i podatkową rzeczowego majątku trwałego i wartości niematerialnych	218	(40)	-	178
Przychód do opodatkowania z tytułu rozwiązania odpisu IBNR stanowiącego w przeszłości koszty uzyskania przychodów w związku z wdrożeniem MSSF 9	65	(13)	-	52
Koszty zapłacone z góry	200	(97)	-	103
Podatek z tytułu różnic kursowych na terytorium Szwecji	274	5	-	279
Pozostała wartość dodatnich różnic przejściowych	13	19	-	32
Rezerwa brutto z tytułu podatku odroczonego	1 297	(101)	246	1 442

Odsetki naliczone od zobowiązań	86	(41)	-	45
Wycena pochodnych instrumentów finansowych	9	(4)	1	6
Wycena papierów wartościowych	1	-	-	1
Rezerwa na świadczenia pracownicze	86	(1)	1	86
Odpisy na oczekiwane straty kredytowe	998	285	-	1 283
Wycena kredytów do wartości godziwej	118	13	-	131
Prowizje do rozliczenia w czasie metodą liniową i efektywną stopą procentową	900	(60)	-	840
Pozostała wartość ujemnych różnic przejściowych	50	3	-	53
Rezerwa na koszty do poniesienia	39	15	-	54
Strata podatkowa z lat ubiegłych	14	(9)	-	5
Premia od papierów wartościowych	-	40	-	40
Różnica pomiędzy wartością bilansową i podatkową rzeczowego majątku trwałego i wartości niematerialnych, w tym przedmiotów leasingu	869	(276)	-	593
Wpływ ryzyka prawnego dotyczącego kredytów hipotecznych w walutach wymienialnych	-	476	-	476
Aktywa brutto z tytułu podatku odroczonego	3 170	441	2	3 613

Łączny efekt różnic przejściowych	1 873	542	(244)	2 171
Rezerwa z tytułu odroczonego podatku dochodowego (prezentowana w sprawozdaniu z sytuacji finansowej)	370	(244)	246	372
Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego (prezentowane w sprawozdaniu z sytuacji finansowej)	2 243	298	2	2 543

• Podatkowa grupa kapitałowa

Na podstawie umowy z 5 listopada 2018 roku PKO Bank Polski S.A. łącznie z dwoma spółkami zależnymi: PKO Bankiem Hipotecznym S.A. oraz PKO Leasing S.A. utworzył Podatkową Grupę Kapitałową Powszechnej Kasy Oszczędności Banku Polskiego Spółki Akcyjnej („PGK PKO Banku Polskiego S.A.”). Umowa ta została zarejestrowana przez Naczelnika Drugiego Mazowieckiego Urzędu Skarbowego w Warszawie.

Podatkowa grupa kapitałowa jest instytucją prawa podatkowego przewidzianą przepisami ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Jej utworzenie oznacza konsolidację dochodów spółek wchodzących w jej skład dla celów opodatkowania podatkiem dochodowym oraz umożliwia skorzystanie z innych zapewniających w szczególności ułatwienia operacyjne, przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, które dedykowane są podatkowym grupom kapitałowym.

PKO Bank Polski S.A. jest w PGK PKO Banku Polskiego S.A. spółką dominującą. PGK PKO Banku Polskiego S.A. została powołana na okres 3 lat podatkowych od 1 stycznia 2019 roku.

Na podstawie umowy z 3 listopada 2021 roku PKO Bank Polski S.A., PKO Bank Hipoteczny S.A. oraz PKO Leasing S.A. przedłużyły funkcjonowanie PGK PKO Banku Polskiego S.A. na kolejne 3 lata podatkowe (2022 - 2024).

• Polityka podatkowa

Uchwałą Zarządu nr 392/C/2021 z dnia 5 października 2021 roku, zatwierdzoną uchwałą Rady Nadzorczej nr 154/2021 z dnia 14 października 2021 roku, Bank wprowadził Strategię podatkową. 17 grudnia 2021 roku Strategia została opublikowana pod adresem: https://www.pkobp.pl/grupa-pko-banku-polskiego/pko-bank-polski/strategia-podatkowa/. Celem wykonania ustawowego obowiązku wynikającego z art. 27c ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych Podatkowa Grupa Kapitałowa Powszechnej Kasy Oszczędności Banku Polskiego Spółki Akcyjnej przygotowała w 2021 roku Informację o realizowanej strategii podatkowej za rok 2020, która jest opublikowana pod adresem: https://www.pkobp.pl/grupa-pko-banku-polskiego/pko-bank-polski/strategia-podatkowa/ lub: https://www.pkobp.pl/informacja-o-realizowanej-strategii-podatkowej/. Bank 21 grudnia 2021 roku poinformował właściwego naczelnika urzędu skarbowego o adresie strony internetowej na której została zamieszczona Informacja.

Podatek dochodowy od osób prawnych zapłacony od dochodów osiągniętych przez Grupę Kapitałową PKO Banku Polskiego S.A. w latach 2021 i 2020 roku według kraju prowadzenia działalności operacyjnej:

Podatek dochodowy od osób prawnych	2021	2020
Grupa Kapitałowa	1 558	1 407
Polska	1 526	1 388
Szwecja	6	1
Ukraina	26	18

Systemy podatkowe krajów, w których Bank i podmioty Grupy Kapitałowej PKO Banku Polskiego S.A. mają siedzibę lub oddziały, podlegają częstym zmianom legislacyjnym, m.in. w związku z działaniami służącymi uszczelnieniu systemu podatkowego na poziomie zarówno krajowym, jak i międzynarodowym.

Ponadto, rozumienie niektórych przepisów prawa podatkowego, z uwagi na ich niejednoznaczny charakter, może skutkować w praktyce indywidualnymi, niejednolitymi interpretacjami organów podatkowych, różniącymi się od interpretacji dokonywanej przez podatników, a spory w tym zakresie mogą być rozstrzygane wyłącznie w drodze orzecznictwa krajowych lub europejskich sądów. W związku z powyższym nie można wykluczyć, iż organy podatkowe zastosują interpretację przepisów prawa podatkowego odmienną od zaimplementowanej w praktyce przez Bank lub podmioty Grupy Kapitałowej PKO Banku Polskiego SA mogącą wywierać znaczący, niekorzystny wpływ na ich działalność i sytuację finansową, pomimo systematycznie podejmowanych przez nie różnorodnych, dopuszczalnych prawem działań na rzecz zminimalizowania tego ryzyka.

W związku z wątpliwościami dotyczącymi opodatkowania na terytorium Szwecji różnic kursowych od udzielonych Bankowi pożyczek oraz zobowiązań z tytułu emisji, PKO Finance AB, której walutą sprawozdawczą jest EUR, wystąpiła o indywidualną interpretację do Szwedzkiej Rady ds. Interpretacji Podatkowych (Skatterättsnämnden). PKO Finance AB pożycza Bankowi środki pozyskane z wyemitowanych obligacji rozpoznając równolegle należności z tytułu pożyczek oraz zobowiązania z tytułu emisji.

Zmiany kursów walutowych wpływają symetrycznie na wycenę tych należności i zobowiązań, gdyż różnicom kursowym z wyceny udzielonych pożyczek odpowiadają przeciwstawne różnice kursowe z wyceny zobowiązań od wyemitowanych obligacji.

Zgodnie z otrzymaną 14 marca 2019 roku interpretacją spółka, dla której walutą sprawozdawczą jest EUR, powinna opodatkować w dacie zapadalności różnice kursowe EUR/SEK od udzielonych pożyczek oraz równocześnie nie ma możliwości ujęcia w dacie wymagalności kosztu podatkowego z tytułu różnic kursowych od zobowiązań spółki z tytułu emisji obligacji. Interpretacja Rady, w przypadku jej utrzymania przez szwedzki Naczelny Sąd Administracyjny (Högsta förvaltningsdomstolen), oznaczałaby stosowanie na terytorium Szwecji odmiennego podejścia wobec spółek raportujących w EUR w porównaniu do spółek raportujących w SEK, które posiadają możliwość uwzględnienia w rozliczeniach podatkowych również różnic kursowych od zobowiązań, co wpływałoby na wzrost ryzyka ekonomicznego oraz uniemożliwiało efektywne zabezpieczenie ryzyka walutowego. W ocenie Grupy Kapitałowej takie podejście byłoby sprzeczne z art. 63 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) dotyczącym konieczności zapewnienia swobodnego przepływu kapitału w UE lub art. 49 i 54 TFUE dotyczącymi swobody przedsiębiorczości. 3 kwietnia 2019 roku spółka wystąpiła do szwedzkiego Naczelnego Sądu Administracyjnego z odwołaniem od interpretacji Rady, a 1 lipca 2019 roku przekazała do niego rozbudowaną argumentację do odwołania. W opinii z 23 sierpnia 2019 roku szwedzki urząd podatkowy (Skatteverket) ustosunkował się negatywnie to odwołania spółki. Spółka podtrzymała swoje stanowisko w przekazanej 25 września 2019 roku do szwedzkiego Naczelnego Sądu Administracyjnego odpowiedzi do opinii. Dodatkowo 10 października 2019 roku spółka przekazała do szwedzkiego Naczelnego Sądu Administracyjnego uzupełnienie do odwołania, w którym m.in. podkreśliła znaczenie rozstrzygnięcia sprawy dla działających na terytorium Szwecji spółek raportujących w Euro.

5 maja 2020 roku szwedzki Naczelny Sąd Administracyjny oddalił z powodów formalnych odwołanie PKO Finance AB, co skutkuje wygaśnięciem obowiązywania interpretacji z 14 marca 2019 roku. 13 maja 2020 roku spółka PKO Finance AB otrzymała dwie decyzje szwedzkiego organu podatkowego, które potwierdziły prawidłowość jej rozliczeń podatkowych za lata 2015 i 2016. PKO Finance AB przyjęła w nich symetryczne rozliczenie różnic kursowych od udzielonych i zapadłych pożyczek oraz zobowiązań z tytułu emisji euroobligacji. Decyzje te są korzystne dla Grupy Kapitałowej, jednakże są niespójne z dotychczasową praktyką interpretacyjną tego organu.

W związku z działaniami szwedzkiego organu podatkowego, w stosunku do PKO Finance AB oraz innych szwedzkich spółek emisyjnych innych polskich grup kapitałowych.16 września 2021 roku spółka przekazała pisemnie swoje argumenty do szwedzkiego urzędu skarbowego (Swedish Tax Agency, STA), a 14 października 2021 roku odbyło się spotkanie z STA, na którym te argumenty powtórzono. 23 grudnia 2021 roku, w związku ze sporem dotyczącym wątpliwości co do opodatkowania na terytorium Szwecji różnic kursowych od udzielonych Bankowi pożyczek oraz zobowiązań z tytułu emisji, PKO Finance AB otrzymało od szwedzkich władz skarbowych negatywną decyzję, na mocy której spółka musi zapłacić kwotę 160 726 808 SEK. Kwota dotyczy dodatkowego podatku dochodowego i odsetek za rok podatkowy 2019. 21 stycznia 2022 roku szwedzkie władze skarbowe odmówiły odroczenia płatności kwoty wynikającej z decyzji do momentu wiążącego rozstrzygnięcia sądowego.

Spółka nie dysponowała środkami pieniężnymi na pokrycie tego zobowiązania podatkowego, które należało uregulować najpóźniej do 26 stycznia 2022 roku. W związku z zawartą 15 maja 2020 roku umową gwarancji między Bankiem a PKO Finance AB, spółka zwróciła się do Banku z prośbą wypłaty kwoty 160 726 808 SEK na jej rachunek bieżący w szwedzkim urzędzie skarbowym. Pomimo dokonania powyższej wpłaty Spółka nie zgadza się z rozstrzygnięciem szwedzkiego urzędu skarbowego i zamierza wykorzystać dostępną jej drogę odwoławczą w celu odzyskania powyższej kwoty. W tym celu została tam zaangażowana spółka doradztwa podatkowego na terenie Szwecji.

Zgodnie z KIMSF 23 „Niepewność co do traktowania podatkowego dochodu”, Grupa Kapitałowa dokonała osądu co do niepewnego traktowania podatkowego dochodu osiąganego na terytorium Szwecji z tytułu różnic kursowych od udzielonych Bankowi pożyczek oraz zobowiązań z tytułu emisji. Grupa Kapitałowa odzwierciedliła efekt niepewności stosując metodę najbardziej prawdopodobnej kwoty. Na 31 grudnia 2021 roku wartość rezerwy z tytułu odroczonego podatku dochodowego wynosiła 288 milionów PLN (na 31 grudnia 2020 roku 279 milionów PLN).

30. Kasa, środki w Banku Centralnym

Zasady rachunkowości

Pozycja „Kasa, środki w Banku Centralnym” obejmuje gotówkę ujmowaną w wartości nominalnej oraz środki na rachunku bieżącym i lokaty w Banku Centralnym wyceniane według zamortyzowanego kosztu, a w przypadku braku harmonogramu przyszłych przepływów pieniężnych w kwocie wymaganej zapłaty obejmującej również ewentualne odsetki od tych środków.

informacje finansowe

KASA, ŚRODKI W BANKU CENTRALNYM	31.12.2021	31.12.2020
Rachunek bieżący w Banku Centralnym	8 006	4 068
Gotówka	3 581	3 406
Razem	11 587	7 474

31. Należności od banków

Zasady rachunkowości

Zasady klasyfikacji i wyceny opisane zostały w nocie „Opis ważniejszych zasad rachunkowości”. W przypadku należności, dla których nie można ustalić harmonogramu przyszłych przepływów pieniężnych, a więc także ustalić efektywnej stopy procentowej, należność wycenia się według kwoty wymaganej zapłaty.

informacje finansowe

NALEŻNOŚCI OD BANKÓW	31.12.2021	31.12.2020
Wyceniane według zamortyzowanego kosztu	9 010	2 557
Lokaty w bankach	7 218	1 311
Rachunki bieżące	1 243	887
Udzielone kredyty i pożyczki	546	358
Środki pieniężne w drodze	3	1
Wartość brutto	9 010	2 557
Odpisy na oczekiwane straty kredytowe	-	-
Wartość netto	9 010	2 557

Na 31 grudnia 2021 roku i 31 grudnia 2020 roku wszystkie należności od banków znajdowały się w Fazie 1.

NALEŻNOŚCI OD BANKÓW - ZMIANA WARTOŚCI BILANSOWEJ BRUTTO W OKRESIE	2021	2020
Wartość bilansowa brutto na początek okresu	2 557	4 093
Udzielone lub nabyte instrumenty finansowe	7 198	3 211
Wykorzystanie limitu lub wypłata transz	45	2
Spłaty	(1 235)	(4 911)
Inne zmiany	445	162
Wartość bilansowa brutto na koniec okresu	9 010	2 557

NALEŻNOŚCI OD BANKÓW - ZMIANY WARTOŚCI ODPISÓW NA OCZEKIWANE STRATY KREDYTOWE W OKRESIE	2021	2020
Wartość na początek okresu	-	(1)
Zwiększenia w związku z utworzeniem i nabyciem	-	(1)
Zmiany ryzyka kredytowego (netto)	-	2
Wartość na koniec okresu	-	-

NALEŻNOŚCI OD BANKÓW WEDŁUG TERMINÓW ZAPADALNOŚCI	31.12.2021	31.12.2020
do 1 miesiąca	8 808	2 554
od 1 miesiąca do 3 miesięcy	191	-
od 3 miesięcy do 1 roku	6	1
od 1 roku do 5 lat	5	2

Razem	9 010	2 557

32. Rachunkowość zabezpieczeń

strategia zarządzania ryzykiem

Grupa Kapitałowa stosuje rachunkowość zabezpieczeń do zabezpieczania ryzyka stopy procentowej i ryzyka walutowego. Transakcje zabezpieczające zawiera się w celu ograniczenia ryzyka poniesienia strat w wyniku niekorzystnych zmian kursów walut i stóp procentowych. Zabezpieczaniu podlegają przepływy pieniężne związane z zawartymi transakcjami, wartość godziwa posiadanych aktywów oraz udziały w aktywach netto podmiotu zagranicznego.

Ryzyko stopy procentowej obejmuje w szczególności:

• ryzyko związane z niedopasowaniem częstotliwości i terminów zmiany oprocentowania (przeszacowania) aktywów i zobowiązań oraz pozycji pozabilansowych (ryzyko niedopasowania terminów przeszacowania),

• ryzyko wynikające ze zmian nachylenia i kształtu krzywej dochodowości (ryzyko krzywej dochodowości),

• ryzyko wynikające z niedoskonałego dopasowania stawek referencyjnych stosowanych w produktach bankowych do zmian stóp rynkowych lub niedoskonałych mechanizmów transmisji zmian stóp rynkowych na oprocentowanie tych produktów (ryzyko bazowe),

• ryzyko wynikające z opcji, w tym opcji wbudowanych dotyczących np. ograniczenia oprocentowania kredytów (ryzyko opcji).

Ryzyko walutowe w Grupie Kapitałowej powstaje w wyniku operacji przeprowadzanych w ramach:

• podstawowej działalności biznesowej,

• działalności handlowej,

• zawieranych przez Grupę Kapitałową umów generujących ryzyko walutowe.

Ryzykiem walutowym powstającym w działalności Grupy Kapitałowej, w spółkach, w których jest to niezbędne, zarządzają wyspecjalizowane jednostki, na podstawie otrzymanych danych na temat otwartych pozycji walutowych w ramach własnej działalności.

W Grupie Kapitałowej funkcjonuje system wartości progowych i limitów przypisanych poszczególnym rodzajom ryzyka stopy procentowej i ryzyka walutowego, których celem jest określenie maksymalnego, dopuszczalnego poziomu ryzyka, zapewniającego niedopuszczenie do przekroczenia strategicznych limitów tolerancji.

zasady rachunkowości

Grupa Kapitałowa podjęła decyzję o dalszym stosowaniu przepisów MSR 39 i nie zastosowała standardu MSSF 9 w zakresie rachunkowości zabezpieczeń.

• Zabezpieczenie przepływów pieniężnych

Zmiany wartości godziwej pochodnego instrumentu zabezpieczającego wyznaczonego jako zabezpieczenie przepływów pieniężnych ujmowane są bezpośrednio w innych dochodach całkowitych w części stanowiącej efektywną część zabezpieczenia. Część nieefektywną zabezpieczenia ujmuje się w rachunku zysków i strat w pozycji „Wynik na operacjach finansowych” lub „Wynik z pozycji wymiany”.

Kwoty odniesione bezpośrednio na inne dochody całkowite przenoszone są do rachunku zysków i strat w tym samym okresie lub okresach, w których zabezpieczana planowana transakcja wywiera wpływ na rachunek zysków i strat. Odsetki i różnice kursowe wykazywane są w rachunku zysków i strat odpowiednio w pozycjach „Wynik z tytułu odsetek” oraz „Wynik z pozycji wymiany”.

Testy efektywności obejmują wycenę transakcji zabezpieczających po pomniejszeniu o wartość odsetek naliczonych oraz różnice kursowe od nominału transakcji zabezpieczających (w przypadku transakcji CIRS).

Efektywność zabezpieczenia jest weryfikowana poprzez zastosowanie prospektywnych i retrospektywnych testów efektywności. Testy wykonywane są z częstotliwością miesięczną.

• zabezpieczenie udziałów w aktywach netto podmiotu zagranicznego

Zmiany wartości godziwej pochodnego instrumentu zabezpieczającego wyznaczonego jako zabezpieczenie udziałów w aktywach netto podmiotu zagranicznego, którego walutą funkcjonalną jest waluta obca ujmowane są bezpośrednio w innych dochodach całkowitych w części stanowiącej efektywną część zabezpieczenia. Część nieefektywną zabezpieczenia ujmuje się w rachunku zysków i strat w pozycji „Wynik z pozycji wymiany”.

Zyski i straty związane z instrumentem zabezpieczającym, odnoszące się do efektywnej części zabezpieczenia, które zostały ujęte w innych dochodach całkowitych przenosi się do rachunku zysków i strat jako korektę z przeklasyfikowania zgodnie z paragrafami 48-49 MSR 21 „Skutki zmian kursów wymiany walut obcych” w momencie zbycia lub częściowego zbycia podmiotu zagranicznego.

Efektywność zabezpieczenia jest weryfikowana poprzez zastosowanie prospektywnych i retrospektywnych testów efektywności.

• Zabezpieczenie wartości godziwej

Zmiany wartości godziwej pochodnego instrumentu zabezpieczającego wyznaczonego jako zabezpieczenie wartości godziwej ujmowane są w pozycji „Wynik na operacjach finansowych” z wyłączeniem komponentu odsetkowego. Komponent odsetkowy prezentuje się w tej samej linii, co przychody odsetkowe z tytułu pozycji zabezpieczanej, tj. w pozycji „Wynik z tytułu odsetek”.

Zmianę korekty wyceny do wartości godziwej pozycji zabezpieczanej ujmuje się w pozycji „Wynik na operacjach finansowych”.

Część korekty wyceny do wartości godziwej niepodlegającą zabezpieczeniu rozpoznaje się:

• w przypadku pozycji zabezpieczanej będącej składnikiem aktywów finansowych lub zobowiązań finansowych, kwalifikowanych jako wyceniane według wartości godziwej przez wynik finansowy, ujmuje się w przychodach lub kosztach w wyniku z operacji finansowych;

• w przypadku pozycji zabezpieczanej będącej składnikiem aktywów finansowych, wycenianym do wartości godziwej przez inne całkowite dochody, ujmuje się w innych dochodach całkowitych, gdzie prezentowana jest zmiana wartości godziwej instrumentów finansowych wycenianych do wartości godziwej przez inne całkowite dochody.

Testy efektywności obejmują wycenę transakcji zabezpieczających po pomniejszeniu o wartość odsetek naliczonych.

Efektywność zabezpieczenia jest weryfikowana poprzez zastosowanie prospektywnych i retrospektywnych testów efektywności. Testy wykonywane są z częstotliwością miesięczną.

rodzaje strategii zabezpieczających stosowanych przez Grupę Kapitałową

Na 31 grudnia 2021 roku Grupa Kapitałowa posiadała aktywne powiązania w ramach:

• 7 strategii zabezpieczających zmienność przepływów pieniężnych,

• 4 strategii zabezpieczających zmienność wartości godziwej,

• 1 strategii zabezpieczającej udziały w aktywach netto podmiotu zagranicznego.

W 2021 roku Grupa Kapitałowa w ramach strategii zabezpieczającej „Zabezpieczenie zmienności przepływów pieniężnych kredytów w EUR o zmiennym oprocentowaniu, wynikającej z ryzyka zmian stóp procentowych, z wykorzystaniem transakcji IRS” rozwiązała powiązania zabezpieczające:

• na skutek niespełnienia testu prospektywnego w zakresie wystarczalności nominału. Wpływ zaprzestania stosowania rachunkowości zabezpieczeń w ramach ww. powiązania na rachunek wyników wyniósł 0,4 miliona PLN;

• na skutek zaprzestania stosowania rachunkowości zabezpieczeń. Wpływ zaprzestania stosowania rachunkowości zabezpieczeń w ramach ww. powiązania na rachunek wyników wyniósł 1,2 miliona PLN.

W 2021 roku Grupa Kapitałowa w ramach strategii zabezpieczającej „Zabezpieczenie zmienności przepływów pieniężnych kredytów w PLN o zmiennym oprocentowaniu, wynikającej z ryzyka zmian stóp procentowych, z wykorzystaniem transakcji IRS” rozwiązała, na skutek zaprzestania stosowania rachunkowości zabezpieczeń, jedno powiązanie zabezpieczające. Wpływ zaprzestania stosowania rachunkowości zabezpieczeń w ramach ww. powiązania na rachunek wyników wyniósł 7 milionów PLN.

W 2021 roku Grupa Kapitałowa w ramach strategii zabezpieczającej „Zabezpieczenie zmienności wartości godziwej papieru wartościowego wycenianego do wartości godziwej przez inne dochody całkowite w PLN o stałym oprocentowaniu, wynikającej z ryzyka zmian stóp procentowych, z wykorzystaniem transakcji IRS” rozwiązała, na skutek niespełnienia prospektywnego testu efektywności, dwa powiązania zabezpieczające. Wpływ zaprzestania stosowania rachunkowości zabezpieczeń w ramach ww. powiązań na rachunek wyników wyniósł 0,7 miliona PLN.

W 2021 roku Grupa Kapitałowa wprowadziła jedną strategię zabezpieczającą stanowiącą zabezpieczenie udziałów w aktywach netto podmiotu zagranicznego:

• „Zabezpieczenie udziałów w aktywach netto podmiotu zagranicznego, dla którego walutą funkcjonalną jest waluta obca, z tytułu ryzyka walutowego, wynikającego z przeliczenia wyników i pozycji finansowej podmiotu na PLN, w skonsolidowanych sprawozdaniach finansowych Grupy Kapitałowej PKO Banku Polskiego S.A., z wykorzystaniem transakcji Forward lub NDF”;

oraz trzy strategie zabezpieczające stanowiące zabezpieczenie przepływów pieniężnych:

• „Zabezpieczenie zmienności przepływów pieniężnych kredytów w PLN o zmiennym oprocentowaniu spółki z Grupy Kapitałowej PKO Banku Polskiego S.A., innej niż PKO Bank Polski S.A., wynikającej z ryzyka zmian stóp procentowych oraz zabezpieczenie zmienności przepływów pieniężnych zobowiązań finansowych w walucie wymienialnej spółki z Grupy Kapitałowej PKO Banku Polskiego S.A., innej niż PKO Bank Polski S.A., wynikającej z ryzyka walutowego, z wykorzystaniem dwóch transakcji CIRS zawartych przez PKO Bank Polski S.A. z kontrahentem spoza Grupy Kapitałowej PKO Banku Polskiego S.A.”;

• „Zabezpieczenie zmienności przepływów pieniężnych kredytów w PLN o zmiennym oprocentowaniu, wynikającej z ryzyka zmian stóp procentowych oraz zabezpieczenie zmienności przepływów pieniężnych zobowiązań finansowych w walucie wymienialnej, wynikającej z ryzyka walutowego, z wykorzystaniem dwóch transakcji CIRS” oraz

• „Zabezpieczenie zmienności przepływów pieniężnych depozytów w PLN, wynikającej z ryzyka zmian stóp procentowych, z wykorzystaniem transakcji IRS”.

W odniesieniu do pozostałych strategii nie wprowadzono zmian w 2021 roku.

W 2020 roku Grupa Kapitałowa wprowadziła dwie nowe strategie zabezpieczające stanowiące zabezpieczenie wartości godziwej oraz zabezpieczenie przepływów pieniężnych.

W poniższych tabelach zaprezentowano podsumowanie rodzajów strategii stosowanych przez Grupę Kapitałową.

Rodzaj strategii zabezpieczającej	Zabezpieczenie zmienności przepływów pieniężnych (nr strategii: 1,2,3,4,5,6,7,9,14,15,16)
Zabezpieczane ryzyko	ryzyko walutowe i ryzyko stopy procentowej	ryzyko stopy procentowej
Instrument zabezpieczający	transakcje CIRS float – float transakcje CIRS fixed - float	transakcje IRS fixed - float
Pozycja zabezpieczana	• portfel kredytów o zmiennym oprocentowaniu w walutach obcych i • portfel krótkoterminowych lokat negocjowanych w PLN łącznie z ich odnawianiem w przyszłości. Grupa desygnując pozycję zabezpieczaną zastosowała rozwiązania MSR39 WS 99C w wersji przyjętej przez Unię Europejską lub • zobowiązanie finansowe o stałym oprocentowaniu w walutach obcych lub • portfel produktów bankowych regularnego oszczędzania o zmiennym oprocentowaniu w PLN lub • zobowiązanie finansowe w walutach obcych	portfel kredytów w PLN lub innych walutach indeksowanych do stopy zmiennej
źródła nieefektywności zabezpieczenia	• marża na instrumencie zabezpieczającym • różnice w dyskoncie pozycji zabezpieczanej i instrumentu zabezpieczającego • korekta CVA/DVA instrumentu zabezpieczającego	• zmiana parametrów rynkowych pomiędzy momentem zawarcia transakcji zabezpieczającej a zawiązaniem powiązania zabezpieczającego • różnice w dyskoncie pozycji zabezpieczanej i instrumentu zabezpieczającego • korekta CVA/DVA instrumentu zabezpieczającego
	Okres, w którym oczekuje się wystąpienia przepływów pieniężnych oraz kiedy należy oczekiwać wywarcia przez nie wpływu na wyniki: styczeń 2022 – sierpień 2024	Okres, w którym oczekuje się wystąpienia przepływów pieniężnych oraz kiedy należy oczekiwać wywarcia przez nie wpływu na wyniki: styczeń 2022 – grudzień 2031

Rodzaj strategii zabezpieczającej	Zabezpieczenie zmienności wartości godziwej (nr strategii: 8,10,11,12)
Zabezpieczane ryzyko	ryzyko stopy procentowej
Instrument zabezpieczający	transakcje IRS fixed - float
Pozycja zabezpieczana	komponent ryzyka stopy procentowej kredytu lub papieru wartościowego w walucie wymienialnej lub w PLN o stałym oprocentowaniu odpowiadający rynkowej stopie IRS
źródła nieefektywności zabezpieczenia	• zmiana parametrów rynkowych pomiędzy momentem ustalenia warunków pozycji zabezpieczanej a momentem zawarcia transakcji zabezpieczającej • korekta CVA/DVA instrumentu zabezpieczającego • różnica pomiędzy wartością bieżącą zmiennej nogi transakcji IRS a wartością bieżącą nominału papieru wartościowego

Rodzaj strategii zabezpieczającej	Zabezpieczenie udziałów w aktywach netto podmiotu zagranicznego (nr strategii: 13)
Zabezpieczane ryzyko	ryzyko walutowe
Instrument zabezpieczający	komponent ceny spot transakcji Forward lub NDF
Pozycja zabezpieczana	kwota udziałów w aktywach netto podmiotu zagranicznego równa lub mniejsza od całkowitej wartości bilansowej aktywów netto podmiotu zagranicznego wykazanej w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym Grupy Kapitałowej PKO Banku Polskiego SA
źródła nieefektywności zabezpieczenia	brak

POZYCJA ZABEZPIECZANA	WARTOŚĆ BILANSOWA POZYCJI ZABEZPIECZANEJ	POZYCJA W SPRAWOZDANIU Z SYTUACJI FINANSOWEJ	ZMIANA WARTOŚCI GODZIWEJ POZYCJI ZABEZPIECZANEJ	NR STRATEGII
31.12.2021	WARTOŚĆ BILANSOWA POZYCJI ZABEZPIECZANEJ	POZYCJA W SPRAWOZDANIU Z SYTUACJI FINANSOWEJ	ZMIANA WARTOŚCI GODZIWEJ POZYCJI ZABEZPIECZANEJ	NR STRATEGII
Zabezpieczenie zmienności przepływów pieniężnych
Kredyty w CHF	265	Kredyty i pożyczki udzielone klientom	8	5
Zobowiązanie finansowe w USD	293	Zobowiązania wobec klientów	8	5
Kredyty w PLN	92 480	Kredyty i pożyczki udzielone klientom	4 454	2
Kredyty w EUR	663	Kredyty i pożyczki udzielone klientom	(1)	3; 4
Kredyty w PLN	2 530	Kredyty i pożyczki udzielone klientom	(250)	9
Zobowiązanie finansowe w EUR	599	Zobowiązania z tytułu emisji papierów wartościowych	(250)	9
Kredyty w PLN	4 883	Kredyty i pożyczki udzielone klientom	17	14
Zobowiązanie finansowe w EUR	1 053	Zobowiązania z tytułu emisji papierów wartościowych	17	14
Kredyty w PLN	3 393	Kredyty i pożyczki udzielone klientom	(186)	15
Zobowiązanie finansowe w USD	875	Zobowiązania z tytułu emisji papierów wartościowych	(186)	15
Depozyty w PLN	200	Zobowiązania wobec klientów	(1)	16
Zabezpieczenie zmienności wartości godziwej
Papier wartościowy w EUR	30	Papiery wartościowe wyceniane według zamortyzowanego kosztu	-	10
Papier wartościowy w EUR	202	Papiery wartościowe wyceniane do wartości godziwej przez inne dochody całkowite	(1)	11
Papier wartościowy w USD	130	Papiery wartościowe wyceniane do wartości godziwej przez inne dochody całkowite	1	11
Kredyty w EUR	15	Kredyty i pożyczki udzielone klientom	-	8
Kredyty w USD	75	Kredyty i pożyczki udzielone klientom	-	8
Papier wartościowy w PLN	-	Papiery wartościowe wyceniane do wartości godziwej przez inne dochody całkowite	(25)	12
Zabezpieczenie aktywów netto w podmiocie zagranicznym
Udziały w podmiocie zagranicznym, dla którego waluta funkcjonalną jest waluta obca (UAH)	544	Aktywa netto podmiotu zagranicznego	5	13
Razem			4 021

POZYCJA ZABEZPIECZANA 31.12.2020	WARTOŚĆ BILANSOWA POZYCJI ZABEZPIECZANEJ	POZYCJA W SPRAWOZDANIU Z SYTUACJI FINANSOWEJ	ZMIANA WARTOŚCI GODZIWEJ POZYCJI ZABEZPIECZANEJ	NR STRATEGII
Zabezpieczenie zmienności przepływów pieniężnych
Kredyty w CHF	525	Kredyty i pożyczki udzielone klientom	280	1
Lokaty negocjowane w PLN	1 939	Zobowiązania wobec klientów	280	1
Kredyty w CHF	400	Kredyty i pożyczki udzielone klientom	(2)	3
Kredyty w PLN	2 963	Kredyty i pożyczki udzielone klientom	(287)	9
Zobowiązanie finansowe w EUR	699	Zobowiązania z tytułu emisji dłużnych papierów wartościowych	(287)	9
Kredyty w PLN	66 008	Kredyty i pożyczki udzielone klientom	(399)	2
Kredyty w EUR	75	Kredyty i pożyczki udzielone klientom	15	6
Lokaty negocjowane w PLN	328	Zobowiązania wobec klientów	15	6
Kredyty w EUR	1 228	Kredyty i pożyczki udzielone klientom	(9)	3; 4
Zabezpieczenie zmienności wartości godziwej
Papier wartościowy w EUR	30	Papiery wartościowe wyceniane według zamortyzowanego kosztu	1	10
Papier wartościowy w EUR	102	Papiery wartościowe wyceniane do wartości godziwej przez inne dochody całkowite	1	11
Papier wartościowy w USD	158	Papiery wartościowe wyceniane do wartości godziwej przez inne dochody całkowite	5	11
Kredyty w EUR	174	Kredyty i pożyczki udzielone klientom	1	8
Papier wartościowy w PLN	535	Papiery wartościowe wyceniane do wartości godziwej przez inne dochody całkowite	17	12
Razem			(377)

Instrument pochodny zabezpieczający 31.12.2021		Wartość nominalna instrumentów pochodnych zabezpieczających	Średnia marża ważona nominałem/ Średnia stała stopa procentowa ważona nominałem	Wartość bilansowa (wartość godziwa instrumentów zabezpieczających)		Nieefektywna część zabezpieczenia przepływów pieniężnych rozpoznana w rachunku zysków i strat/Korekta wyceny do wartości godziwej pozycji zabezpieczanej	Zmiana wartości godziwej instrumentu zabezpieczającego od momentu desygnacji	Numer strategii
Instrument pochodny zabezpieczający 31.12.2021		Wartość nominalna instrumentów pochodnych zabezpieczających		Aktywa	Zobowiązania			Numer strategii
Zabezpieczenie zmienności przepływów pieniężnych
IRS PLN	PLN	92 680	2,2587%	55	4 361	(6)	(4 433)	2; 16
IRS CHF	CHF	-	-	-	-	(1)	-	3
IRS EUR	EUR	663	0,0865%	9	2	-	3	3; 4
CIRS PLN-CHF	float PLN	8 276	0,3093%	588	-	16	541	14; 15
CIRS PLN-CHF	float CHF	1 993	0,2362%	588	-	16	541	14; 15
CIRS CHF/USD	float CHF	1 083	-	-	56	-	(52)	5; 15
CIRS CHF/USD	fixed USD	1 168	1,8581%	-	56	-	(52)	5; 15
CIRS CHF/EUR	float CHF	1 175		-	374	(10)	(322)	14
CIRS CHF/EUR	fixed EUR	1 053	0,6852%	-	374	(10)	(322)	14
CIRS PLN/EUR	float PLN	2 530	0,0000%	271	-	2	255	9
CIRS PLN/EUR	fixed EUR	599	0,6879%	271	-	2	255	9
Zabezpieczenie zmienności wartości godziwej
IRS EUR	EUR	247	(0,2178)%	7	1	(3)	1	8; 10; 11
IRS USD	USD	205	0,9993%	2	8	3	(1)	8; 11
IRS PLN	PLN	-	-	-	-	(25)	-	12
Zabezpieczenie aktywów netto w podmiocie zagranicznym
FWD	PLN	74		1	3	-	(5)	13
FWD	UAH	544		1	3	-	(5)	13
Razem				933	4 805	(24)	(4 013)

Instrument pochodny zabezpieczający 31.12.2020		Wartość nominalna instrumentów pochodnych zabezpieczających	Średnia marża ważona nominałem / Średnia stała stopa procentowa ważona nominałem	Wartość bilansowa (wartość godziwa instrumentów zabezpieczających)		Nieefektywna część zabezpieczenia przepływów pieniężnych rozpoznana w rachunku zysków i strat / Korekta wyceny do wartości godziwej pozycji zabezpieczanej	Zmiana wartości godziwej instrumentu zabezpieczającego od momentu desygnacji	Numer strategii
Instrument pochodny zabezpieczający 31.12.2020		Wartość nominalna instrumentów pochodnych zabezpieczających		Aktywa	Zobowiązania			Numer strategii
Zabezpieczenie zmienności przepływów pieniężnych
CIRS CHF/PLN	float CHF	525	(0,0108)%	-	293	(1)	(277)	1; 7
CIRS CHF/PLN	float PLN	1 939	0,0000%	-	293	(1)	(277)	1; 7
IRS PLN	fixed –float PLN	66 008	1,7924%	598	8	3	406	2
IRS CHF	fixed –float CHF	400	(0,4425)%	6	-	-	1	3
IRS EUR	fixed –float EUR	1 228	(0,1479)%	22	6	-	8	3; 4
CIRS EUR/PLN	float EUR	75	0,0000%	-	17	(1)	(14)	6
CIRS EUR/PLN	float PLN	328	(0,0500)%	-	17	(1)	(14)	6
CIRS PLN/EUR	float PLN	2 963	0,0000%	332	21	3	290	9
CIRS PLN/EUR	fixed EUR	699	0,6177%	332	21	3	290	9
Zabezpieczenie zmienności wartości godziwej
IRS EUR	fixed –float EUR	306	(0,2837)%	-	13	13	(8)	8; 10; 11
IRS USD	fixed –float USD	158	(0,3465)%	-	2	17	(1)	11
IRS PLN	fixed –float PLN	535	1,3735%	-	20	17	(17)	12
Razem				958	380	51	388

informacje finansowe

WARTOŚĆ BILANSOWA INSTRUMENTÓW ZABEZPIECZAJĄCYCH	31.12.2021		31.12.2020
WARTOŚĆ BILANSOWA INSTRUMENTÓW ZABEZPIECZAJĄCYCH	Aktywa	Zobowiązania	Aktywa	Zobowiązania
Zabezpieczenie przepływów pieniężnych	924	4 794	958	324
ryzyka stopy procentowej - IRS	65	4 363	626	14
ryzyka walutowego i ryzyka stopy procentowej - CIRS	859	431	332	310
Zabezpieczenie wartości godziwej	8	9	-	54
ryzyka stopy procentowej - IRS	8	9	-	54
Zabezpieczenie udziałów w aktywach netto podmiotu zagranicznego	1	3	-	-
ryzyka walutowego - Forward	1	3	-	-

Razem	933	4 806	958	378

• Zabezpieczenie zmienności przepływów pieniężnych

ZMIANA INNYCH DOCHODÓW CAŁKOWITYCH Z TYTUŁU ZABEZPIECZEŃ PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH ORAZ NIEEFEKTYWNA CZĘŚĆ ZABEZPIECZENIA PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH	2021	2020
Inne dochody całkowite na początek okresu netto	355	232
Wpływ w okresie na inne dochody całkowite brutto	(5 003)	174
Zyski/straty odniesione na inne dochody całkowite w okresie	(4 112)	911
Kwota przeniesiona z innych dochodów całkowitych do rachunku zysków i strat:	(891)	(737)
- przychody odsetkowe	(399)	(780)
- wynik z pozycji wymiany	(492)	43
Efekt podatkowy	949	(51)
Inne dochody całkowite na koniec okresu netto	(3 699)	355

Nieefektywna część zabezpieczenia przepływów pieniężnych rozpoznana w rachunku zysków i strat, w tym kwota odniesiona na:	1	4
Wynik z pozycji wymiany	8	1
Wynik na operacjach finansowych	(7)	3

• Zabezpieczenie zmienności wartości godziwej i udziałów w aktywach netto podmiotu zagranicznego

ZABEZPIECZENIE RYZYKA STOPY PROCENTOWEJ I RYZYKA WALUTOWEGO	31.12.2021	31.12.2020
Wycena do wartości godziwej instrumentu pochodnego zabezpieczającego	(3)	(54)
Zabezpieczenie ryzyka stopy procentowej – IRS fixed - float	(1)	(54)
Zabezpieczenie ryzyka walutowego - forward	(2)	-
Korekta do wartości godziwej instrumentu zabezpieczanego z tytułu zabezpieczanego ryzyka	(25)	46
Zabezpieczenie ryzyka stopy procentowej, w tym:	(25)	46
Papiery wartościowe	(2)	5
Kredyty i pożyczki udzielone klientom	(1)	4
Korekta wartości godziwej ujęta w innych dochodach całkowitych	(22)	37
Zabezpieczenie ryzyka walutowego – udziały w podmiocie zagranicznym, dla którego waluta funkcjonalną jest waluta obca	(4)	-

• Zabezpieczenie udziałów w aktywach netto podmiotu zagranicznego

ZMIANA INNYCH DOCHODÓW CAŁKOWITYCH Z TYTUŁU ZABEZPIECZENIA UDZIAŁU W AKTYWACH NETTO PODMIOTU ZAGRANICZNEGO	31.12.2021	31.12.2020
Inne dochody całkowite na początek okresu netto	-	-
Wpływ w okresie na inne dochody całkowite brutto	(4)	-
Zyski/straty odniesione na inne dochody całkowite w okresie	(4)	-
Inne dochody całkowite na koniec okresu netto	(4)	-

WARTOŚĆ NOMINALNA INSTRUMENTÓW ZABEZPIECZAJĄCYCH W PODZIALE NA TERMINY REALIZACJI (w walutach oryginalnych)	do 1 miesiąca	powyżej 1 miesiąca do 3 miesięcy	powyżej 3 miesięcy do 1 roku	powyżej 1 roku do 5 lat	Powyżej 5 lat	Razem
31.12.2021
Typ zabezpieczenia: Zabezpieczenie przepływów pieniężnych
Zabezpieczane ryzyko: ryzyka stopy procentowej
IRS PLN fixed - float	1 800	1 800	21 078	60 949	7 053	92 680
IRS EUR fixed - float	-	-	569	90	4	663
Zabezpieczane ryzyko: ryzyka walutowego i ryzyka stopy procentowej
CIRS float CHF/float PLN
float CHF	-	-	881	1 112	-	1 993
float PLN	-	-	3 654	4 622	-	8 276
CIRS fixed USD/float CHF
fixed USD	-	-	919	249	-	1 168
float CHF	-	-	858	225	-	1 083
CIRS float PLN/fixed EUR
float PLN	-	-	428	2 101	-	2 529
fixed EUR	-	-	99	499	-	598
CIRS fixed EUR/float CHF
fixed EUR	-	-	54	999	-	1 053
float CHF	-	-	63	1 112	-	1 175
Typ zabezpieczenia: Zabezpieczenie wartości godziwej
Zabezpieczane ryzyko: ryzyka stopy procentowej
IRS EUR fixed - float	-	-	-	205	-	205
IRS PLN fixed - float	-	-	-	217	30	247
Typ zabezpieczenia: Zabezpieczenie udziałów w aktywach netto podmiotu zagranicznego
Zabezpieczane ryzyko: ryzyko walutowe
Forward PLN/UAH – zakup walut	-	27	46	-	-	73
Forward PLN/UAH – sprzedaż walut	-	186	358	-	-	544

WARTOŚĆ NOMINALNA INSTRUMENTÓW ZABEZPIECZAJĄCYCH W PODZIALE NA TERMINY REALIZACJI (w walutach oryginalnych)	do 1 miesiąca	powyżej 1 miesiąca do 3 miesięcy	powyżej 3 miesięcy do 1 roku	powyżej 1 roku do 5 lat	Powyżej 5 lat	Razem
31.12.2020
Typ zabezpieczenia: Zabezpieczenie przepływów pieniężnych
Zabezpieczane ryzyko: ryzyka stopy procentowej
IRS PLN fixed - float	2 150	1 520	12 728	49 315	295	66 008
IRS EUR fixed - float	-	-	500	723	4	1 227
IRS CHF fixed - float	-	-	400	-	-	400
Zabezpieczane ryzyko: ryzyka walutowego i ryzyka stopy procentowej
CIRS float CHF/float PLN
float CHF	-	-	500	25	-	525
float PLN	-	-	1 842	97	-	1 939
CIRS float EUR/float PLN
float EUR	-	75	-	-	-	75
float PLN	-	328	-	-	-	328
CIRS float PLN/fixed EUR
float PLN	-	-	434	2 530	-	2 964
fixed EUR	-	-	100	599	-	699
Typ zabezpieczenia: Zabezpieczenie wartości godziwej
Zabezpieczane ryzyko: ryzyka stopy procentowej
IRS PLN fixed - float	-	-	-	-	535	535
IRS USD fixed - float	-	-	-	158	-	158
IRS EUR fixed - float	-	-	82	188	36	306

Kalkulacja szacunków

SZACUNKOWA ZMIANA WYCENY POCHODNYCH INSTRUMENTÓW ZABEZPIECZAJĄCYCH PRZY PRZESUNIĘCIU RÓWNOLEGŁYM KRZYWYCH DOCHODOWOŚCI:	31.12.2021		31.12.2020
	scenariusz +50bp	scenariusz -50bp	scenariusz +50bp	scenariusz -50bp
IRS	(844)	859	(531)	537
CIRS	(20)	20	(119)	121

Razem	(864)	879	(650)	658

33. Pozostałe instrumenty pochodne

Zasady rachunkowości

W ramach swojej działalności Grupa Kapitałowa wykorzystuje pochodne instrumenty finansowe służące do celów zarządzania ryzykiem związanym z prowadzoną działalnością. Najczęściej wykorzystywanymi instrumentami pochodnymi w działalności Grupy Kapitałowej są: IRS, CIRS, FX Swap, opcje, commodity swap, FRA, Forward i Futures. Pochodne instrumenty finansowe ujmowane są w wartości godziwej począwszy od dnia zawarcia transakcji. Instrument pochodny jest prezentowany w pozycji „Pozostałe instrumenty pochodne” jako aktywo, jeśli jego wartość godziwa jest dodatnia albo zobowiązanie jeżeli jego wartość godziwa jest ujemna.

Grupa Kapitałowa zalicza zmiany wartości godziwej instrumentów pochodnych niezakwalifikowanych do rachunkowości zabezpieczeń oraz wynik z rozliczenia tych instrumentów do wyniku na instrumentach finansowych albo do wyniku z pozycji wymiany, w zależności od rodzaju instrumentu.

Szacunki i oceny

Wartość godziwą nieopcyjnych instrumentów pochodnych wyznacza się stosując modele wyceny bazujące na zdyskontowanych przepływach pieniężnych możliwych do otrzymania z danego instrumentu finansowego. Stosowane przez Grupę Kapitałową techniki wyceny nieopcyjnych instrumentów pochodnych opierają się na krzywych dochodowości konstruowanych na podstawie dostępnych danych rynkowych (stawki depozytów na rynku międzybankowym, kwotowania transakcji IRS). Opcje wyceniane są przy użyciu modeli wyceny opcji. Zmienne oraz założenia używane do wyceny obejmują, w miarę dostępności, dane pochodzące z możliwych do obserwacji rynków.

Wartość godziwa instrumentów pochodnych uwzględnia własne ryzyko kredytowe DVA (debit value adjustment), jak i ryzyko kredytowe kontrahenta CVA (credit value adjustment). Proces kalkulacji korekt CVA i DVA obejmuje wybór metody wyznaczenia spreadu na ryzyko kredytowe kontrahenta lub Grupy Kapitałowej (np. metoda ceny rynkowej oparta na płynnych notowaniach cen instrumentów dłużnych wyemitowanych przez kontrahenta, metoda spreadu implikowanego z kontraktów Credit Default Swap), oszacowanie prawdopodobieństwa niewypłacalności kontrahenta lub Grupy Kapitałowej oraz stopy odzysku, a także wyliczenie wysokości korekt CVA i DVA.

informacje finansowe

POZOSTAŁE INSTRUMENTY POCHODNE - RODZAJ KONTRAKTU	31.12.2021		31.12.2020
POZOSTAŁE INSTRUMENTY POCHODNE - RODZAJ KONTRAKTU	Aktywa	Zobowiązania	Aktywa	Zobowiązania
IRS	4 640	4 791	3 178	3 405
CIRS	694	602	652	978
FX Swap	586	312	358	314
Opcje	520	665	260	383
Commodity swap1	2 812	2 807	411	408
FRA	44	44	4	3
Forward	321	497	312	293
Commodity Forward2	1 286	1 276	326	320
Inne	-	14	-	-

Razem	10 903	11 008	5 501	6 104

1 Pozycja obejmuje wycenę kontraktów na udział w rynku paliw gazowych w kwocie 2 574 milionów PLN (na 31 grudnia 2020 roku 341 milionów PLN ) - Aktywa i w kwocie 2 574 milionów PLN (na 31 grudnia 2020 roku 340 milionów PLN ) - Zobowiązania.

2 Pozycja obejmuje wycenę kontraktów z tytułu uprawnień do emisji CO2.

	31.12.2021	31.12.2020
wartość korekty z tytułu CVA i DVA	(10)	(16)

WARTOŚCI NOMINALNE INSTRUMENTÓW BAZOWYCH (RAZEM KUPNO I SPRZEDAŻ) pozostałe instrumenty pochodne
31.12.2021	do 1 miesiąca	powyżej 1 miesiąca do 3 miesięcy	powyżej 3 miesięcy do 1 roku	powyżej 1 roku do 5 lat	powyżej 5 lat	Razem
IRS	12 202	21 092	75 924	253 584	70 590	433 392
Zakup	6 101	10 546	37 962	126 792	35 295	216 696
Sprzedaż	6 101	10 546	37 962	126 792	35 295	216 696
CIRS	-	-	4 723	41 005	7 438	53 166
Zakup	-	-	2 345	20 321	3 718	26 384
Sprzedaż	-	-	2 378	20 684	3 720	26 782
FX Swap	35 949	25 886	18 396	24 898	-	105 129
Zakup walut	17 988	12 959	9 196	12 477	-	52 620
Sprzedaż walut	17 961	12 927	9 200	12 421	-	52 509
Opcje	27 076	27 666	58 663	29 268	1 203	143 876
Zakup	13 518	13 835	29 296	14 616	601	71 866
Sprzedaż	13 558	13 831	29 367	14 652	602	72 010
FRA	-	-	13 457	-	-	13 457
Zakup	-	-	6 126	-	-	6 126
Sprzedaż	-	-	7 331	-	-	7 331
Forward	12 809	11 284	19 068	20 888	-	64 049
Zakup walut	6 401	5 638	9 510	10 398	-	31 947
Sprzedaż walut	6 408	5 646	9 558	10 490	-	32 102
Inne, w tym Commodity swap i Futures (w tym na indeks giełdowy)	2 132	1 321	4 970	1 499	23	9 945
Zakup	1 067	668	2 481	750	9	4 975
Sprzedaż	1 065	653	2 489	749	14	4 970
Razem	90 168	87 249	195 201	371 142	79 254	823 014

WARTOŚCI NOMINALNE INSTRUMENTÓW BAZOWYCH (RAZEM KUPNO I SPRZEDAŻ) pozostałe instrumenty pochodne
31.12.2020	do 1 miesiąca	powyżej 1 miesiąca do 3 miesięcy	powyżej 3 miesięcy do 1 roku	powyżej 1 roku do 5 lat	powyżej 5 lat	Razem
IRS	13 198	14 716	77 592	232 784	38 398	376 688
Zakup	6 599	7 358	38 796	116 392	19 199	188 344
Sprzedaż	6 599	7 358	38 796	116 392	19 199	188 344
CIRS	-	-	13 662	37 161	7 546	58 369
Zakup	-	-	6 831	18 577	3 772	29 180
Sprzedaż	-	-	6 831	18 584	3 774	29 189
FX Swap	27 650	12 919	9 428	5 373	-	55 370
Zakup walut	13 893	6 457	4 674	2 697	-	27 721
Sprzedaż walut	13 757	6 462	4 754	2 676	-	27 649
Opcje	5 154	9 685	25 008	10 345	1	50 193
Zakup	2 589	4 838	12 435	5 170	-	25 032
Sprzedaż	2 565	4 847	12 573	5 175	1	25 161
FRA	-	-	17 829	819	-	18 648
Zakup	-	-	8 678	581	-	9 259
Sprzedaż	-	-	9 151	238	-	9 389
Forward	6 513	14 387	18 566	7 954	47	47 467
Zakup walut	3 271	7 168	9 281	3 985	23	23 728
Sprzedaż walut	3 242	7 219	9 285	3 969	24	23 739
Inne, w tym Commodity swap i Futures (w tym na indeks giełdowy)	701	1 299	3 661	1 133	434	7 228
Zakup	351	650	1 832	567	233	3 633
Sprzedaż	350	649	1 829	566	201	3 595
Razem	53 216	53 006	165 746	295 569	46 426	613 963

Kalkulacja szacunków

Grupa Kapitałowa przeprowadziła symulację w celu ustalenia możliwego wpływu zmian krzywych dochodowości na wycenę transakcji.

SZACUNKOWA ZMIANA WYCENY INSTRUMENTÓW POCHODNYCH PRZY PRZESUNIĘCIU RÓWNOLEGŁYM KRZYWYCH DOCHODOWOŚCI O:	31.12.2021		31.12.2020
	scenariusz +50bp	scenariusz -50bp	scenariusz +50bp	scenariusz -50bp
IRS	(829)	844	(523)	528
CIRS	(85)	86	(159)	161
pozostałe instrumenty	(13)	13	(4)	4

Razem	(927)	943	(686)	693

34. Papiery wartościowe

Zasady rachunkowości

Klasyfikacja i wycena papierów wartościowych do kategorii jest dokonywana zgodnie z zasadami określenia modelu biznesowego i oceny charakterystyki wynikających z umowy przepływów pieniężnych, o których mowa w nocie „Opis ważniejszych zasad rachunkowości”.

W pozycji papiery wartościowe zaprezentowano również korektę z tytułu rachunkowości zabezpieczeń wartości godziwej dla papierów wartościowych stanowiących pozycję zabezpieczaną (nota „Rachunkowość zabezpieczeń”).

informacje finansowe

PAPIERY WARTOŚCIOWE	przeznaczone do obrotu	nieprzeznaczone do obrotu wyceniane do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat	wyceniane do wartości godziwej przez inne dochody całkowite	wyceniane według zamortyzowanego kosztu	Razem
31.12.2021
Dłużne papiery wartościowe	216	785	61 863	71 282	134 146
bony pieniężne NBP	-	-	810	-	810
obligacje skarbowe PLN	69	261	39 613	50 816	90 759
obligacje skarbowe walutowe	2	350	3 169	-	3 521
obligacje korporacyjne PLN zabezpieczone gwarancjami Skarbu Państwa	4	-	9 894	12 092	21 990
obligacje komunalne PLN	16	-	4 135	5 022	9 173
obligacje korporacyjne PLN1	125	174	3 810	1 937	6 046
obligacje korporacyjne walutowe	-	-	432	1 415	1 847
Kapitałowe papiery wartościowe	32	1 264	-	-	1 296
udziały i akcje w innych jednostkach – nienotowane na giełdach	-	326	-	-	326
akcje w innych jednostkach – notowane na giełdach	31	144	-	-	175
jednostki uczestnictwa w fundusze inwestycyjne oraz certyfikaty inwestycyjne, prawa do akcji, prawa poboru	1	794	-	-	795

Razem (bez korekty z tytułu rachunkowości zabezpieczeń wartości godziwej)	248	2 049	61 863	71 282	135 442
Korekta z tytułu rachunkowości zabezpieczeń wartości godziwej	-	-	-	(2)	(2)
Razem	248	2 049	61 863	71 280	135 440

1 Pozycja obejmuje obligacje od międzynarodowych organizacji finansowych w kwocie 3 652 miliony PLN

PAPIERY WARTOŚCIOWE	przeznaczone do obrotu	nieprzeznaczone do obrotu wyceniane do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat	wyceniane do wartości godziwej przez inne dochody całkowite	wyceniane według zamortyzowanego kosztu	Razem
31.12.2020
Dłużne papiery wartościowe	1 151	978	73 511	46 522	122 162
obligacje skarbowe PLN	684	430	52 930	29 647	83 691
obligacje skarbowe walutowe	4	367	2 872	39	3 282
bony skarbowe	349	-	500	-	849
obligacje korporacyjne PLN zabezpieczone gwarancjami Skarbu Państwa	3	-	8 702	9 887	18 592
obligacje komunalne PLN	15	-	4 649	5 060	9 724
obligacje korporacyjne PLN1	96	181	3 835	1 518	5 630
obligacje korporacyjne walutowe	-	-	23	371	394
Kapitałowe papiery wartościowe	27	1 488	-	-	1 515
udziały i akcje w innych jednostkach – nienotowane na giełdach	-	451	-	-	451
akcje w innych jednostkach – notowane na giełdach	25	135	-	-	160
jednostki uczestnictwa w fundusze inwestycyjne oraz certyfikaty inwestycyjne, prawa do akcji, prawa poboru	2	902	-	-	904

Razem (bez korekty z tytułu rachunkowości zabezpieczeń wartości godziwej)	1 178	2 466	73 511	46 522	123 677
Korekta z tytułu rachunkowości zabezpieczeń wartości godziwej	-	-	-	5	5

Razem	1 178	2 466	73 511	46 527	123 682

1 Pozycja obejmuje obligacje od międzynarodowych organizacji finansowych w kwocie 2 513 milionów PLN

W pozycji obligacje skarbowe PLN i walutowe ujmuje się obligacje Skarbu Państwa Rzeczypospolitej Polskiej. Na 31 grudnia 2021 roku i 2020 roku pozycja obligacje skarbowe walutowe obejmuje również obligacje Skarbu Państwa Ukrainy odpowiednio w kwocie 1 162 milionów PLN i 820 milionów PLN.

34.1. Papiery wartościowe - podział aktywów finansowych według faz

PAPIERY WARTOŚCIOWE (bez korekty z tytułu rachunkowości zabezpieczeń wartości godziwej) 31.12.2021		Faza 1		Faza 2		Faza 3		Razem		w tym POCI
Wycena: do wartości godziwej przez inne dochody całkowite
Wartość brutto		61 474		44		397		61 915		380
bony pieniężne NBP		810		-		-		810		-
obligacje skarbowe PLN		39 613		-		-		39 613		-
obligacje skarbowe walutowe		3 169		-		-		3 169		-
obligacje korporacyjne PLN zabezpieczone gwarancjami Skarbu Państwa		9 894		-		-		9 894		-
obligacje komunalne PLN		4 091		44		-		4 135		-
obligacje korporacyjne PLN		3 465		-		397		3 862		380
obligacje korporacyjne walutowe		432		-		-		432		-
Odpisy na oczekiwane straty kredytowe		-		-		(52)		(52)		(52)
obligacje korporacyjne PLN		-		-		(52)		(52)		(52)
Wartość netto		61 474		44		345		61 863		328
bony pieniężne NBP		810		-		-		810		-
obligacje skarbowe PLN		39 613		-		-		39 613		-
obligacje skarbowe walutowe		3 169		-		-		3 169		-
obligacje korporacyjne PLN zabezpieczone gwarancjami Skarbu Państwa		9 894		-		-		9 894		-
obligacje komunalne PLN		4 091		44		-		4 135		-
obligacje korporacyjne PLN		3 465		-		345		3 810		328
obligacje korporacyjne walutowe		432		-		-		432		-
Wycena: wg zamortyzowanego kosztu
Wartość brutto		70 936		402		-		71 338		-
obligacje skarbowe PLN		50 816		-		-		50 816		-
obligacje korporacyjne PLN zabezpieczone gwarancjami Skarbu Państwa		12 097		-		-		12 097		-
obligacje komunalne PLN		4 982		57		-		5 039		-
obligacje korporacyjne PLN		1 750		207		-		1 957		-
obligacje korporacyjne walutowe		1 291		138		-		1 429		-
Odpisy na oczekiwane straty kredytowe		(30)		(26)		-		(56)		-
obligacje korporacyjne PLN zabezpieczone gwarancjami Skarbu Państwa		(5)		-		-		(5)		-
obligacje komunalne PLN		(16)		(1)		-		(17)		-
obligacje korporacyjne PLN		(3)		(17)		-		(20)		-
obligacje korporacyjne walutowe		(6)		(8)		-		(14)		-
Wartość netto		70 906		376		-		71 282		-
obligacje skarbowe PLN		50 816		-		-		50 816		-
obligacje korporacyjne PLN zabezpieczone gwarancjami Skarbu Państwa		12 092		-		-		12 092		-
obligacje komunalne PLN		4 966		56		-		5 022		-
obligacje korporacyjne PLN		1 747		190		-		1 937		-
obligacje korporacyjne walutowe		1 285		130		-		1 415		-
Papiery wartościowe razem
Wartość brutto		132 410		446		397		133 253		380
Odpisy na oczekiwane straty kredytowe		(30)		(26)		(52)		(108)		(52)
Wartość netto		132 380		420		345		133 145		328
PAPIERY WARTOŚCIOWE (bez korekty z tytułu rachunkowości zabezpieczeń wartości godziwej) 31.12.2020	Faza 1		Faza 2		Faza 3		Razem		w tym POCI

Wycena: do wartości godziwej przez inne dochody całkowite
Wartość brutto	73 000		68		457		73 525		438
obligacje skarbowe PLN	52 930		-		-		52 930		-
obligacje skarbowe walutowe	2 872		-		-		2 872		-
bony skarbowe	500		-		-		500		-
obligacje korporacyjne PLN zabezpieczone gwarancjami Skarbu Państwa	8 702		-		-		8 702		-
obligacje komunalne PLN	4 582		67		-		4 649		-
obligacje korporacyjne PLN	3 391		1		457		3 849		438
obligacje korporacyjne walutowe	23		-		-		23		-
Odpisy na oczekiwane straty kredytowe	-		-		(14)		(14)		(14)
obligacje korporacyjne PLN	-		-		(14)		(14)		(14)
Wartość netto	73 000		68		443		73 511		424
obligacje skarbowe PLN	52 930		-		-		52 930		-
obligacje skarbowe walutowe	2 872		-		-		2 872		-
bony skarbowe	500		-		-		500		-
obligacje korporacyjne PLN zabezpieczone gwarancjami Skarbu Państwa	8 702		-		-		8 702		-
obligacje komunalne PLN	4 582		67		-		4 649		-
obligacje korporacyjne PLN	3 391		1		443		3 835		424
obligacje korporacyjne walutowe	23		-		-		23		-
Wycena: wg zamortyzowanego kosztu
Wartość brutto	46 330		228		-		46 558		-
obligacje skarbowe PLN	29 647		-		-		29 647		-
obligacje skarbowe walutowe	39		-		-		39		-
obligacje korporacyjne PLN zabezpieczone gwarancjami Skarbu Państwa	9 889		-		-		9 889		-
obligacje komunalne PLN	5 052		24		-		5 076		-
obligacje korporacyjne PLN	1 331		204		-		1 535		-
obligacje korporacyjne walutowe	372		-		-		372		-
Odpisy na oczekiwane straty kredytowe	(20)		(16)		-		(36)		-
obligacje korporacyjne PLN zabezpieczone gwarancjami Skarbu Państwa	(2)		-		-		(2)		-
obligacje komunalne PLN	(16)		-		-		(16)		-
obligacje korporacyjne PLN	(1)		(16)		-		(17)		-
obligacje korporacyjne walutowe	(1)		-		-		(1)		-
Wartość netto	46 310		212		-		46 522		-
obligacje skarbowe PLN	29 647		-		-		29 647		-
obligacje skarbowe walutowe	39		-		-		39		-
obligacje korporacyjne PLN zabezpieczone gwarancjami Skarbu Państwa	9 887		-		-		9 887		-
obligacje komunalne PLN	5 036		24		-		5 060		-
obligacje korporacyjne PLN	1 330		188		-		1 518		-
obligacje korporacyjne walutowe	371		-		-		371		-
Papiery wartościowe razem
Wartość brutto	119 330		296		457		120 083		438
Odpisy na oczekiwane straty kredytowe	(20)		(16)		(14)		(50)		(14)
Wartość netto	119 310		280		443		120 033		424

34.2. papiery wartościowe - Zmiany wartości bilansowej brutto w okresie

PAPIERY WARTOŚCIOWE - ZMIANA WARTOŚCI BILANSOWEJ BRUTTO W OKRESIE (bez korekty z tytułu rachunkowości zabezpieczeń wartości godziwej)	Faza 1	Faza 2	Faza 3	Razem	w tym POCI
2021
Wycena: do wartości godziwej przez inne dochody całkowite
Wartość bilansowa brutto na początek okresu	73 000	68	457	73 525	438
Transfer z fazy 2 i 3 do fazy 1	49	(49)	-	-	-
Transfer z fazy 1 i 3 do fazy 2	(44)	44	-	-	-
Udzielenie lub nabycie instrumentów finansowych	49 597	-	-	49 597	-
Wykorzystanie limitu lub wypłata transz	90	1	-	91	-
Spłaty	(53 305)	(20)	(60)	(53 385)	(58)
Zaprzestanie ujmowania, w tym sprzedaż	(5 319)	-	-	(5 319)	-
Inne zmiany*	(2 594)	-	-	(2 594)	-
Wartość bilansowa brutto na koniec okresu	61 474	44	397	61 915	380

* Inne zmiany uwzględniają efekt różnic kursowych, odsetek, wycenę, dyskonto i premię

PAPIERY WARTOŚCIOWE - ZMIANA WARTOŚCI BILANSOWEJ BRUTTO W OKRESIE (bez korekty z tytułu rachunkowości zabezpieczeń wartości godziwej)	Faza 1	Faza 2	Faza 3	Razem	w tym POCI
2021
Wycena: wg zamortyzowanego kosztu
Wartość bilansowa brutto na początek okresu	46 330	228	-	46 558	-
Transfer z fazy 2 i 3 do fazy 1	25	(25)	-	-	-
Transfer z fazy 1 i 3 do fazy 2	(216)	216	-	-	-
Udzielenie lub nabycie instrumentów finansowych	25 838	-	-	25 838	-
Wykorzystanie limitu lub wypłata transz	108	1	-	109	-
Spłaty	(2 051)	(23)	-	(2 074)	-
Zaprzestanie ujmowania, w tym sprzedaż	(41)	-	-	(41)	-
Inne zmiany*	943	5	-	948	-
Wartość bilansowa brutto na koniec okresu	70 936	402	-	71 338	-

* Inne zmiany uwzględniają efekt różnic kursowych, odsetek, wycenę, dyskonto i premię

PAPIERY WARTOŚCIOWE - ZMIANA WARTOŚCI BILANSOWEJ BRUTTO W OKRESIE (bez korekty z tytułu rachunkowości zabezpieczeń wartości godziwej)	Faza 1	Faza 2	Faza 3	Razem	w tym POCI
2020
Wycena: do wartości godziwej przez inne dochody całkowite
Wartość bilansowa brutto na początek okresu	63 290	59	463	63 812	463
Transfer z fazy 2 i 3 do fazy 1	8	(8)	-	-	-
Transfer z fazy 1 i 3 do fazy 2	(14)	14	-	-	-
Transfer z fazy 1 i 2 do fazy 3	(19)	-	19	-	-
Udzielenie lub nabycie instrumentów finansowych	68 610	4	-	68 614	-
Wykorzystanie limitu lub wypłata transz	953	-	1	954	1
Spłaty	(61 602)	(1)	(23)	(61 626)	(23)
Modyfikacje nieistotne	2	-	-	2	-
Zaprzestanie ujmowania, w tym sprzedaż	(2 134)	-	-	(2 134)	-
Spisania	-	-	(2)	(2)	(2)
Inne zmiany*	3 906	-	(1)	3 905	(1)
Wartość bilansowa brutto na koniec okresu	73 000	68	457	73 525	438

* Inne zmiany uwzględniają efekt różnic kursowych, odsetek, wycenę, dyskonto i premię

PAPIERY WARTOŚCIOWE - ZMIANA WARTOŚCI BILANSOWEJ BRUTTO W OKRESIE (bez korekty z tytułu rachunkowości zabezpieczeń wartości godziwej)	Faza 1	Faza 2	Faza 3	Razem	w tym POCI
2020
Wycena: wg zamortyzowanego kosztu
Wartość bilansowa brutto na początek okresu	13 450	20	4	13 474	-
Transfer z fazy 2 i 3 do fazy 1	12	(12)	-	-	-
Transfer z fazy 1 i 3 do fazy 2	(105)	105	-	-	-
Udzielenie lub nabycie instrumentów finansowych	33 844	-	-	33 844	-
Wykorzystanie limitu lub wypłata transz	130	1	-	131	-
Spłaty	(1 859)	(6)	-	(1 865)	-
Zaprzestanie ujmowania, w tym sprzedaż	(25)	-	-	(25)	-
Spisania	-	-	(3)	(3)	-
Inne zmiany*	883	120	(1)	1 002	-
Wartość bilansowa brutto na koniec okresu	46 330	228	-	46 558	-

* Inne zmiany uwzględniają efekt różnic kursowych, odsetek, wycenę, dyskonto i premię

34.3. papiery wartościowe - Zmiany wartości odpisów na oczekiwane straty kredytowe w okresie

PAPIERY WARTOŚCIOWE - ZMIANY WARTOŚCI ODPISÓW NA OCZEKIWANE STRATY KREDYTOWE W OKRESIE	Faza 1	Faza 2	Faza 3	Razem	w tym POCI
2021
Wycena: do wartości godziwej przez inne dochody całkowite
Wartość na początek okresu	-	-	(14)	(14)	(14)
Transfer z fazy 1 i 3 do fazy 2	1	(1)	-	-	-
Zwiększenia w związku z utworzeniem i nabyciem	(41)	-	-	(41)	-
Zmiany ryzyka kredytowego (netto)	21	-	(35)	(14)	(35)
Zmniejszenia w związku z zaprzestaniem ujmowania	9	-	-	9	-
Inne korekty	10	1	(3)	8	(3)
Wartość bilansowa brutto na koniec okresu	-	-	(52)	(52)	(52)

PAPIERY WARTOŚCIOWE - ZMIANY WARTOŚCI ODPISÓW NA OCZEKIWANE STRATY KREDYTOWE W OKRESIE	Faza 1	Faza 2	Faza 3	Razem	w tym POCI
2021
Wycena: wg zamortyzowanego kosztu
Wartość na początek okresu	(20)	(16)	-	(36)	-
Transfer z fazy 1 i 3 do fazy 2	10	(10)	-	-	-
Zwiększenia w związku z utworzeniem i nabyciem	(13)	-	-	(13)	-
Zmiany ryzyka kredytowego (netto)	4	(9)	-	(5)	-
Inne korekty	(11)	9	-	(2)	-
Wartość bilansowa brutto na koniec okresu	(30)	(26)	-	(56)	-

PAPIERY WARTOŚCIOWE - ZMIANY WARTOŚCI ODPISÓW NA OCZEKIWANE STRATY KREDYTOWE W OKRESIE	Faza 1	Faza 2	Faza 3	Razem	w tym POCI
2020
Wycena: do wartości godziwej przez inne dochody całkowite
Wartość na początek okresu	-	-	(5)	(5)	(5)
Zwiększenia w związku z utworzeniem i nabyciem	(19)	-	-	(19)	-
Zmiany ryzyka kredytowego (netto)	8	-	(8)	-	(8)
Zmniejszenia w związku z zaprzestaniem ujmowania	2	-	-	2	-
Spisania	-	-	2	2	2
Inne korekty	9	-	(3)	6	(3)
Wartość bilansowa brutto na koniec okresu	-	-	(14)	(14)	(14)

PAPIERY WARTOŚCIOWE - ZMIANY WARTOŚCI ODPISÓW NA OCZEKIWANE STRATY KREDYTOWE W OKRESIE	Faza 1	Faza 2	Faza 3	Razem	w tym POCI
2020
Wycena: wg zamortyzowanego kosztu
Wartość na początek okresu	(16)	-	(4)	(20)	-
Transfer z fazy 1 i 3 do fazy 2	4	(4)	-	-	-
Zwiększenia w związku z utworzeniem i nabyciem	(6)	-	-	(6)	-
Zmiany ryzyka kredytowego (netto)	1	(16)	-	(15)	-
Spisania	-	-	3	3	-
Inne korekty	(3)	4	1	2	-
Wartość bilansowa brutto na koniec okresu	(20)	(16)	-	(36)	-

• pozostałe informacje

	31.12.2021	31.12.2020
odpis nieobniżający wartości godziwej papierów wartościowych wycenianych do wartości godziwej przez inne dochody całkowite	39	30

PAPIERY WARTOŚCIOWE WEDŁUG TERMINÓW ZAPADALNOŚCI (bez korekty z tytułu rachunkowości zabezpieczeń wartości godziwej)	przeznaczone do obrotu	nieprzeznaczone do obrotu wyceniane do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat	wyceniane do wartości godziwej przez inne dochody całkowite	wyceniane według zamortyzowanego kosztu	Razem
31.12.2021
bez określonego terminu - kapitałowe papiery wartościowe	32	1 264	-	-	1 296
do 1 miesiąca	8	2	954	-	964
od 1 miesiąca do 3 miesięcy	3	-	371	18	392
od 3 miesięcy do 1 roku	70	60	1 587	5 019	6 736
od 1 roku do 5 lat	92	541	35 656	38 185	74 474
powyżej 5 lat	43	182	23 295	28 060	51 580

Razem	248	2 049	61 863	71 282	135 442

PAPIERY WARTOŚCIOWE WEDŁUG TERMINÓW ZAPADALNOŚCI (bez korekty z tytułu rachunkowości zabezpieczeń wartości godziwej)	przeznaczone do obrotu	nieprzeznaczone do obrotu wyceniane do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat	wyceniane do wartości godziwej przez inne dochody całkowite	wyceniane według zamortyzowanego kosztu	Razem
31.12.2020
bez określonego terminu - kapitałowe papiery wartościowe	27	1 488	-	-	1 515
do 1 miesiąca	1	2	214	6	223
od 1 miesiąca do 3 miesięcy	351	-	569	51	971
od 3 miesięcy do 1 roku	543	46	9 561	854	11 004
od 1 roku do 5 lat	180	701	43 642	33 572	78 095
powyżej 5 lat	76	229	19 525	12 039	31 869

Razem	1 178	2 466	73 511	46 522	123 677

35. Transakcje z przyrzeczeniem odkupu i sprzedaży

Zasady rachunkowości

Transakcje zakupu papierów wartościowych z przyrzeczeniem odsprzedaży są wyceniane według zamortyzowanego kosztu. Różnica między ceną zakupu i odkupu (sprzedaży) stanowi przychód odsetkowy i podlega rozliczaniu w czasie według efektywnej stopy procentowej przez okres trwania umowy.

Transakcje z przyrzeczeniem odkupu są to transakcje sprzedaży papierów wartościowych z udzielonym przyrzeczeniem odkupu w umownym terminie i po określonej cenie. Papiery wartościowe będące składnikiem transakcji z przyrzeczeniem odkupu nie są wyłączane ze sprawozdania z sytuacji finansowej i podlegają wycenie według zasad określonych dla poszczególnych kategorii papierów wartościowych. Różnica między ceną sprzedaży i odkupu stanowi koszt odsetkowy i rozliczana jest w czasie trwania umowy z zastosowaniem efektywnej stopy procentowej.

36. Kredyty i pożyczki udzielone klientom

Zasady rachunkowości

Do pozycji kredyty i pożyczki udzielone klientom zalicza się należności z tytułu kredytów i pożyczek, należności z tytułu leasingu finansowego. Do kategorii kredytów i pożyczek udzielonych klientom wycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat zaklasyfikowano następujące produkty: pożyczka gotówkowa, karty kredytowe i kredyty odnawialne, które w zapisach umownych zawierały mnożnik w formule oprocentowania.

Klasyfikacja i wycena kredytów i pożyczek udzielonych klientom do poszczególnych kategorii wyceny jest dokonywana zgodnie z zasadami określenia modelu biznesowego i oceny charakterystyki wynikających z umowy przepływów pieniężnych, o których mowa w nocie „Opis ważniejszych zasad rachunkowości”.

Umowa leasingu finansowego ujmowana jest jako należność w kwocie równej bieżącej wartości umownych opłat leasingowych powiększonej o ewentualną niegwarantowaną wartość końcową przypisaną leasingodawcy, ustalonej na dzień rozpoczęcia leasingu. Opłaty leasingowe z tytułu leasingu finansowego są dzielone między przychody z tytułu odsetek i zmniejszenie salda należności w sposób umożliwiający uzyskanie stałej stopy procentowej od pozostałej do spłaty należności.

W pozycji kredyty i pożyczki udzielone klientom zaprezentowano również korektę z tytułu rachunkowości zabezpieczeń wartości godziwej dla kredytów stanowiących pozycję zabezpieczaną (nota „Rachunkowość zabezpieczeń”).

Dodatkowo Grupa Kapitałowa ujmuje wpływ:

• ryzyka prawnego dotyczącego potencjalnych spraw spornych dla portfela kredytów hipotecznych w walutach wymienialnych oraz istniejących spraw spornych dotyczących ekspozycji kredytowych ujętych na datę bilansową w sprawozdaniu z sytuacji finansowej

• potencjalnych zwrotów kosztów dla klientów z tytułu przewidywanej przedterminowej spłaty w przyszłości czynnych kredytów konsumenckich i hipotecznych

korygując wartość bilansową brutto kredytów mieszkaniowych oraz konsumenckich wycenianych według zamortyzowanego kosztu.

Informacje finansowe

KREDYTY I POŻYCZKI UDZIELONE KLIENTOM 31.12.2021	nieprzeznaczone do obrotu wyceniane do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat	wyceniane do wartości godziwej przez inne dochody całkowite	wyceniane według zamortyzowanego kosztu	Razem
bankowości detalicznej i prywatnej	4 462	2	139 716	144 180
na nieruchomości	4	-	113 532	113 536
konsumpcyjne	4 458	2	26 077	30 537
należności z tytułu leasingu finansowego	-	-	107	107
firm i przedsiębiorstw	43	-	31 443	31 486
na nieruchomości	-	-	5 532	5 532
gospodarcze	43	-	13 579	13 622
należności z tytułu faktoringu	-	-	150	150
należności z tytułu leasingu finansowego	-	-	12 182	12 182
korporacyjne	54	-	58 581	58 635
na nieruchomości	-	-	75	75
gospodarcze	54	-	50 471	50 525
należności z tytułu faktoringu	-	-	2 773	2 773
należności z tytułu leasingu finansowego	-	-	5 262	5 262
Kredyty i pożyczki udzielone klientom (bez korekty z tytułu rachunkowości zabezpieczeń wartości godziwej)	4 559	2	229 740	234 301
Korekta z tytułu rachunkowości zabezpieczeń wartości godziwej	-	-	(1)	(1)
Razem	4 559	2	229 739	234 300

KREDYTY I POŻYCZKI UDZIELONE KLIENTOM 31.12.2020	nieprzeznaczone do obrotu wyceniane do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat	wyceniane wg zamortyzowanego kosztu	Razem
bankowości detalicznej i prywatnej	5 895	133 391	139 286
na nieruchomości	7	110 352	110 359
konsumpcyjne	5 888	22 932	28 820
należności z tytułu leasingu finansowego	-	107	107
firm i przedsiębiorstw	46	29 883	29 929
na nieruchomości	-	5 674	5 674
gospodarcze	46	12 478	12 524
należności z tytułu faktoringu	-	144	144
należności z tytułu leasingu finansowego	-	11 587	11 587
korporacyjne	68	53 316	53 384
na nieruchomości	-	292	292
gospodarcze	68	46 483	46 551
należności z tytułu faktoringu	-	1 484	1 484
należności z tytułu leasingu finansowego	-	5 057	5 057
Kredyty i pożyczki udzielone klientom (bez korekty z tytułu rachunkowości zabezpieczeń wartości godziwej)	6 009	216 590	222 599
Korekta z tytułu rachunkowości zabezpieczeń wartości godziwej	-	4	4
Razem	6 009	216 594	222 603

36.1. Kredyty i pożyczki udzielone klientom - podział aktywów finansowych według faz

KREDYTY I POŻYCZKI UDZIELONE KLIENTOM (bez korekty z tytułu rachunkowości zabezpieczeń wartości godziwej) 2021	Faza 1	Faza 2	Faza 3	Razem	w tym POCI
Wycena: do wartości godziwej przez inne dochody całkowite
Wartość brutto	-	-	3	3	3
kredyty konsumpcyjne	-	-	3	3	3
Odpisy na oczekiwane straty kredytowe	-	-	(1)	(1)	(1)
kredyty konsumpcyjne	-	-	(1)	(1)	(1)
Wartość netto	-	-	2	2	2
kredyty konsumpcyjne	-	-	2	2	2
Wycena: wg zamortyzowanego kosztu
Wartość brutto	192 555	36 543	9 329	238 427	235
kredyty na nieruchomości	104 386	14 830	2 005	121 221	81
kredyty gospodarcze	49 182	14 471	4 537	68 190	50
kredyty konsumpcyjne	23 064	3 152	1 643	27 859	47
należności z tytułu faktoringu	2 900	18	28	2 946	-
należności z tytułu leasingu finansowego	13 023	4 072	1 116	18 211	57
Odpisy na oczekiwane straty kredytowe	(708)	(2 263)	(5 716)	(8 687)	(6)
kredyty na nieruchomości	(68)	(671)	(1 343)	(2 082)	(19)
kredyty gospodarcze	(337)	(933)	(2 870)	(4 140)	(14)
kredyty konsumpcyjne	(233)	(525)	(1 024)	(1 782)	28
należności z tytułu faktoringu	(5)	-	(18)	(23)	-
należności z tytułu leasingu finansowego	(65)	(134)	(461)	(660)	(1)
Wartość netto	191 847	34 280	3 613	229 740	229
kredyty na nieruchomości	104 318	14 159	662	119 139	62
kredyty gospodarcze	48 845	13 538	1 667	64 050	36
kredyty konsumpcyjne	22 831	2 627	619	26 077	75
należności z tytułu faktoringu	2 895	18	10	2 923	-
należności z tytułu leasingu finansowego	12 958	3 938	655	17 551	56
Kredyty i pożyczki udzielone klientom razem
Wartość brutto	192 555	36 543	9 332	238 430	238
Odpisy na oczekiwane straty kredytowe	(708)	(2 263)	(5 717)	(8 688)	(7)
Wartość netto	191 847	34 280	3 615	229 742	231

KREDYTY I POŻYCZKI UDZIELONE KLIENTOM (bez korekty z tytułu rachunkowości zabezpieczeń wartości godziwej) 2020	Faza 1	Faza 2	Faza 3	Razem	w tym POCI
Wycena: wg zamortyzowanego kosztu
Wartość brutto	182 300	33 249	9 865	225 414	270
kredyty na nieruchomości	102 746	13 702	1 953	118 401	85
kredyty gospodarcze	44 346	13 689	5 450	63 485	57
kredyty konsumpcyjne	20 240	2 855	1 447	24 542	53
należności z tytułu faktoringu	1 532	94	23	1 649	-
należności z tytułu leasingu finansowego	13 436	2 909	992	17 337	75
Odpisy na oczekiwane straty kredytowe	(602)	(2 061)	(6 161)	(8 824)	(39)
kredyty na nieruchomości	(58)	(621)	(1 404)	(2 083)	(27)
kredyty gospodarcze	(289)	(931)	(3 304)	(4 524)	(6)
kredyty konsumpcyjne	(209)	(426)	(975)	(1 610)	(4)
należności z tytułu faktoringu	(2)	-	(19)	(21)	-
należności z tytułu leasingu finansowego	(44)	(83)	(459)	(586)	(2)
Wartość netto	181 698	31 188	3 704	216 590	231
kredyty na nieruchomości	102 688	13 081	549	116 318	58
kredyty gospodarcze	44 057	12 758	2 146	58 961	51
kredyty konsumpcyjne	20 031	2 429	472	22 932	49
należności z tytułu faktoringu	1 530	94	4	1 628	-
należności z tytułu leasingu finansowego	13 392	2 826	533	16 751	73
Kredyty i pożyczki udzielone klientom razem
Wartość brutto	182 300	33 249	9 865	225 414	270
Odpisy na oczekiwane straty kredytowe	(602)	(2 061)	(6 161)	(8 824)	(39)
Wartość netto	181 698	31 188	3 704	216 590	231

36.2. Kredyty i pożyczki udzielone klientom - zmiana wartości bilansowej brutto

KREDYTY I POŻYCZKI UDZIELONE KLIENTOM - ZMIANA WARTOŚCI BILANSOWEJ BRUTTO W OKRESIE	Faza 1	Faza 2	Faza 3	Razem	w tym POCI
2021
Wycena: wg zamortyzowanego kosztu
Kredyty na nieruchomości
Wartość bilansowa brutto na początek okresu	102 746	13 702	1 953	118 401	85
Transfer z fazy 2 i 3 do fazy 1	3 055	(3 048)	(7)	-	-
Transfer z fazy 1 i 3 do fazy 2	(5 632)	5 704	(72)	-	-
Transfer z fazy 1 i 2 do fazy 3	(89)	(413)	502	-	-
Udzielenie lub nabycie instrumentów finansowych	2 712	295	21	3 028	17
Wykorzystanie limitu lub wypłata transz	14 261	383	118	14 762	5
Spłaty	(12 256)	(1 199)	(240)	(13 695)	(11)
Modyfikacje nieistotne	74	4	-	78	-
Zaprzestanie ujmowania, w tym sprzedaż	(1 057)	(183)	(24)	(1 264)	(19)
Spisania	-	-	(267)	(267)	(7)
Inne zmiany*	572	(415)	21	178	11
Wartość bilansowa brutto na koniec okresu	104 386	14 830	2 005	121 221	81

* Inne zmiany uwzględniają efekt różnic kursowych, odsetek, wycenę.

KREDYTY I POŻYCZKI UDZIELONE KLIENTOM - ZMIANA WARTOŚCI BILANSOWEJ BRUTTO W OKRESIE	Faza 1	Faza 2	Faza 3	Razem	w tym POCI
2021
Wycena: wg zamortyzowanego kosztu
Kredyty gospodarcze
Wartość bilansowa brutto na początek okresu	44 346	13 689	5 450	63 485	57
Transfer z fazy 2 i 3 do fazy 1	1 302	(1 292)	(10)	-	-
Transfer z fazy 1 i 3 do fazy 2	(3 035)	3 122	(87)	-	-
Transfer z fazy 1 i 2 do fazy 3	(155)	(494)	649	-	-
Udzielenie lub nabycie instrumentów finansowych	12 200	2 086	181	14 467	25
Wykorzystanie limitu lub wypłata transz	14 001	2 038	146	16 185	13
Spłaty	(22 390)	(1 605)	(732)	(24 727)	(41)
Modyfikacje nieistotne	(152)	(50)	(25)	(227)	(1)
Zaprzestanie ujmowania, w tym sprzedaż	(481)	(14)	(150)	(645)	(137)
Spisania	-	-	(918)	(918)	-
Inne zmiany*	3 546	(3 009)	33	570	134
Wartość bilansowa brutto na koniec okresu	49 182	14 471	4 537	68 190	50

* Inne zmiany uwzględniają efekt różnic kursowych, odsetek, wycenę

KREDYTY I POŻYCZKI UDZIELONE KLIENTOM - ZMIANA WARTOŚCI BILANSOWEJ BRUTTO W OKRESIE	Faza 1	Faza 2	Faza 3	Razem	w tym POCI
2021
Wycena: wg zamortyzowanego kosztu
Kredyty konsumpcyjne
Wartość bilansowa brutto na początek okresu	20 240	2 855	1 447	24 542	53
Transfer z fazy 2 i 3 do fazy 1	524	(505)	(19)	-	-
Transfer z fazy 1 i 3 do fazy 2	(1 309)	1 353	(44)	-	-
Transfer z fazy 1 i 2 do fazy 3	(313)	(405)	718	-	-
Udzielenie lub nabycie instrumentów finansowych	10 896	382	91	11 369	12
Wykorzystanie limitu lub wypłata transz	1 458	182	123	1 763	5
Spłaty	(8 780)	(456)	(205)	(9 441)	(14)
Modyfikacje nieistotne	(5)	(3)	(4)	(12)	-
Zaprzestanie ujmowania, w tym sprzedaż	(123)	(12)	(50)	(185)	(46)
Spisania	-	-	(504)	(504)	(10)
Zmiana modelu biznesowego	(3)	(11)	(24)	(38)	-
Inne zmiany*	479	(228)	114	365	47
Wartość bilansowa brutto na koniec okresu	23 064	3 152	1 643	27 859	47

* Inne zmiany uwzględniają efekt różnic kursowych, odsetek, wycenę.

KREDYTY I POŻYCZKI UDZIELONE KLIENTOM - ZMIANA WARTOŚCI BILANSOWEJ BRUTTO W OKRESIE	Faza 1	Faza 2	Faza 3	Razem	w tym POCI
2021
Wycena: wg zamortyzowanego kosztu
Należności z tytułu leasingu finansowego
Wartość bilansowa brutto na początek okresu	13 436	2 909	992	17 337	75
Transfer z fazy 2 i 3 do fazy 1	437	(424)	(13)	-	-
Transfer z fazy 1 i 3 do fazy 2	(2 382)	2 449	(67)	-	-
Transfer z fazy 1 i 2 do fazy 3	(221)	(455)	676	-	-
Udzielenie lub nabycie instrumentów finansowych	6 100	1 225	77	7 402	-
Wykorzystanie limitu lub wypłatą transz	83	1	38	122	5
Spłaty	(4 238)	(918)	(313)	(5 469)	(24)
Modyfikacje nieistotne	(112)	(657)	(192)	(961)	-
Zaprzestanie ujmowania, w tym sprzedaż	(105)	(58)	(7)	(170)	-
Spisania	-	-	(76)	(76)	-
Inne zmiany*	25	-	1	26	1
Wartość bilansowa brutto na koniec okresu	13 023	4 072	1 116	18 211	57

* Inne zmiany uwzględniają efekt różnic kursowych, odsetek, wycenę.

KREDYTY I POŻYCZKI UDZIELONE KLIENTOM - ZMIANA WARTOŚCI BILANSOWEJ BRUTTO W OKRESIE	Faza 1	Faza 2	Faza 3	Razem	w tym POCI
2021
Wycena: wg zamortyzowanego kosztu
Należności z tytułu faktoringu
Wartość bilansowa brutto na początek okresu	1 532	94	23	1 649	-
Transfer z fazy 2 i 3 do fazy 1	209	(208)	(1)	-	-
Transfer z fazy 1 i 3 do fazy 2	(23)	23	-	-	-
Transfer z fazy 1 i 2 do fazy 3	(4)	(3)	7	-	-
Udzielenie lub nabycie instrumentów finansowych	918	-	-	918	-
Wykorzystanie limitu lub wypłatą transz	331	112	-	443	-
Spłaty	(63)	-	(1)	(64)	-
Wartość bilansowa brutto na koniec okresu	2 900	18	28	2 946	-

KREDYTY I POŻYCZKI UDZIELONE KLIENTOM - ZMIANA WARTOŚCI BILANSOWEJ BRUTTO W OKRESIE	Faza 1	Faza 2	Faza 3	Razem	w tym POCI
2020
Wycena: wg zamortyzowanego kosztu
Kredyty na nieruchomości
Wartość bilansowa brutto na początek okresu	112 498	5 806	2 110	120 414	92
Transfer z fazy 2 i 3 do fazy 1	1 896	(1 893)	(3)	-	-
Transfer z fazy 1 i 3 do fazy 2	(11 358)	11 490	(132)	-	-
Transfer z fazy 1 i 2 do fazy 3	(83)	(198)	281	-	-
Udzielenie lub nabycie instrumentów finansowych	2 366	83	39	2 488	4
Wykorzystanie limitu lub wypłata transz	9 584	128	65	9 777	1
Spłaty	(11 613)	(619)	(126)	(12 358)	(12)
Modyfikacje nieistotne	77	(1)	(2)	74	-
Zaprzestanie ujmowania, w tym sprzedaż	(402)	(27)	(7)	(436)	(7)
Spisania	-	-	(32)	(32)	-
Inne zmiany*	(219)	(1 067)	(240)	(1 526)	7
Wartość bilansowa brutto na koniec okresu	102 746	13 702	1 953	118 401	85

* Inne zmiany uwzględniają efekt różnic kursowych, odsetek, wycenę.

KREDYTY I POŻYCZKI UDZIELONE KLIENTOM - ZMIANA WARTOŚCI BILANSOWEJ BRUTTO W OKRESIE	Faza 1	Faza 2	Faza 3	Razem	w tym POCI
2020
Wycena: wg zamortyzowanego kosztu
Kredyty gospodarcze
Wartość bilansowa brutto na początek okresu	57 503	4 837	5 506	67 846	166
Transfer z fazy 2 i 3 do fazy 1	554	(532)	(22)	-	-
Transfer z fazy 1 i 3 do fazy 2	(6 337)	6 623	(286)	-	-
Transfer z fazy 1 i 2 do fazy 3	(379)	564	(185)	-	-
Udzielenie lub nabycie instrumentów finansowych	9 934	1 974	370	12 278	18
Wykorzystanie limitu lub wypłata transz	9 838	1 115	201	11 154	27
Spłaty	(25 919)	(1 521)	(708)	(28 148)	(157)
Modyfikacje nieistotne	52	(31)	(16)	5	-
Zaprzestanie ujmowania, w tym sprzedaż	(359)	(84)	(39)	(482)	(29)
Spisania	-	-	(213)	(213)	2
Zmiana modelu biznesowego	-	(1)	(6)	(7)	-
Inne zmiany*	(541)	745	848	1 052	30
Wartość bilansowa brutto na koniec okresu	44 346	13 689	5 450	63 485	57

* Inne zmiany uwzględniają efekt różnic kursowych, odsetek, wycenę.

KREDYTY I POŻYCZKI UDZIELONE KLIENTOM - ZMIANA WARTOŚCI BILANSOWEJ BRUTTO W OKRESIE	Faza 1	Faza 2	Faza 3	Razem	w tym POCI
2020
Wycena: wg zamortyzowanego kosztu
Kredyty konsumpcyjne
Wartość bilansowa brutto na początek okresu	19 801	1 722	1 236	22 759	48
Transfer z fazy 2 i 3 do fazy 1	507	(495)	(12)	-	-
Transfer z fazy 1 i 3 do fazy 2	(1 794)	1 830	(36)	-	-
Transfer z fazy 1 i 2 do fazy 3	(361)	(227)	588	-	-
Udzielenie lub nabycie instrumentów finansowych	8 193	321	77	8 591	16
Wykorzystanie limitu lub wypłata transz	983	138	99	1 220	3
Spłaty	(7 418)	(286)	(125)	(7 829)	(15)
Modyfikacje nieistotne	(9)	(5)	(2)	(16)	-
Zaprzestanie ujmowania, w tym sprzedaż	(118)	(5)	(48)	(171)	(39)
Spisania	-	-	(288)	(288)	(21)
Zmiana modelu biznesowego	(6)	(6)	(54)	(66)	-
Inne zmiany w tym różnice kursowe	462	(132)	12	342	61
Wartość bilansowa brutto na koniec okresu	20 240	2 855	1 447	24 542	53

* Inne zmiany uwzględniają efekt różnic kursowych, odsetek, wycenę.

KREDYTY I POŻYCZKI UDZIELONE KLIENTOM - ZMIANA WARTOŚCI BILANSOWEJ BRUTTO W OKRESIE	Faza 1	Faza 2	Faza 3	Razem	w tym POCI
2020
Wycena: wg zamortyzowanego kosztu
Należności z tytułu leasingu finansowego
Wartość bilansowa brutto na początek okresu	13 589	2 377	822	16 788	80
Transfer z fazy 2 i 3 do fazy 1	24	(23)	(1)	-	-
Transfer z fazy 1 i 3 do fazy 2	(187)	191	(4)	-	-
Transfer z fazy 1 i 2 do fazy 3	(12)	(9)	21	-	-
Udzielenie lub nabycie instrumentów finansowych	5 438	371	56	5 865	4
Wykorzystanie limitu lub wypłata transz	54	-	-	54	-
Spłaty	(2 951)	(343)	(131)	(3 425)	(9)
Zaprzestanie ujmowania, w tym sprzedaż	(1 039)	(244)	(87)	(1 370)	-
Spisania	-	(1)	(37)	(38)	-
Inne zmiany*	(1 480)	590	353	(537)	-
Wartość bilansowa brutto na koniec okresu	13 436	2 909	992	17 337	75

* Inne zmiany uwzględniają efekt różnic kursowych, odsetek, wycenę.

KREDYTY I POŻYCZKI UDZIELONE KLIENTOM - ZMIANA WARTOŚCI BILANSOWEJ BRUTTO W OKRESIE	Faza 1	Faza 2	Faza 3	Razem	w tym POCI
2020
Wycena: wg zamortyzowanego kosztu
Należności z tytułu faktoringu
Wartość bilansowa brutto na początek okresu	1 198	81	51	1 330	-
Transfer z fazy 2 i 3 do fazy 1	17	(15)	(2)	-	-
Transfer z fazy 1 i 3 do fazy 2	(6)	9	(3)	-	-
Transfer z fazy 1 i 2 do fazy 3	7	-	(7)	-	-
Udzielenie lub nabycie instrumentów finansowych	974	60	4	1 038	-
Wykorzystanie limitu lub wypłata transz	(173)	18	(4)	(159)	-
Spłaty	(483)	(60)	(16)	(559)	-
Inne zmiany*	(2)	1	-	(1)	-
Wartość bilansowa brutto na koniec okresu	1 532	94	23	1 649	-

* Inne zmiany uwzględniają efekt różnic kursowych, odsetek, wycenę.

36.3. Kredyty i pożyczki udzielone klientom - Zmiany wartości odpisów na oczekiwane straty kredytowe

KREDYTY I POŻYCZKI UDZIELONE KLIENTOM - ZMIANY WARTOŚCI ODPISÓW NA OCZEKIWANE STRATY KREDYTOWE W OKRESIE	Faza 1	Faza 2	Faza 3	Razem	w tym POCI
2021
Wycena: wg zamortyzowanego kosztu
Kredyty na nieruchomości
Wartość na początek okresu	(58)	(621)	(1 404)	(2 083)	(27)
Transfer z fazy 2 i 3 do fazy 1	(4)	4	-	-	-
Transfer z fazy 1 i 3 do fazy 2	163	(176)	13	-	-
Transfer z fazy 1 i 2 do fazy 3	26	164	(190)	-	-
Zwiększenia w związku z utworzeniem i nabyciem	(7)	(6)	(9)	(22)	(1)
Zmiany ryzyka kredytowego (netto)	(120)	(52)	13	(159)	3
Zmniejszenia w związku z zaprzestaniem ujmowania	2	8	12	22	1
Zmiany wynikające z modyfikacji bez zaprzestania ujmowania (netto)	(3)	(3)	-	(6)	-
Spisania	-	-	267	267	7
Inne korekty*	(67)	11	(45)	(101)	(2)
Wartość na koniec okresu	(68)	(671)	(1 343)	(2 082)	(19)

* Inne zmiany uwzględniają efekt różnic kursowych, odsetek.

KREDYTY I POŻYCZKI UDZIELONE KLIENTOM - ZMIANY WARTOŚCI ODPISÓW NA OCZEKIWANE STRATY KREDYTOWE W OKRESIE	Faza 1	Faza 2	Faza 3	Razem	w tym POCI
2021
Wycena: wg zamortyzowanego kosztu
Kredyty gospodarcze
Wartość na początek okresu	(289)	(931)	(3 304)	(4 524)	(6)
Transfer z fazy 2 i 3 do fazy 1	(14)	13	1	-	-
Transfer z fazy 1 i 3 do fazy 2	203	(208)	5	-	-
Transfer z fazy 1 i 2 do fazy 3	47	126	(173)	-	-
Zwiększenia w związku z utworzeniem i nabyciem	(159)	(51)	(143)	(353)	(9)
Zmiany ryzyka kredytowego (netto)	(43)	110	(257)	(190)	(8)
Zmniejszenia w związku z zaprzestaniem ujmowania	6	6	117	129	2
Zmiany wynikające z modyfikacji bez zaprzestania ujmowania (netto)	(5)	8	8	11	-
Aktualizacja stosowanej metody dokonywania oszacowań (netto)	-	1	(2)	(1)	-
Spisania	-	-	918	918	-
Inne korekty*	(83)	(7)	(40)	(130)	7
Wartość na koniec okresu	(337)	(933)	(2 870)	(4 140)	(14)

* Inne zmiany uwzględniają efekt różnic kursowych, odsetek

KREDYTY I POŻYCZKI UDZIELONE KLIENTOM - ZMIANY WARTOŚCI ODPISÓW NA OCZEKIWANE STRATY KREDYTOWE W OKRESIE	Faza 1	Faza 2	Faza 3	Razem	w tym POCI
2021
Wycena: wg zamortyzowanego kosztu
Kredyty konsumpcyjne
Wartość na początek okresu	(209)	(426)	(975)	(1 610)	(4)
Transfer z fazy 2 i 3 do fazy 1	(9)	9	-	-	-
Transfer z fazy 1 i 3 do fazy 2	229	(238)	9	-	-
Transfer z fazy 1 i 2 do fazy 3	162	227	(389)	-	-
Zwiększenia w związku z utworzeniem i nabyciem	(102)	(14)	(40)	(156)	(1)
Zmiany ryzyka kredytowego (netto)	(287)	(114)	27	(374)	24
Zmniejszenia w związku z zaprzestaniem ujmowania	5	7	22	34	-
Zmiany wynikające z modyfikacji bez zaprzestania ujmowania (netto)	(9)	(4)	(6)	(19)	-
Aktualizacja stosowanej metody dokonywania oszacowań (netto)	2	12	5	19	-
Spisania	-	-	504	504	10
Inne korekty	(15)	16	(181)	(180)	(1)
Wartość na koniec okresu	(233)	(525)	(1 024)	(1 782)	28

* Inne zmiany uwzględniają efekt różnic kursowych, odsetek.

KREDYTY I POŻYCZKI UDZIELONE KLIENTOM - ZMIANY WARTOŚCI ODPISÓW NA OCZEKIWANE STRATY KREDYTOWE W OKRESIE	Faza 1	Faza 2	Faza 3	Razem	w tym POCI
2021
Wycena: wg zamortyzowanego kosztu
Należności z tytułu leasingu finansowego
Wartość na początek okresu	(44)	(83)	(459)	(586)	(2)
Transfer z fazy 2 i 3 do fazy 1	(9)	7	2	-	-
Transfer z fazy 1 i 3 do fazy 2	9	(23)	14	-	-
Transfer z fazy 1 i 2 do fazy 3	1	31	(32)	-	-
Zwiększenia w związku z utworzeniem i nabyciem	(41)	(56)	(81)	(178)	-
Zmiany ryzyka kredytowego (netto)	10	(32)	(73)	(95)	-
Zmniejszenia w związku z zaprzestaniem ujmowania	10	21	105	136	1
Aktualizacja stosowanej metody dokonywania oszacowań (netto)	-	1	-	1	-
Spisania	-	-	76	76	-
Inne korekty*	(1)	-	(13)	(14)	-
Wartość na koniec okresu	(65)	(134)	(461)	(660)	(1)

* Inne zmiany uwzględniają efekt różnic kursowych, odsetek

KREDYTY I POŻYCZKI UDZIELONE KLIENTOM - ZMIANY WARTOŚCI ODPISÓW NA OCZEKIWANE STRATY KREDYTOWE W OKRESIE	Faza 1	Faza 2	Faza 3	Razem	w tym POCI
2021
Wycena: wg zamortyzowanego kosztu
Należności z tytułu faktoringu
Wartość na początek okresu	(2)	-	(19)	(21)	-
Transfer z fazy 1 i 2 do fazy 3	(1)	-	1	-	-
Zwiększenia w związku z utworzeniem i nabyciem	(1)	-	-	(1)	-
Inne korekty	(1)	-	-	(1)	-
Wartość na koniec okresu	(5)	-	(18)	(23)	-

KREDYTY I POŻYCZKI UDZIELONE KLIENTOM - ZMIANY WARTOŚCI ODPISÓW NA OCZEKIWANE STRATY KREDYTOWE W OKRESIE	Faza 1	Faza 2	Faza 3	Razem	w tym POCI
2020
Wycena: wg zamortyzowanego kosztu
Kredyty na nieruchomości
Wartość na początek okresu	(55)	(527)	(1 384)	(1 966)	(32)
Transfer z fazy 2 i 3 do fazy 1	(5)	5	-	-	-
Transfer z fazy 1 i 3 do fazy 2	323	(347)	24	-	-
Transfer z fazy 1 i 2 do fazy 3	27	86	(113)	-	-
Zwiększenia w związku z utworzeniem i nabyciem	(8)	(1)	-	(9)	-
Zmiany ryzyka kredytowego (netto)	(267)	92	209	34	5
Zmniejszenia w związku z zaprzestaniem ujmowania	3	3	11	17	-
Zmiany wynikające z modyfikacji bez zaprzestania ujmowania (netto)	(18)	(11)	(2)	(31)	-
Spisania	-	-	32	32	-
Inne korekty*	(58)	79	(181)	(160)	-
Wartość na koniec okresu	(58)	(621)	(1 404)	(2 083)	(27)

* Inne zmiany uwzględniają efekt różnic kursowych, odsetek

KREDYTY I POŻYCZKI UDZIELONE KLIENTOM - ZMIANY WARTOŚCI ODPISÓW NA OCZEKIWANE STRATY KREDYTOWE W OKRESIE	Faza 1	Faza 2	Faza 3	Razem	w tym POCI
2020
Wycena: wg zamortyzowanego kosztu
Kredyty gospodarcze
Wartość na początek okresu	(363)	(314)	(2 875)	(3 552)	2
Transfer z fazy 2 i 3 do fazy 1	(10)	10	-	-	-
Transfer z fazy 1 i 3 do fazy 2	397	(418)	21	-	-
Transfer z fazy 1 i 2 do fazy 3	119	126	(245)	-	-
Zwiększenia w związku z utworzeniem i nabyciem	(80)	(39)	(87)	(206)	-
Zmiany ryzyka kredytowego (netto)	(308)	(289)	(187)	(784)	3
Zmniejszenia w związku z zaprzestaniem ujmowania	5	5	20	30	1
Zmiany wynikające z modyfikacji bez zaprzestania ujmowania (netto)	(16)	(9)	(25)	(50)	-
Aktualizacja stosowanej metody dokonywania oszacowań (netto)	(1)	1	(1)	(1)	-
Spisania	-	-	213	213	(2)
Inne korekty*	(32)	(4)	(138)	(174)	(10)
Wartość na koniec okresu	(289)	(931)	(3 304)	(4 524)	(6)

* Inne zmiany uwzględniają efekt różnic kursowych, odsetek, wycenę.

KREDYTY I POŻYCZKI UDZIELONE KLIENTOM - ZMIANY WARTOŚCI ODPISÓW NA OCZEKIWANE STRATY KREDYTOWE W OKRESIE	Faza 1	Faza 2	Faza 3	Razem	w tym POCI
2020
Wycena: wg zamortyzowanego kosztu
Kredyty konsumpcyjne
Wartość na początek okresu	(164)	(231)	(825)	(1 220)	(34)
Transfer z fazy 2 i 3 do fazy 1	(8)	8	-	-	-
Transfer z fazy 1 i 3 do fazy 2	253	(259)	6	-	-
Transfer z fazy 1 i 2 do fazy 3	181	153	(334)	-	-
Zwiększenia w związku z utworzeniem i nabyciem	(71)	(8)	(26)	(105)	(1)
Zmiany ryzyka kredytowego (netto)	(380)	(106)	(68)	(554)	2
Zmniejszenia w związku z zaprzestaniem ujmowania	7	6	17	30	-
Zmiany wynikające z modyfikacji bez zaprzestania ujmowania (netto)	-	2	(5)	(3)	-
Aktualizacja stosowanej metody dokonywania oszacowań (netto)	-	-	(1)	(1)	1
Spisania	-	-	288	288	21
Inne korekty*	(27)	9	(27)	(45)	7
Wartość na koniec okresu	(209)	(426)	(975)	(1 610)	(4)

* Inne zmiany uwzględniają efekt różnic kursowych, odsetek, wycenę.

KREDYTY I POŻYCZKI UDZIELONE KLIENTOM - ZMIANY WARTOŚCI ODPISÓW NA OCZEKIWANE STRATY KREDYTOWE W OKRESIE	Faza 1	Faza 2	Faza 3	Razem	w tym POCI
2020
Wycena: wg zamortyzowanego kosztu
Należności z tytułu leasingu finansowego
Wartość na początek okresu	(35)	(70)	(359)	(464)	(2)
Transfer z fazy 1 i 2 do fazy 3	-	1	(1)	-	-
Zwiększenia w związku z utworzeniem i nabyciem	(27)	(25)	(75)	(127)	-
Zmiany ryzyka kredytowego (netto)	6	(9)	(102)	(105)	-
Zmniejszenia w związku z zaprzestaniem ujmowania	13	20	52	85	-
Spisania	-	1	37	38	-
Inne korekty*	(1)	(1)	(11)	(13)	-
Wartość na koniec okresu	(44)	(83)	(459)	(586)	(2)

* Inne zmiany uwzględniają efekt różnic kursowych, odsetek, wycenę.

KREDYTY I POŻYCZKI UDZIELONE KLIENTOM - ZMIANY WARTOŚCI ODPISÓW NA OCZEKIWANE STRATY KREDYTOWE W OKRESIE	Faza 1	Faza 2	Faza 3	Razem	w tym POCI
2020
Wycena: wg zamortyzowanego kosztu
Należności z tytułu faktoringu
Wartość na początek okresu	(1)	-	(17)	(18)	-
Transfer z fazy 2 i 3 do fazy 1	(2)	-	2	-	-
Transfer z fazy 1 i 2 do fazy 3	4	-	(4)	-	-
Zwiększenia w związku z utworzeniem i nabyciem	(1)	-	(1)	(2)	-
Zmiany ryzyka kredytowego (netto)	(2)	-	-	(2)	-
Zmniejszenia w związku z zaprzestaniem ujmowania	1	-	2	3	-
Inne korekty*	(1)	-	(1)	(2)	-
Wartość na koniec okresu	(2)	-	(19)	(21)	-

* Inne zmiany uwzględniają efekt różnic kursowych, odsetek, wycenę.

• pozostałe informacje

KREDYTY I POŻYCZKI UDZIELONE KLIENTOM WEDŁUG TERMINÓW ZAPADALNOŚCI (bez korekty z tytułu rachunkowości zabezpieczeń wartości godziwej)	nieprzeznaczone do obrotu obowiązkowo wyceniane do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat	wyceniane do wartości godziwej przez inne dochody całkowite	wyceniane według zamortyzowanego kosztu	Razem
31.12.2021
do 1 miesiąca	794	-	11 363	12 157
od 1 miesiąca do 3 miesięcy	554	-	10 533	11 087
od 3 miesięcy do 1 roku	2 110	-	31 172	33 282
od 1 roku do 5 lat	1 058	-	77 551	78 609
powyżej 5 lat	43	2	99 121	99 166

Razem	4 559	2	229 740	234 301

KREDYTY I POŻYCZKI UDZIELONE KLIENTOM WEDŁUG TERMINÓW ZAPADALNOŚCI (bez korekty z tytułu rachunkowości zabezpieczeń wartości godziwej)	nieprzeznaczone do obrotu obowiązkowo wyceniane do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat	wyceniane według zamortyzowanego kosztu	Razem
31.12.2020
do 1 miesiąca	1 032	9 076	10 108
od 1 miesiąca do 3 miesięcy	675	8 355	9 030
od 3 miesięcy do 1 roku	2 572	28 883	31 455
od 1 roku do 5 lat	1 624	75 695	77 319
powyżej 5 lat	106	94 581	94 687

Razem	6 009	216 590	222 599

37. Należności i zobowiązania z tytułu działalności ubezpieczeniowej

zasady rachunkowości

Należności z tytułu działalności ubezpieczeniowej są to należności z tytułu reasekuracji i udział reasekuratora w rezerwach techniczno – ubezpieczeniowych.

Należności z tytułu reasekuracji obejmują należności od reasekuratorów, brokerów reasekuracyjnych wynikające z zawartych umów reasekuracji biernej. Należności z tytułu reasekuracji są wyceniane w kwocie wymaganej zapłaty pomniejszonej o odpisy aktualizujące.

Udział reasekuratora w rezerwach techniczno-ubezpieczeniowych wyznaczany jest w oparciu o stan rezerw brutto oraz warunki określone w umowach reasekuracyjnych. Tym samym, podobnie jak w przypadku rezerw techniczno-ubezpieczeniowych, większość udziału reasekuratora w rezerwach jest wyznaczana w oparciu o metody indywidualne. W przypadku udziału reasekuratora wyznaczanego na poziomie danych zagregowanych, stosowana jest granulacja obliczeń umożliwiająca właściwe uwzględnienie parametrów umowy reasekuracyjnej, np. zdefiniowanie umowy reasekuracyjnej na poziomie roku szkodowego lub roku polisowego. Udział reasekuratora w rezerwach techniczno-ubezpieczeniowych wyznaczany jest w sposób adekwatny i ostrożny.

Zobowiązania z tytułu działalności ubezpieczeniowej obejmują rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe na pokrycie bieżących i przyszłych roszczeń oraz kosztów, jakie mogą wynikać z zawartych umów ubezpieczenia, tj.: z tytułu składek, na ryzyka niewygasłe, na niewypłacone odszkodowania lub świadczenia, na premie i rabaty dla ubezpieczonych, ubezpieczeń na życie oraz inne, a także odroczone prowizje reasekuracyjne oraz zobowiązania z tytułu reasekuracji.

Rezerwy techniczno – ubezpieczeniowe tworzy się na pokrycie bieżących i przyszłych roszczeń oraz kosztów, jakie mogą wynikać z zawartych umów ubezpieczenia. Rezerwy obejmują zarówno zdarzenia, które miały miejsce w przeszłości, ale nie zostały jeszcze rozliczone, jak również zdarzenia, które będą miały miejsce w przyszłości. W większości przypadków rezerwy tworzone są metodą indywidualną na poziomie poszczególnych polis lub szkód, a wyjątek stanowi m.in. rezerwa IBNR, która wyznaczana jest na poziomie homogenicznych grup ryzyka. Wszystkie rezerwy obliczane są przy zastosowaniu klasycznych metod aktuarialnych. Rezerwy uwzględniają nie tylko oczekiwane wypłaty odszkodowań i świadczeń oraz kosztów, ale także wszelkie inne przepływy pieniężne wynikające z zawartych umów ubezpieczenia, np. premie i rabaty. Rezerwy tworzone są w sposób adekwatny i ostrożny w taki sposób, aby zawierały pewien margines ryzyka.

Prowizje reasekuracyjne w części przypadającej na przyszłe okresy sprawozdawcze są rozliczane w czasie na zasadach obowiązujących przy tworzeniu rezerwy składek na udziale reasekuratora.

Zobowiązania z tytułu reasekuracji obejmują zobowiązania bieżące wobec reasekuratorów wynikających z rozliczeń dokonywanych na podstawie umów reasekuracji biernej. Zobowiązania z tytułu reasekuracji ujmowane są w wartości nominalnej i wyceniane wg kwoty wymaganej na dzień bilansowy.

Informacje finansowe

Należności z tytułu działalności ubezpieczeniowej	31.12.2021	31.12.2020
Udział reasekuratorów w rezerwach techniczno - ubezpieczeniowych	865	752
Należności z tytułu reasekuracji	46	46
Razem	911	798

Na 31 grudnia 2021 roku i 31 grudnia 2020 roku wszystkie należności z tytułu działalności ubezpieczeniowej znajdowały się w Fazie 1.

NALEŻNOŚCI Z TYTUŁU DZIAŁALNOŚCI UBEZPIECZENIOWEJ - ZMIANA WARTOŚCI BILANSOWEJ BRUTTO W OKRESIE	2021	2020
Wartość bilansowa brutto na początek okresu	798	858
Wykorzystanie limitu lub wypłata transz	113	-
Spłaty	-	(60)
Wartość bilansowa brutto na koniec okresu	911	798

ZOBOWIĄZANIA Z TYTUŁU DZIAŁALNOŚCI UBEZPIECZENIOWEJ	31.12.2021	31.12.2020
Rezerwy techniczno - ubezpieczeniowe	1 233	1 051
Odroczone prowizje reasekuracyjne	725	641
Zobowiązania z tytułu reasekuracji	50	48
Razem	2 008	1 740

38. Wartości niematerialne, rzeczowe aktywa trwałe oraz rzeczowe aktywa trwałe oddane w leasing operacyjny

Zasady rachunkowości

Oprogramowanie - Nabyte licencje na oprogramowanie komputerowe są ujmowane w wysokości poniesionych kosztów nabycia i przygotowania do użytkowania, z uwzględnieniem umorzeń i odpisów z tytułu utraty wartości.

Wartość firmy - Wartość firmy powstała na nabyciu spółek zależnych jest wykazywana w pozycji „Wartości niematerialne”, a wartość firmy powstała na nabyciu spółek stowarzyszonych i wspólnych przedsięwzięć jest wykazywana w pozycji „Inwestycje w jednostki stowarzyszone i wspólne przedsięwzięcia”. Test na utratę wartości przeprowadza się co najmniej na koniec każdego roku.

Relacje z klientami oraz value in force - W wyniku rozliczenia transakcji nabycia zidentyfikowane zostały dwa składniki wartości niematerialnych, które zostały ujęte odrębnie od wartości firmy, tj. relacje z klientami oraz value in force, stanowiące wartość obecną przyszłych zysków z zawartych umów ubezpieczenia. Powyższe składniki wartości niematerialnych podlegają amortyzacji metodą degresywną opartą o tempo konsumowania korzyści ekonomicznych wynikających z ich użytkowania.

Pozostałe wartości niematerialne - Pozostałe wartości niematerialne nabywane przez Grupę Kapitałową wykazuje się w cenie nabycia lub koszcie wytworzenia pomniejszonym o umorzenie i łączną kwotę odpisów aktualizujących z tytułu utraty wartości.

Koszty prac rozwojowych - Koszty zakończonych prac rozwojowych zalicza się do wartości niematerialnych w związku z oczekiwanym uzyskaniem korzyści ekonomicznych oraz spełnieniem określonych warunków, tj. jeżeli istnieje możliwość i zamiar ukończenia oraz użytkowania wytwarzanego składnika, dostępne są stosowne środki techniczne i finansowe służące ukończeniu prac i użytkowania wytwarzanego składnika oraz istnieje możliwość wiarygodnego ustalenia wysokości nakładów poniesionych w czasie prac rozwojowych, które można przyporządkować wytworzeniu składników wartości niematerialnych.

rzeczowe aktywa trwałe - Wyceniane są według ceny nabycia lub kosztu wytworzenia, po pomniejszeniu o umorzenie oraz odpisy z tytułu utraty wartości.

nieruchomości inwestycyjne - Wycenia się według zasad stosowanych do rzeczowych aktywów trwałych.

nakłady - Wartość bilansową rzeczowych aktywów trwałych powiększa się o dodatkowe nakłady poniesione w okresie ich użytkowania jeżeli spełnią kryteria rozpoznania jako środek trwały.

Aktywa z tytułu prawa do użytkowania wykazywane są w ramach tej samej pozycji, w ramach której przedstawione zostałyby odpowiednie bazowe składniki aktywów, gdyby były własnością Grupy Kapitałowej.

• Odpisy amortyzacyjne

Rozpoczęcie amortyzacji rzeczowych aktywów trwałych i wartości niematerialnych oraz nieruchomości inwestycyjnych następuje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dany środek przyjęto do użytkowania, z zastrzeżeniem aktywów z tytułu prawa do użytkowania, dla których rozpoczęcie amortyzacji następuje w tym samym miesiącu, w którym je przyjęto, a jej zakończenie nie później niż z chwilą:

• zrównania wartości odpisów amortyzacyjnych lub umorzeniowych z wartością początkową danego składnika aktywów, lub

• zakończenia okresu leasingu, lub

• przeznaczenia go do likwidacji, lub

• sprzedaży, lub

• stwierdzenia jego niedoboru, lub

• ustalenia w wyniku weryfikacji, że przewidywana wartość końcowa składnika aktywa przewyższa jego wartość bilansową (netto) z uwzględnieniem przewidywanej przy likwidacji wartości końcowej składnika aktywów (wartości „rezydualnej”), tj. kwoty netto, którą Grupa Kapitałowa spodziewa się uzyskać na zakończenie okresu użytkowania, po odliczeniu oczekiwanych kosztów zbycia.

Odpisów amortyzacyjnych dokonuje się metodą liniową, polegającą na systematycznym, równomiernym rozłożeniu wartości początkowej środka trwałego, prawa do użytkowania oraz wartości niematerialnej na ustalony okres amortyzacji, bez względu na możliwość wystąpienia okresów ich niewykorzystywania.

Dla niefinansowych aktywów trwałych przyjmuje się, że wartość końcowa wynosi zero, chyba że istnieje zobowiązanie strony trzeciej do ich odkupienia lub gdy będzie istniał pod koniec użytkowania składnika aktywny rynek i można określić jego wartość na tym rynku.

Koszty związane z nabyciem lub wytworzeniem budynków dzieli się na istotne części składowe tego budynku (komponenty) w przypadku, gdy części składowe posiadają różne okresy użytkowania lub gdy każda z nich dostarcza Grupie Kapitałowej korzyści w inny sposób. Każda część składowa budynku amortyzowana jest odrębnie. Nie amortyzuje się wartości niematerialnych o nieokreślonym okresie użytkowania, które podlegają corocznemu testowi na utratę wartości.

• Odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości niefinansowych aktywów trwałych oraz aktywów z tytułu prawa do użytkowania

Odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości w przypadku ośrodków wypracowujących środki pieniężne w pierwszej kolejności redukują wartość firmy przypadającą na te ośrodki wypracowujące środki pieniężne (grupę ośrodków), a następnie obniżają proporcjonalnie wartość bilansową innych aktywów w ośrodku (grupie ośrodków).

Odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości w odniesieniu do wartości firmy nie podlega odwróceniu. Dla pozostałych aktywów odpis podlega odwróceniu, jeżeli nastąpiła zmiana w szacunkach służących do określenia wartości możliwej do odzyskania. Odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości może być odwrócony tylko do poziomu, przy którym wartość bilansowa aktywa nie przekracza wartości bilansowej, która pomniejszona o kwotę amortyzacji, zostałaby wyznaczona, jeżeli nie zostałby ujęty odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości.

W przypadku, gdy istnieją przesłanki, że nastąpiła utrata wartości majątku wspólnego, czyli aktywów, które nie wypracowują środków pieniężnych niezależnie od innych aktywów lub zespołów aktywów oraz nie można ustalić wartości odzyskiwalnej pojedynczego składnika aktywów zaliczanego do majątku wspólnego, Grupa Kapitałowa ustala wartość odzyskiwalną na poziomie ośrodka wypracowującego środki pieniężne, do którego dany składnik należy.

Szacunki i oceny

• Okresy użytkowania rzeczowych aktywów trwałych, w tym oddanych w leasing operacyjny i wartości niematerialnych oraz nieruchomości inwestycyjnych

Przy szacowaniu długości okresu użytkowania poszczególnych rodzajów rzeczowych aktywów trwałych, w tym oddanych w leasing operacyjny wartości niematerialnych oraz nieruchomości inwestycyjnych uwzględniane są następujące czynniki:

• oczekiwane zużycie fizyczne szacowane w oparciu o dotychczasowe przeciętne okresy użytkowania, odzwierciedlające tempo zużycia fizycznego, intensywność wykorzystania, itp.,

• utrata przydatności z przyczyn technologicznych lub rynkowych,

• prawne i inne ograniczenia dotyczące wykorzystania składnika aktywów,

• oczekiwane wykorzystanie składnika aktywów,

• kwestie związane z klimatem, tj. czynniki klimatyczne mające potencjalny wpływ na zmianę okresu użytkowania składnika aktywów (np. starzenie się, ograniczenia prawne lub niedostępność aktywów),

• inne okoliczności mające wpływ na okres użytkowania tego rodzaju aktywów.

W przypadku, gdy okres korzystania ze składnika aktywów wynika z tytułów umownych, okres użytkowania odpowiada okresowi wynikającemu z tych tytułów umownych. W sytuacji, gdy szacowany okres użytkowania jest krótszy niż okres wynikający z tytułów umownych, przyjmuje się szacowany okres użytkowania. Co najmniej raz w roku weryfikowana jest przyjęta metoda amortyzacji oraz okresy użytkowania.

Okresy amortyzacyjne stosowane w Grupie Kapitałowej PKO Banku Polskiego SA:

Środki trwałe	Okresy użytkowania
Budynki, lokale, spółdzielcze prawa do lokalu (w tym nieruchomości inwestycyjne)	od 25 do 60 lat
Ulepszenia w obcych środkach trwałych (budynkach, lokalach)	od 1 do 11 lat (lub okres najmu, jeśli jest krótszy)
Maszyny, urządzenia techniczne, narzędzia i przyrządy	od 2 do 15 lat
Zespoły komputerowe	od 2 do 10 lat
Środki transportu	od 3 do 5 lat
Wartości niematerialne	Okresy użytkowania
Oprogramowanie	od 1 do 20 lat
Pozostałe wartości niematerialne	od 2 do 20 lat

• Odpisy z tytułu utraty wartości

Każdorazowo na koniec okresu sprawozdawczego Grupa Kapitałowa ocenia istnienie przesłanek, które wskazują, czy nastąpiła utrata wartości któregoś ze składników niefinansowych aktywów trwałych, aktywów z tytułu prawa do użytkowania (lub ośrodków wypracowujących środki pieniężne).

Do przesłanek mogących świadczyć o utracie wartości składnika aktywów trwałych należą:

1) utrata wartości rynkowej danego składnika aktywów odnotowana w ciągu przyjętego do oceny okresu, jest znacznie wyższa od utraty wartości spowodowanej upływem czasu i zwykłym użytkowaniem,

2) wystąpienie niekorzystnych dla Banku zmian (które już nastąpiły w ciągu okresu lub nastąpią) spowodowanych czynnikami technologicznymi, rynkowymi, gospodarczymi lub prawnymi w otoczeniu lub na rynkach, na które dany składnik jest przeznaczony,

3) wzrost rynkowych stóp procentowych (który już nastąpił w ciągu okresu lub nastąpi) i prawdopodobne jest, że wzrost ten wpłynie na stopę dyskontową stosowaną do wliczenia wartości użytkowej danego składnika aktywów i istotnie obniży wartość odzyskiwalną składnika aktywów,

4) wystąpienie dowodów świadczących o utracie przydatności danego składnika aktywów w prowadzonej działalności lub jego fizycznym uszkodzeniu,

5) wystąpienie znacznych niekorzystnych zmian (lub prawdopodobieństwo ich wystąpienia w niedalekiej przyszłości) dotyczących zakresu lub sposobu używania danego składnika, np. plany zaniechania lub restrukturyzacja działalności, której dany składnik służy, plany jego wcześniejszej likwidacji, zmiana oceny czasu użytkowania danego składnika z nieokreślonego na określony,

6) wystąpienie dowodów świadczących o tym, że ekonomiczne wyniki danego składnika aktywów są lub w przyszłości będą gorsze od oczekiwanych,

7) wystąpienie niekorzystnych zmian klimatycznych wpływających na zmianę oczekiwań co do dalszego wykorzystania danego składnika,

8) inne kryteria wskazujące na możliwość utraty wartości.

W momencie rozpoznania takich przesłanek oraz corocznie w przypadku wartości niematerialnych niepodlegających amortyzacji i wartości firmy dokonuje się oszacowania wartości odzyskiwalnej, stanowiącej wyższą z dwóch kwot: wartość godziwą pomniejszoną o koszty sprzedaży lub wartość użytkową składnika aktywów trwałych (lub ośrodka wypracowującego środki pieniężne), a w przypadku gdy wartość bilansowa składnika aktywów przewyższa jego wartość odzyskiwalną, Grupa Kapitałowa ujmuje w rachunku zysków i strat odpis z tytułu utraty wartości. Oszacowanie powyższych wartości wymaga przyjęcia założeń dotyczących m.in. przyszłych prognozowanych przepływów pieniężnych, które Grupa Kapitałowa może uzyskać z tytułu dalszego użytkowania lub sprzedaży danego składnika aktywów trwałych (lub ośrodka wypracowującego środki pieniężne). Przyjęcie odmiennych założeń dotyczących wyceny przyszłych przepływów pieniężnych może mieć wpływ na wartość bilansową niektórych składników aktywów trwałych.

Informacje finansowe

38.1. Rzeczowe aktywa trwałe oddane w leasing operacyjny

RZECZOWE AKTYWA TRWAŁE ODDANE W LEASING OPERACYJNY	Grunty i budynki	Maszyny i urządzenia, w tym sprzęt informatyczny	Inne, w tym środki transportu	Ogółem
2021
Wartość bilansowa brutto na początek okresu	13	2	1 545	1 560
Nabycie	-	-	687	687
Likwidacja i sprzedaż	-	(1)	(490)	(491)
Inne	-	-	40	40
Wartość bilansowa brutto na koniec okresu	13	1	1 782	1 796

Skumulowana amortyzacja (umorzenie) na początek okresu	(2)	(1)	(388)	(391)
Amortyzacja okresu	-	-	(212)	(212)
Likwidacja i sprzedaż	-	-	190	190
Inne	-	-	(9)	(9)
Skumulowana amortyzacja (umorzenie) na koniec okresu	(2)	(1)	(419)	(422)

Odpisy aktualizujące na początek okresu	(1)	-	-	(1)
Utworzenie w okresie	(1)	-	-	(1)
Inne	-	-	(1)	(1)
Odpisy aktualizujące na koniec okresu	(2)	-	(1)	(3)

Wartość bilansowa netto na początek okresu	10	1	1 157	1 168
Wartość bilansowa netto na koniec okresu	9	-	1 362	1 371

RZECZOWE AKTYWA TRWAŁE ODDANE W LEASING OPERACYJNY	Grunty i budynki	Maszyny i urządzenia, w tym sprzęt informatyczny	Inne, w tym środki transportu	Ogółem
2020
Wartość bilansowa brutto na początek okresu	19	8	1 652	1 679
Nabycie	-	-	462	462
Likwidacja i sprzedaż	-	(7)	(577)	(584)
Inne	(6)	1	8	3
Wartość bilansowa brutto na koniec okresu	13	2	1 545	1 560

Skumulowana amortyzacja (umorzenie) na początek okresu	(2)	(6)	(364)	(372)
Amortyzacja okresu	-	-	(192)	(192)
Likwidacja i sprzedaż	-	6	169	175
Inne	-	(1)	(1)	(2)
Skumulowana amortyzacja (umorzenie) na koniec okresu	(2)	(1)	(388)	(391)

Odpisy aktualizujące na początek okresu	(2)	-	(5)	(7)
Utworzenie w okresie	(1)	-	-	(1)
Rozwiązania w okresie	-	-	5	5
Inne	2	-	-	2
Odpisy aktualizujące na koniec okresu	(1)	-	-	(1)

Wartość bilansowa netto na początek okresu	15	2	1 283	1 300
Wartość bilansowa netto na koniec okresu	10	1	1 157	1 168

38.2. Rzeczowe aktywa trwałe

RZECZOWE AKTYWA TRWAŁE	Grunty i budynki	Maszyny i urządzenia, w tym sprzęt informatyczny	Środki trwałe w budowie	Inne, w tym środki transportu	Ogółem	w tym aktywa z tytułu prawa użytkowania
2021
Wartość bilansowa brutto na początek okresu	3 807	1 715	289	834	6 645	1 460
Nabycie	106	12	207	91	416	108
Transfery z nakładów	89	153	(275)	33	-	-
Likwidacja i sprzedaż	(82)	(124)	(1)	(52)	(259)	(25)
Inne	57	12	(3)	3	69	9
Wartość bilansowa brutto na koniec okresu	3 977	1 768	217	909	6 871	1 552

Skumulowana amortyzacja (umorzenie) na początek okresu	(1 553)	(1 332)	-	(498)	(3 383)	(431)
Amortyzacja okresu	(329)	(138)	-	(67)	(534)	(234)
Likwidacja i sprzedaż	70	123	-	43	236	18
Inne	23	(5)	-	-	18	1
Skumulowana amortyzacja (umorzenie) na koniec okresu	(1 789)	(1 352)	-	(522)	(3 663)	(646)

Odpisy aktualizujące na początek okresu	(97)	(1)	(3)	-	(101)	(5)
Utworzenie w okresie	(1)	-	-	-	(1)	-
Rozwiązania w okresie	-	-	-	-	-	-
Inne	3	-	(1)	-	2	-
Odpisy aktualizujące na koniec okresu	(95)	(1)	(4)	-	(100)	(5)

Wartość bilansowa netto na początek okresu	2 157	382	286	336	3 161	1 024
Wartość bilansowa netto na koniec okresu	2 093	415	213	387	3 108	901

RZECZOWE AKTYWA TRWAŁE	Grunty i budynki	Maszyny i urządzenia, w tym sprzęt informatyczny	Środki trwałe w budowie	Inne, w tym środki transportu	Ogółem	w tym aktywa z tytułu prawa użytkowania
2020
Wartość bilansowa brutto na początek okresu	3 561	1 657	221	803	6 242	1 094
Nabycie	377	21	281	79	758	373
Transfery z nakładów	60	118	(208)	31	1	-
Likwidacja i sprzedaż	(51)	(59)	-	(48)	(158)	(10)
Inne	(140)	(22)	(5)	(31)	(198)	3
Wartość bilansowa brutto na koniec okresu	3 807	1 715	289	834	6 645	1 460

Skumulowana amortyzacja (umorzenie) na początek okresu	(1 300)	(1 259)	(1)	(488)	(3 048)	(208)
Amortyzacja okresu	(336)	(140)	-	(65)	(541)	(229)
Likwidacja i sprzedaż	46	58	-	47	151	6
Inne	37	9	1	8	55	-
Skumulowana amortyzacja (umorzenie) na koniec okresu	(1 553)	(1 332)	-	(498)	(3 383)	(431)

Odpisy aktualizujące na początek okresu	(46)	(1)	(4)	(1)	(52)	(1)
Utworzenie w okresie	(62)	(1)	-	-	(63)	(4)
Rozwiązania w okresie	5	-	-	-	5	-
Inne	6	1	1	1	9	-
Odpisy aktualizujące na koniec okresu	(97)	(1)	(3)	-	(101)	(5)

Wartość bilansowa netto na początek okresu	2 215	397	216	314	3 142	885
Wartość bilansowa netto na koniec okresu	2 157	382	286	336	3 161	1 024

RZECZOWE AKTYWA TRWAŁE z tytułu prawa użytkowania	Grunty i budynki	Inne, w tym środki transportu	Ogółem
2021
Wartość bilansowa brutto na początek okresu	1 434	26	1 460
Nabycie	106	2	108
Likwidacja i sprzedaż	(25)	-	(25)
Inne	9	-	9
Wartość bilansowa brutto na koniec okresu	1 524	28	1 552

Skumulowana amortyzacja (umorzenie) na początek okresu	(431)	-	(431)
Amortyzacja okresu	(232)	(2)	(234)
Likwidacja i sprzedaż	19	(1)	18
Inne	2	(1)	1
Skumulowana amortyzacja (umorzenie) na koniec okresu	(642)	(4)	(646)

Odpisy aktualizujące na początek okresu	(5)	-	(5)
Odpisy aktualizujące na koniec okresu	(5)	-	(5)

Wartość bilansowa netto na początek okresu	998	26	1 024
Wartość bilansowa netto na koniec okresu	877	24	901

RZECZOWE AKTYWA TRWAŁE z tytułu prawa użytkowania	Grunty i budynki	Maszyny i urządzenia, w tym sprzęt informatyczny	Inne, w tym środki transportu	Ogółem
2020
Wartość bilansowa brutto na początek okresu	1 067	1	26	1 094
Nabycie	372	-	-	372
Likwidacja i sprzedaż	(10)	(1)	-	(11)
Inne	5	-	-	5
Wartość bilansowa brutto na koniec okresu	1 434	-	26	1 460

Skumulowana amortyzacja (umorzenie) na początek okresu	(207)	-	-	(207)
Amortyzacja okresu	(229)	-	-	(229)
Likwidacja i sprzedaż	6	-	-	6
Inne	(1)	-	-	(1)
Skumulowana amortyzacja (umorzenie) na koniec okresu	(431)	-	-	(431)

Odpisy aktualizujące na początek okresu	(1)	-	-	(1)
Utworzenie w okresie	(4)	-	-	(4)
Odpisy aktualizujące na koniec okresu	(5)		-	(5)

Wartość bilansowa netto na początek okresu	859	1	26	886
Wartość bilansowa netto na koniec okresu	998	-	26	1 024

38.3. Wartości niematerialne

WARTOŚCI NIEMATERIALNE	Oprogramowanie	Wartość firmy	Przyszłe zyski z zawartych umów ubezpieczeniowych	Relacje z klientami		Inne, w tym nakłady	z tego na oprogramowanie		Ogółem
2021
Wartość bilansowa brutto na początek okresu	6 137	1 437	141	158	569		433	8 442
Nabycie	44	-	-	-	551		550	595
Transfery z nakładów	387	-	-	-	(386)		(15)	1
Likwidacja i sprzedaż	(682)	-	-	-	(2)		-	(684)
Inne	22	(30)	(1)	-	44		(326)	35
Wartość bilansowa brutto na koniec okresu	5 908	1 407	140	158	776		642	8 389

Skumulowana amortyzacja (umorzenie) na początek okresu	(4 440)	-	(110)	(105)	(91)		-	(4 746)
Amortyzacja okresu	(440)	-	(8)	(12)	(4)		-	(464)
Likwidacja i sprzedaż	681	-	-	-	2		-	683
Inne	(4)	-	-	-	1		-	(3)
Skumulowana amortyzacja (umorzenie) na koniec okresu	(4 203)	-	(118)	(117)	(92)		-	(4 530)

Odpisy aktualizujące na początek okresu	(18)	(384)	-	-	(13)		-	(415)
Utworzenie w okresie	-	-	-	(9)	(2)		(2)	(11)
Inne	-	30	-	-	-		-	30
Odpisy aktualizujące na koniec na koniec okresu	(18)	(354)	-	(9)		(15)	(2)		(396)

Wartość bilansowa netto na początek okresu	1 679	1 053	31	53		465	433		3 281
Wartość bilansowa netto na koniec okresu	1 687	1 053	22	32		669	640		3 463

WARTOŚCI NIEMATERIALNE	Oprogramowanie	Wartość firmy	Przyszłe zyski z zawartych umów ubezpieczeniowych	Relacje z klientami	Inne, w tym nakłady	z tego na oprogramowanie	Ogółem
2020
Wartość bilansowa brutto na początek okresu	5 552	1 438	141	157	479	346	7 767
Nabycie	44	-	-	-	580	580	624
Transfery z nakładów	537	-	-	-	(537)	(537)	-
Inne	4	(1)	-	1	47	44	51
Wartość bilansowa brutto na koniec okresu	6 137	1 437	141	158	569	433	8 442

Skumulowana amortyzacja (umorzenie) na początek okresu	(4 039)	-	(100)	(91)	(85)	-	(4 315)
Amortyzacja okresu	(409)	-	(10)	(13)	(6)	-	(438)
Inne	8	-	-	(1)	-	-	7
Skumulowana amortyzacja (umorzenie) na koniec okresu	(4 440)	-	(110)	(105)	(91)	-	(4 746)

Odpisy aktualizujące na początek okresu	(19)	(238)	-	-	(17)	(10)	(274)
Utworzenie w okresie	-	(147)	-	-	(6)	-	(153)
Inne	1	1	-	-	10	10	12
Odpisy aktualizujące na koniec na koniec okresu	(18)	(384)	-	-	(13)	-	(415)

Wartość bilansowa netto na początek okresu	1 494	1 200	41	66	377	336	3 178
Wartość bilansowa netto na koniec okresu	1 679	1 053	31	53	465	433	3 281

Istotną wartością niematerialną z punktu widzenia Banku są nakłady poniesione na Zintegrowany System Informatyczny (ZSI). Łączna wartość nakładów poniesionych na ZSI w latach 2005–2021 wyniosła 1 462 miliony PLN.

Wartość bilansowa netto Zintegrowanego Systemu Informatycznego (ZSI) na 31 grudnia 2021 roku wynosiła 629 milionów PLN (na 31 grudnia 2020 roku wynosiła 616 milionów PLN). Przewidywany okres eksploatacji systemu został określony na 24 lata. Na 31 grudnia 2021 roku pozostały okres użytkowania wynosi 9 lat.

• Wartość firmy

Wartość firmy netto	31.12.2021	31.12.2020
Nordea Bank Polska SA	747	747
PKO Życie Towarzystwo Ubezpieczeń S.A.	91	91
Raiffeisen - Leasing Polska S.A. i jej spółki zależne (PKO Leasing S.A.)	57	57
PKO Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A.	150	150
Aktywa przejęte od spółki CFP sp. z o.o.	8	8
Razem	1 053	1 053

Wartość firmy	Test na utratę wartości - metoda
Nordea Bank Polska SA	Test na utratę wartości przeprowadza się poprzez porównanie wartości bilansowej ośrodków wypracowujących środki pieniężne („CGU”) z ich wartością użytkową. Wyróżniono dwa CGU, do którego przypisano wartość firmy powstałą z nabycia Nordea Bank Polska SA – detaliczny i korporacyjny, pokrywające się z segmentami działalności. Wartość rezydualna CGU została skalkulowana poprzez ekstrapolację projekcji przepływów pieniężnych poza okres prognozy przy zastosowaniu stopy wzrostu przyjętej na poziomie 3,6%. Prognozy przepływów pieniężnych w teście na utratę wartości obejmują okres 10 lat i opierały się na założeniach zawartych w planach finansowych dla Banku na 2022 rok z uwzględnieniem wpływu COVID-19 i zmian stóp procentowych na bieżącą i prognozowaną sytuację makroekonomiczną. Do dyskontowania przyszłych przepływów pieniężnych Bank zastosował stopę dyskonta w wysokości 10,65%, uwzględniającą stopę wolną od ryzyka oraz premię za ryzyko. Wartość firmy Nordea Bank Polska S.A w wysokości 747 milionów PLN dotyczy segmentu detalicznego. Na 31 grudnia 2021 roku Grupa Kapitałowa przeprowadziła test na utratę wartości firmy powstałej z nabycia Nordea Bank Polska S.A. przypisanej do CGU detalicznego. Przeprowadzony test nie wskazał utraty wartości. Na 31 grudnia 2020 roku test wykazuje nadwyżkę wartości odzyskiwalnej nad wartością bilansową CGU detalicznego. Analiza wrażliwości z punktu widzenia stopy dyskonta wskazuje, że nadwyżka ta uległaby zmniejszeniu do zera przy jej wzroście do 10,11%. 30 czerwca 2020 roku, w wyniku przeprowadzonego testu na utratę wartości firmy powstałej przy przejęciu Nordea Bank Polska SA, Grupa dokonała odpisu dla CGU korporacyjnego w wysokości 117 milionów PLN. Głównymi czynnikami wpływającymi na dokonanie odpisu były wybuch pandemii COVID-19 oraz jej skutki (wzrost kosztów ryzyka kredytowego i oczekiwana niższa aktywność gospodarcza) i obniżki stóp procentowych w połączeniu z wysokim poziomem obciążeń regulacyjnych (podatek od niektórych instytucji finansowych i koszty opłat na rzecz BFG), które spowodowały istotne zmniejszenie przewidywanej dochodowości działalności bankowej.
PKO Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A.	Test w oparciu o metodę zdyskontowanych dywidend na podstawie opracowanej przez spółkę 3-letniej prognozy finansowej, z uwzględnieniem wartości rezydualnej Nie stwierdzono utraty wartości wartości firmy.
PKO Życie Towarzystwo Ubezpieczeń S.A.	Test w oparciu o wartość bieżącą oczekiwanych przyszłych przepływów pieniężnych dla Banku z uwzględnieniem wartości rezydualnej. Przepływy pieniężne oszacowano na podstawie przygotowanej przez spółkę 10-letniej prognozy finansowej. Nie stwierdzono utraty wartości wartości firmy.
PKO Leasing Pro S.A.	Wartość firmy z nabycia spółki została przypisana do całej spółki PKO Leasing SA jako jednostki bezpośrednio nadrzędnej, która w ramach połączenia przejęła aktywa spółki PKO Leasing Pro SA. Test został opracowany w oparciu o wartość bieżącą oczekiwanych przyszłych przepływów pieniężnych generowanych przez spółkę, oszacowanych na podstawie przygotowanej przez spółkę prognozy finansowej na 5 lat z jednoczesnym uwzględnieniem wygaszania działalności po tym okresie. Model wyceny uwzględnił wpływ obniżek stóp procentowych NBP dokonanych przez Radę Polityki Pieniężnej (RPP) (łącznie o 140 pb) oraz wpływ pandemii COVID-19 na projekcje finansowe, w tym zwłaszcza oczekiwany wzrost kosztu ryzyka kredytowego. Wartość odzyskiwalna ośrodka wypracowującego środki pieniężne, z którym ta wartość firmy była związana, tj. klientów pochodzących z przejętej spółki PKO Leasing Pro S.A., została wyceniona niżej niż wartość bilansowa. W wyniku testu przeprowadzonego w czerwcu 2020 roku Grupa dokonała odpisu w wysokości 31 milionów PLN.
Raiffeisen-Leasing Polska SA wraz z jej spółkami zależnymi (PKO Leasing S.A.)	Wartość firmy z nabycia tych spółek została przypisana do wyodrębnionej ewidencyjnie części aktywów Grupy Kapitałowej PKO Leasing SA, będących aktywami nabytej Grupy Kapitałowej Raiffeisen-Leasing Polska SA. Test został przeprowadzony metodą zdyskontowanych dywidend na podstawie opracowanej przez spółkę 5-letniej prognozy finansowej, z uwzględnieniem wartości rezydualnej. Nie stwierdzono utraty wartości wartości firmy.

W wyżej opisanych testach na utratę wartości do dyskontowania przyszłych przepływów pieniężnych zastosowano stopę dyskonta w wysokości 7,555% (z wyjątkiem Nordea Bank Polska SA), uwzględniającą stopę wolną od ryzyka równą rentowności 10-letnich obligacji skarbowych z dnia na jaki wykonywana jest wycena oraz premię za ryzyko rynkowe i współczynnik ryzyka ustalone dla przedsięwzięć PKO Banku Polskiego SA.

Metody wyceny i okresy prognozy zostały dostosowane do specyfiki działalności wycenianych aktywów lub spółek.

kalkulacja szacunków

Wpływ zmiany długości okresu użytkowania dla składników majątkowych podlegających amortyzacji z grupy grunty i budynki przedstawia poniższa tabela:

ZMIANA DŁUGOŚCI OKRESU UŻYTKOWANIA DLA SKŁADNIKÓW MAJĄTKOWYCH PODLEGAJĄCYCH AMORTYZACJI Z GRUPY GRUNTY I BUDYNKI	31.12.2021		31.12.2020
	scenariusz +10 lat	scenariusz -10 lat	scenariusz +10 lat	scenariusz -10 lat
Koszty amortyzacji	(29)	178	(33)	206

39. Aktywa przeznaczone do sprzedaży

Zasady rachunkowości

Jako przeznaczone do sprzedaży klasyfikowane są jedynie aktywa dostępne do natychmiastowej sprzedaży w bieżącym stanie, których sprzedaż jest wysoce prawdopodobna, tzn. zdecydowano o sprzedaży danego składnika aktywów, rozpoczęto aktywny program znalezienia nabywcy i zakończenia planu zbycia. Ponadto, taki składnik aktywów jest oferowany do sprzedaży po cenie, która jest racjonalna w odniesieniu do jego bieżącej wartości godziwej i oczekuje się, że sprzedaż zostanie zakończona w okresie jednego roku od dnia zaklasyfikowania składnika aktywów do tej kategorii.

Aktywa te ujmowane są w kwocie niższej z dwóch: wartości bilansowej lub wartości godziwej pomniejszonej o koszty zbycia tych aktywów. Odpisy aktualizujące wartość aktywów trwałych przeznaczonych do sprzedaży ujmowane są w rachunku zysków i strat za okres, w którym dokonano tych odpisów. W stosunku do aktywów zaklasyfikowanych do tej kategorii nie nalicza się amortyzacji.

Gdy kryteria klasyfikacji do tej grupy nie są dłużej spełnione, Grupa Kapitałowa dokonuje reklasyfikacji aktywów z aktywów trwałych przeznaczonych do sprzedaży do odpowiedniej kategorii aktywów. Aktywa wycofane z aktywów przeznaczonych do sprzedaży wycenia się w niższej z dwóch wartości: 1) wartości bilansowej sprzed momentu zaklasyfikowania do aktywów trwałych przeznaczonych do sprzedaży, pomniejszonej o amortyzację, która zostałaby ujęta, gdyby składnik aktywów (lub grupa do zbycia) nie został zakwalifikowany jako przeznaczony do sprzedaży, 2) wartości odzyskiwalnej na dzień podjęcia decyzji o zaniechaniu sprzedaży.

AKTYWA TRWAŁE PRZEZNACZONE DO SPRZEDAŻY	31.12.2021	31.12.2020
Grunty i budynki	19	128
Inne	-	1
Razem brutto	19	129
Odpisy z tytułu utraty wartości	(1)	(3)

Razem	18	126

Aktywa trwałe przeznaczone do sprzedaży- ZMIANY DOTYCZĄCE ODPISÓW	31.12.2021	31.12.2020
Wartość na początek okresu	(3)	(1)
Utworzenie w okresie	(2)	(4)
Inne	4	2
Wartość na koniec okresu	(1)	(3)

40. Inwestycje w jednostki stowarzyszone i wspólne przedsięwzięcia

• Centrum Elektronicznych Usług Płatniczych eService sp. z o.o.

Bank posiada udziały spółki uprawniające do 34% głosów na Zgromadzeniu Wspólników, a drugim wspólnikiem spółki jest EVO Payments International Acquisition GmbH z siedzibą w Niemczech.

Zgodnie podpisaną przez wspólników umową regulującą zasady współpracy decyzje dotyczące istotnej działalności spółki wymagają zgody obu wspólników.

Wspólnicy mają prawo do powołania swoich przedstawicieli w Radzie Nadzorczej: w przypadku Rady Nadzorczej składającej się z 5 członków PKO Bank Polski SA ma prawo do powołania 2 członków (w przypadku 7 członków PKO - 3 członków). Bank ma 2 przedstawicieli w Radzie Nadzorczej spółki składającej się z 7 osób oraz wskazuje członka niezależnego. Decyzje zastrzeżone do kompetencji Rady Nadzorczej dotyczące istotnej działalności wymagają zgody co najmniej jednego przedstawiciela PKO Banku Polskiego SA i jednego przedstawiciela drugiego wspólnika.

• Bank Pocztowy SA

PKO Bank Polski SA jest znaczącym inwestorem – posiada 25% +10 głosów na walnym zgromadzeniu spółki. Drugim udziałowcem spółki jest Poczta Polska SA. Bank poprzez swoich reprezentantów w Radzie Nadzorczej i Walnym Zgromadzeniu spółki uczestniczy w procesie tworzenia polityki, w tym uczestniczy w decyzjach dotyczących dywidend i innych sposobach podziału zysku.

• „Poznański Fundusz Poręczeń Kredytowych" sp. z o.o.

PKO Bank Polski SA posiada 33,33% głosów na Zgromadzeniu Wspólników spółki. Bank posiada 2 przedstawicieli w Radzie Nadzorczej spółki, przy 4-osobowym składzie Rady Nadzorczej. Pozostali udziałowcy mają po 1 reprezentancie w Radzie Nadzorczej. Bank poprzez swoich reprezentantów w Radzie Nadzorczej i Zgromadzeniu Wspólników spółki uczestniczy w procesie tworzenia polityki, w tym uczestniczy w decyzjach dotyczących dywidend i innych sposobach podziału zysku.

• Operator Chmury Krajowej sp. z o.o.

Bank posiada udziały spółki uprawniające do 50% głosów na Zgromadzeniu Wspólników, a drugim wspólnikiem spółki jest Polski Fundusz Rozwoju SA.

Zgodnie z Aktem Założycielskim spółki:

a) każdy ze wspólników posiada osobiste uprawnienie do powoływania i odwoływania członków Zarządu oraz Rady Nadzorczej, przy czym Bank i PFR mają prawo powołać równą liczbę członków każdego z wymienionych organów,

b) dodatkowo Bankowi przysługuje wyłączne prawo powoływania Prezesa Zarządu, natomiast PFR przysługuje wyłączne prawo powoływania Przewodniczącego Rady Nadzorczej,

wszelkie kluczowe decyzje dotyczące działalności spółki wymagają jednomyślnej uchwały Rady Nadzorczej lub jednomyślnej uchwały Zgromadzenia Wspólników.

• BSafer sp. z o.o.

PKO VC – fizan (podmiot zależny PKO Bank Polski SA) posiada udziały spółki uprawniające do 35,06% głosów na Zgromadzeniu Wspólników, a drugim większościowym wspólnikiem spółki jest Michał Pilch 59,740%

Zgodnie z Umową Spółki decyzje dotyczące istotnej działalności Spółki (tj. działalności, która ma znaczący wpływ na wysokość zwrotów wypracowywanych przez Spółkę, gdzie przez zwroty rozumie się np. dywidendę, podwyższenie lub obniżenie kapitału zakładowego Spółki, uchwalenie lub zwrot dopłat, wartość udziałów Spółki w bilansie wspólnika) zostały zastrzeżone do kompetencji Zgromadzenia Wspólników i wymagają zgody obu wspólników.

Informacje finansowe

JEDNOSTKI STOWARZYSZONE	31.12.2021	31.12.2020
Bank Pocztowy S.A.	-	-
Cena nabycia	184	184
Zmiana w udziale w aktywach netto	73	85
Odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości	(257)	(269)
„Poznański Fundusz Poręczeń Kredytowych” sp. z o.o.	-	-
Cena nabycia	2	2
Zmiana w udziale w aktywach netto	4	4
Odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości	(6)	(6)
Razem	-	-

WSPÓLNE PRZEDSIĘWZIĘCIA	31.12.2021	31.12.2020
„Centrum Obsługi Biznesu" sp. z o.o.	-	-
Cena nabycia	17	17
Zmiana w udziale w aktywach netto	(17)	(17)
Grupa Centrum Elektronicznych Usług Płatniczych eService sp. z o.o.	265	271
Wartość udziału na dzień objęcia współkontrolą	197	197
Zmiana w udziale w aktywach netto	121	91
Dywidenda	(53)	(17)
Operator Chmury Krajowej sp. z o.o.	20	20
Wartość udziału na dzień objęcia współkontrolą	43	43
Zwiększenie ceny nabycia	18	-
Zmiana w udziale w aktywach netto	(41)	(23)
BSafer sp. z o.o.	-	-
Cena nabycia	1	1
Odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości	(1)	(1)
Razem	285	291

ZMIANA WARTOŚCI INWESTYCJI W JEDNOSTKACH STOWARZYSZONYCH	2021		2020
Wartość inwestycji w jednostkach stowarzyszonych na początek okresu	-	88
Udział w zyskach i stratach	2	-
Wynik z tytułu odpisu aktualizującego z tytułu utraty wartości	12	(95)
Udział w zmianie pozostałych dochodach całkowitych	(14)	7
Wartość inwestycji w jednostkach stowarzyszonych na koniec okresu	-	-

ZMIANA WARTOŚCI INWESTYCJI WE WSPÓLNYCH PRZEDSIĘWZIĘCIACH	2021	2020
Wartość inwestycji we wspólnych przedsięwzięciach na początek okresu	291	289
Zwiększenie zaangażowania	18	1
Udział w zyskach i stratach	29	16
Wynik z tytułu odpisu aktualizującego z tytułu utraty wartości	-	2
Dywidenda	(53)	(17)
Wartość inwestycji we wspólnych przedsięwzięciach na koniec okresu	285	291

ODPISY Z TYTUŁU UTRATY WARTOŚCI - UZGODNIENIE RUCHU	2021	2020
Wartość na początek okresu	275	182
Utworzenie w okresie	-	95
Rozwiązanie w okresie	(12)	(2)
Wartość na koniec okresu	263	275

Utworzenie netto – wpływ na rachunek zysków i strat	12	(93)

W 2021 roku Grupa Kapitałowa nie utworzyła dodatkowych odpisów na utratę wartości firmy i inwestycji w jednostki zależne, stowarzyszone i wspólne przedsięwzięcia.

Test na utratę wartości przeprowadzony na 31 grudnia 2021 roku utrzymał wartość Banku Pocztowego na 31 grudnia 2021 roku na dotychczasowym poziomie, tj. w kwocie 0 PLN.

Na 31 grudnia 2021 roku oraz na 31 grudnia 2020 roku jednostka dominująca nie posiadała udziału w zobowiązanych warunkowych jednostek stowarzyszonych nabytych wspólnie z innym inwestorem.

Skrócone informacje o jednostkach stowarzyszonych i wspólnych przedsięwzięciach

Poniżej przedstawiono podsumowanie danych finansowych odrębnie dla każdego wspólnego przedsięwzięcia oraz każdej jednostki stowarzyszonej Grupy Kapitałowej. Wykazane kwoty pochodzą ze sprawozdań finansowych poszczególnych jednostek sporządzonych zgodnie z MSSF lub polskimi standardami rachunkowości (PSR). W przypadku jednostek posiadających spółki zależne prezentowane dane pochodzą ze skonsolidowanych sprawozdań finansowych tych jednostek. Dane za rok 2020 pochodzą ze zaudytowanych sprawozdań finansowych.

Centrum Elektronicznych Usług Płatniczych eService sp. z o.o. (wg MSSF)	31.12.2021	31.12.2020
Aktywa obrotowe	336	339
Aktywa trwałe	169	189
Zobowiązania krótkoterminowe	177	174
Zobowiązania długoterminowe	29	35
	01.01-31.12.2021	01.01-31.12.2020
Przychody	541	530
Zysk (strata) za okres obrotowy	137	104
Pozostałe dochody całkowite	6	4
Całkowite dochody razem	142	108
Otrzymane dywidendy od jednostki zakwalifikowanej jako wspólne przedsięwzięcie	54	17
„Centrum Obsługi Biznesu” sp. z o.o. (wg PSR)	31.12.2021	31.12.2020
Aktywa obrotowe	6	6
Aktywa trwałe	74	75
Zobowiązania krótkoterminowe	87	29
Zobowiązania długoterminowe	-	54
	01.01-31.12.2021	01.01-31.12.2020
Przychody	12	9
Zysk (strata) za okres obrotowy	(4)	(10)

Bank Pocztowy S.A. (wg MSSF, dane publikowane przez spółkę)	31.12.2021	31.12.2020
Aktywa ogółem	9 232	9 170
Zobowiązania ogółem	8 647	8 537
	01.01-31.12.2021	01.01-31.12.2020
Przychody	148	395
Zysk (strata) za okres obrotowy	6	(9)
Pozostałe dochody całkowite	(54)	29
Całkowite dochody razem	(49)	20

„Poznański Fundusz Poręczeń Kredytowych" sp. z o.o. (wg PSR)	31.12.2021	31.12.2020
Aktywa obrotowe	37	34
Zobowiązania krótkoterminowe	3	5
Zobowiązania długoterminowe	15	11
	01.01-31.12.2021	01.01-31.12.2020
Przychody	2	2
Zysk (strata) za okres obrotowy	-	-

Operator Chmury Krajowej sp. z o.o. (wg PSR)	31.12.2021	31.12.2020
Aktywa obrotowe	120	84
Aktywa trwałe	56	55
Zobowiązania krótkoterminowe	102	65
Zobowiązania długoterminowe	17	17
	01.01-31.12.2020	01.01-31.12.2020
Przychody	132	51
Zysk (strata) za okres obrotowy	(4)	(50)

BSafer sp. z o.o. (w tysiącach PLN)	31.12.2021	31.12.2020
Aktywa obrotowe	345	345
Aktywa trwałe	74	74
Zobowiązania krótkoterminowe	40	40
Zobowiązania długoterminowe	387	387
	01.01-31.12.2021	01.01-31.12.2020
Przychody	440	440
Zysk (strata) za okres obrotowy	(467)	(467)

41. Inne aktywa

Zasady rachunkowości

Aktywa finansowe ujęte w tej pozycji wycenia się w kwocie wymaganej zapłaty, obejmującej również ewentualne odsetki od tych aktywów, z uwzględnieniem odpisów na oczekiwane straty kredytowe. Aktywa niefinansowe wycenia się zgodnie z zasadami wyceny obowiązującymi dla poszczególnych kategorii aktywów ujętych w tej pozycji.

informacje finansowe

INNE AKTYWA	31.12.2021	31.12.2020
Inne aktywa finansowe	1 895	1 937
Rozrachunki z tytułu transakcji zrealizowanych przy użyciu kart	1 252	1 222
Rozliczenie instrumentów finansowych	109	164
Należności z tytułu rozliczeń gotówkowych	233	159
Należności i rozliczenia z tytułu obrotu papierami wartościowymi	14	9
Rozliczenia z tytułu sprzedaży walutowych znaków pieniężnych	4	7
Należności od odbiorców	215	210
Pozostałe	68	166
Inne aktywa niefinansowe	710	867
Zapasy	191	130
Aktywa do zbycia	89	141
Czynne rozliczenia międzyokresowe kosztów	99	131
Należności z tytułu podatku VAT	195	358
Pozostałe	136	107

Razem	2 605	2 804

INNE AKTYWA FINANSOWE	Faza 1	Faza 3	Razem
31.12.2021
Wartość brutto	1 895	136	2 031
Odpisy na oczekiwane straty kredytowe	-	(136)	(136)
Wartość netto	1 895	-	1 895

INNE AKTYWA FINANSOWE	Faza 1	Faza 3	Razem
31.12.2020
Wartość brutto	1 937	138	2 075
Odpisy na oczekiwane straty kredytowe	-	(138)	(138)
Wartość netto	1 937	-	1 937

INNE AKTYWA FINANSOWE - ZMIANA WARTOŚCI BILANSOWEJ BRUTTO W OKRESIE	Faza 1	Faza 3	Razem
2021
Wartość bilansowa brutto na początek okresu	1 937	138	2 075
Transfer z fazy 1 i 2 do fazy 3	(1)	1	-
Udzielenie lub nabycie instrumentów finansowych	1 731	-	1 731
Wykorzystanie limitu lub wypłata transz	11	-	11
Spłaty	(1 772)	(3)	(1 775)
Zaprzestanie ujmowania, w tym sprzedaż	(9)	-	(9)
Inne zmiany	(2)	-	(2)
Wartość bilansowa brutto na koniec okresu	1 895	136	2 031

INNE AKTYWA FINANSOWE - ZMIANA WARTOŚCI BILANSOWEJ BRUTTO W OKRESIE	Faza 1	Faza 3	Razem
2020
Wartość bilansowa brutto na początek okresu	1 766	84	1 850
Udzielenie lub nabycie instrumentów finansowych	1 821	2	1 823
Spłaty	(1 648)	(2)	(1 650)
Inne zmiany	(2)	54	52
Wartość bilansowa brutto na koniec okresu	1 937	138	2 075

INNE AKTYWA FINANSOWE- ZMIANY WARTOŚCI ODPISÓW NA OCZEKIWANE STRATY KREDYTOWE W OKRESIE	Faza 3	Razem
2021
Wartość na początek okresu	(138)	(138)
Zmiany ryzyka kredytowego (netto)	(2)	(2)
Zmniejszenia w związku z zaprzestaniem ujmowania	4	4
Wartość na koniec okresu	(136)	(136)

INNE AKTYWA FINANSOWE- ZMIANY WARTOŚCI ODPISÓW NA OCZEKIWANE STRATY KREDYTOWE W OKRESIE	Faza 3	Razem
2020
Wartość na początek okresu	(84)	(84)
Inne korekty	(54)	(54)
Wartość na koniec okresu	(138)	(138)

INNE AKTYWA – ZAPASY	31.12.2021	31.12.2020
Towary	185	121
Materiały	16	19
Odpisy aktualizujące wartość zapasów	(10)	(10)

Razem	191	130

INNE AKTYWA NIEFINANSOWE	31.12.2021	31.12.2020

Wartość brutto	1 040	1 135
Odpisy	(330)	(268)
Wartość netto	710	867

Inne aktywa niefinansowe- ZMIANY DOTYCZĄCE ODPISÓW	2021	2020
Wartość na początek okresu	(268)	(189)
Utworzenie w okresie	(84)	(114)
Spisania aktywów i rozliczenia	30	11
Rozwiązanie w okresie	41	2
Różnice kursowe z przeliczenia jednostek zagranicznych	-	1
Inne	(49)	21
Wartość na koniec okresu	(330)	(268)

• Zarządzanie majątkiem przejętym za wierzytelności – pozycja „aktywa do zbycia”

Przejęty w toku działań restrukturyzacyjnych lub windykacyjnych majątek przeznaczany jest do sprzedaży lub na potrzeby Grupy Kapitałowej. Informacja o przejętych składnikach majątkowych analizowana jest pod kątem możliwości wykorzystania majątku na wewnętrzne potrzeby Grupy Kapitałowej. W latach zakończonych odpowiednio 31 grudnia 2021 roku oraz 31 grudnia 2020 roku majątek przejęty w toku działań restrukturyzacyjnych i windykacyjnych w całości przeznaczony został do sprzedaży. Podejmowane przez Grupę Kapitałową działania mają na celu sprzedaż aktywów w możliwie najkrótszym czasie. Podstawowym trybem postępowania przy sprzedaży majątku jest przetarg nieograniczony, w uzasadnionych przypadkach sprzedaż następuje w innym trybie uzależnionym od specyfiki sprzedawanego majątku.

42. Zobowiązania wobec banków

Zasady rachunkowości

Zasady klasyfikacji i wyceny opisane zostały w nocie „Opis ważniejszych zasad rachunkowości”.

informacje finansowe

ZOBOWIĄZANIA WOBEC BANKÓW	31.12.2021	31.12.2020
Wyceniane według zamortyzowanego kosztu	3 821	2 626
Depozyty banków	2 814	1 383
Rachunki bieżące	995	1 178
Inne depozyty z rynku pieniężnego	12	65

Razem	3 821	2 626

ZOBOWIĄZANIA WOBEC BANKÓW WEDŁUG OKRESÓW SPŁATY	31.12.2021	31.12.2020
Wyceniane według zamortyzowanego kosztu:	3 821	2 626
do 1 miesiąca	3 761	2 626
od 1 miesiąca do 3 miesięcy	20	-
od 3 miesięcy do 1 roku	40	-

Razem	3 821	2 626

43. Zobowiązania wobec klientów

zasady rachunkowości

Zasady klasyfikacji i wyceny opisane zostały w nocie „Opis ważniejszych zasad rachunkowości”.

Zobowiązania z tytułu produktów ubezpieczeniowych obejmują zobowiązania z tytułu produktów unit-linked, produktu „bezpieczny kapitał", produktów strukturyzowanych oraz polisolokat. Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe dla ubezpieczeń na życie, gdzie ryzyko lokaty (inwestycyjne) ponosi ubezpieczający prezentowane są w linii zobowiązań z tytułu produktów ubezpieczeniowych wycenianych według wartości godziwej i zaprezentowanie w niej. Wycena tych rezerw bazuje na wartości korespondujących aktywów wycenianych do wartości godziwej.

W pozycji wycenianych w zamortyzowanym koszcie wykazywane są pozostałe rezerwy z tytułu produktów inwestycyjnych, które są w większości kalkulowane metodami aktuarialnymi (rezerwy ubezpieczeń na życie, rezerwy szkodowe itp.).

Informacje finansowe

ZOBOWIĄZANIA WOBEC KLIENTÓW	Zobowiązania wobec gospodarstw domowych	Zobowiązania wobec podmiotów gospodarczych	Zobowiązania wobec jednostek budżetowych	Razem
31.12.2021
Wyceniane do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat	1 067	-	-	1 067
Zobowiązania z tytułu produktów ubezpieczeniowych	1 067	-	-	1 067
Wyceniane według zamortyzowanego kosztu	244 545	56 854	19 830	321 229
Środki na rachunkach bieżących i depozyty O/N, w tym:	204 465	45 991	19 731	270 187
rachunki oszczędnościowe i inne środki oprocentowane	57 213	16 585	13 301	87 099
Depozyty terminowe	39 201	10 125	76	49 402
Pozostałe zobowiązania	735	738	23	1 496
Zobowiązania z tytułu produktów ubezpieczeniowych	144	-	-	144

Razem	245 612	56 854	19 830	322 296

ZOBOWIĄZANIA WOBEC KLIENTÓW	Zobowiązania wobec gospodarstw domowych	Zobowiązania wobec podmiotów gospodarczych	Zobowiązania wobec jednostek budżetowych	Razem
31.12.2020
Wyceniane do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat	1 216	-	-	1 216
Zobowiązania z tytułu produktów ubezpieczeniowych	1 216	-	-	1 216
Wyceniane według zamortyzowanego kosztu	223 691	43 705	13 744	281 140
Środki na rachunkach bieżących i depozyty O/N, w tym:	174 525	42 224	13 706	230 455
rachunki oszczędnościowe i inne środki oprocentowane	53 631	16 059	7 322	77 012
Depozyty terminowe	48 354	798	18	49 170
Pozostałe zobowiązania	494	683	20	1 197
Zobowiązania z tytułu produktów ubezpieczeniowych	318	-	-	318

Razem	224 907	43 705	13 744	282 356

ZOBOWIĄZANIA WOBEC KLIENTÓW WEDŁUG OKRESÓW SPŁATY	31.12.2021	31.12.2020
Wyceniane do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat:	1 067	1 216
od 1 roku do 5 lat	2	2
powyżej 5 lat	1 065	1 214

Wyceniane według zamortyzowanego kosztu:	321 229	281 140
do 1 miesiąca	285 686	240 938
od 1 miesiąca do 3 miesięcy	12 658	11 146
od 3 miesięcy do 1 roku	11 444	17 941
od 1 roku do 5 lat	5 932	3 420
powyżej 5 lat	5 509	7 695

Razem	322 296	282 356

ZOBOWIĄZANIA WOBEC KLIENTÓW WEDŁUG SEGMENTU KLIENTA	31.12.2021	31.12.2020
bankowości detalicznej i prywatnej	215 028	197 003
korporacyjne	58 389	41 095
firm i przedsiębiorstw	47 657	42 712
pozostałe zobowiązania (w tym zobowiązania z tytułu produktów ubezpieczeniowych)	1 222	1 546

Razem	322 296	282 356

44. Otrzymane finansowanie

zasady rachunkowości

Zasady klasyfikacji i wyceny opisane zostały w nocie „Opis ważniejszych zasad rachunkowości”.

Informacje finansowe

OTRZYMANE FINANSOWANIE	31.12.2021	31.12.2020
Otrzymane kredyty i pożyczki od:	2 461	2 267
banków	740	875
międzynarodowych instytucji finansowych	1 706	1 379
innych instytucji finansowych	15	13
Zobowiązania z tytułu emisji papierów wartościowych:	23 872	32 098
hipoteczne listy zastawne wyemitowane przez PKO Bank Hipoteczny SA	13 143	17 201
obligacje wyemitowane przez PKO Bank Hipoteczny SA	3 474	4 036
obligacje wyemitowane przez PKO Bank Polski SA	-	4 020
obligacje wyemitowane przez PKO Finance AB	3 541	3 294
obligacje wyemitowane przez Grupę Kapitałową PKO Leasing SA	3 642	3 496
obligacje wyemitowane przez KREDOBANK SA	72	51
Zobowiązania podporządkowane	2 716	2 716

Razem	29 049	37 081

44.1. Otrzymane kredyty i pożyczki

OTRZYMANE KREDYTY I POŻYCZKI WEDŁUG OKRESÓW SPŁATY	31.12.2021	31.12.2020
do 1 miesiąca	48	116
od 1 miesiąca do 3 miesięcy	40	98
od 3 miesięcy do 1 roku	212	438
od 1 roku do 5 lat	2 161	1 615

RAZEM	2 461	2 267

Kredyty i pożyczki otrzymane od banków

Data otrzymania	Wartość nominalna	Waluta	Termin zapadalności	Wartość bilansowa na 31.12.2021	Wartość bilansowa na 31.12.2020

10.06.2019	150	PLN	13.06.2021	-	150
04.12.2019	500	PLN	04.12.2023	281	406
08.05.2020	600	UAH	25.04.2025	89	80
12.06.2020	50	UAH	06.06.2025	-	7
11.09.2020	450	UAH	05.09.2025	67	60
09.10.2020	600	UAH	03.10.2025	89	79
11.12.2020	600	UAH	05.12.2025	89	79
31.12.20201	14	PLN	31.12.2020	-	14
13.08.2021	750	UAH	09.08.2024	112	-
31.12.2021	13	PLN	31.12.2021	13	-

Razem				740	875

1kredyt bieżący od Narodowego Banku Polskiego - przekroczenie na rachunku NOSTRO

Kredyty i pożyczki otrzymane od Międzynarodowych Organizacji Finansowych

Data otrzymania kredytu i pożyczki przez Grupę Kapitałową	Wartość nominalna	Waluta	Termin zapadalności	Wartość bilansowa na 31.12.2021	Wartość bilansowa na 31.12.2020

25.09.2013	75	EUR	25.09.2023	138	208
11.06.2015	132	PLN	31.07.2021	-	20
11.06.2015	10	EUR	31.03.2021	-	2
11.06.2015	20	EUR	30.04.2021	-	9
25.09.2015	25	EUR	30.09.2021	-	22
18.03.2016	66	EUR	15.03.2021	-	43
28.10.2016	20	EUR	31.12.2021	-	19
28.10.2016	40	EUR	13.01.2022	4	23
28.09.2017	50	EUR	30.11.2022	57	115
28.11.2018	50	EUR	30.11.2022	115	173
13.04.2018	40	EUR	31.01.2022	54	98
23.10.2018	646	PLN	23.10.2023	648	647
10.02.2021	50	EUR	02.02.2026	230	-
06.12.2021	50	EUR	27.11.2026	230	-
06.12.2021	50	EUR	27.11.2026	230	-

Razem				1 706	1 379

Kredyty i pożyczki otrzymane od innych instytucji finansowych

Data otrzymania	Wartość nominalna	Waluta	Termin zapadalności	Wartość bilansowa na 31.12.2021	Wartość bilansowa na 31.12.2020

10.10.2019	100	UAH	08.10.2021	-	13
25.10.2021	100	UAH	24.10.2023	15	-

44.2. Zobowiązania z tytułu emisji papierów wartościowych

ZOBOWIĄZANIA Z TYTUŁU EMISJI WEDŁUG OKRESÓW SPŁATY	31.12.2021	31.12.2020
Wyceniane według zamortyzowanego kosztu:
do 1 miesiąca	1 067	819
od 1 miesiąca do 3 miesięcy	1 820	1 917
od 3 miesięcy do 1 roku	9 978	10 431
od 1 roku do 5 lat	10 946	18 870
powyżej 5 lat	61	61

Razem	23 872	32 098

Obligacje wyemitowane przez PKO Bank Polski S.A.

Data emisji	Rodzaj oprocentowania	Oprocentowanie	Wartość nominalna	Waluta	Termin zapadalności	Wartość bilansowa na 31.12.2021	Wartość bilansowa na 31.12.2020

25.07.2017	stałe	0,75	500	EUR	25.07.2021	-	2 314
02.11.2017	stałe	0,30	400	CHF	02.11.2021	-	1 706

Razem						-	4 020

Obligacje wyemitowane przez PKO Bank Hipoteczny S.A.

Data emisji		Rodzaj oprocentowania	Oprocentowanie (indeks + marża)	Wartość nominalna	Waluta	Termin zapadalności	Wartość bilansowa na 31.12.2021	Wartość bilansowa na 31.12.2020

11.07.2019	zmienne		WIBOR3M +0,60	43	PLN	12.07.2021	-	43
28.08.2019	zmienne		WIBOR3M +0,60	43	PLN	30.08.2021	-	43
17.10.2019	zmienne		WIBOR3M +0,60	40	PLN	18.10.2021	-	40
18.12.2019	zmienne		WIBOR3M +0,60	28	PLN	20.12.2021	-	28
05.02.2020	zerokuponowe		-	25	PLN	03.02.2021	-	24
24.02.2020	zmienne		-	350	PLN	24.02.2021	-	350
23.07.2020	zerokuponowe		-	820	PLN	20.01.2021	-	819
24.08.2020	zerokuponowe		-	555	PLN	08.03.2021	-	554
11.09.2020	zerokuponowe		-	350	PLN	29.03.2021	-	350
08.10.2020	zerokuponowe		-	330	PLN	22.06.2021	-	329
28.10.2020	zerokuponowe		-	296	PLN	20.04.2021	-	296
27.11.2020	stałe		0,6	50	PLN	02.06.2021	-	50
07.12.2020	zerokuponowe		-	887	PLN	21.05.2021	-	886
17.12.2020	zmienne		WIBOR3M +0,28	224	PLN	17.03.2022	224	224
03.02.2021	zmienne		WIBOR3M +0,25	83	PLN	09.05.2022	83	-
29.03.2021	zmienne		WIBOR3M +0,35	95	PLN	03.10.2022	95	-
21.05.2021	zerokuponowe			364	PLN	24.01.2022	364	-
22.06.2021	zerokuponowe			384	PLN	24.01.2022	384	-
26.07.2021	zerokuponowe			300	PLN	24.02.2022	300	-
26.07.2021	zmienne		WIBOR3M +0,33	418	PLN	23.11.2022	418	-
06.09.2021	zerokuponowe			489	PLN	04.04.2022	488	-
18.10.2021	zerokuponowe			311	PLN	23.05.2022	309	-
18.10.2021	zerokuponowe			381	PLN	22.04.2022	380	-
29.11.2021	zerokuponowe			280	PLN	17.03.2022	279	-
29.11.2021	zmienne		WIBOR3M +0,20	150	PLN	23.05.2022	150	-

Razem							3 474	4 036

Obligacje wyemitowane przez PKO Finance AB

W 2020 roku Grupa Kapitałowa przeprowadziła transakcję wcześniejszego częściowego wykupu, od podmiotów trzecich, obligacji wyemitowanych przez PKO Finance AB (termin wykupu 26 września 2022 roku) na kwotę 195 milionów USD. Wykupione obligacje pozostają w posiadaniu PKO Banku Polskiego S.A., przy czym Grupa Kapitałowa zastrzegła sobie prawo ich odsprzedania lub przedstawienia ich do umorzenia w przyszłości. Obligacje są nadal notowane na rynku regulowanym prowadzonym przez luksemburską giełdę papierów wartościowych. Pozostająca w obiegu wartość nominalna tej emisji na 31 grudnia 2021 roku to 805 milionów USD.

Data emisji	Rodzaj oprocentowania	Oprocentowanie	Wartość nominalna	Waluta	Termin zapadalności	Wartość bilansowa na 31.12.2021	Wartość bilansowa na 31.12.2020

25.07.2012	stałe	4,00	50	EUR	25.07.2022	234	234
26.09.2012	stałe	4,63	805	USD	26.09.2022	3 307	3 060

Razem						3 541	3 294

Obligacje wyemitowane przez Grupę Kapitałową PKO Leasing SA

Data emisji	Rodzaj oprocentowania	Oprocentowanie (indeks + marża)	Wartość nominalna	Waluta	Termin zapadalności	Wartość bilansowa na 31.12.2021	Wartość bilansowa na 31.12.2020

26.09.20191	zmienne	WIBOR 3M + marża	2 135	PLN	28.12.2029	2 139	2 475
28.08.2020	zmienne	WIBOR 6M + marża	324	PLN	26.02.2021	-	323
02.12.2020	zmienne	WIBOR 6M + marża	395	PLN	01.06.2021	-	394
23.12.2020	zmienne	WIBOR 6M + marża	305	PLN	23.03.2021	-	304
06.08.2021	zmienne	WIBOR 3M + marża	193	PLN	07.02.2022	193	-
10.09.2021	zmienne	WIBOR 6M + marża	303	PLN	28.01.2022	303	-
08.10.2021	zmienne	WIBOR 3M + marża	278	PLN	25.03.2022	277	-
15.11.2021	zmienne	WIBOR 3M + marża	326	PLN	07.03.2022	326	-
02.12.2021	zmienne	WIBOR 3M + marża	140	PLN	12.04.2022	139	-
17.12.2021	zmienne	WIBOR 6M + marża	267	PLN	29.04.2022	265	-

Razem						3 642	3 496

1 Obligacje wyemitowane w ramach transakcji sekurytyzacji wierzytelności leasingowych przejęte przez Grupę Kapitałową PKO Leasing S.A. w ramach nabycia Raiffeisen-Leasing Polska S.A. oraz wyemitowane w ramach transakcji sekurytyzacji wierzytelności leasingowych przeprowadzonej we wrześniu 2019 roku. Zabezpieczeniem spłaty obligacji są należności leasingowe będące przedmiotem sekurytyzacji (patrz nota „Informacje o sekurytyzacji portfela leasingowego i pakietowej sprzedaży wierzytelności”).

Obligacje wyemitowane przez KREDOBANK S.A.

Data emisji	Rodzaj oprocentowania	Oprocentowanie (indeks + marża)	Wartość nominalna	Waluta	Termin zapadalności	Wartość bilansowa na 31.12.2021	Wartość bilansowa na 31.12.2020

01.12.2017	zmienne	UIRD1 6M + 0,75	233	UAH	26.11.2022	35	18
13.07.2018	zmienne	UIRD1 6M + 0,75	250	UAH	28.12.2022	37	33

Razem						72	51

1 Ukrainian Index of Retail Deposit Rates

Listy zastawne wyemitowane przez PKO Bank Hipoteczny SA

Data emisji	Rodzaj oprocentowania	Oprocentowanie (indeks + marża)	Wartość nominalna	Waluta	Termin zapadalności	Wartość bilansowa na 31.12.2021	Wartość bilansowa na 31.12.2020

27.04.2016	zmienne	WIBOR3M +0,65	500	PLN	28.04.2021	-	501
17.06.2016	zmienne	WIBOR3M +0,59	500	PLN	18.06.2021	-	500
24.10.2016	stałe	0,125	500	EUR	24.06.2022	2 300	2 306
02.02.2017	stałe	0,82	25	EUR	02.02.2024	116	116
30.03.2017	stałe	0,625	500	EUR	24.01.2023	2 312	2 319
28.04.2017	zmienne	WIBOR3M +0,69	500	PLN	18.05.2022	501	500
22.06.2017	stałe	2,69	265	PLN	10.09.2021	-	267
27.09.2017	stałe	0,75	500	EUR	27.08.2024	2 303	2 309
27.10.2017	zmienne	WIBOR3M +0,60	500	PLN	27.06.2023	500	500
02.11.2017	stałe	0,47	54	EUR	03.11.2022	249	249
22.03.2018	stałe	0,75	500	EUR	24.01.2024	2 314	2320
27.04.2018	zmienne	WIBOR3M +0,49	698	PLN	25.04.2024	701	698
18.05.2018	zmienne	WIBOR3M +0,32	100	PLN	29.04.2022	98	100
27.07.2018	zmienne	WIBOR3M +0,62	500	PLN	25.07.2025	501	500
24.08.2018	stałe	3,4875	60	PLN	24.08.2028	61	61
26.10.2018	zmienne	WIBOR3M +0,66	230	PLN	28.04.2025	231	230
28.01.2019	stałe	0,25	500	EUR	23.11.2021	-	2 306
01.03.2019	stałe	0,25	100	EUR	23.11.2021	-	461
08.03.2019	stałe	0,125	100	EUR	24.06.2022	460	461
10.06.2019	zmienne	WIBOR3M +0,60	245	PLN	30.09.2024	246	247
02.12.2019	zmienne	WIBOR3M +0,51	250	PLN	02.12.2024	250	250

Razem						13 143	17 201

44.3. Zobowiązania podporządkowane

Rodzaj zobowiązania	Rodzaj oprocentowania	Wartość nominalna	Waluta	Okres	Wartość bilansowa
Rodzaj zobowiązania	Rodzaj oprocentowania	Wartość nominalna	Waluta	Okres	31.12.2021	31.12.2020
Obligacje podporządkowane	WIBOR 6M+0,0155	1 700	PLN	28.08.2017 - 28.08.2027	1 710	1 710
Obligacje podporządkowane	WIBOR 6M+0,0150	1 000	PLN	05.03.2018 - 06.03.2028	1 006	1 006

Razem					2 716	2 716

Obligacje podporządkowane zostały za zgodą Komisji Nadzoru Finansowego przeznaczone na podwyższenie funduszy uzupełniających Grupy Kapitałowej (Tier 2).

45. Pozostałe zobowiązania

Zasady rachunkowości

Zobowiązania ujęte w tej pozycji wycenia się w kwocie wymaganej zapłaty obejmującej ewentualne odsetki od tych zobowiązań, natomiast rezerwy na przyszłe płatności w uzasadnionej wiarygodnie oszacowanej wartości niezbędnej do wypełnienia obecnego obowiązku na koniec okresu sprawozdawczego. Zobowiązania niefinansowe wycenia się zgodnie z zasadami wyceny obowiązującymi dla poszczególnych kategorii zobowiązań ujętych w tej pozycji.

informacje finansowe

POZOSTAŁE ZOBOWIĄZANIA	31.12.2021	31.12.2020
Inne zobowiązania finansowe	3 335	3 011
Koszty do zapłacenia	669	559
Rozliczenia międzybankowe	377	276
Zobowiązania w zakresie działalności inwestycyjnej i gospodarki własnej	176	379
Zobowiązania wobec dostawców	222	132
Zobowiązania i rozliczenia z tytułu obrotu papierami wartościowymi	295	247
Rozliczenia instrumentów finansowych	47	38
Zobowiązania z tytułu działalności dewizowej	329	245
Koszty z tytułu dofinansowania spółki zależnej	5	-
Zobowiązania z tytułu kart płatniczych	244	31
Zobowiązania z tytułu leasingu	959	1 090
Pozostałe	12	14
Inne zobowiązania niefinansowe	2 031	1 692
Przychody pobierane z góry	651	663
Zobowiązanie z tytułu podatku od niektórych instytucji finansowych	100	87
Zobowiązania z tytułu składki na Bankowy Fundusz Gwarancyjny, utrzymywane w formie zobowiązań do zapłaty	725	590
na fundusz przymusowej restrukturyzacji	374	308
na fundusz gwarancyjny banków	351	282
Rozliczenia publiczno-prawne	258	83
Pozostałe	297	269

Razem	5 366	4 703

W pozycji „Zobowiązania z tytułu składki na Bankowy Fundusz Gwarancyjny” zawarte zostały zobowiązania do zapłaty z tytułu składek wnoszonych na rzecz BFG (patrz nota „Aktywa stanowiące zabezpieczenie zobowiązań oraz przeniesione aktywa finansowe”).

Na 31 grudnia 2021 roku oraz na 31 grudnia 2020 roku Grupa Kapitałowa nie posiadała zobowiązań w przypadku których nie wywiązywałaby się z płatności wynikających z zawartych umów.

46. Rezerwy

Zasady rachunkowości oraz szacunki i oceny

• rezerwy na udzielone zobowiązania finansowe i gwarancyjne

Rezerwę na udzielone zobowiązania finansowe i gwarancyjne tworzy się w wysokości oczekiwanych strat kredytowych (szczegóły patrz nota „Wynik z tytułu odpisów na oczekiwane straty kredytowe”).

W analizie portfelowej przy ustalaniu rezerwy wykorzystuje się parametry portfelowe oszacowane z wykorzystaniem metod statystycznych na bazie historycznych obserwacji ekspozycji o takiej samej charakterystyce, określające marginalne prawdopodobieństwo wystąpienia przesłanki utraty wartości, średni poziom wykorzystania zobowiązania pozabilansowego oraz poziom oczekiwanej straty w przypadku wystąpienia przesłanki utraty wartości w kolejnych miesiącach z przedziału czasowego od daty sprawozdawczej do horyzontu w kalkulacji oczekiwanej straty.

W odniesieniu do ekspozycji indywidualnie znaczących podlegających ocenie metodą zindywidualizowaną rezerwę ustala się indywidualnie - jako różnicę pomiędzy oczekiwaną wartością bilansowej ekspozycji kredytowej, która powstanie z udzielonego zobowiązania pozabilansowego w dacie wystąpienia zadłużenia przeterminowanego uznawanego za przesłankę utraty wartości, a wartością bieżącą oczekiwanych przyszłych przepływów pieniężnych uzyskanych z tej ekspozycji.

• rezerwy na nierozstrzygnięte sprawy sporne, z wyłączeniem spraw spornych dotyczących kredytów hipotecznych w walutach wymienialnych

Rezerwy na sprawy sporne obejmują sprawy sporne z kontrahentami, klientami oraz instytucjami zewnętrznymi (np. UOKiK), które tworzone są na podstawie oceny prawdopodobieństwa przegrania przez Grupę Kapitałową sprawy sądowej i spodziewanej kwoty wypłaty (sprawy sporne szczegółowo zostały opisane w nocie „Sprawy sporne”).

Rezerwy na sprawy sporne tworzone są w wysokości oczekiwanych wypływów korzyści ekonomicznych.

• Rezerwy na potencjalne sprawy sporne przeciwko bankowi dotyczące kredytów hipotecznych w walucie wymienialnej

Rezerwy opisane zostały w nocie „Koszt ryzyka prawnego kredytów hipotecznych w walutach wymienialnych”.

• Rezerwy na zwrot kosztów dla klientów z tytułu przedterminowej spłaty kredytów konsumenckich

Na wartość rezerw na zwrot kosztów dla klientów z tytułu przedterminowej spłaty kredytów konsumenckich wpływa wskaźnik przedpłacanych kredytów konsumenckich, oczekiwana liczba reklamacji klientów w zakresie zwrotu kosztów dla kredytów przedpłaconych przed datą bilansową oraz średnia wartość zwrotu. Oczekiwana liczba reklamacji oraz średnia wartość zwrotu opierają się na historycznych danych dotyczących liczby złożonych reklamacji i średnich kwot zwrotu dla klientów.

• rezerwa na emerytury i inne zobowiązania z tytułu zdefiniowanych świadczeń po okresie zatrudnienia

Rezerwa na wynikające z Kodeksu pracy odprawy emerytalne i rentowe tworzona jest indywidualnie dla każdego pracownika na podstawie wyceny aktuarialnej. Podstawę do wyznaczania wartości rezerw na świadczenia pracownicze stanowią przepisy wewnętrzne Grupy Kapitałowej.

Wycena rezerw na świadczenia pracownicze dokonywana jest z zastosowaniem technik i założeń aktuarialnych. W kalkulacji rezerwy uwzględniono wszystkie odprawy emerytalne i rentowe, które mogą być w przyszłości wypłacone. Rezerwę utworzono na podstawie listy osób zawierającej wszystkie niezbędne dane o pracownikach, ze szczególnym uwzględnieniem stażu pracy, wieku oraz płci. Naliczone rezerwy są równe zdyskontowanym płatnościom, które w przyszłości zostaną dokonane, z uwzględnieniem rotacji zatrudnienia.

• rezerwy na niewykorzystane urlopy

Rezerwa na niewykorzystane urlopy tworzona jest w wysokości oczekiwanego wypływu środków, bez uwzględniania dyskontowania, na podstawie pozostających do wykorzystania zaległych dni urlopów wypoczynkowych przysługujących pracownikom Banku oraz średniego miesięcznego wynagrodzenia.

• inne rezerwy

Inne rezerwy obejmują głównie rezerwy na potencjalne roszczenia z tytułu sprzedaży wierzytelności, które opisano w nocie „Informacje o sekurytyzacji portfela leasingowego i pakietowej sprzedaży wierzytelności”.

Rezerwy na przyszłe płatności są wyceniane w uzasadnionej wiarygodnie oszacowanej wartości niezbędnej do wypełnienia obecnego obowiązku na koniec okresu sprawozdawczego. Wszystkie rezerwy tworzone są w ciężar rachunku zysków i strat, oprócz zysków i strat aktuarialnych odnoszonych do innych dochodów całkowitych.

W przypadku gdy wpływ wartości pieniądza w czasie jest istotny, wielkość rezerwy jest ustalana poprzez zdyskontowanie prognozowanych przyszłych przepływów pieniężnych do wartości bieżącej, przy zastosowaniu stopy dyskontowej przed opodatkowaniem, która odzwierciedla aktualne oceny rynkowe co do wartości pieniądza w czasie oraz ewentualnego ryzyka związanego z danym zobowiązaniem.

Informacje finansowe

ZA ROK ZAKOŃCZONY 31.12.2021	Rezerwy na udzielone zobowiązania finansowe i gwarancyjne	Rezerwy na nierozstrzygnięte sprawy sporne, z wyłączeniem spraw spornych dotyczących spłaconych kredytów hipotecznych w walutach wymienialnych	Rezerwy na sprawy sporne przeciwko bankowi dotyczące kredytów hipotecznych w walutach wymienialnych	Rezerwy na zwrot kosztów dla klientów z tytułu przedterminowej spłaty kredytów konsumenckich i hipotecznych	Rezerwy na emerytury i inne zobowiązania z tytułu zdefiniowanych świadczeń po okresie zatrudnienia	Restrukturyzacja	Rezerwa na niewykorzystane urlopy wypoczynkowe	Inne rezerwy, w tym rezerwy na sprawy sporne pracownicze	Razem
Wartość na początek okresu	629	102	426	24	63	39	96	123	1 502
Zwiększenia, w tym zwiększenia istniejących rezerw	48	10	189	27	7	19	42	41	383
Wykorzystane kwoty	-	(3)	(20)	(34)	(3)	(10)	(17)	(8)	(95)
Niewykorzystane kwoty rozwiązane w okresie	(3)	(3)	-	-	(10)	-	(10)	(8)	(34)
Inne zmiany i reklasyfikacje	1	-	-	-	-	(1)	-	(99)	(99)

Wartość na koniec okresu	675	106	595	17	57	47	111	49	1 657
Rezerwa krótkoterminowa	571	7	-	16	8	47	111	7	767
Rezerwa długoterminowa	104	99	595	1	49	-	-	42	890

ZA ROK ZAKOŃCZONY 31.12.2020	Rezerwy na udzielone zobowiązania finansowe i gwarancyjne	Rezerwy na nierozstrzygnięte sprawy sporne, z wyłączeniem spraw spornych dotyczących spłaconych kredytów hipotecznych w walutach wymienialnych	Rezerwy na sprawy sporne przeciwko bankowi dotyczące kredytów hipotecznych w walutach wymienialnych	Rezerwy na zwrot kosztów dla klientów z tytułu przedterminowej spłaty kredytów konsumenckich i hipotecznych	Rezerwy na emerytury i inne zobowiązania z tytułu zdefiniowanych świadczeń po okresie zatrudnienia	Restrukturyzacja	Rezerwa na niewykorzystane urlopy wypoczynkowe	Inne rezerwy, w tym rezerwy na sprawy sporne pracownicze	Razem
Wartość na początek okresu	269	52	29	104	57	41	99	30	681
Zwiększenia, w tym zwiększenia istniejących rezerw	358	59	398	106	14	16	29	119	1 099
Wykorzystane kwoty	-	(4)	-	(187)	(1)	(5)	(9)	(4)	(210)
Niewykorzystane kwoty rozwiązane w okresie	-	(5)	-	-	(7)	(13)	(22)	(2)	(49)
Inne zmiany i reklasyfikacje	2	-	(1)	1	-	-	(1)	(20)	(19)

Wartość na koniec okresu	629	102	426	24	63	39	96	123	1 502
Rezerwa krótkoterminowa	538	6	-	23	7	39	95	3	711
Rezerwa długoterminowa	91	96	426	1	56	-	1	120	791

Kalkulacja szacunków

Grupa Kapitałowa dokonała aktualizacji szacunków rezerwy na emerytury i inne zobowiązania z tytułu zdefiniowanych świadczeń po okresie zatrudnienia na 31 grudnia 2020 roku wykorzystując kalkulacje przeprowadzone przez zewnętrznego niezależnego aktuariusza. Naliczone rezerwy są równe zdyskontowanym płatnościom, które w przyszłości zostaną dokonane, z uwzględnieniem rotacji zatrudnienia.

ELEMENTY WPŁYWAJĄCE NA WYSOKOŚĆ REZERWY (%)	31.12.2021	31.12.2020
przyjęta stopa dyskonta finansowego	3,60	1,20
średni ważony współczynnik mobilności pracowniczej	9,26	9,19
średni pozostały okres zatrudnienia w latach	7,60	7,68
dziesięcioletni średni zakładany roczny wzrost podstaw kalkulacji odpraw emerytalno-rentowych	2,66	2,53

Wpływ zwiększenia/zmniejszenia stopy dyskonta finansowego oraz planowanych wzrostów podstawy rezerwy o 1 p.p. na zmniejszenie/zwiększenie wartości rezerwy na emerytury i inne zobowiązania z tytułu zdefiniowanych świadczeń po okresie zatrudnienia na 31 grudnia 2021 roku oraz na 31 grudnia 2020 roku przedstawiają poniższe tabele:

SZACUNKOWA ZMIANA REZERWY na emerytury i inne zobowiązania z tytułu zdefiniowanych świadczeń po okresie zatrudnienia	31.12.2021		31.12.2020
	scenariusz +1pp	scenariusz -1pp	scenariusz +1pp	scenariusz -1pp

Stopa dyskonta finansowego	(4)	4	(5)	6
Planowane wzrosty podstaw	5	(4)	6	(5)

Grupa Kapitałowa dokonała analizy wrażliwości szacunków rezerwy na zwrot kosztów dla klientów z tytułu przedterminowej spłaty kredytów konsumenckich i hipotecznych przed datą bilansową na 31 grudnia 2020 roku i 31 grudnia 2020 roku na zmiany liczby reklamacji oraz średniej kwoty zwrotów dla klienta.

SZACUNKOWA ZMIANA REZERWY	Zmiana liczby reklamacji		Zmiana średniej kwoty zwrotu
SZACUNKOWA ZMIANA REZERWY	-10%	10%	-10%	10%
31.12.2021
Rezerwa na zwrot kosztów dla klientów z tytułu przedterminowej spłaty kredytów konsumenckich i hipotecznych	(1)	1	(1)	1

SZACUNKOWA ZMIANA REZERWY	Zmiana liczby reklamacji		Zmiana średniej kwoty zwrotu
SZACUNKOWA ZMIANA REZERWY	-10%	10%	-10%	10%
31.12.2020
Rezerwa na zwrot kosztów dla klientów z tytułu przedterminowej spłaty kredytów konsumenckich i hipotecznych	(2)	2	(2)	2

47. Kapitał własny i akcjonariat Banku

Zasady rachunkowości

Kapitały własne stanowią kapitały i fundusze tworzone zgodnie z przepisami prawa.

Podział na poszczególne pozycje opisane poniżej wynika z Kodeksu spółek handlowych, ustawy Prawo bankowe oraz wymogów MSR 1.7, MSR 1.78.e, MSR 1.54.q-r i MSR 1.79.b.

Pozycje kapitałów własnych jednostek zależnych inne niż kapitał zakładowy w części w jakiej jednostka dominująca jest właścicielem jednostki zależnej dodaje się do odpowiednich pozycji kapitałów własnych jednostki dominującej. Do kapitałów własnych Grupy Kapitałowej włącza się tylko te części kapitałów własnych jednostek zależnych, które powstały po dniu nabycia udziałów lub akcji przez jednostkę dominującą. Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa w Polsce podziałowi i dystrybucji podlegają jedynie kapitały własne jednostki dominującej i poszczególnych spółek zależnych – ustalone na podstawie jednostkowych sprawozdań finansowych.

Składniki kapitałów własnych:

• Kapitał zakładowy stanowi kapitał jednostki dominującej i wykazany jest w wysokości zgodnej ze statutem oraz wpisem do rejestru przedsiębiorców według wartości nominalnej.

• Kapitał zapasowy tworzony jest zgodnie ze statutami Spółek Grupy Kapitałowej z corocznych odpisów z zysku netto, dokonywanych dopóki kapitał ten nie osiągnie co najmniej jednej trzeciej kapitału zakładowego i przeznaczony jest na pokrycie strat bilansowych, jakie mogą wyniknąć w związku z działalnością Spółek Grupy Kapitałowej. Kapitał zapasowy może być także przeznaczony na inne cele, w szczególności na podwyższenie kapitału zakładowego.

• Fundusz ogólnego ryzyka bankowego w PKO Banku Polskim SA tworzony jest zgodnie z ustawą Prawo bankowe z odpisów z zysku netto i przeznaczony jest na niezidentyfikowane ryzyka działalności Banku.

• Kapitały rezerwowe są tworzone z odpisów z zysku netto. Kapitały rezerwowe przeznaczone są na pokrycie mogących powstać strat bilansowych lub na nabycie akcji własnych w celu umorzenia.

• Udziały niekontrolujące stanowią tę część kapitałów w jednostce zależnej, której nie można bezpośrednio lub pośrednio przyporządkować do jednostki dominującej.

• Skumulowane inne dochody całkowite obejmują skutki wyceny aktywów finansowych wycenianych do wartości godziwej przez inne dochody całkowite z uwzględnieniem odpisów na oczekiwane straty kredytowe od tych aktywów, efektywną część zabezpieczenia przepływów pieniężnych w ramach rachunkowości zabezpieczeń, jak również zyski i straty aktuarialne. Od powyższych pozycji w innych dochodach całkowitych rozpoznana jest wartość podatku odroczonego. Ponadto pozycja obejmuje udział jednostki dominującej w innych dochodach całkowitych jednostek stowarzyszonych i wspólnych przedsięwzięć oraz różnice kursowe powstałe z przeliczenia na walutę polską wyniku finansowego netto jednostek zagranicznych po kursie stanowiącym średnią arytmetyczną średnich kursów walutowych na dzień kończący każdy miesiąc okresu obrotowego ogłoszonych przez Narodowy Bank Polski.

Informacje finansowe

• Akcjonariat Banku

Według informacji posiadanych na 31 grudnia 2021 roku akcjonariat Banku jest następujący:

NAZWA PODMIOTU	liczba akcji	liczba głosów %	Wartość nominalna 1 akcji	Udział w kapitale podstawowym %
Na 31 grudnia 2021 roku
Skarb Państwa	367 918 980	29,43%	1 zł	29,43%
Nationale Nederlanden Otwarty Fundusz Emerytalny1	103 500 000	8,28%	1 zł	8,28%
Aviva Otwarty Fundusz Emerytalny1	90 810 319	7,27%	1 zł	7,27%
Pozostali akcjonariusze2	687 770 701	55,02%	1 zł	55,02%
Razem	1 250 000 000	100%	---	100%
Na 31 grudnia 2020
Skarb Państwa	367 918 980	29,43%	1 zł	29,43%
Nationale Nederlanden Otwarty Fundusz Emerytalny1	107 198 023	8,58%	1 zł	8,58%
Aviva Otwarty Fundusz Emerytalny1	93 610 319	7,49%	1 zł	7,49%
Pozostali akcjonariusze2	681 272 678	54,50%	1 zł	54,50%
Razem	1 250 000 000	100%	---	100%

1 Wyliczenia według stanów posiadania akcji na koniec danego okresu publikowanych przez PTE w informacjach półrocznych lub rocznych o strukturze aktywów funduszu i kursu z Biuletynu Statystycznego GPW.

2 W tym Bank Gospodarstwa Krajowego, który na dzień 31.12.2021 roku i na 31.12.2020 roku posiadał 24.487.297 akcji, co stanowi 1,96% udziału w liczbie głosów na Walnym Zgromadzeniu.

Ze wszystkich akcji PKO Banku Polskiego SA wynikają te same prawa i obowiązki. Żadna z akcji nie jest uprzywilejowana (z 1 akcji wynika 1 głos), w szczególności w zakresie prawa głosu czy dywidendy. Statut PKO Banku Polskiego SA ogranicza prawa głosu przysługujące akcjonariuszom dysponującym powyżej 10% ogólnej liczby głosów na Walnym Zgromadzeniu i zakazuje wykonywania więcej niż 10% ogólnej liczby głosów na Walnym Zgromadzeniu przez takich akcjonariuszy. Powyższe ograniczenie nie dotyczy:

• akcjonariuszy, którzy w dniu podjęcia uchwały Walnego Zgromadzenia wprowadzającej ograniczenie prawa głosu byli uprawnieni z akcji reprezentujących więcej niż 10% ogólnej liczby głosów w Banku (tj. Skarb Państwa i BGK),

• akcjonariuszy, którzy są uprawnieni z akcji imiennych serii A (Skarb Państwa) oraz

• akcjonariuszy działających wspólnie z akcjonariuszami, o których mowa w tiret drugim na podstawie porozumienia dotyczącego wspólnego wykonywania prawa głosu z akcji. Ponadto, ograniczenie praw głosu wygasa, kiedy udział Skarbu Państwa w kapitale zakładowym Banku spadnie poniżej 5%.

Zgodnie z § 6 ust. 2 Statutu PKO Banku Polskiego SA zamiana akcji imiennych serii A na akcje na okaziciela oraz przeniesienie tych akcji wymaga zgody wyrażonej w uchwale Rady Ministrów. Zamiana na akcje na okaziciela lub przeniesienie akcji imiennych serii A po uzyskaniu powyższej zgody powoduje wygaśnięcie ograniczeń przewidzianych w zdaniu poprzednim w stosunku do akcji będących przedmiotem zamiany na akcje na okaziciela lub przeniesienia, w zakresie w jakim zgoda została udzielona.

Zgodnie z treścią art. 13 ust.1 pkt 26 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 roku o zasadach zarządzania mieniem państwowym (poza ustawowo przewidzianymi wyjątkami) nie mogą być zbyte akcje PKO Banku Polskiego SA należące do Skarbu Państwa.

Akcje Banku są notowane na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie.

• Struktura kapitału akcyjnego PKO Banku Polskiego SA:

Seria	Rodzaj akcji	Ilość akcji	Wartość nominalna 1 akcji	Wartość serii według wartości nominalnej
Seria A	akcje zwykłe imienne	312 500 000	1 zł	312 500 000
Seria A	akcje zwykłe na okaziciela	197 500 000	1 zł	197 500 000
Seria B	akcje zwykłe na okaziciela	105 000 000	1 zł	105 000 000
Seria C	akcje zwykłe na okaziciela	385 000 000	1 zł	385 000 000
Seria D	akcje zwykłe na okaziciela	250 000 000	1 zł	250 000 000
Razem	- - -	1 250 000 000	- - -	1 250 000 000

W 2021 roku i w 2020 roku nie wystąpiły zmiany w wysokości kapitału zakładowego PKO Banku Polskiego SA. Wyemitowane akcje PKO Banku Polskiego SA nie są uprzywilejowane i są w pełni opłacone.

48. Pokrycie straty za 2020 rok, podział niepodzielonego zysku z lat ubiegłych oraz Dywidendy

• Pokrycie straty za 2020 rok oraz podział niepodzielonego zysku z lat ubiegłych

7 czerwca 2021 roku Zwyczajne Walne Zgromadzenie Banku podjęło uchwały o:

1) pokryciu straty Banku za rok 2020 w wysokości 2 943 792 603,05 PLN z funduszu specjalnego utworzonego uchwałą Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Banku z dnia 23 kwietnia 2021 roku z przeznaczeniem na pokrycie szczególnych strat bilansowych, które powstaną w następstwie rozpoznania skutków finansowych ugód z konsumentami, którzy zawarli z Bankiem umowy kredytu lub pożyczki zabezpieczone hipotecznie indeksowane do walut obcych lub denominowane w walutach obcych;

2) pozostawieniu niepodzielonego zysku PKO Banku Polskiego S.A. z lat poprzednich w kwocie 5 500 000 000 PLN, zyskiem niepodzielonym.

• Zaliczenie zysku

W dniu 10 września 2021 roku Komisja Nadzoru Finansowego wydała zezwolenia na zaliczenie do kapitału podstawowego Tier I zysku netto Banku oraz zysku Grupy Kapitałowej Banku w ujęciu konsolidacji ostrożnościowej, osiągniętego za okres od 1 stycznia 2021 roku do 30 czerwca 2021 roku, pomniejszonego o wszelkie możliwe do przewidzenia obciążenia i dywidendy, zweryfikowanego przez podmiot odpowiedzialny za badanie sprawozdań finansowych Banku. Powyższa zgoda wpłynęła na wzrost wartości funduszy własnych kalkulowanych dla potrzeb adekwatności kapitałowej Grupy Kapitałowej o 1 975 milionów PLN oraz Banku o 2 073 milionów PLN.

• Polityka dywidendowa

W marcu 2021 roku Rada Nadzorcza Banku przyjęła „Politykę dywidendową PKO Banku Polskiego S.A. i Grupy Kapitałowej PKO Banku Polskiego S.A.”(dalej „Polityka Dywidendowa”). Polityka Dywidendowa zakłada intencję stabilnego realizowania przez Bank w długim terminie wypłat dywidendy, z zachowaniem zasady ostrożnego zarządzania Bankiem i Grupą Kapitałową Banku zgodnie z wymogami przepisów prawa oraz stanowisk KNF w sprawie założeń polityki dywidendowej banków komercyjnych. Celem polityki dywidendowej jest optymalne kształtowanie struktury kapitałowej Banku i Grupy Kapitałowej Banku z uwzględnieniem zwrotu z kapitału i jego kosztu oraz potrzeb kapitałowych związanych z rozwojem, przy jednoczesnej konieczności zapewnienia odpowiedniego poziomu współczynników adekwatności kapitałowej. Według przyjętej Polityki dywidendowej dodatkowym narzędziem redystrybucji kapitałów jest skup akcji własnych w celu ich umorzenia, przy czym skup akcji może być realizowany w sytuacji, gdy wartość księgowa akcji jest wyższa niż ich aktualna cena rynkowa, po uzyskaniu wymaganej zgody KNF.

• Zalecenia KNF w zakresie wypłaty dywidendy w 2021 roku

W pierwszej połowie 2021 roku KNF uznała za konieczne wstrzymanie wypłaty dywidendy przez banki komercyjne oraz niepodejmowanie innych działań, w szczególności pozostających poza zakresem ich bieżącej działalności biznesowej i operacyjnej, mogących skutkować obniżeniem bazy kapitałowej (bez uprzedniej konsultacji z organem nadzoru), co znalazło odzwierciedlenie w ogłoszonym stanowisku KNF z 16 grudnia 2020 roku oraz indywidualnym zaleceniu KNF dla Banku z 13 stycznia 2021 roku. Zarząd Banku oraz Rada Nadzorcza Banku podjęły uchwały, iż w granicach swoich kompetencji będą sprawowały nadzór nad realizacją powyższego zalecenia KNF. 24 czerwca 2021 roku KNF przyjęła stanowisko w sprawie polityki dywidendowej banków komercyjnych na II półrocze 2021 roku, które umożliwia wypłatę dywidendy z zysku za rok 2020 po spełnieniu warunków określonych w wyżej wymienionym stanowisku.

KNF podtrzymała zalecenie niepodejmowania (bez uprzedniej konsultacji z organem nadzoru) innych działań, mogących skutkować obniżeniem bazy kapitałowej, w tym ewentualnych wypłat dywidend z niepodzielonego zysku z lat ubiegłych oraz wykupów akcji własnych. Powyższe stanowisko zostało potwierdzone w pismach KNF z 30 czerwca 2021 oraz z 16 lipca 2021 roku.

W grudniu 2021 roku KNF przyjęła stanowisko w sprawie polityki dywidendowej w 2022 roku instytucji nadzorowanych, które następnie zostało potwierdzone pismem z 25 stycznia 2022 roku. Wskazane w stanowiskach KNF kryteria wypłaty dywidendy dla banków komercyjnych są następujące:

1. kwotę do wysokości 50% zysku za 2021 rok mogą wypłacić jedynie banki spełniające jednocześnie poniższe kryteria:

• nierealizujące programu naprawczego,

• pozytywnie ocenione w ramach procesu badania i oceny nadzorczej (BION) - ocena końcowa BION nie gorsza niż 2,5,

• wykazujące poziom dźwigni finansowej (LR) na poziomie wyższym niż 5%,

• posiadające współczynnik kapitału podstawowego Tier 1 (CET1) nie niższy niż wymagane minimum: 4,5% +56%*wymóg P2R + wymóg połączonego bufora (z uwzględnieniem 3% bufora ryzyka systemowego),

• posiadające współczynnik kapitału Tier 1 (T1) nie niższy niż wymagane minimum podwyższone o 1,5 p.p.: 6% +75%*wymóg P2R + wymóg połączonego bufora (z uwzględnieniem 3% bufora ryzyka systemowego),

• posiadające łączny współczynnik kapitałowy (TCR) nie niższy niż wymagane minimum podwyższone o 1,5 p.p.: 8% + wymóg P2R + wymóg połączonego bufora (z uwzględnieniem 3% bufora ryzyka systemowego),

2. kwotę do wysokości 75% zysku za 2021 rok mogą wypłacić jedynie banki spełniające jednocześnie kryteria do wypłaty 50% z uwzględnieniem, w ramach kryteriów kapitałowych, wrażliwości banku na niekorzystny scenariusz makroekonomiczny,

3. kwotę do wysokości 100% zysku za 2021 rok mogą wypłacić jedynie banki spełniające jednocześnie kryteria do wypłaty 75% z uwzględnieniem, w ramach kryteriów kapitałowych, wrażliwości banku na specyficzny niekorzystny scenariusz makroekonomiczny dotyczący wzrostu stóp procentowych i jego wpływu na ryzyko kredytowe.

Kryteria określone w punktach 1-3 bank powinien spełniać zarówno na poziomie jednostkowym, jak i skonsolidowanym.

Zgodnie z pismem KNF, Bank otrzyma indywidualne zalecenie dotyczące zarówno możliwości wypłaty dywidendy, jak i innych działań mogących skutkować obniżeniem bazy kapitałowej, w tym poziom narzutu kapitałowego zalecanego w ramach filara II (P2G). Więcej informacji na ten temat jest w Sprawozdaniu Zarządu z działalności Grupy Kapitałowej PKO Banku Polskiego S.A. za 2021 rok sporządzonego łącznie ze sprawozdaniem Zarządu z działalności PKO Banku Polskiego S.A. w rozdziale 7 „Kapitały własne i miary adekwatności”.

Intencją Banku jest wypłata dywidendy w 2022 roku z zysku netto 2021 roku.

Zgodnie z art. 395 § 2 pkt 2 Kodeksu spółek handlowych decyzja dotycząca podziału zysku pozostaje w kompetencjach Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Banku.

49. Leasing

Zasady rachunkowości

• LEASING – LEASINGODAWCA

Grupa Kapitałowa występuje jako leasingodawca w odniesieniu do umów leasingu dotyczących użytkowania środków transportu, budynków, w tym powierzchni biurowych, oraz maszyn i urządzeń. Grupa Kapitałowa prowadzi działalność leasingową poprzez spółki z Grupy Kapitałowej PKO Leasing SA oraz KREDOBANK SA.

Grupa Kapitałowa jako leasingodawca klasyfikuje leasing do leasingu operacyjnego lub leasingu finansowego.

Umowa leasingu jest zaliczana do leasingu operacyjnego, jeżeli nie następuje przeniesienie zasadniczo całego ryzyka i pożytków wynikających z posiadania bazowego składnika aktywów. W przypadku tym Grupa Kapitałowa ujmuje opłaty leasingowe jako przychód metodą liniową.

Umowa leasingu jest zaliczana do leasingu finansowego, jeżeli następuje przeniesienie zasadniczo całego ryzyka i pożytków wynikających z posiadania bazowego składnika aktywów. Grupa Kapitałowa klasyfikuje umowy do leasingu finansowego, w odniesieniu do których spełniony został co najmniej jeden z warunków lub spełnione zostały wszystkie następujące warunki:

• na mocy leasingu następuje przeniesienie na leasingobiorcę własności bazowego składnika aktywów przed końcem okresu leasingu,

• leasingobiorca ma opcję zakupienia bazowego składnika aktywów za cenę, która według przewidywań będzie na tyle niższa od wartości godziwej ustalonej na dzień, gdy opcja zakupienia składnika będzie mogła zostać zrealizowana, że w dacie początkowej można z wystarczającą pewnością założyć, że leasingobiorca skorzysta z tej opcji,

• okres leasingu stanowi większą część ekonomicznego okresu użytkowania bazowego składnika aktywów, nawet jeżeli tytuł prawny nie ulega przeniesieniu,

• wartość bieżąca opłat leasingowych w dacie początkowej wynosi zasadniczo prawie tyle, ile wynosi łączna wartość godziwa bazowego składnika aktywów, za który w przypadku subleasingu przyjmuje się wartość aktywa z tytułu prawa do użytkowania wynikającego z głównej umowy leasingu, oraz

• bazowy składnik aktywów ma na tyle specjalistyczny charakter, że tylko leasingobiorca może z niego korzystać bez dokonywania większych modyfikacji.

W dacie rozpoczęcia leasingu finansowego Grupa Kapitałowa jako leasingodawca w leasingu finansowym prezentuje należności w kwocie równej inwestycji leasingowej netto, tj. inwestycji leasingowej brutto zdyskontowanej stopą procentową leasingu.

Jako inwestycję leasingową brutto rozumie się sumę:

• opłat leasingowych należnych leasingodawcy wynikających z leasingu finansowego, oraz

• ewentualnej niegwarantowanej wartości końcowej przypisanej leasingodawcy.

Stopa procentowa leasingu stosowana przez Grupę Kapitałową to stopa, która powoduje, że wartość bieżąca opłat leasingowych oraz niegwarantowanej wartości końcowej równa się sumie wartości godziwej bazowego składnika aktywów oraz wszelkich początkowych kosztów bezpośrednich poniesionych przez Grupę Kapitałową.

• LEASING – LEASINGOBIORCA

MSSF 16 eliminuje z punktu widzenia leasingobiorcy klasyfikację leasingu na leasing operacyjny i leasing finansowy, wprowadzając jeden model ujęcia i wyceny.

Do umów leasingu lub umów zawierających leasing Grupa Kapitałowa kwalifikuje umowy, zgodnie z którymi:

• uzyskuje prawo do używania zidentyfikowanego składnika aktywów, a prawo dostawcy do podstawienia alternatywnego składnika aktywów nie jest znaczące, oraz

• posiada prawo do uzyskania zasadniczo wszystkich korzyści ekonomicznych z użytkowania prawa przez cały okres użytkowania, oraz

• posiada prawo do kierowania użytkowaniem zidentyfikowanego składnika aktywów przez cały okres użytkowania, gdy:

• Grupa Kapitałowa posiada prawo do kierowania tym, w jaki sposób i w jakim celu wykorzystuje się składnik aktywów przez cały okres użytkowania, lub

• podjęto wcześniej odpowiednie decyzje dotyczącego tego, w jaki sposób i w jakim celu wykorzystuje się składnik aktywów.

Grupa Kapitałowa stosuje wyłączenia i nie ujmuje aktywów z tytułu prawa do użytkowania i zobowiązań w odniesieniu do:

• leasingów krótkoterminowych, do których Grupa Kapitałowa zalicza umowy bez możliwości zakupu składnika aktywów, zawarte na okres nie dłuższy niż 12 miesięcy od momentu rozpoczęcia umowy, w szczególności umowy zawarte na czas nieokreślony z krótkim (do 12 miesięcy) terminem wypowiedzenia, bez znaczących kar, przez które rozumie się w szczególności poniesione nakłady z tytułu inwestycji w obcym środku trwałym oraz koszty zmiany lokalizacji,

• leasingów niskocennych (składnik aktywów ma wartość mniejszą niż 20 000 PLN, ustalaną w oparciu o wartość nowego składnika aktywów bez względu na wiek składnika aktywów objętego leasingiem), z wyłączeniem umów najmu powierzchni.

Zobowiązanie z tytułu leasingu Grupa Kapitałowa wycenia początkowo w wysokości wartości bieżącej opłat leasingowych pozostających do zapłaty w tej dacie.

Na wartość zobowiązania z tytułu leasingu wpływają:

• stałe opłaty pomniejszone o wszelkie należne zachęty leasingowe,

• zmienne opłaty leasingowe, które zależą od indeksu lub stawki, wycenione początkowo z zastosowaniem indeksu lub stawki obowiązujących na datę rozpoczęcia,

• kwoty, których zapłaty przez leasingobiorcę oczekuje się w ramach gwarantowanej wartości końcowej,

• cena wykonania opcji kupna, jeżeli istnieje prawdopodobieństwo powyżej 50%, że Grupa Kapitałowa skorzysta z opcji kupna,

• kary pieniężne z tytułu wypowiedzenia umowy leasingu, jeżeli umowa leasingu przewiduje opcję wypowiedzenia przez Grupę Kapitałową jako leasingobiorcę.

Grupa Kapitałowa do opłat leasingowych nie zalicza zmiennych opłat uzależnionych od czynników zewnętrznych.

Po początkowym ujęciu Grupa Kapitałowa wycenia zobowiązania z tytułu leasingu w zamortyzowanym koszcie.

Aktualizację wyceny zobowiązania z tytułu leasingu Grupa Kapitałowa ujmuje jako korektę składnika aktywów z tytułu prawa do użytkowania. W przypadku gdy w wyniku aktualizacji wyceny wartość bilansowa składnika aktywów z tytułu prawa do użytkowania została zmniejszona do zera i ma miejsce dalsze zmniejszenie wyceny zobowiązania z tytułu leasingu, pozostałą kwotę aktualizacji wyceny Grupa Kapitałowa ujmuje jako zysk lub stratę.

Składniki aktywów z tytułu prawa do użytkowania podlegają przez Grupę Kapitałową początkowej wycenie według kosztu, który obejmuje:

• kwotę początkowej wyceny zobowiązania z tytułu leasingu,

• wszelkie opłaty leasingowe zapłacone w dacie rozpoczęcia lub przed tą datą, pomniejszone o wszelkie otrzymane zachęty leasingowe,

• wszelkie początkowe koszty bezpośrednie poniesione przez Grupę Kapitałową.

Po początkowym ujęciu Grupa Kapitałowa wycenia składnik aktywów z tytułu prawa do użytkowania pomniejszając jego wartość początkową o odpisy amortyzacyjne (umorzenie metodą liniową) i odpis z tytułu utraty wartości oraz koryguje z tytułu aktualizacji wyceny zobowiązania z tytułu leasingu.

Grupa Kapitałowa do zdyskontowania przyszłych płatności leasingowych stosuje stopy dyskonta:

• skalkulowane na bazie krzywych rentowności odzwierciedlających koszt finansowania w danej walucie,

• pokrywające tenor najdłuższej umowy leasingowej podlegającej wycenie i odzwierciedlające – dla danej waluty – stałą rynkową stopę procentową oraz koszt finansowania Grupy Kapitałowej (tenory umów leasingowych mieszczą się w przedziale od 1 roku do 99 lat),

• odczytane z krzywej dla terminu zapadalności odpowiadającego połowie terminu zapadalności umowy leasingowej.

Wartość krańcowej stopy pożyczkowej dla umów leasingowych Grupa Kapitałowa aktualizuje w okresach kwartalnych.

Grupa Kapitałowa stosuje te same stopy dyskontowe do portfela umów leasingu samochodów oraz nieruchomości, w tym praw wieczystego użytkowania gruntów z uwzględnieniem wpływu zabezpieczenia umowy leasingowej na stosowaną stawkę dyskontową.

Opłaty leasingowe w odniesieniu do umów leasingu krótkoterminowego i niskocennego Grupa Kapitałowa ujmuje jako koszt metodą liniową w trakcie okresu leasingu. Różnice pomiędzy kwotami zapłaconymi i wynikającymi z liniowego rozliczenia kosztów ujmowane są jako czynne lub bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów.

informacje finansowe:

• LEASINGOBIORCA

LEASINGOBIORCA - KWOTY DOTYCZĄCE LEASINGU UJĘTE W RACHUNKU ZYSKÓW I STRAT	2021	2020
Koszty związane z krótkoterminowymi umowami leasingowymi	(6)	(5)
Koszty związane z umowami leasingowymi aktywów o niskiej wartości, które nie są umowami krótkoterminowymi, koszty z tytułu podatku od towarów i usług niepodlegającego odliczeniu oraz koszty opłat eksploatacyjnych	(78)	(72)

Razem	(84)	(77)

• LEASINGODAWCA - LEASING OPERACYJNY

ŁĄCZNA KWOTA PRZYSZŁYCH OPŁAT LEASINGOWYCH Z TYTUŁU NIEODWOŁALNEGO LEASINGU OPERACYJNEGO - LEASINGODAWCA	31.12.2021	31.12.2020
Dla okresu:
do 1 roku	307	259
od 1 do 2 lat	194	161
od 2 do 3 lat	85	76
od 3 do 4 lat	21	15
od 4 do 5 lat	4	3
powyżej 5 lat	1	2

Razem	612	516

Dla umów leasingu operacyjnego, gdzie Grupa Kapitałowa jest leasingodawcą, przeciętny okres trwania umowy wynosi z reguły do 37 miesięcy. Leasingobiorca ponosi koszty serwisu oraz ubezpieczeń.

Aktywa oddane w leasing na podstawie leasingu operacyjnego przedstawiono w nocie „Wartości niematerialne i rzeczowe aktywa trwałe oraz rzeczowe aktywa trwałe oddane w leasing operacyjny”.

• LEASINGODAWCA - LEASING FINANSOWY

WARTOŚĆ KWOT INWESTYCJI LEASINGOWYCH BRUTTO ORAZ MINIMALNYCH OPŁAT LEASINGOWYCH NALEŻNYCH	Inwestycja leasingowa brutto	w tym:		Niezrealizowane przychody	Inwestycja leasingowa netto
	Inwestycja leasingowa brutto	Niezdyskontowane opłaty leasingowe	Niezdyskontowane niegwarantowane wartości końcowe przypadające leasingodawcy	Niezrealizowane przychody	Inwestycja leasingowa netto
31.12.2021
Należności leasingowe brutto:	X	X	X	X	X
do 1 roku	7 571	7 476	95	(737)	6 834
od 1 roku do 2 lat	5 305	5 245	60	(452)	4 853
od 2 do 3 lat	3 676	3 645	31	(235)	3 441
od 3 do 4 lat	1 916	1 903	13	(108)	1 808
od 4 do 5 lat	907	899	8	(37)	870
powyżej 5 lat	423	421	2	(18)	405
Razem brutto	19 798	19 589	209	(1 587)	18 211
Odpisy na oczekiwane straty	(660)	(660)	-	-	(660)

Razem netto	19 138	18 929	209	(1 587)	17 551

WARTOŚĆ KWOT INWESTYCJI LEASINGOWYCH BRUTTO ORAZ MINIMALNYCH OPŁAT LEASINGOWYCH NALEŻNYCH	Inwestycja leasingowa brutto	w tym:		Niezrealizowane przychody	Inwestycja leasingowa netto
	Inwestycja leasingowa brutto	Niezdyskontowane opłaty leasingowe	Niezdyskontowane niegwarantowane wartości końcowe przypadające leasingodawcy	Niezrealizowane przychody	Inwestycja leasingowa netto
31.12.2020
Należności leasingowe brutto:
do 1 roku	7 264	7 113	151	(511)	6 753
od 1 roku do 2 lat	4 893	4 781	112	(306)	4 587
od 2 do 3 lat	3 285	3 233	52	(158)	3 127
od 3 do 4 lat	1 790	1 763	27	(69)	1 721
od 4 do 5 lat	796	789	7	(24)	772
powyżej 5 lat	390	388	2	(13)	377
Razem brutto	18 418	18 067	351	(1 081)	17 337
Odpisy na oczekiwane straty	(586)	(586)	-	-	(586)

Razem netto	17 832	17 481	351	(1 081)	16 751

50. Zobowiązania warunkowe oraz pozabilansowe zobowiązania otrzymane i udzielone

Zasady rachunkowości

W momencie początkowego ujęcia umowę gwarancji finansowej wycenia się w wartości godziwej. W kolejnych okresach, na dzień bilansowy gwarancje finansowe wyceniane są w kwocie wyższej z dwóch:

• kwocie odpisu na oczekiwane straty kredytowe, lub

• kwocie rozpoznanej w momencie początkowym prowizji, amortyzowanej w czasie zgodnie z MSSF 15.

Informacje finansowe

• Programy papierów wartościowych objęte subemisją (maksymalne zobowiązanie Grupy kapitałowej do objęcia papierów wartościowych)

Na 31 grudnia 2021 roku oraz na 31 grudnia 2020 roku na nie zostały zawarte umowy objęte subemisją.

• Zobowiązania umowne

WARTOŚĆ ZOBOWIĄZAŃ UMOWNYCH DOTYCZĄCYCH	31.12.2021	31.12.2020
wartości niematerialnych	19	27
rzeczowych aktywów trwałych	115	76
Razem	134	103

• Udzielone zobowiązania finansowe i gwarancyjne

UDZIELONE ZOBOWIĄZANIA FINANSOWE I GWARANCYJNE 31.12.2021	FAZA 1		FAZA 2		FAZA 3		Razem	Rezerwy według MSSF 9	Wartość netto
UDZIELONE ZOBOWIĄZANIA FINANSOWE I GWARANCYJNE 31.12.2021	Wartość nominalna	Rezerwa	Wartość nominalna	Rezerwa	Wartość nominalna	Rezerwa	Razem	Rezerwy według MSSF 9	Wartość netto
Linie i limity kredytowe	57 054	(125)	8 580	(262)	98	(28)	65 732	(415)	65 317
na nieruchomości	5 130	(12)	131	(5)	4	(2)	5 265	(19)	5 246
gospodarcze	39 921	(96)	6 949	(187)	71	(20)	46 941	(303)	46 638
konsumpcyjne	9 179	(17)	1 496	(70)	23	(6)	10 698	(93)	10 605
z tytułu faktoringu	2 112	-	4	-	-	-	2 116	-	2 116
z tytułu leasingu finansowego	712	-	-	-	-	-	712	-	712
Pozostałe	2 670	-	-	-	-	-	2 670	-	2 670
Razem udzielone zobowiązania finansowe, w tym:	59 724	(125)	8 580	(262)	98	(28)	68 402	(415)	67 987
zobowiązania nieodwołalne	17 917	(47)	4 401	(129)	56	(14)	22 374	(190)	22 184
POCI	-	-	-	-	14	(1)	14	(1)	13

gwarancje w obrocie krajowym i zagranicznym	7 777	(9)	1 842	(56)	469	(191)	10 088	(256)	9 832
dla podmiotów finansowych	2 288	-	-	-	-	-	2 288	-	2 288
dla podmiotów niefinansowych	5 463	(9)	1 842	(56)	469	(191)	7 774	(256)	7 518
dla podmiotów budżetowych	26	-	-	-	-	-	26	-	26
obligacje komunalne krajowe (podmioty budżetowe)	408	-	-	-	-	-	408	-	408
akredytywy	1 172	-	65	(4)	1	-	1 238	(4)	1 234
dla podmiotów finansowych	-	-	-	-	-	-	-	-	-
dla podmiotów niefinansowych	1 172	-	65	(4)	1	-	1 238	(4)	1 234
gwarancja zapłaty dla podmiotów finansowych	65	-	-	-	-	-	65	-	65
Razem udzielone gwarancje i poręczenia, w tym:	9 422	(9)	1 907	(60)	470	(191)	11 799	(260)	11 539
zobowiązania nieodwołalne	2 794	(8)	1 837	(56)	469	(191)	5 100	(255)	4 845
gwarancje dobrego wykonania umowy	1 200	(2)	1 948	(38)	241	(163)	3 389	(203)	3 186
POCI	-	-	-	-	45	(2)	45	(2)	43
Razem udzielone zobowiązania finansowe i gwarancyjne	69 146	(134)	10 487	(322)	568	(219)	80 201	(675)	79 526

UDZIELONE ZOBOWIĄZANIA FINANSOWE I GWARANCYJNE 31.12.2020	FAZA 1		FAZA 2		FAZA 3		Razem	Rezerwy według MSSF 9	Wartość netto
UDZIELONE ZOBOWIĄZANIA FINANSOWE I GWARANCYJNE 31.12.2020	Wartość nominalna	Rezerwa	Wartość nominalna	Rezerwa	Wartość nominalna	Rezerwa	Razem	Rezerwy według MSSF 9	Wartość netto
Linie i limity kredytowe	52 047	(83)	6 811	(228)	119	(29)	58 977	(340)	58 637
na nieruchomości	4 280	(9)	148	(5)	3	(1)	4 431	(15)	4 416
gospodarcze	36 923	(58)	5 031	(186)	106	(25)	42 060	(269)	41 791
konsumpcyjne	8 897	(16)	1 415	(37)	10	(3)	10 322	(56)	10 266
z tytułu faktoringu	1 798	-	217	-	-	-	2 015	-	2 015
z tytułu leasingu finansowego	149	-	-	-	-	-	149	-	149
Pozostałe	3 001	(29)	-	-	-	-	3 001	(29)	2 971
Razem udzielone zobowiązania finansowe, w tym:	55 048	(113)	6 811	(228)	119	(29)	61 978	(369)	61 608
zobowiązania nieodwołalne	21 966	(46)	2 883	(94)	42	(10)	24 891	(150)	24 741
POCI	-	-	-	-	20	-	20	-	20

gwarancje w obrocie krajowym i zagranicznym	6 304	(4)	1 635	(88)	336	(162)	8 275	(254)	8 021
dla podmiotów finansowych	960	-	-	-	-	-	960	-	960
dla podmiotów niefinansowych	5 296	(4)	1 635	(88)	336	(162)	7 267	(254)	7 013
dla podmiotów budżetowych	48	-	-	-	-	-	48	-	48
obligacje komunalne krajowe (podmioty budżetowe)	166	-	-	-	-	-	166	-	166
akredytywy	1 422	(1)	77	(4)	13	(1)	1 512	(6)	1 506
dla podmiotów finansowych	196	-	-	-	-	-	196	-	196
dla podmiotów niefinansowych	1 226	(1)	77	(4)	13	(1)	1 316	(6)	1 310
gwarancja zapłaty dla podmiotów finansowych	40	-	-	-	-	-	40	-	40
Razem udzielone gwarancje i poręczenia w tym:	7 932	(5)	1 712	(92)	349	(163)	9 993	(260)	9 733
zobowiązania nieodwołalne	4 320	(4)	1 635	(88)	336	(162)	6 291	(254)	6 037
gwarancje dobrego wykonania umowy	1 681	(1)	998	(54)	182	(135)	2 861	(190)	2 671
POCI	-	-	-	-	1	-	1	-	1

Razem udzielone zobowiązania finansowe i gwarancyjne	62 980	(118)	8 523	(320)	468	(192)	71 971	(629)	71 341

• zobowiązania udzielone w wartości nominalnej według terminów wymagalności

ZOBOWIĄZANIA UDZIELONE WEDŁUG TERMINÓW WYMAGALNOŚCI NA 31.12.2021	do 1 miesiąca łącznie	powyżej 1 miesiąca do 3 miesięcy włącznie	powyżej 3 miesięcy do 1 roku włącznie	powyżej 1 roku do 5 lat włącznie	powyżej 5 lat	Razem

zobowiązania udzielone - finansowe	12 663	4 674	24 479	16 441	10 145	68 402
zobowiązania udzielone - gwarancje i poręczenia	466	1 855	3 336	3 792	2 350	11 799

Razem	13 129	6 529	27 815	20 233	12 495	80 201

ZOBOWIĄZANIA UDZIELONE WEDŁUG TERMINÓW WYMAGALNOŚCI NA 31.12.2020	do 1 miesiąca łącznie	powyżej 1 miesiąca do 3 miesięcy włącznie	powyżej 3 miesięcy do 1 roku włącznie	powyżej 1 roku do 5 lat włącznie	powyżej 5 lat	Razem

zobowiązania udzielone - finansowe	10 935	5 413	19 154	18 197	8 279	61 978
zobowiązania udzielone - gwarancje i poręczenia	499	1 144	3 829	2 422	2 099	9 993

Razem	11 434	6 557	22 983	20 619	10 378	71 971

• Pozabilansowe zobowiązania otrzymane

POZABILANSOWE ZOBOWIĄZANIA OTRZYMANE WEDŁUG WARTOŚCI NOMINALNEJ	31.12.2021	31.12.2020
Finansowe	258	147
Gwarancyjne	7 331	4 312

Razem	7 589	4 459

51. Sprawy sporne

Na 31 grudnia 2021 roku łączna wartość przedmiotu sporu w postępowaniach sądowych (procesach) w toku, w których spółki Grupy Kapitałowej PKO Banku Polskiego S.A. są pozwanym, wynosiła 4 350 milionów PLN (na 31 grudnia 2020 roku: 2 064 miliony PLN), a łączna wartość przedmiotu sporu w postępowaniach sądowych (procesach) w toku z powództwa spółek Grupy Kapitałowej PKO Banku Polskiego S.A. na 31 grudnia 2021 roku wynosiła 2 792 miliony PLN (na 31 grudnia 2020 roku: 2 607 milionów PLN).

• postępowania sądowe przeciwko bankowi dotyczące kredytów hipotecznych w walutach wymienialnych

Na 31 grudnia 2021 roku przeciwko Bankowi toczyło się 12 349 postępowań sądowych (na 31 grudnia 2020 roku: 5 372) dotyczących kredytów hipotecznych udzielonych w ubiegłych latach w walucie obcej o łącznej wartości przedmiotu sporu 3 855 milionów PLN (na 31 grudnia 2020 roku: 1 404 miliony PLN), w tym jedno postępowanie grupowe, w którym liczba umów kredytowych wynosi 72. Przedmiotem wystąpień klientów Banku są przede wszystkim roszczenia o stwierdzenie nieważności całości lub części umowy lub o zapłatę z tytułu zwrotu rzekomo nienależnego świadczenia w związku z abuzywnym charakterem klauzul walutowych. Żadna z klauzul stosowanych przez Bank w umowach nie została wpisana do rejestru klauzul niedozwolonych. Na liczbę pozwów wnoszonych przez klientów przeciwko Bankowi istotny wpływ ma intensywna kampania reklamowa kancelarii prawnych, która zachęca kredytobiorców do zlecania im - za wynagrodzeniem - usług prowadzenia spraw przeciwko bankom.

Grupa monitoruje na bieżąco stan orzecznictwa sądowego w sprawach kredytów indeksowanych lub denominowanych do waluty obcej pod kątem kształtowania się i ewentualnych zmian linii orzeczniczych.

Do 31 grudnia 2021 roku w sprawach przeciwko Bankowi sądy wydały 207 prawomocnych orzeczeń (w tym 165 orzeczeń po 3 października 2019 roku). 67 z tych orzeczeń (w tym w 29 orzeczeń wydanych po 3 października 2019 roku) jest dla Banku korzystnych. Bank wnosi skargi kasacyjne do Sądu Najwyższego od prawomocnych orzeczeń niekorzystnych dla Banku.

29 stycznia 2021 roku, w związku z rozbieżnościami w wykładni przepisów prawa w orzecznictwie Sądu Najwyższego i sądów powszechnych i aby zapewnić jednolitość orzecznictwa, Pierwsza Prezes Sądu Najwyższego, przedstawiła wniosek o rozstrzygnięcie przez skład całej Izby Cywilnej Sądu Najwyższego następujących zagadnień prawnych dotyczących tematyki kredytów denominowanych i indeksowanych w walutach obcych (podstawa prawna art. 83 § 1 ustawy z 8 grudnia 2017 roku o Sądzie Najwyższym):

1. Czy w razie uznania, że postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie wiąże konsumenta, możliwe jest przyjęcie, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów?

W razie odpowiedzi przeczącej na powyższe pytanie:

2. Czy w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego do takiej waluty umowa może wiązać strony w pozostałym zakresie?

3. Czy w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu denominowanego w walucie obcej umowa ta może wiązać strony w pozostałym zakresie?

Niezależnie od treści odpowiedzi na pytania 1-3:

4. Czy w przypadku nieważności lub bezskuteczności umowy kredytowej, w wykonaniu której bank wypłacił kredytobiorcy całość lub część kwoty kredytu, a kredytobiorca dokonywał spłat kredytu, powstają odrębne roszczenia z tytułu nienależnego świadczenia na rzecz każdej ze stron, czy też powstaje jedynie jedno roszczenie, równe różnicy spełnionych świadczeń, na rzecz tej strony, której łączne świadczenie miało wyższą wysokość?

5. Czy w przypadku nieważności lub bezskuteczności umowy kredytowej z powodu niedozwolonego charakteru niektórych jej postanowień, bieg przedawnienia roszczenia banku o zwrot kwot wypłaconych z tytułu kredytu rozpoczyna się od chwili ich wypłaty?

6. Czy, jeżeli w przypadku nieważności lub bezskuteczności umowy kredytowej którejkolwiek ze stron przysługuje roszczenie o zwrot świadczenia spełnionego w wykonaniu takiej umowy, strona ta może również żądać wynagrodzenia z tytułu korzystania z jej środków pieniężnych przez drugą stronę?

Posiedzenie pełnego składu Izby Cywilnej dla rozpoznania ww. wniosku odbyło się 11 maja 2021 roku. Sąd Najwyższy zdecydował o pozyskaniu przed wydaniem uchwały opinii 5 instytucji publicznych. Opinie te zostały sporządzone i przesłane do Sądu Najwyższego. 2 września 2021 roku Sąd Najwyższy zdecydował o zwróceniu się do TSUE z pytaniami prejudycjalnymi, które dotyczą regulacji ustrojowych sądownictwa i nie dotykają bezpośrednio zagadnienia kredytów walutowych.

W 2021 roku zapadły dwie istotne z punktu widzenia roszczeń kredytobiorców frankowych uchwały Sądu Najwyższego oraz orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. 7 maja 2021 roku Sąd Najwyższy w składzie siedmiu sędziów Izby Cywilnej podjął uchwałę w sprawie III CZP 6/21 o treści:

1) Niedozwolone postanowienie umowne (art. 3851 § 1 k.c.) jest od początku, z mocy samego prawa, dotknięte bezskutecznością na korzyść konsumenta, który może udzielić następczo świadomej i wolnej zgody na to postanowienie i w ten sposób przywrócić mu skuteczność z mocą wsteczną.

2) Jeżeli bez bezskutecznego postanowienia umowa kredytu nie może wiązać, konsumentowi i kredytodawcy przysługują odrębne roszczenia o zwrot świadczeń pieniężnych spełnionych w wykonaniu tej umowy (art. 410 § 1 w związku z art. 405 k.c.). Kredytodawca może żądać zwrotu świadczenia od chwili, w której umowa kredytu stała się trwale bezskuteczna.

Uchwale nadano moc zasady prawnej, co oznacza, że zwykły skład Sądu Najwyższego nie może odstąpić od interpretacji przedstawionej we wcześniejszej uchwale, która posiada moc zasady prawnej. Jeżeli jakikolwiek skład Sądu Najwyższego zamierza odstąpić od zasady prawnej, musi przedstawić powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia pełnemu składowi Izby. Uzasadniając ww. uchwałę Sąd Najwyższy przychylił się do wcześniej wyrażanego w orzecznictwie (uchwała III CZP 11/20 z 16 lutego 2021 roku) poglądu, zgodnie z którym bieg terminu przedawnienia roszczeń wynikających z nieważnej, na skutek usunięcia postanowień abuzywnych, umowy kredytu rozpoczyna się dopiero po wyrażeniu przez konsumenta świadomej woli niezwiązania go postanowieniami abuzywnymi. Sąd Najwyższy uznał, że skoro konsument jest uprawniony, aby sanować wadliwą (abuzywną) klauzulę umowną i wyrazić wolę bycia nią związanym, to do czasu podjęcia tej decyzji kredytodawca pozostaje w niepewności co do obowiązywania umowy, a sama umowa znajduje się w stanie bezskuteczności zawieszonej. Dopiero wraz z ustaniem tego stanu, co następuje co do zasady na skutek oświadczenia kredytobiorcy, mogą powstać roszczenia kredytodawcy i tym samym rozpocznie się bieg ich przedawnienia.

Mając na uwadze treść uchwały Sądu Najwyższego III CZP 6/21 oraz zapadające na jej tle niejednolite orzeczenia sądów powszechnych, Bank skierował pozwy przeciwko klientom, których umowy zostały prawomocnie unieważnione, albo których pozwy zostały Bankowi doręczone przed 31 grudnia 2018 roku, o zwrot wypłaconego kapitału oraz kosztu korzystania z kapitału.

• DZIAŁANIA GRUPY KAPITAŁOWEJ PODEJMOWANE W ZWIĄZKU Z PROPOZYCJĄ PRZEWODNICZĄCEGO KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO ORAZ OCZEKIWANYM POSIEDZENIEM SĄDU NAJWYŻSZEGO W ZAKRESIE KREDYTÓW UDZIELANYCH W WALUTACH OBCYCH.

W grudniu 2020 roku Przewodniczący Komisji Nadzoru Finansowego (dalej: Przewodniczący KNF) przedstawił propozycję, która zmierza do systemowego rozwiązania problemu kredytów mieszkaniowych we frankach szwajcarskich. Rozwiązanie to zakłada, że banki dobrowolnie zaoferują klientom możliwość zawierania ugód, na mocy których klienci rozliczaliby się z bankiem tak, jak gdyby ich kredyty od początku były kredytami złotowymi oprocentowanymi według stawki referencyjnej WIBOR powiększonej o stosowaną historycznie dla takich kredytów marżę.

Grupa Kapitałowa przeanalizowała korzyści i ryzyka związane z możliwymi wariantami postępowania w sprawie walutowych kredytów mieszkaniowych. W ocenie Grupy Kapitałowej osiągnięcie kompromisu i zawarcie ugody jest zarówno dla Banku, jak i dla jego klientów, korzystniejsze niż angażowanie się w długotrwałe procesy sądowe z niepewnym rozstrzygnięciem.

23 kwietnia 2021 roku Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy zaakceptowało możliwość oferowania Klientom ugód. Następnie, uchwałą z dnia 27 maja 2021 roku Rada Nadzorcza zaakceptowała warunki oferowania ugód na zasadach zaproponowanych przez Przewodniczącego KNF. Proces ugodowego kończenia sporów dotyczących ważności umów kredytów mieszkaniowych został uruchomiony 4 października 2021 roku. Ugody są proponowane w toku postępowań mediacyjnych prowadzonych przez Centrum Mediacji przy Sądzie Polubownym przy KNF, w toku postępowań sądowych i postępowań wywołanych wnioskiem o zawezwanie do próby ugodowej. Według stanu na 31 grudnia 2021 r. zawarto 5 673 ugody w postępowaniu mediacyjnym oraz 133 ugody w toku postępowań sądowych.

• Postępowania prowadzone przed Prezesem urzędu ochrony konkurencji i konsumentów (UOKiK)

Przed Prezesem UOKiK prowadzone są dwa postępowania wszczęte z urzędu przez Prezesa UOKiK:

• Postępowanie wszczęte z urzędu 26 lipca 2017 roku w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Zarzucane Bankowi naruszenie polega na pobieraniu od konsumentów wyższych rat kredytów oraz pożyczek denominowanych do walut obcych niż wynikające z informacji o ryzyku kursowym przedstawianych konsumentom przed zawarciem umów oraz przerzuceniu na konsumenta możliwego ryzyka walutowego. Bank ustosunkował się do zarzutów w piśmie z 23 września 2017 roku. Pismem z 14 marca 2019 roku Prezes UOKiK wezwał Bank do udzielenia odpowiedzi na 16 szczegółowych pytań w celu ustalenia okoliczności niezbędnych dla rozstrzygnięcia sprawy, na które Bank udzielił odpowiedzi pismem z 10 maja 2019 roku. Pismem z 9 czerwca 2021 r. Prezes UOKiK poinformował o przedłużeniu terminu zakończenia postępowania do 30 września 2021 r., a następnie postanowieniem z 18 listopada 2021 roku Prezes UOKiK wezwał Bank do przedstawienia dalszych informacji, przedłużając termin zakończenia postępowania do 31 grudnia 2021 roku. Wezwanie Prezesa UOKiK zostało wykonane 6 grudnia 2021 roku. Na 31 grudnia 2021 roku Bank nie utworzył rezerwy na to postępowanie.

• Postępowanie wszczęte z urzędu 12 marca 2019 roku o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone. Postępowanie dotyczy klauzul modyfikacyjnych wskazujących okoliczności, w których Bank jest uprawniony do zmiany warunków umownych, w tym wysokości opłat i prowizji. W ocenie Prezesa UOKiK stosowane przez Bank klauzule modyfikacyjne umożliwiają Bankowi jednostronną, nieograniczoną i dowolną możliwość zmiany sposobu wykonania umowy. W konsekwencji Prezes UOKiK stoi na stanowisku, że klauzule stosowane przez Bank kształtują prawa i obowiązki konsumentów w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają ich interesy, co uzasadnia stwierdzenie ich abuzywności. Pismem z 31 maja 2019 roku Bank ustosunkował się do zarzutów Prezesa UOKiK. Pismem z 30 grudnia 2021 roku Prezes UOKiK przedłużył termin zakończenia postępowania do 31 marca 2022 roku. Na 31 grudnia 2021 roku Bank nie utworzył rezerwy na to postępowanie.

• Postępowanie prowadzone przed sądem ochrony konkurencji i konsumentów dotyczące klauzul spreadowych

Postępowanie zostało zainicjowane odwołaniem Banku (złożonym w dniu 13 listopada 2020 roku) od decyzji Prezesa UOKiK z 16 października 2020 roku. Przedmiotową decyzją Prezes UOKiK uznał postanowienia wzorca umowy „Aneks do umowy kredytu mieszkaniowego/pożyczki hipotecznej” w części „Załącznik do aneksu Zasady ustalania spreadu walutowego w PKO BP S.A.” za postanowienia niedozwolone i zakazał ich wykorzystywania. Dodatkowo Prezes UOKiK nakazał poinformować wszystkich konsumentów będących stronami ocenianych aneksów o uznaniu ich za niedozwolone i skutkach z tego wynikających, najpóźniej w terminie dziewięciu miesięcy od dnia uprawomocnienia się decyzji oraz nakazał złożyć oświadczenie, o treści wskazanej w decyzji, w terminie najpóźniej 1 miesiąca od uprawomocnienia się decyzji, utrzymywanego na stronie internetowej przez okres 4 miesięcy. Ponadto Prezes UOKiK nałożył na Bank karę w wysokości 41 milionów PLN, płatną na rzecz Funduszu Edukacji Finansowej.

W odwołaniu od wskazanej decyzji Bank wniósł o jej zmianę poprzez uznanie, że nie doszło do naruszenia zakazu stosowania niedozwolonych klauzul umownych, względnie poprzez umorzenie postępowania. Wniesiono również o uchylenie decyzji lub jej zmianę poprzez odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej lub jej znaczące obniżenie. W odwołaniu podniesiono szereg zarzutów materialnych i procesowych. Zasadnicze argumenty Banku sprowadzają się do zwrócenia uwagi, że decyzja Prezesa UOKiK stanowi przejaw niezgodnej z prawem i pozbawionej podstaw ingerencji w politykę cenową Banku, wskazania na brak merytorycznych podstaw do ingerencji Prezesa UOKiK, to jest brak podstaw do uznania, iż Bank stosował niedozwolone postanowienia umowne oraz wskazania, że nałożona na Bank kara jest rażąco wysoka. W odpowiedzi na odwołanie Prezes UOKiK podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Aktualnie Bank oczekuje na wyznaczenie terminu rozprawy.

• Postępowanie dotyczące stosowania praktyk ograniczających konkurencję na rynku płatności za pomocą kart płatniczych w Polsce

Bank jest stroną postępowania wszczętego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) postanowieniem z 23 kwietnia 2001 roku na wniosek Polskiej Organizacji Handlu i Dystrybucji – Związek Pracodawców przeciwko operatorom systemu płatniczego Visa, Europay oraz bankom – emitentom kart Visa oraz Europay/Eurocard/Mastercard.

Postępowanie dotyczy praktyk ograniczających konkurencję na rynku płatności za pomocą kart płatniczych w Polsce, mających polegać na wspólnym ustalaniu opłaty „interchange” za transakcje dokonane kartami systemu Visa oraz Europay/Eurocard/Mastercard, a także ograniczaniu dostępu do rynku podmiotom zewnętrznym. 29 grudnia 2006 roku UOKiK uznał praktyki polegające na wspólnym ustalaniu opłaty „interchange” za ograniczające konkurencję oraz nakazał ich zaniechania, jednocześnie nakładając m.in. na Bank karę pieniężną w kwocie 16,6 miliona PLN. Bank odwołał się od wyżej wymienionej decyzji Prezesa UOKiK do Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (SOKiK). Wyrokiem z 21 listopada 2013 roku SOKiK zmniejszył karę wymierzoną Bankowi do kwoty 10,4 miliona PLN. Strony postępowania wniosły apelacje. Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z 6 października 2015 roku przywrócił pierwotną wysokość nałożonych kar pieniężnych określonych w decyzji UOKiK, tj. karę w kwocie 16,6 miliona PLN (kara nałożona na PKO Bank Polski S.A.) i karę w kwocie 4,8 miliona PLN (kara nałożona na Nordea Bank Polska SA. której PKO Bank Polski S.A. jest następcą prawnym w drodze połączenia w trybie art. 492 § 1 pkt 1 Kodeksu spółek handlowych). Kara została zapłacona przez Bank w październiku 2015 roku. Na skutek wniesionej przez Bank skargi kasacyjnej Sąd Najwyższy wyrokiem z 25 października 2017 roku uchylił zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Kara zapłacona przez Bank została zwrócona Bankowi 21 marca 2018 roku. 23 listopada 2020 roku Sąd Apelacyjny w Warszawie wydał wyrok, w którym uchylił do ponownego rozpoznania wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z 21 listopada 2013 roku. Na 31 grudnia 2021 roku Bank ujął rezerwę na to postępowanie w wysokości 21 milionów PLN.

• Roszczenia odszkodowawcze związane z opłatą interchange

Bankowi doręczono osiem wezwań do wzięcia udziału w charakterze interwenienta ubocznego po stronie pozwanej w sprawach dotyczących opłaty interchange. Po stronie pozwanej występują inne banki. Roszczenia wobec pozwanych banków opiewają na łączną kwotę 903 milionów PLN i dochodzone są tytułem odszkodowania za różnice w wysokości opłat interchange wynikających z zastosowania praktyk ograniczających konkurencję. Ponieważ postępowania te nie toczą się przeciwko Bankowi, ich wartość nie została uwzględniona w łącznej wartości przedmiotu sporu spraw przeciwko Bankowi.

Konsekwencją uznania przez sądy roszczeń za zasadne może być wystąpienie przez pozwanych w odrębnym procesie z roszczeniami regresowymi m.in. przeciwko innym bankom, w tym PKO Bankowi Polskiemu S.A. Na 31 grudnia 2021 roku Bank wstąpił do siedmiu postępowań w charakterze interwenienta ubocznego. W dwóch z tych postępowań zapadły korzystne dla banków nieprawomocne wyroki oddalające roszczenia powodów.

• Roszczenia reprywatyzacyjne w stosunku do nieruchomości użytkowanych przez Grupę Kapitałową

Na dzień sporządzenia skonsolidowanego sprawozdania finansowego prowadzone są:

• dwa postępowania, których przedmiotem są roszczenia reprywatyzacyjne. W jednym postępowaniu zakończonym prawomocnym wyrokiem korzystnym dla Banku, strona przeciwna wniosła skargę kasacyjną, a Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego w części i przekazał tę sprawę temu sądowi do ponownego rozpoznania; drugie postępowanie, którego przedmiotem jest stwierdzenie nieważności decyzji odmawiającej wnioskodawcy przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości Banku, toczy się na etapie skargi strony przeciwnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

• siedem postępowań, w tym jedno zawieszone w stosunku do nieruchomości pozostałych spółek Grupy Kapitałowej Banku, których przedmiotem jest stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnych lub zwrot nieruchomości.

Zarząd PKO Banku Polskiego S.A. uważa, że prawdopodobieństwo zaistnienia poważnych roszczeń wobec Grupy Kapitałowej z tytułu powyższych postępowań jest niewielkie.

52. Informacje uzupełniające do skonsolidowanego sprawozdania z przepływów pieniężnych

• Środki pieniężne oraz ekwiwalenty środków pieniężnych

Na środki pieniężne oraz ekwiwalenty środków pieniężnych składają się gotówka w kasie oraz środki pieniężne na rachunku nostro w Narodowym Banku Polskim, a także należności od banków w rachunku bieżącym oraz inne środki pieniężne o terminie wymagalności do 3 miesięcy licząc od daty nabycia.

ŚRODKI PIENIĘŻNE I ICH EKWIWALENTY	2021	2020
Gotówka, rachunek bieżący w Banku Centralnym	11 587	7 474
Bieżące należności od banków	8 935	2 083
Środki pieniężne o ograniczonej możliwości dysponowania, w tym	253	144
- należności od banków	228	115
- kredyty i pożyczki udzielone klientom	25	29

Razem	20 775	9 701

• Środki pieniężne o ograniczonej możliwości dysponowania

Środki pieniężne w kwocie 253 miliony PLN (na 31 grudnia 2020 roku: 144 miliony PLN), w tym:

• w kwocie 25 milionów PLN (na 31 grudnia 2020 roku 29 milionów PLN) stanowiące zabezpieczenia wykonywanych przez Biuro Maklerskie PKO Banku Polskiego (Biuro Maklerskie PKO BP) operacji papierami wartościowymi są zdeponowane w KDPW_CCP w ramach Funduszu Gwarantowania Rozliczeń Transakcji Giełdowych. Każdy uczestnik bezpośredni, który posiada status uczestnika rozliczającego zobowiązany jest do dokonania wpłaty do funduszu rozliczeniowego gwarantującego rozliczanie transakcji giełdowych objętych tym funduszem. Wysokość wpłat uzależniona jest od wartości obrotu danego uczestnika i jest codziennie aktualizowana przez KDPW_CCP.

• w kwocie 4 miliony PLN (na 31 grudnia 2020 roku: 10 milionów PLN) stanowiące środki wpłacone przez uczestników IKE, IKZE, PPE i PSO, które nie zostały do 31 grudnia 2021 roku i odpowiednio 31 grudnia 2020 roku przeliczone przez agenta transferowego na jednostki uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych,

• w kwocie 224 miliony PLN (na 31 grudnia 2020 roku: 105 milionów PLN) stanowiące zabezpieczenie transakcji sekurytyzacji.

• Przepływy pieniężne z tytułu odsetek i dywidend otrzymanych i wypłaconych

PRZYCHODY Z TYTUŁU ODSETEK OTRZYMANE OD:	2021	2020
kredytów i innych należności od banków	261	73
pochodnych instrumentów zabezpieczających	419	528
dłużnych papierów wartościowych	2 290	1 884
kredytów i pożyczek udzielonych klientom	6 823	7 486

Razem	9 793	9 971

Powyższe kwoty odsetek otrzymanych nie uwzględniają wartości prowizji rozliczanych w czasie z zastosowaniem efektywnej stopy procentowej, ujmowanych jako przychody odsetkowe.

KOSZTY Z TYTUŁU ODSETEK - ZAPŁACONE:	2021	2020
zobowiązań wobec banków	(26)	(19)
zobowiązań wobec klientów	(265)	(1 003)
kredytów i pożyczek otrzymanych	(28)	(32)
leasingu	(11)	(20)
pochodnych instrumentów zabezpieczających	-	-
dłużnych papierów wartościowych	(293)	(38)
emisji papierów wartościowych	(340)	(480)
zobowiązań podporządkowanych	(48)	(90)

Razem	(1 011)	(1 682)

PRZYCHODY Z TYTUŁU DYWIDEND – OTRZYMANE	2021	2020
od jednostek stowarzyszonych i wspólnych przedsięwzięć	-	17
od aktywów finansowych przeznaczonych do obrotu	1	-
instrumentów finansowych nieprzeznaczonych do obrotu wycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat	11	15

Razem	12	32

• Przepływy z działalności operacyjnej – inne korekty

INNE KOREKTY	2021	2020
Zabezpieczenie przepływów pieniężnych oraz zabezpieczenie udziałów w aktywach netto podmiotu zagranicznego, brutto	(5 008)	174
Zyski i straty aktuarialne	9	(6)
Różnice kursowe z przeliczenia jednostek zagranicznych	51	(68)
Wycena dotycząca udziałów w jednostkach podporządkowanych i inne zmiany	5	11
Likwidacja rzeczowych aktywów trwałych i wartości niematerialnych	(205)	(122)
Inne zmiany	11	-

Razem	(5 137)	(11)

• Objaśnienie przyczyn różnic pomiędzy zmianami stanu pozycji skonsolidowanego sprawozdania z sytuacji finansowej oraz zmianami stanu tych pozycji wykazywanymi w działalności operacyjnej skonsolidowanego sprawozdania z przepływów pieniężnych

(ZYSK) STRATA Z DZIAŁALNOŚCI INWESTYCYJNEJ	2021	2020
Zyski ze sprzedaży i likwidacji rzeczowych aktywów trwałych i wartości niematerialnych oraz aktywów do zbycia	(101)	(49)
Straty na sprzedaży i likwidacji rzeczowych aktywów trwałych i wartości niematerialnych oraz aktywów do zbycia	34	45

Razem	(67)	(4)

ODSETKI I DYWIDENDY	2021	2020
Wykazywane w działalności inwestycyjnej:	(2 280)	(1 880)
dywidendy otrzymane od jednostek podporządkowanych	-	(17)
od aktywów finansowych przeznaczonych do obrotu	(1)
dywidendy otrzymane od papierów wartościowych nieprzeznaczonych do obrotu wycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat	(11)	(15)
odsetki otrzymane od papierów wartościowych wycenianych do wartości godziwej przez inne dochody całkowite	(1 304)	(1 367)
odsetki otrzymane od papierów wartościowych wycenianych według zamortyzowanego kosztu	(964)	(481)
Wykazywane w działalności finansowej:	417	602
odsetki zapłacone z tytułu emisji dłużnych papierów wartościowych	341	480
odsetki zapłacone od zobowiązań podporządkowanych	48	90
odsetki zapłacone od kredytów i pożyczek otrzymanych	28	32

Razem	(1 863)	(1 278)

ZMIANA STANU NALEŻNOŚCI OD BANKÓW	2021	2020
Zmiana stanu wynikająca z sald bilansowych	(6 453)	1 535
Zmiany odpisów na oczekiwane straty kredytowe	-	1
Wyłączenie zmiany stanu środków pieniężnych i ich ekwiwalentów	6 965	(1 794)

Razem	512	(258)

ZMIANA STANU PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH	2021	2020
Zmiana stanu wynikająca z sald bilansowych	(11 758)	(43 109)
Zmiany odpisów na oczekiwane straty kredytowe	(57)	(25)
Wartość godziwa aktywów finansowych wycenianych do wartości godziwej przez inne dochody całkowite	(3 802)	1 020
Ujęcie nabycia / zbycia papierów wartościowych wycenianych do wartości godziwej przez inne dochody całkowite w działalności inwestycyjnej	(8 969)	7 136
Ujęcie nabycia / zbycia papierów wartościowych wycenianych według zamortyzowanego kosztu w działalności inwestycyjnej	23 836	33 326
Inne wpływy z działalności inwestycyjnej	(138)	-
Razem	(888)	(1 652)

ZMIANA STANU KREDYTÓW I POŻYCZEK UDZIELONYCH KLIENTOM	2021	2020
Zmiana stanu wynikająca z sald bilansowych	(11 697)	7 603
Zmiany odpisów na oczekiwane straty kredytowe	136	(1 602)
Wyłączenie zmiany stanu środków pieniężnych i ich ekwiwalentów	(4)	17

Razem	(11 565)	6 018

ZMIANA STANU AKTYWÓW TRWAŁYCH PRZEZNACZONYCH DO SPRZEDAŻY	2021	2020
Zmiana stanu wynikająca z sald bilansowych	108	(114)
Zmiany odpisów na aktywa trwałe przeznaczone do sprzedaży	2	(2)

Razem	110	(116)

ZMIANA STANU INNYCH AKTYWÓW	2021	2020
Zmiana stanu wynikająca z sald bilansowych	198	(90)
Zmiany odpisów na inne aktywa i zapasy	(61)	(146)

Razem	137	(236)
ZMIANA STANU ZOBOWIĄZAŃ Z TYTUŁU OTRZYMANYCH KREDYTÓW I POŻYCZEK	2021	2020
Zmiana stanu wynikająca z sald bilansowych	195	(512)
Ujęcie zaciągnięcia /spłaty kredytów i pożyczek długoterminowych w działalności finansowej, w tym odsetek	(229)	915

Razem	(34)	403

ZMIANA STANU ZOBOWIĄZAŃ Z TYTUŁU EMISJI PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH	2021	2020
Zmiana stanu wynikająca z sald bilansowych	(8 226)	950
Ujęcie zaciągnięcia /spłaty zobowiązań z tytułu emisji papierów wartościowych w działalności finansowej	8 000	424

Razem	(226)	1 374

ZMIANA STANU SKUMULOWANYCH ODPISÓW NA OCZEKIWANE STRATY KREDYTOWE ORAZ ODPISÓW Z TYTUŁU UTRATY WARTOŚCI AKTYWÓW NIEFINANSOWYCH I INNYCH	2021	2020
Zmiana skumulowanych odpisów i rezerw na oczekiwane straty kredytowe	(36)	2 040
na należności od banków	-	(1)
na kredyty i pożyczki udzielone klientom	(137)	1 602
na papiery wartościowe	57	25
na inne aktywa finansowe	(2)	54
rezerw na udzielone zobowiązania finansowe i gwarancje	46	360
Zmiana skumulowanych odpisów z tytułu utraty wartości aktywów niefinansowych i innych rezerw	139	831
na aktywa trwałe przeznaczone do sprzedaży	(2)	2
na rzeczowe aktywa trwałe	1	43
na wartości niematerialne	(20)	141
na inwestycje w jednostki podporządkowane	(12)	92
na inne aktywa niefinansowe	62	92
pozostałych rezerwy	110	461

Razem	103	2 871

ZMIANA STANU POZOSTAŁYCH ZOBOWIĄZAŃ	2021	2020
Zmiana stanu wynikająca z sald bilansowych	663	11
Ujęcie płatności z tytułu leasingu w działalności finansowej	233	233

Razem	896	244

ZMIANA STANU ZOBOWIĄZAŃ TYTUŁU LEASINGU	2021	2020
Bilans otwarcia	1 090	895
Zmiany ujęte w działalności operacyjnej:	102	428
– nowe umowy	33	298
- modyfikacje	59	97
- odsetki	10	18
- różnice kursowe	-	15
Ujęcie płatności z tytułu leasingu w działalności finansowej	(233)	(233)

Bilans zamknięcia	959	1 090

• Uzgodnienie pozycji skonsolidowanego sprawozdania z sytuacji finansowej z działalnością finansową skonsolidowanego sprawozdania z przepływów pieniężnych

2021	Wartość na początek okresu	Ujęte w działalności finansowej w sprawozdaniu z przepływów pieniężnych		Ujęte w działalności operacyjnej w sprawozdaniu z przepływów pieniężnych		Wartość na koniec okresu
2021	Wartość na początek okresu	Zaciągnięcie	Spłata	Inne zmiany (m.in. różnice kursowe)		Wartość na koniec okresu
Otrzymane kredyty i pożyczki	2 267	1 331	(1 103)	(34)		2 461
od banków	875	627	(802)	40		740
od klientów	1 392	704	(301)	(74)		1 721
Zobowiązania z tytułu emisji papierów wartościowych	32 098	10 403	(18 403)	(226)		23 872
Zobowiązania podporządkowane -obligacje podporządkowane	2 716	-	-	-		2 716
Płatności zobowiązań z tytułu leasingu	1 090	-	(233)	102		959
	x	x	x	x	x	x
Razem	38 171	11 734	(19 739)	(158)		30 008

2020	Wartość na początek okresu	Ujęte w działalności finansowej w sprawozdaniu z przepływów pieniężnych		Ujęte w działalności operacyjnej w sprawozdaniu z przepływów pieniężnych	Wartość na koniec okresu
2020	Wartość na początek okresu	Zaciągnięcie	Spłata	Inne zmiany (m.in. różnice kursowe)	Wartość na koniec okresu
Otrzymane kredyty i pożyczki	2 779	-	(915)	403	2 267
od banków	750	-	(194)	319	875
od klientów	2 029	-	(721)	84	1 392
Zobowiązania z tytułu emisji papierów wartościowych	31 148	6 838	(7 262)	1 374	32 098
Zobowiązania podporządkowane -obligacje podporządkowane	2 730	-	-	(14)	2 716
Płatności zobowiązań z tytułu leasingu	894	-	(233)	429	1 090
	x	x	x	x	x
Razem	37 551	6 838	(8 410)	2 192	38 171

53. Transakcje ze Skarbem Państwa i jednostkami powiązanymi

• Transakcje ze Skarbem Państwa

Skarb Państwa posiada 29,43% udziału w kapitale zakładowym Banku.

Na mocy ustawy z 30 listopada 1995 roku o pomocy państwa w spłacie niektórych kredytów mieszkaniowych, refundacji bankom wypłaconych premii gwarancyjnych oraz zmianie niektórych ustaw, PKO Bank Polski SA otrzymuje środki z budżetu państwa tytułem wykupu odsetek od kredytów mieszkaniowych.

TRANSAKCJE ZE SKARBEM PAŃSTWA	2021	2020
Przychody memoriałowe	73	78
Przychody otrzymane kasowo	19	64
Przychody z tytułu przejściowego wykupu przez budżet państwa odsetek od kredytów mieszkaniowych „starego” portfela	54	14

Od 1 stycznia 2018 roku w oparciu o przepisy ustawy z 30 listopada 1995 roku o pomocy państwa w spłacie niektórych kredytów mieszkaniowych, udzielaniu premii gwarancyjnych oraz refundacji bankom wypłaconych premii gwarancyjnych, kredytobiorcy nabyli prawo do umorzenia w ciężar budżetu państwa pozostałego zadłużenia, co skutkować będzie sukcesywnym (do 2026 roku) całkowitym rozliczaniem zadłużenia z tytułu kredytów mieszkaniowych tzw. „starego” portfela. Bank prowadzi rozliczenia związane z wykupem odsetek od kredytów mieszkaniowych przez Budżet Państwa i z tego tytułu w 2021 roku i w 2020 roku Bank otrzymał prowizję poniżej 1 miliona PLN.

Od 1 stycznia 1996 roku Bank jest generalnym dystrybutorem znaków wartościowych, z którego tytułu otrzymuje prowizje od Budżetu Państwa – w 2021 roku i w 2020 roku Bank otrzymał prowizję z tego tytułu poniżej 1 miliona PLN.

Biuro Maklerskie PKO BP pełni funkcję agenta emisji skarbowych obligacji detalicznych na podstawie umowy zawartej 11 lutego 2003 roku z Ministrem Finansów. Biuro Maklerskie PKO BP na podstawie tej umowy otrzymuje wynagrodzenie z tytułu pełnienia funkcji agenta emisji - w 2021 roku wynosiło ono 144 miliony PLN, a w 2020 roku wynosiło 128 milionów PLN.

• Istotne transakcje z jednostkami powiązanymi ze Skarbem Państwa

Poniżej zaprezentowano zaangażowanie Grupy Kapitałowej oraz wartość zobowiązań Grupy Kapitałowej w stosunku do 10 jednostek powiązanych ze Skarbem Państwa o największym zaangażowaniu łącznym.

ISTOTNE TRANSAKCJE Z JEDNOSTKAMI POWIĄZANYMI ZE SKARBEM PAŃSTWA	ZAANGAŻOWANIE BILANSOWE, W TYM Z TYTUŁU KREDYTÓW I INSTRUMENTÓW DŁUŻNYCH		ZAANGAŻOWANIE POZABILANSOWE		ZOBOWIĄZANIA Z TYTUŁU DEPOZYTÓW
	31.12.2021	31.12.2020	31.12.2021	31.12.2020	31.12.2021	31.12.2020
Kontrahent 1	-	-	2 453	2 453	2 870	793
Kontrahent 2	16 337	16 845	30	30	1 068	737
Kontrahent 3	3 392	644	4 438	950	71	46
Kontrahent 4	697	623	1 976	1 693	54	63
Kontrahent 5	277	1 617	2 111	714	86	48
Kontrahent 6	575	46	1 410	1 191	-	114
Kontrahent 7	247	465	1 598	2 036	453	98
Kontrahent 8	887	129	662	2 046	145	41
Kontrahent 9	717	999	820	1 156	874	11
Kontrahent 10	95	313	813	706	-	-

	2021	2020
Przychody z tytułu odsetek i prowizji	119	206
Koszty z tytułu odsetek i prowizji	(7)	(16)

Odpowiednio na 31 grudnia 2021 roku oraz na 31 grudnia 2020 roku na powyższe należności nie zostały utworzone odpisy na oczekiwane straty kredytowe metodą zindywidualizowaną.

Wszystkie transakcje z jednostkami powiązanymi ze Skarbem Państwa zdaniem Grupy Kapitałowej zawierane są na warunkach rynkowych.

• Transakcje z jednostkami powiązanymi kapitałowo

Transakcje Banku jako jednostki dominującej z jednostkami stowarzyszonymi i wspólnymi przedsięwzięciami zostały przedstawione w tabeli poniżej. Wszystkie opisane poniżej transakcje ze wspólnymi przedsięwzięciami i jednostkami stowarzyszonymi zostały zawarte na warunkach nieodbiegających od warunków rynkowych. Terminy spłat transakcji mieszczą się w przedziale od jednego miesiąca do siedemnastu lat.

31.12.2021 Nazwa spółki	Należności	w tym kredyty	Zobowiązania	Udzielone zobowiązania pozabilansowe
Centrum Elektronicznych Usług Płatniczych eService sp. z o.o.	83	28	133	33
„Centrum Obsługi Biznesu" sp. z o.o.	17	17	5	-
Bank Pocztowy SA	-	-	-	1
Operator Chmury Krajowej sp. z o.o.	-	-	12	852
„Poznański Fundusz Poręczeń Kredytowych" sp. z o.o.	-	-	1	-
Razem wspólne przedsięwzięcia i jednostki stowarzyszone	100	45	151	886

Za okres zakończony 31.12.2021 Nazwa spółki	Przychody ogółem	w tym z tytułu odsetek i prowizji	Koszty ogółem	w tym z tytułu odsetek i prowizji
Centrum Elektronicznych Usług Płatniczych eService sp. z o.o.	698	588	106	105
Operator Chmury Krajowej sp. z o.o.	-	-	24	-
Razem wspólne przedsięwzięcia i jednostki stowarzyszone	698	588	130	105

31.12.2020 Nazwa spółki	Należności	w tym kredyty	Zobowiązania	Udzielone zobowiązania pozabilansowe
Centrum Elektronicznych Usług Płatniczych eService sp. z o.o.	54	6	168	54
„Centrum Obsługi Biznesu" sp. z o.o.	17	17	4	-
Bank Pocztowy SA	-	-	-	1
„Poznański Fundusz Poręczeń Kredytowych" sp. z o.o.	-	-	22	-
Operator Chmury Krajowej sp. z o.o.	-	-	18	767
Razem wspólne przedsięwzięcia i jednostki stowarzyszone	71	23	212	822

Za okres zakończony 31.12.2020 Nazwa spółki	Przychody ogółem	w tym z tytułu odsetek i prowizji	Koszty ogółem	w tym z tytułu odsetek i prowizji
Centrum Elektronicznych Usług Płatniczych eService sp. z o.o.	543	517	92	91
Razem wspólne przedsięwzięcia i jednostki stowarzyszone	543	517	92	91

• Transakcje z jednostkami powiązanymi osobowo

Na 31 grudnia 2021 roku jednostką powiązaną z Grupą Kapitałową poprzez kluczowy personel kierowniczy PKO Banku Polskiego S.A. bądź bliskich członków rodziny kluczowego personelu kierowniczego pozostawało trzynaście podmiotów. Na 31 grudnia 2020 roku było to siedem podmiotów. W roku 2021 i 2020 w Grupie Kapitałowej nie wystąpiły transakcje wzajemne z tymi podmiotami.

54. Świadczenia dla kluczowego personelu kierowniczego PKO Banku Polskiego SA

Zasady rachunkowości

Jako krótkoterminowe świadczenie pracownicze obok wynagrodzenia zasadniczego ujęta została nieodroczona część składnika zmiennego wynagrodzenia w formie gotówkowej.

Jako pozostałe świadczenie długoterminowe ujęta została odroczona część zmiennego składnika wynagrodzeń przyznawana w formie gotówkowej.

Jako płatności na bazie akcji rozliczane w środkach pieniężnych ujmowany jest nieodroczony i odroczony składnik wynagrodzeń przyznawany w formie instrumentu finansowego, tj. akcji fantomowych (których przeliczenie na gotówkę jest dokonywane po dodatkowym okresie retencyjnym) zgodnie z zasadami opisanymi poniżej.

• Zmienne składniki wynagrodzeń osób zajmujących stanowiska kierownicze w Grupie Kapitałowej Banku

Zmienne składniki wynagrodzeń przyznawane są w formie: nieodroczonej (w pierwszym roku po roku kalendarzowym stanowiącym okres oceny) i odroczonej (na kolejne trzy lata po pierwszym roku po okresie oceny), przy czym zarówno wynagrodzenie nieodroczone, jak i odroczone jest przyznawane w równych częściach w formie gotówkowej oraz w formie instrumentu finansowego, tj. akcji fantomowych (których przeliczenie na gotówkę jest dokonywane po dodatkowym okresie retencyjnym).

Składnik wynagrodzenia w formie instrumentu finansowego jest przeliczany na akcje fantomowe po przyznaniu danego składnika – z uwzględnieniem mediany średniodziennych cen akcji (Volume Weighted Average Price) Banku na Giełdzie Papierów Wartościowych SA w Warszawie, publikowanych w systemie informacyjnym Thomson Reuters albo Bloomberg - z IV kwartału okresu oceny. Następnie, po okresie retencyjnym i okresie odroczenia, akcje są przeliczane na gotówkę - z uwzględnieniem mediany średniodziennych cen akcji (Volume Weighted Average Price) Banku na Giełdzie Papierów Wartościowych S.A. w Warszawie z III kwartału roku kalendarzowego poprzedzającego wypłatę (Zarząd) oraz III kwartału roku kalendarzowego, w którym dokonywana jest wypłata (pozostałe osoby na stanowiskach kierowniczych), publikowanych w systemie informacyjnym Thomson Reuters albo Bloomberg.

Wynagrodzenie odroczone może podlegać redukcji w przypadku pogorszenia wyników finansowych Banku lub odpowiednio Spółki Grupy, straty Banku/Spółki lub pogorszenia innych zmiennych związanych z efektami pracy w okresie oceny osób zajmujących stanowiska kierownicze oraz wynikami nadzorowanych lub kierowanych przez te osoby jednostek/komórek organizacyjnych, które ujawniły się po okresie oceny.

W wybranych spółkach Grupy Kapitałowej PKO Banku Polskiego SA w 2021 roku również przyznawane są zmienne składniki wynagrodzeń. Zasady zmiennych składników wynagrodzeń dla członków zarządu obowiązywały w: PKO Bank Hipoteczny SA, PKO BP BANKOWY PTE SA, PKO TFI SA, PKO Leasing SA, PKO Towarzystwo Ubezpieczeń SA, PKO Życie Towarzystwo Ubezpieczeń SA, Kredobank SA oraz PKO Faktoring SA. Jednocześnie w spółkach PKO Bank Hipoteczny SA, PKO Towarzystwo Ubezpieczeń SA, PKO Życie Towarzystwo Ubezpieczeń SA i PKO Leasing SA zasadami zmiennych składników wynagrodzeń objęci byli pracownicy na wybranych stanowiskach kierowniczych, których działalność zawodowa ma istotny wpływ na profil ryzyka spółki oraz w spółce PKO TFI SA – wybrani pracownicy, do których zadań należą czynności istotnie wpływające na profil ryzyka spółki lub zarządzanych przez spółkę funduszy inwestycyjnych szerszy opis w rozdziale 10.2 „Zmienne składniki wynagrodzeń członków Zarządu Banku i kluczowych menedżerów o wysokim wpływie na profil ryzyka Banku” sprawozdania Zarządu z działalności Grupy Kapitałowej PKO Banku Polskiego S.A. za 2020 rok sporządzonego łącznie ze sprawozdaniem Zarządu z działalności PKO Banku Polskiego S.A.

Informacje finansowe

KOSZTY WYNAGRODZEŃ ZARZĄDU I RADY NADZORCZEJ BANKU (w tysiącach PLN)	2021	2020
Zarząd Banku
Krótkoterminowe świadczenia pracownicze	9 644	9 162
Świadczenia długoterminowe	957	1 484
Płatności na bazie akcji rozliczane w środkach pieniężnych1	11 040	3 711
Świadczenia z tytułu rozwiązania umów dla członków Zarządu Banku, którzy przestali pełnić swoje funkcje	2 654	-
Razem	24 295	14 357

Rada Nadzorcza Banku
Krótkoterminowe świadczenia pracownicze	1 532	1 388
Razem	1 532	1 388

1 Wzrost kosztów wynagrodzeń Zarządu Banku w linii „Świadczenia na bazie akcji rozliczane w środkach pieniężnych” w 2021 roku w stosunku do okresu porównywalnego wynika z aktualizacji wyceny rezerw na zmienne składniki wynagrodzeń w oparciu o wysokość bieżącej ceny akcji Banku.

KOSZTY WYNAGRODZEŃ ZARZĄDÓW I RAD NADZORCZYCH SPÓŁEK ZALEŻNYCH (w tysiącach PLN)	2021	2020
Zarządy Spółek
Krótkoterminowe świadczenia pracownicze	22 336	24 108
Świadczenia długoterminowe	6 881	3 867
Płatności na bazie instrumentów finansowych rozliczane w środkach pieniężnych	3 093	2 903
Świadczenia dla członków Zarządów Spółek, którzy przestali pełnić swoje funkcje	1 121	538
Razem	33 431	31 416

Rady Nadzorcze Spółek
Krótkoterminowe świadczenia pracownicze	1 025	1 089
Razem	1 025	1 089

KREDYTY I POŻYCZKI UDZIELONE PRZEZ BANK NA RZECZ CZŁONKÓW ZARZĄDU I RADY NADZORCZEJ BANKU PEŁNIĄCYCH SWOJE FUNKCJE NA DATY RAPORTOWE (W TYSIĄCACH PLN)	31.12.2021	31.12.2020

Rada Nadzorcza Banku	2 214	902
Zarząd Banku	89	769
Razem	2 303	1 671

W trakcie roku 2021 nie udzielono nowych kredytów i pożyczek członkom Zarządu i Rady Nadzorczej.

Warunki oprocentowania i terminy spłaty należności nie odbiegają od warunków rynkowych i terminów spłaty dla podobnych produktów bankowych.

Bank świadczy na rzecz kluczowego personelu kierowniczego Banku, członków Rady Nadzorczej oraz bliskich członków rodzin tych osób standardowe usługi finansowe obejmujące między innymi prowadzenie rachunków bankowych, przyjmowanie depozytów, udzielanie kredytów i inne usługi finansowe. Warunki tych transakcji nie odbiegają od warunków rynkowych.

• zmienne składniki wynagrodzeń

REZERWA NA ZMIENNE SKŁADNIKI WYNAGRODZEŃ	31.12.2021	31.12.2020
REZERWA NA ZMIENNE SKŁADNIKI WYNAGRODZEŃ	(za lata 2017-2021)	(za lata 2016-2020)
Zarząd Banku (w tym członkowie Zarządu Banku, którzy przestali pełnić swoje funkcje)	26	18
Pozostali Risk Takers (osoby zajmujące stanowiska kierownicze bez Zarządu Banku)	74	63
Spółki Grupy Kapitałowej	27	28
Razem rezerwa	127	109
Wynagrodzenie wypłacone w roku	2021	2020
Wynagrodzenie wypłacone w roku	(za lata 2016-2020)	(za lata 2015-2019)
- przyznane w formie gotówki	23	28
Zarząd Banku (w tym członkowie Zarządu Banku, którzy przestali pełnić swoje funkcje)	3	3
Pozostali Risk Takers (osoby zajmujące stanowiska kierownicze bez Zarządu Banku)	13	11
Spółki Grupy Kapitałowej	7	14
- przyznane w formie instrumentu finansowego	30	8
Zarząd Banku (w tym członkowie Zarządu Banku, którzy przestali pełnić swoje funkcje)	5	4
Pozostali Risk Takers (osoby zajmujące stanowiska kierownicze bez Zarządu Banku)	21	-
Spółki Grupy Kapitałowej	4	4
Razem wypłacone	53	36

55. Hierarchia wartości godziwej

Zasady rachunkowości oraz szacunki i oceny

W zależności od kategorii klasyfikacji aktywów i zobowiązań finansowych do danego poziomu hierarchii stosuje się różnorodne metody ustalania ich wartości godziwej.

• Poziom 1: Ceny kwotowane na aktywnych rynkach

Aktywa i zobowiązania finansowe, których wartość godziwa wyceniana jest bezpośrednio w oparciu o ceny notowane (nieskorygowane) z aktywnych rynków dla identycznych aktywów lub zobowiązań. Do tej kategorii Grupa Kapitałowa klasyfikuje instrumenty finansowe dla których istnieje aktywny rynek i dla których wartość godziwa ustalana jest w oparciu o wartość rynkową będącą ceną kupna:

• dłużne papiery wartościowe wyceniane do fixingu z platformy Bondspot lub serwisów informacyjnych Bloomberg oraz Reuters,

• dłużne i kapitałowe papiery wartościowe będące przedmiotem obrotu na rynku regulowanym, w tym w portfelu Biura Maklerskiego PKO BP,

• instrumenty pochodne będące przedmiotem obrotu na rynku regulowanym.

• Poziom 2: techniki wyceny oparte na obserwowalnych danych rynkowych

Aktywa i zobowiązania finansowe, których wartość godziwa wyceniana jest za pomocą modeli wyceny, w przypadku których wszystkie znaczące dane wejściowe są obserwowalne na rynku w sposób bezpośredni (jako ceny) lub pośrednio (bazujące na cenach). Do tej kategorii Grupa Kapitałowa klasyfikuje instrumenty finansowe dla których brak jest aktywnego rynku:

Aktywa i zobowiązania finansowe wyceniane w wartości godziwej	Metoda (technika) wyceny	Obserwowalne dane wejściowe
Pochodne instrumenty finansowe – CIRS, IRS, FRA	Model zdyskontowanych przyszłych przepływów pieniężnych w oparciu o krzywe rentowności.	Krzywe rentowności zbudowane w oparciu o stawki rynkowe, dane rynkowe rynku pieniężnego, rynku transakcji FRA, IRS, basis swap.
Pochodne instrumenty finansowe – opcje walutowe, opcje na stopę procentową, egzotyczne opcje Equity, transakcje FX forward, FX swap	Model wyceny dla danego typu opcji walutowej. Model zdyskontowanych przyszłych przepływów pieniężnych w oparciu o krzywe rentowności dla transakcji FX forward, FX swap. Ceny egzotycznych opcji equity wbudowanych w produkty strukturyzowane pozyskiwane z rynku (ceny rynkowe).	Krzywe rentowności budowane w oparciu o stawki rynku pieniężnego, rynkowe stawki punktów swapowych, płaszczyzny zmienności dla określonych par walutowych, walutowe kursy fixingowe NBP. W celu wyceny egzotycznych opcji equity wbudowanych w produkty strukturyzowane pozyskiwane są ceny rynkowe tych opcji.
Obligacje komunalne PLN	Model krzywej rentowności oraz marży ryzyka.	Krzywe rentowności zbudowane w oparciu o stawki rynkowe, dane rynkowe rynku pieniężnego, rynku transakcji IRS.
Obligacje korporacyjne	Model krzywej rentowności oraz marży ryzyka.	Krzywe rentowności zbudowane w oparciu o stawki rynkowe, dane rynkowe rynku pieniężnego, rynku transakcji IRS.
Transakcje commodity swap	Model krzywej cen towarowych.	Krzywe cen towarowych, krzywe rentowności budowane w oparciu o stawki rynku pieniężnego, rynkowe stawki punktów swapowych.
Zobowiązania z tytułu produktów ubezpieczeniowych wycenianych według wartości godziwej	Rezerwę ubezpieczeń na życie, gdzie ryzyko lokaty ponosi ubezpieczający w ubezpieczeniach z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym tworzy się indywidualnie dla każdej aktywnej polisy na koniec okresu sprawozdawczego. Rezerwa ta równa jest indywidualnemu stanowi funduszu na dzień, na który tworzone są rezerwy i jest równa liczbie jednostek zgromadzonych w ramach indywidualnego stanu funduszu przemnożonego przez cenę z dnia wyceny.	Liczba jednostek funduszu, cena jednostki funduszu

• Poziom 3: Pozostałe techniki wyceny

Aktywa i zobowiązania finansowe, których wartość godziwa wyceniana jest za pomocą modeli wyceny, w przypadku których dane wejściowe nie są oparte na możliwych do zaobserwowania danych rynkowych (dane wejściowe nieobserwowalne). Do tej kategorii Grupa Kapitałowa zaklasyfikowała instrumenty finansowe, które są wyceniane według wewnętrznych modeli wyceny.

Wartość godziwą papierów wartościowych kapitałowych i dłużnych zaliczonych do aktywów finansowych ustalają zarządzające nimi komórki organizacyjne Centrali, w tym Departament Produktów Skarbowych oraz Dom Maklerski. W projektowanych przez siebie przepisach wewnętrznych określają szczegółowy sposób dokonywania wyceny, w tym określenie źródeł danych pozyskiwanych do wyceny i sposobu jej wyliczenia.

Założenia modelu wartości godziwej dla aktywów finansowych wynikających z udzielonego kredytów, pożyczek lub innych umów o finansowanie będących substytutem kredytu opracowuje Departament Ryzyka Kredytowego. Model wartości godziwej dla ekspozycji kredytowych zatwierdza Komitet Zarządzania Aktywami i Pasywami.

Aktywa i zobowiązania finansowe wyceniane w wartości godziwej	Metoda (technika) wyceny	czynnik nieobserwowalny
Instrumenty finansowe nieprzeznaczone do obrotu obowiązkowo wyceniane do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat
Kredyty i pożyczki udzielone klientom	Metoda zdyskontowanych przepływów pieniężnych.	Efektywna marża kredytowa.
Akcje Visa Inc. serii C uprzywilejowane	Oszacowanie wartości godziwej w oparciu o obecną wartość rynkową notowanych akcji zwykłych Visa Inc. z uwzględnieniem dyskonta biorącego pod uwagę ograniczoną płynność akcji serii C oraz warunki zamiany akcji serii C na akcje zwykłe.	Dyskonto uwzględniające ograniczoną płynność akcji serii C oraz warunki zamiany akcji serii C na akcje zwykłe.
Obligacje korporacyjne	Model krzywej rentowności oraz marż ryzyka. Krzywa rentowności zbudowana jest w oparciu o stawki rynkowe, dane rynkowe rynku pieniężnego oraz rynku transakcji IRS.	Spread kredytowy (marże kredytowe wyznaczane w oparciu o marże pierwotne zmodyfikowane przez kwotowania indeksów kredytowych przypisanych do emitentów na podstawie ich ratingów oraz sektorów działalności).
Akcje Biura Informacji Kredytowej SA	Oszacowanie wartości godziwej w oparciu o obecną wartość prognozowanych wyników spółki	Prognozowane wyniki spółki. Stopa dyskontowa.
Udziały w Polskim Standardzie Płatności sp. z o.o.	Oszacowanie wartości godziwej w oparciu o obecną wartość prognozowanych wyników spółki.	Prognozowane wyniki spółki. Stopa dyskontowa.
Udziały w Society For Worldwide Interbank Financial Telecommunication	Wartość rynkowa udziałów oszacowana przez spółkę.	Wartość rynkowa oszacowana przez spółkę. Stopa dyskontowa.
Akcje Krajowej Izby Rozliczeniowej SA	Oszacowanie wartości godziwej w oparciu o obecną wartość prognozowanych wyników spółki.	Prognozowane wyniki spółki. Stopa dyskontowa.
Udziały w Wałbrzyskiej Specjalnej Strefie Ekonomicznej „Invest-Park” sp z o.o.	Ustalenie wartości godziwej przez rzeczoznawcę majątkowego metodą skorygowanych aktywów netto.	Wartość aktywów netto spółki.
Akcje Wielkopolskiej Gildii Rolno-Ogrodniczej SA	Ustalenie wartości godziwej przez rzeczoznawcę majątkowego metodą skorygowanych aktywów netto.	Wartość aktywów netto spółki.
Instrumenty finansowe wyceniane do wartości godziwej przez inne dochody całkowite
Obligacje korporacyjne	Model krzywej rentowności oraz marż ryzyka. Krzywa rentowności zbudowana jest w oparciu o stawki rynkowe, dane rynkowe rynku pieniężnego oraz rynku transakcji IRS.	Spread kredytowy (marże kredytowe wyznaczane w oparciu o marże pierwotne zmodyfikowane przez kwotowania indeksów kredytowych przypisanych do emitentów na podstawie ich ratingów oraz sektorów działalności).

Informacje finansowe

AKTYWA WYCENIANE W WARTOŚCI GODZIWEJ 31.12.2021	Wartość bilansowa	Poziom 1	Poziom 2	Poziom 3
AKTYWA WYCENIANE W WARTOŚCI GODZIWEJ 31.12.2021	Wartość bilansowa	Ceny kwotowane na aktywnych rynkach	Techniki wyceny oparte na obserwowalnych danych rynkowych	Pozostałe techniki wyceny
Pochodne instrumenty zabezpieczające	933	-	933	-
Pozostałe instrumenty pochodne	10 903	-	10 903	-
Papiery wartościowe	64 160	49 262	13 748	1 150
przeznaczone do obrotu	248	191	-	57
dłużne papiery wartościowe	216	159	-	57
akcje w innych jednostkach – notowane na giełdach	31	31	-	-
jednostki uczestnictwa w fundusze inwestycyjne oraz certyfikaty inwestycyjne, prawa do akcji, prawa poboru	1	1	-	-
nieprzeznaczone do obrotu wyceniane do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat	2 049	1 546	26	477
dłużne papiery wartościowe	785	614	19	152
akcje w innych jednostkach – notowane na giełdach	144	144	-	-
udziały i akcje w innych jednostkach – nienotowane na giełdach	326	-	1	325
jednostki uczestnictwa w fundusze inwestycyjne oraz certyfikaty inwestycyjne, prawa do akcji, prawa poboru	794	788	6	-
wyceniane do wartości godziwej przez inne dochody całkowite	61 863	47 525	13 722	616
dłużne papiery wartościowe	61 863	47 525	13 722	616
Kredyty i pożyczki udzielone klientom	4 561	-	-	4 561
nieprzeznaczone do obrotu wyceniane do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat	4 559	-	-	4 559
kredyty na nieruchomości	4	-	-	4
kredyty gospodarcze	97	-	-	97
kredyty konsumpcyjne	4 458	-	-	4 458
wyceniane do wartości godziwej przez inne dochody całkowite	2	-	-	2
kredyty konsumpcyjne	2	-	-	2
Aktywa finansowe wyceniane do wartości godziwej razem	80 557	49 262	25 584	5 711

ZOBOWIĄZANIA WYCENIANE W WARTOŚCI GODZIWEJ	Wartość bilansowa	Poziom 1	Poziom 2	Poziom 3
31.12.2021	Wartość bilansowa	Ceny kwotowane na aktywnych rynkach	Techniki wyceny oparte na obserwowalnych danych rynkowych	Pozostałe techniki wyceny

Pochodne instrumenty zabezpieczające	4 806	-	4 806	-
Pozostałe instrumenty pochodne	11 008	-	11 008	-
Zobowiązania z tytułu produktów ubezpieczeniowych	1 067	-	1 067	-
Zobowiązania finansowe wyceniane do wartości godziwej razem	16 881	-	16 881	-

AKTYWA WYCENIANE W WARTOŚCI GODZIWEJ 31.12.2020	Wartość bilansowa	Poziom 1	Poziom 2	Poziom 3
AKTYWA WYCENIANE W WARTOŚCI GODZIWEJ 31.12.2020	Wartość bilansowa	Ceny kwotowane na aktywnych rynkach	Techniki wyceny oparte na obserwowalnych danych rynkowych	Pozostałe techniki wyceny
Pochodne instrumenty zabezpieczające	958	-	958	-
Pozostałe instrumenty pochodne	5 501	-	5 501	-
Papiery wartościowe	77 155	68 647	7 174	1 334
przeznaczone do obrotu	1 178	824	354	-
dłużne papiery wartościowe	1 151	797	354	-
akcje w innych jednostkach – notowane na giełdach	25	25	-	-
jednostki uczestnictwa w fundusze inwestycyjne oraz certyfikaty inwestycyjne, prawa do akcji, prawa poboru	2	2	-	-
nieprzeznaczone do obrotu wyceniane do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat	2 466	1 832	26	608
dłużne papiery wartościowe	978	799	21	158
akcje w innych jednostkach – notowane na giełdach	135	135	-	-
udziały i akcje w innych jednostkach – nienotowane na giełdach	451	-	1	450
jednostki uczestnictwa w fundusze inwestycyjne oraz certyfikaty inwestycyjne, prawa do akcji, prawa poboru	902	898	4	-
wyceniane do wartości godziwej przez inne dochody całkowite	73 511	65 991	6 794	726
dłużne papiery wartościowe	73 511	65 991	6 794	726
Kredyty i pożyczki udzielone klientom	6 009	-	-	6 009
nieprzeznaczone do obrotu wyceniane do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat	6 009	-	-	6 009
kredyty na nieruchomości	7	-	-	7
kredyty gospodarcze	114	-	-	114
kredyty konsumpcyjne	5 888	-	-	5 888
Aktywa finansowe wyceniane do wartości godziwej razem	89 623	68 647	13 633	7 343

ZOBOWIĄZANIA WYCENIANE W WARTOŚCI GODZIWEJ	Wartość bilansowa	Poziom 1	Poziom 2	Poziom 3
31.12.2020	Wartość bilansowa	Ceny kwotowane na aktywnych rynkach	Techniki wyceny oparte na obserwowalnych danych rynkowych	Pozostałe techniki wyceny

Pochodne instrumenty zabezpieczające	378	-	378	-
Pozostałe instrumenty pochodne	6 104	-	6 104	-
Zobowiązania z tytułu produktów ubezpieczeniowych	1 216	-	1 216	-
Zobowiązania finansowe wyceniane do wartości godziwej razem	7 698	-	7 698	-

WPŁYW PARAMETRÓW ESTYMOWANYCH NA WYCENĘ DO WARTOŚCI GODZIWEJ INSTRUMENTÓW FINANSOWYCH NA POZIOMIE 3	31.12.2021		31.12.2020
	Wartość godziwa według		Wartość godziwa według
	scenariusza pozytywnego	scenariusza negatywnego	scenariusza pozytywnego	scenariusza negatywnego
Akcje Visa Inc.1	128	113	255	244
Pozostałe inwestycje kapitałowe2	191	173	203	183
Obligacje korporacyjne3	762	760	879	876
Kredyty i pożyczki udzielone klientom4	4 559	4 559	6 009	6 009

1 scenariusz zakładający współczynnik z tytułu dyskonta dotyczącego przyszłych warunków zamiany akcj serii C na akcje zwykłe na poziomie odpowiednio 0%/100%

2 scenariusz zakładający zmianę wartości wyceny o +/-5%

3 scenariusz zakładający zmianę spreadu kredytowego o +/- 10%

4 scenariusz zakładający zmianę stopy dyskontowej o +/- 0,5 p.p.

Poniższa tabela prezentuje uzgodnienie zmian w okresie wartości godziwej instrumentów finansowych na poziomie 3.

UZGODNIENIE ZMIAN W TRAKCIE OKRESÓW WARTOŚCI GODZIWEJ NA POZIOMIE 3 HIERARCHII WARTOŚCI GODZIWEJ	2021	2020
Bilans otwarcia na początek okresu	7 343	11 109
Zwiększenie zaangażowania w instrumenty kapitałowe	16	4
Zmniejszenie zaangażowania w instrumenty kapitałowe	(152)	-
Zwiększenie zaangażowania w obligacje korporacyjne	57	38
Zmniejszenie zaangażowania w obligacje korporacyjne	(10)	(596)
Zwiększenie zaangażowania w kredyty i pożyczki udzielone klientom	828	802
Zmniejszenie zaangażowania w kredyty i pożyczki udzielone klientom	(2 076)	(2 770)
Przeniesienie z poziomu 2 i 1 do poziomu 31	-	154
Przeniesienie z poziomu 3 do poziomu 21	-	(1 063)
Reklasyfikacja z kategorii wycenianych według zamortyzowanego kosztu do wycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat	39	73
Wynik na instrumentach finansowych wycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat	57	(171)
Zmiana wyceny ujęta w innych dochodach całkowitych	(101)	2
Różnice kursowe	10	1
Inne	(300)	(240)
Stan na koniec okresu	5 711	7 343

1na skutek zmiany sposobu wyliczania marży ryzyka.

56. Aktywa i zobowiązania finansowe, które w skonsolidowanym sprawozdaniu z sytuacji finansowej nie są prezentowane w wartości godziwej

Grupa Kapitałowa jest w posiadaniu instrumentów finansowych, które w sprawozdaniu z sytuacji finansowej nie są prezentowane w wartości godziwej.

Dla wielu instrumentów finansowych wartości rynkowe są niedostępne, stąd wartości godziwe są oszacowane przy zastosowaniu szeregu technik wyceny.

Wszystkie wyliczenia modelowe zawierają pewne uproszczenia i są wrażliwe na przyjmowane założenia. W przypadku pewnych grup instrumentów finansowych, ze względu na brak oczekiwanych istotnych różnic pomiędzy wartością bilansową a wartością godziwą wynikających z charakterystyki tych grup (np. krótkoterminowy charakter, wysoka korelacja z parametrami rynkowymi, unikalność instrumentu) przyjęto, że wartość bilansowa jest w przybliżeniu zgodna z wartością godziwą.

Pozycja	Główne metody i założenia wykorzystywane podczas szacowania wartości godziwych instrumentów finansowych niewycenianych do wartości godziwej
Należności i zobowiązania od banków	• lokaty i depozyty międzybankowe – model oczekiwanych przepływów pieniężnych zdyskontowanych bieżącymi stopami rynku międzybankowego, • depozyty i lokaty międzybankowe o terminie zapadalności do 7 dni lub o zmiennym oprocentowaniu, kredyty lub pożyczki udzielone i zaciągnięte na rynku międzybankowym o zmiennym oprocentowaniu (zmiana oprocentowania maksymalnie co 3 miesiące) wartość godziwa jest równa wartości bilansowej.
Papiery wartościowe	• obligacje skarbowe – kwotowania rynkowe • obligacje korporacyjne PLN zabezpieczone gwarancjami Skarbu Państwa - metoda zdyskontowanych przepływów pieniężnych, liczona przy wykorzystaniu krzywych rentowności, ceny udostępniane w serwisach informacyjnych Bloomberg (BVAL - Bloomberg Valuation Service) oraz Refinitiv Eikon • obligacje korporacyjne i komunalne – metoda zdyskontowanych przepływów pieniężnych, liczona przy wykorzystaniu krzywych rentowności i marż kredytowych
Kredyty i pożyczki udzielone klientom	• bez rozpoznanej utraty wartości: model oparty o szacowanie wartości bieżącej przyszłych przepływów pieniężnych poprzez zdyskontowanie przepływów pieniężnych przy zastosowaniu bieżących stóp procentowych uwzględniających wysokość marży na ryzyko kredytowe oraz urealnione terminy spłaty wynikające z umów kredytowych. Bieżący poziom marż został wyznaczony dla transakcji zawartych w ostatnim kwartale zakończonym dniem bilansowym na instrumentach o podobnym ryzyku kredytowym. W przypadku kredytów walutowych zastosowano bieżącą marżę dla kredytów w PLN skorygowaną o koszt pozyskania waluty w transakcjach basis-swap. • należności z tytułu leasingu finansowego, pożyczek oraz faktoringu: wartość godziwa należności z tytułu leasingu, pożyczek oraz faktoringu została oszacowana przy zastosowaniu modelu opartego o kontraktową wartość bieżącą przyszłych przepływów pieniężnych zdyskontowanych przy użyciu bieżących stóp procentowych uwzględniających marżę na ryzyko kredytowe. Marże uwzględnione zostały przy zachowaniu podziału na główne grupy produktowe, tj. należności z tytułu leasingu finansowego o zmiennej stopie procentowej, należności z tytułu leasingu finansowego o stałej stopie procentowej, należności z umów leasingu finansowego nieruchomości. Model zastosowany do wyznaczenia wartości godziwej należności z tytułu leasingu, pożyczek oraz faktoringu wykorzystuje techniki wyceny oparte na parametrach niepochodzących z rynku, w związku z tym zaliczany jest do trzeciej kategorii wyceny. • z rozpoznaną utratą wartości: wartość godziwa jest równa wartości bilansowej, • kredyty i pożyczki udzielone klientom: część portfela kredytów mieszkaniowych („stary” portfel kredytów mieszkaniowych), kredyty z brakiem określonego harmonogramu spłaty, kredyty wymagalne na moment wyceny - wartość godziwa jest równa wartości bilansowej.
Zobowiązania wobec klientów	• depozyty oraz inne zobowiązania wobec klientów innych niż banki o ustalonym terminie wymagalności, model oczekiwanych przepływów pieniężnych zdyskontowanych bieżącymi stopami procentowymi właściwymi dla poszczególnych produktów depozytowych. Wartość godziwa obliczana jest dla każdego depozytu oraz zobowiązania, następnie wartości godziwe dla całego portfela depozytowego grupowane są według rodzaju produktu oraz segmentu klienta. • zobowiązania wobec klientów: zobowiązania bez określonego harmonogramu spłaty, inne specyficzne produkty, dla których nie można mówić o istnieniu rynku - wartość godziwa równa się ich wartości bilansowej.
Zobowiązania z tytułu emisji papierów wartościowych	Bank: Model oczekiwanych przepływów pieniężnych zdyskontowanych bieżącymi stopami rynku międzybankowego albo kwotowania rynkowego.
	PKO Bank Hipoteczny SA: • listy zastawne - notowania na giełdzie w Luksemburgu dla listów zastawnych w EUR oraz Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie dla listów zastawnych w PLN, • obligacje Publicznego Programu Emisji Obligacji - notowania na rynku Catalyst, • obligacje Programu Emisji Obligacji oraz indywidualnej umowy - model oczekiwanych przepływów pieniężnych zdyskontowanych bieżącymi stopami rynku międzybankowego albo kwotowania rynkowego.
	PKO Finance AB: notowania na giełdzie w Luksemburgu.
	PKO Leasing S.A.: Model oczekiwanych przepływów pieniężnych zdyskontowanych bieżącymi stopami kwotowania rynkowego
Zobowiązania podporządkowane	Model oczekiwanych przepływów pieniężnych zdyskontowanych w oparciu o krzywą rentowności.
Kasa i środki w Banku Centralnym oraz zobowiązania wobec Banku Centralnego	Wartość godziwa równa się ich wartości bilansowej.
Inne aktywa i zobowiązania finansowe	Wartość godziwa równa się ich wartości bilansowej.

31.12.2021	wartość bilansowa	Poziom 1	Poziom 2	Poziom 3
Kasa, środki w Banku Centralnym	11 587	11 587	-	-
Należności od banków	9 010	-	9 009	-
Papiery wartościowe (bez korekty z tytułu rachunkowości zabezpieczeń wartości godziwej)	71 282	57 930	6 507	1 780
obligacje skarbowe PLN	50 816	46 867	-	-
obligacje korporacyjne PLN zabezpieczone gwarancjami Skarbu Państwa	12 092	11 063	-	-
obligacje komunalne PLN	5 022	-	5 075	-
obligacje korporacyjne PLN	1 937	-		1 780
obligacje korporacyjne walutowe	1 415	-	1 432	-
Kredyty i pożyczki udzielone klientom (bez korekty z tytułu rachunkowości zabezpieczeń wartości godziwej)	229 740	-	-	231 385
kredyty na nieruchomości	119 139	-	-	118 351
kredyty gospodarcze	64 050	-	-	65 907
kredyty konsumpcyjne	26 077	-	-	26 636
należności z tytułu faktoringu	2 923	-	-	2 923
należności z tytułu leasingu finansowego	17 551	-	-	17 568
Należności z tytułu działalności ubezpieczeniowej	911	-	-	911
Inne aktywa finansowe	1 895	-	-	1 895
		-	-	-
Zobowiązania wobec Banku Centralnego	8	-	8	-
Zobowiązania wobec banków	3 821	-	3 821	-
Zobowiązania wobec klientów	321 229	-	-	321 213
zobowiązania wobec gospodarstw domowych	244 545	-	-	244 529
zobowiązania wobec podmiotów gospodarczych	56 854	-	-	56 854
zobowiązania wobec jednostek budżetowych	19 830	-	-	19 830
Zobowiązania z tytułu działalności ubezpieczeniowej	2 008	-	-	2 008
Otrzymane kredyty i pożyczki	2 461	-	-	2 461
Zobowiązania z tytułu emisji papierów wartościowych	23 872	16 989	3 475	3 642
Zobowiązania podporządkowane	2 716	-	2 719	-
Inne zobowiązania finansowe	3 335	-	-	3 335

31.12.2020	wartość bilansowa	Poziom 1	Poziom 2	Poziom 3
Kasa, środki w Banku Centralnym	7 474	-	-	7 474
Należności od banków	2 557	-	2 557	-
Papiery wartościowe (bez korekty z tytułu rachunkowości zabezpieczeń wartości godziwej)	46 522	40 736	5 454	1 539
obligacje skarbowe PLN	29 647	30 682	-	-
obligacje skarbowe walutowe	39	39	-	-
obligacje korporacyjne PLN zabezpieczone gwarancjami Skarbu Państwa	9 887	10 015	-	-
obligacje komunalne PLN	5 060	-	5 056	-
obligacje korporacyjne PLN	1 518	-	-	1 539
obligacje korporacyjne walutowe	371	-	398	-
Kredyty i pożyczki udzielone klientom (bez korekty z tytułu rachunkowości zabezpieczeń wartości godziwej)	216 590	-	-	216 993
kredyty na nieruchomości	116 318	-	-	115 054
kredyty gospodarcze	58 961	-	-	60 134
kredyty konsumpcyjne	22 932	-	-	23 386
należności z tytułu faktoringu	1 628	-	-	1 628
należności z tytułu leasingu finansowego	16 751	-	-	16 791
Należności z tytułu działalności ubezpieczeniowej	798	-	-	798
Inne aktywa finansowe	1 937	-	-	1 937

Zobowiązania wobec banków	2 626	-	2 626	-
Zobowiązania wobec klientów	281 140	-	-	281 167
zobowiązania wobec gospodarstw domowych	223 691	-	-	223 689
zobowiązania wobec podmiotów gospodarczych	43 705	-	-	43 734
zobowiązania wobec jednostek budżetowych	13 744	-	-	13 744
Zobowiązania z tytułu działalności ubezpieczeniowej	1 740	-	-	1 740
Otrzymane kredyty i pożyczki	2 267	-	-	2 267
Zobowiązania z tytułu emisji papierów wartościowych	32 098	25 053	4 035	3 496
Zobowiązania podporządkowane	2 716	-	2 768
Inne zobowiązania finansowe	3 011	-	-	3 011

57. Kompensowanie aktywów i zobowiązań finansowych

Grupa Kapitałowa zawiera porozumienia dotyczące kompensowania, czyli umowy ISDA (International Swaps and Derivatives Association Master Agreements) oraz GMRA (Global Master Repurchase Agreement), które umożliwiają kompensowanie aktywów i zobowiązań finansowych (końcowe potrącenie i rozliczenie transakcji, tzw. close out netting) w przypadku zaistnienia przypadku naruszenia w stosunku do którejś ze stron umowy. Umowy te mają szczególne znaczenie dla ograniczania ryzyka związanego z instrumentami pochodnymi, gdyż umożliwiają kompensowanie zarówno wymagalnych (redukcja ryzyka rozliczeniowego), jak i niewymagalnych zobowiązań stron (redukcja ryzyka przedrozliczeniowego). Umowy te nie spełniają jednak wymogów określonych w MSR 32, gdyż tytuł kompensaty uwarunkowany jest wystąpieniem określonego zdarzenia w przyszłości (przypadki naruszenia).

Dodatkowym zabezpieczeniem ekspozycji wynikającej z instrumentów pochodnych są depozyty zabezpieczające składane przez kontrahentów w ramach realizacji umów CSA (Credit Support Annex).

KOMPENSOWANIE AKTYWA	Razem aktywa finansowe	Instrumenty pochodne	Transakcje z przyrzeczeniem sprzedaży
31.12.2021
Kwoty brutto ujętych aktywów finansowych	11 837	11 837	-
Kwoty brutto zobowiązań finansowych, które są kompensowane	(1)	(1)	-
Wartość netto aktywów finansowych wykazywanych w sprawozdaniu z sytuacji finansowej	11 836	11 836	-
Kwoty objęte egzekwowalnym porozumieniem ramowym lub podobnym porozumieniem dotyczącym kompensowania, w tym związane z:	2 631	2 631	-
(i) ujętymi instrumentami finansowymi, które nie spełniają kryteriów kompensowania	1 104	1 104	-
(ii) zabezpieczeniami finansowymi (w tym gotówkowymi)	1 527	1 527	-
Kwota netto	9 205	9 205	-

KOMPENSOWANIE ZOBOWIĄZANIA	Razem zobowiązania finansowe	Instrumenty pochodne	Transakcje z przyrzeczeniem odkupu
31.12.2021
Kwoty brutto ujętych zobowiązań finansowych	15 815	15 815	-
Kwoty brutto aktywów finansowych, które są kompensowane	(1)	(1)	-
Wartość netto zobowiązań finansowych wykazywanych w sprawozdaniu z sytuacji finansowej	15 814	15 814	-
Kwoty objęte egzekwowalnym porozumieniem ramowym lub podobnym porozumieniem dotyczącym kompensowania, w tym związane z:	2 631	2 631	-
(i) ujętymi instrumentami finansowymi, które nie spełniają kryteriów kompensowania	1 104	1 104	-
(ii) zabezpieczeniami finansowymi (w tym gotówkowymi)	1 527	1 527	-
Kwota netto	13 183	13 183	-

KOMPENSOWANIE AKTYWA	Razem aktywa finansowe	Instrumenty pochodne	Transakcje z przyrzeczeniem sprzedaży
31.12.2020
Kwoty brutto ujętych aktywów finansowych	6 464	6 464	-
Kwoty brutto zobowiązań finansowych, które są kompensowane	(5)	(5)	-
Wartość netto aktywów finansowych wykazywanych w sprawozdaniu z sytuacji finansowej	6 459	6 459	-
Kwoty objęte egzekwowalnym porozumieniem ramowym lub podobnym porozumieniem dotyczącym kompensowania, w tym związane z:	1 093	1 093	-
(i) ujętymi instrumentami finansowymi, które nie spełniają kryteriów kompensowania	516	516	-
(ii) zabezpieczeniami finansowymi (w tym gotówkowymi)	577	577	-
Kwota netto	5 366	5 366	-

KOMPENSOWANIE ZOBOWIĄZANIA	Razem zobowiązania finansowe	Instrumenty pochodne	Transakcje z przyrzeczeniem odkupu
31.12.2020
Kwoty brutto ujętych zobowiązań finansowych	6 487	6 487	-
Kwoty brutto aktywów finansowych, które są kompensowane	(5)	(5)	-
Wartość netto zobowiązań finansowych wykazywanych w sprawozdaniu z sytuacji finansowej	6 482	6 482	-
Kwoty objęte egzekwowalnym porozumieniem ramowym lub podobnym porozumieniem dotyczącym kompensowania, w tym związane z:	993	993	-
(i) ujętymi instrumentami finansowymi, które nie spełniają kryteriów kompensowania	516	516	-
(ii) zabezpieczeniami finansowymi (w tym gotówkowymi)	477	477	-
Kwota netto	5 489	5 489	-

58. Aktywa stanowiące zabezpieczenie zobowiązań oraz przeniesione aktywa finansowe

• Zabezpieczenie listów zastawnych PKO Banku Hipotecznego SA

Zabezpieczeniem hipotecznych listów zastawnych są wierzytelności zabezpieczone hipoteką na nieruchomości wpisaną na pierwszym miejscu. Dodatkowo podstawą emisji hipotecznych listów zastawnych mogą być także środki PKO Banku Hipotecznego SA:

• ulokowane w papierach wartościowych emitowanych lub gwarantowanych przez Narodowy Bank Polski, Europejski Bank Centralny, rządy i banki centralne państw członkowskich Unii Europejskiej, Organizację Współpracy Gospodarczej i Rozwoju, z wyłączeniem państw, które restrukturyzują lub restrukturyzowały swoje zadłużenie zagraniczne w ciągu ostatnich 5 lat,

• ulokowane w Narodowym Banku Polskim,

• posiadane w gotówce.

W rejestrze zabezpieczenia hipotecznych listów zastawnych zostały również ujęte transakcje CIRS oraz FX-Forward zabezpieczające ryzyko walutowe oraz stopy procentowej wyemitowanych listów zastawnych denominowanych w EUR oraz transakcje IRS zabezpieczające ryzyko stopy procentowej wyemitowanych listów zastawnych w PLN, których oprocentowanie jest stałe.

Rejestr zabezpieczenia hipotecznych listów zastawnych w 2021 roku oraz w latach poprzednich nie zawierał papierów wartościowych zabezpieczonych aktywami (ABS), które nie spełniają wymagań określonych w paragrafie 1 artykułu 80 Wytycznych Europejskiego Banku Centralnego (UE) 2015/510 z 19 grudnia 2014 roku w sprawie implementacji ram prawnych polityki pieniężnej Eurosystemu (EBC/2014/60) (wersja przekształcona).

AKTYWA STANOWIĄCE ZABEZPIECZENIE ZOBOWIAZAŃ - AKTYWA STANOWIĄCE ZABEZPIECZENIE HIPOTECZNYCH LISTÓW ZASTAWNYCH	31.12.2021	31.12.2020
wartość nominalna kredytów	21 779	23 107
wartość nominalna dodatkowego zabezpieczenia w postaci papierów wartościowych wyemitowanych przez Skarb Państwa denominowanych w PLN	130	250

• należności stanowiące przedmiot transakcji sekurytyzacji wierzytelności leasingowych

Szczegółowe informacje znajdują się w nocie „Informacje o sekurytyzacji portfela leasingowego i pakietowej sprzedaży wierzytelności”.

• Fundusz Ochrony Środków Gwarantowanych

AKTYWA STANOWIĄCE ZABEZPIECZENIE ZOBOWIAZAŃ - FUNDUSZ OCHRONY ŚRODKÓW GWARANTOWANYCH	31.12.2021	31.12.2020
Wartość funduszu	1 036	1 100
Wartość nominalna zabezpieczenia	1 100	1 100
Rodzaj zabezpieczenia	obligacje skarbowe	obligacje skarbowe
Termin wykupu zabezpieczenia	25.04.2024	25.04.2024
Wartość bilansowa zabezpieczenia	1 093	1 201

Aktywami stanowiącymi zabezpieczenie funduszu są obligacje skarbowe z terminem wykupu zapewniającym zabezpieczenie wartości bilansowej przez okres określony ustawą z 10 czerwca 2016 roku o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji. Fundusz jest powiększany lub pomniejszany 1 lipca każdego roku odpowiednio do wysokości sumy stanowiącej podstawę obliczenia kwoty rezerwy obowiązkowej. Środki te traktowane są jako aktywa stanowiące zabezpieczenie zobowiązań własnych.

• środki stanowiące zabezpieczenie zobowiązań do zapłaty składek wnoszonych do bankowego funduszu gwarancyjnego

AKTYWA STANOWIĄCE ZABEZPIECZENIE ZOBOWIAZAŃ - Środki stanowiące zabezpieczenie zobowiązań do zapłaty składek wnoszonych do BFG	31.12.2021	31.12.2020
Wartość składki wnoszonej w formie zobowiązań do zapłaty	724	590
Wartość nominalna aktywów w które ulokowano środki odpowiadające zobowiązaniom do zapłaty	885	728
Rodzaj zabezpieczenia	obligacje skarbowe	obligacje skarbowe
Termin wykupu zabezpieczenia	2024 - 2031	2024 - 2028
Wartość bilansowa zabezpieczenia	876	744

Począwszy od 2017 roku wartość składek wnoszonych w formie zobowiązań do zapłaty stanowi 30% składek na rzecz BFG na fundusz gwarantowania depozytów lub fundusz przymusowej restrukturyzacji banków. Aktywami stanowiącymi zabezpieczenie zobowiązań do zapłaty są obligacje skarbowe zablokowane na rzecz BFG w wysokości zapewniającej utrzymanie stosunku wartości praw majątkowych stanowiących zabezpieczenie zobowiązań do zapłaty do kwoty zobowiązań do zapłaty na poziomie nie niższym niż 110%. Wartość praw majątkowych stanowiących pokrycie zobowiązań do zapłaty dla celów ustalenia minimalnego poziomu stosunku wartości aktywów do wielkości zobowiązań do zapłaty określa się według wartości ustalonej na podstawie ostatniego kursu fixingowego z danego dnia z elektronicznego rynku skarbowych papierów wartościowych organizowanego przez ministra właściwego do spraw budżetu, przy czym wartość tę powiększa się o odsetki należne na dzień wyceny, chyba że wartość odsetek została uwzględniona w tym kursie.

Środki te traktowane są jako aktywa stanowiące zabezpieczenie zobowiązań własnych, nie mogą być przedmiotem zastawu, nie mogą być obciążane w jakikolwiek sposób, nie podlegają egzekucji sądowej i administracyjnej ani nie wchodzą do masy upadłości. Wartość środków stanowiących zabezpieczenie zobowiązań do zapłaty składek wnoszonych na rzecz BFG będzie ulegała zwiększeniu w terminach wnoszenia składek na fundusz gwarantowania depozytów (w okresach kwartalnych) oraz na fundusz przymusowej restrukturyzacji banków (w III kwartale danego roku) w wysokości nie wyższej niż 30% wartości składki ustalonej przez BFG.

Wartość środków może ulec zmniejszeniu w przypadku otrzymania przez Bank wezwania BFG do przekazania w formie pieniężnej środków odpowiadających zobowiązaniom do zapłaty.

• ograniczenia prawa dotyczące tytułu prawnego Grupy Kapitałowej

W latach zakończonych odpowiednio 31 grudnia 2021 roku oraz 31 grudnia 2020 roku nie występowały wartości niematerialne ani rzeczowe aktywa trwałe, do których tytuł prawny Grupy Kapitałowej podlegał ograniczeniu oraz stanowiące zabezpieczenie zobowiązań.

59. Struktura walutowa aktywów i zobowiązań finansowych

STRUKTURA WALUTOWA - aktywa finansowe	Waluta w przeliczeniu na PLN
31.12.2021	PLN	CHF	EUR	USD	UAH	Inne	Razem
Kasa, środki w Banku Centralnym	10 651	35	543	124	76	158	11 587
Należności od banków	4 088	6	3 699	151	612	454	9 010
Pochodne instrumenty zabezpieczające	915	-	16	2	-	-	933
Pozostałe instrumenty pochodne	10 296	-	509	88	-	10	10 903
Papiery wartościowe	129 770	-	2 643	2 619	408	-	135 440
- przeznaczone do obrotu	246	-	2	-	-	-	248
- nieprzeznaczone do obrotu obowiązkowo wyceniane do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat	1 395	-	506	148	-	-	2 049
- wyceniane do wartości godziwej przez inne dochody całkowite	58 261	-	1 407	1 787	408	-	61 863
- wyceniane według zamortyzowanego kosztu	69 868	-	728	684	-	-	71 280
Kredyty i pożyczki udzielone klientom	197 485	12 706	20 268	1 483	2 195	163	234 300
- nieprzeznaczone do obrotu obowiązkowo wyceniane do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat	4 559	-	-	-	-	-	4 559
- wyceniane do wartości godziwej przez inne dochody całkowite	-	-	-	-	2	-	2
- wyceniane według zamortyzowanego kosztu	192 926	12 706	20 268	1 483	2 193	163	229 739
Należności z tytułu działalności ubezpieczeniowej	911	-	-	-	-	-	911
Inne aktywa finansowe	1 802	1	47	24	7	14	1 895
Suma aktywów	355 918	12 748	27 725	4 491	3 298	799	404 979

STRUKTURA WALUTOWA - zobowiązania finansowe oraz pozabilansowe	Waluta w przeliczeniu na PLN
31.12.2021	PLN	CHF	EUR	USD	UAH	Inne	Razem
Zobowiązania wobec Banku Centralnego	8	-	-	-	-	-	8
- wyceniane według zamortyzowanego kosztu	8	-	-	-	-	-	8
Zobowiązania wobec banków	877	-	2 725	178	1	40	3 821
- wyceniane według zamortyzowanego kosztu	877	-	2 725	178	1	40	3 821
Pochodne instrumenty zabezpieczające	4 795	-	3	8	-	-	4 806
Pozostałe instrumenty pochodne	10 218	-	682	98	-	10	11 008
Transakcje z przyrzeczeniem odkupu	-	-	-	-	-	-	-
Zobowiązania wobec klientów	284 715	932	21 776	9 579	2 301	2 993	322 296
- wyceniane do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat	1 067	-	-	-	-	-	1 067
- wyceniane według zamortyzowanego kosztu	283 648	932	21 776	9 579	2 301	2 993	321 229
Zobowiązania z tytułu działalności ubezpieczeniowej	2 008	-	-	-	-	-	2 008
Otrzymane kredyty i pożyczki	941	-	1 059	-	461	-	2 461
Zobowiązania z tytułu emisji papierów wartościowych	10 202	-	10 291	3 307	72	-	23 872
Zobowiązania podporządkowane	2 716	-	-	-	-	-	2 716
Pozostałe zobowiązania finansowe	2 058	6	727	92	46	406	3 335
Rezerwa na udzielone zobowiązania finansowe i gwarancje	560	3	101	4	3	4	675
Suma zobowiązań	319 098	941	37 364	13 266	2 884	3 453	377 006

Udzielone zobowiązania finansowe i gwarancyjne	66 544	130	8 308	4 146	486	587	80 201

STRUKTURA WALUTOWA - aktywa finansowe	Waluta w przeliczeniu na PLN
31.12.2020	PLN	CHF	EUR	USD	UAH	Inne	Razem
Kasa, środki w Banku Centralnym	6 515	39	550	136	51	183	7 474
Należności od banków	657	5	1 217	224	215	239	2 557
Pochodne instrumenty zabezpieczające	931	6	21	-	-	-	958
Pozostałe instrumenty pochodne	4 971	118	326	80	-	6	5 501
Papiery wartościowe	119 589	-	2 240	1 535	318	-	123 682
- przeznaczone do obrotu	1 173	-	5	-	-	-	1 178
- nieprzeznaczone do obrotu obowiązkowo wyceniane do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat	1 688	-	506	272	-	-	2 466
- wyceniane do wartości godziwej przez inne dochody całkowite	70 616	-	1 419	1 158	318	-	73 511
- wyceniane według zamortyzowanego kosztu	46 112	-	310	105	-	-	46 527
Kredyty i pożyczki udzielone klientom	185 329	15 049	18 905	1 543	1 440	337	222 603
- nieprzeznaczone do obrotu obowiązkowo wyceniane do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat	6 009	-	-	-	-	-	6 009
- wyceniane według zamortyzowanego kosztu	179 320	15 049	18 905	1 543	1 440	337	216 594
Należności z tytułu działalności ubezpieczeniowej	798	-	-	-	-	-	798
Inne aktywa finansowe	1 817	16	81	10	-	13	1 937
Suma aktywów	320 607	15 233	23 340	3 528	2 024	778	365 510

STRUKTURA WALUTOWA - zobowiązania finansowe oraz pozabilansowe	Waluta w przeliczeniu na PLN
31.12.2020	PLN	CHF	EUR	USD	UAH	Inne	Razem
Zobowiązania wobec banków	1 280	6	1 259	62	1	18	2 626
- wyceniane według zamortyzowanego kosztu	1 280	6	1 259	62	1	18	2 626
Pochodne instrumenty zabezpieczające	340	-	18	20	-	-	378
Pozostałe instrumenty pochodne	5 525	-	495	78	-	6	6 104
Zobowiązania wobec klientów	252 241	742	16 699	8 841	1 369	2 464	282 356
- wyceniane do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat	1 216	-	-	-	-	-	1 216
- wyceniane według zamortyzowanego kosztu	251 025	742	16 699	8 841	1 369	2 464	281 140
Zobowiązania z tytułu działalności ubezpieczeniowej	1 740	-	-	-	-	-	1 740
Otrzymane kredyty i pożyczki	967	-	956	26	318	-	2 267
Zobowiązania z tytułu emisji papierów wartościowych	11 875	1 706	15 406	3 060	51	-	32 098
Zobowiązania podporządkowane	2 716	-	-	-	-	-	2 716
Pozostałe zobowiązania finansowe	2 184	3	625	121	32	46	3 011
Rezerwa na udzielone zobowiązania finansowe i gwarancje	530	2	84	7	3	3	629
Suma zobowiązań	279 398	2 459	35 542	12 215	1 774	2 537	333 925

Udzielone zobowiązania finansowe i gwarancyjne	60 567	135	6 547	3 785	362	575	71 971

60. Przepływy kontraktowe zobowiązań finansowych grupy kapitałowej, w tym pochodnych instrumentów finansowych

Przepływy kontraktowe zobowiązań finansowych z wyłączeniem pochodnych instrumentów finansowych

Kwoty ujawnione obejmują niezdyskontowane przyszłe przepływy zarówno z tytułu nominału, jak i odsetek (jeśli dotyczy) zgodnie z umową za cały okres do momentu wymagalności zobowiązania. W przypadku gdy strona, wobec której Grupa Kapitałowa ma zobowiązanie może dokonać wyboru terminu zapłaty, przyjęto założenie, że pod uwagę brany jest najwcześniejszy termin, wedle którego Grupa Kapitałowa zobowiązana jest do zapłaty zobowiązania. Dla przypadków, gdy Grupa Kapitałowa zobowiązana jest do płatności zobowiązań w ratach, każda rata przypisywana jest do najwcześniejszego okresu, w którym Grupa Kapitałowa może zostać zobowiązana do zapłaty. W przypadku zobowiązań, gdzie rata płatności nie jest stała, przyjęto warunki obowiązujące na dzień sprawozdawczy.

PRZEPŁYWY KONTRAKTOWE ZOBOWIĄZAŃ FINANSOWYCH GRUPY KAPITAŁOWEJ Z WYŁĄCZENIEM POCHODNYCH INSTRUMENTÓW FINANSOWYCH	Do 1 miesiąca włącznie	Powyżej 1 miesiąca do 3 miesięcy włącznie	Powyżej 3 miesięcy do 1 roku włącznie	Powyżej 1 roku do 5 lat włącznie	Powyżej 5 lat	Wartość kontraktowa	Wartość bilansowa
31.12.2021
Zobowiązania wobec Banku Centralnego	8	-	-	-	-	8	8
Zobowiązania wobec banków	3 809	20	40	-	-	3 869	3 821
Zobowiązania wobec klientów	285 741	12 671	11 489	6 159	6 737	322 797	322 297
Zobowiązania z tytułu działalności ubezpieczeniowej	163	174	545	1 505	390	2 777	2 008
Otrzymane kredyty i pożyczki	39	47	431	2 328	-	2 845	2 461
Zobowiązania z tytułu emisji papierów wartościowych	1 089	1 795	10 185	11 443	64	24 576	23 872
Zobowiązania podporządkowane	-	25	62	585	2 857	3 529	2 716
Zobowiązania z tytułu leasingu	20	39	193	547	255	1 054	959
Pozostałe zobowiązania finansowe	2 281	-	-	95	-	2 376	2 376
Razem	293 150	14 771	22 945	22 662	10 303	363 831	360 518
Zobowiązania pozabilansowe:
udzielone finansowe	12 663	4 674	24 479	16 441	10 145	68 402	-
udzielone gwarancyjne	466	1 855	3 336	3 792	2 350	11 799	-

PRZEPŁYWY KONTRAKTOWE ZOBOWIĄZAŃ FINANSOWYCH GRUPY KAPITAŁOWEJ Z WYŁĄCZENIEM POCHODNYCH INSTRUMENTÓW FINANSOWYCH	Do 1 miesiąca włącznie	Powyżej 1 miesiąca do 3 miesięcy włącznie	Powyżej 3 miesięcy do 1 roku włącznie	Powyżej 1 roku do 5 lat włącznie	Powyżej 5 lat	Wartość kontraktowa	Wartość bilansowa
31.12.2020
Zobowiązania wobec banków	2 626	-	-	-	-	2 626	2 626
Zobowiązania wobec klientów	240 958	11 175	17 998	3 435	9 124	282 690	282 356
Zobowiązania z tytułu działalności ubezpieczeniowej	-	-	541	1 199	-	1 740	1 740
Otrzymane kredyty i pożyczki	48	29	575	2 067	3	2 722	2 267
Zobowiązania z tytułu emisji papierów wartościowych	856	1 978	11 363	19 345	66	33 608	32 098
Zobowiązania podporządkowane	-	24	24	235	2 878	3 161	2 716
Zobowiązania z tytułu leasingu	24	40	192	477	405	1 138	1 090
Pozostałe zobowiązania finansowe	1 843	-	-	78	-	1 921	1 921
Razem	246 355	13 246	30 693	26 836	12 476	329 606	326 814
Zobowiązania pozabilansowe:
udzielone finansowe	10 935	5 413	19 154	18 197	8 279	61 978		-
udzielone gwarancyjne	499	1 144	3 829	2 422	2 099	9 993		-

• Przepływy kontraktowe zobowiązań z tytułu pochodnych instrumentów finansowych, dla których wycena na dzień bilansowy była ujemna (zobowiązanie) i które rozliczane są w kwotach brutto

Kwoty ujawnione obejmują niezdyskontowane przyszłe przepływy zarówno z tytułu nominału, jak i odsetek (jeśli dotyczy).

PRZEPŁYWY KONTRAKTOWE Z TYTUŁU POCHODNYCH INSTRUMENTÓW FINANSOWYCH, DLA KTÓRYCH WYCENA NA DZIEŃ BILANSOWY BYŁA UJEMNA I KTÓRE ROZLICZAJĄ SIĘ W KWOTACH BRUTTO	Do 1 miesiąca włącznie	Powyżej 1 miesiąca do 3 miesięcy włącznie	Powyżej 3 miesięcy do 1 roku włącznie	Powyżej 1 roku do 5 lat włącznie	Powyżej 5 lat	Wartość kontraktowa
31.12.2021	Do 1 miesiąca włącznie	Powyżej 1 miesiąca do 3 miesięcy włącznie	Powyżej 3 miesięcy do 1 roku włącznie	Powyżej 1 roku do 5 lat włącznie	Powyżej 5 lat	Wartość kontraktowa
wypływy (nominał i odsetki)	(10 897)	(9 528)	(9 016)	(15 320)	(225)	(44 986)
wpływy (nominał i odsetki)	10 844	9 429	9 204	14 851	623	44 951

PRZEPŁYWY KONTRAKTOWE Z TYTUŁU POCHODNYCH INSTRUMENTÓW FINANSOWYCH, DLA KTÓRYCH WYCENA NA DZIEŃ BILANSOWY BYŁA UJEMNA I KTÓRE ROZLICZAJĄ SIĘ W KWOTACH BRUTTO	Do 1 miesiąca włącznie	Powyżej 1 miesiąca do 3 miesięcy włącznie	Powyżej 3 miesięcy do 1 roku włącznie	Powyżej 1 roku do 5 lat włącznie	Powyżej 5 lat	Wartość kontraktowa
31.12.2020	Do 1 miesiąca włącznie	Powyżej 1 miesiąca do 3 miesięcy włącznie	Powyżej 3 miesięcy do 1 roku włącznie	Powyżej 1 roku do 5 lat włącznie	Powyżej 5 lat	Wartość kontraktowa
wypływy (nominał i odsetki)	(7 752)	(9 706)	(8 042)	(8 309)	-	(33 809)
wpływy (nominał i odsetki)	8 940	9 897	8 267	10 673	-	37 777

• Przepływy kontraktowe z tytułu zobowiązań z tytułu pochodnych instrumentów finansowych, dla których wycena na dzień bilansowy była ujemna (zobowiązanie) i które rozliczane są w kwotach netto

W przypadku transakcji IRS i NDF zaprezentowano niezdyskontowane przyszłe przepływy netto z tytułu odsetek i nominałów odpowiednio, dla pozostałych zaś instrumentów pochodnych rozliczanych na bazie netto jako wartość przepływu przyjęta została wartość wyceny odpowiednio na 31 grudnia 2021 roku i na 31 grudnia 2020 roku.

PRZEPŁYWY KONTRAKTOWE Z TYTUŁU POCHODNYCH INSTRUMENTÓW FINANSOWYCH, DLA KTÓRYCH WYCENA NA DZIEŃ BILANSOWY BYŁA UJEMNA I KTÓRE ROZLICZAJĄ SIĘ W KWOTACH NETTO	Do 1 miesiąca włącznie	Powyżej 1 miesiąca do 3 miesięcy włącznie	Powyżej 3 miesięcy do 1 roku włącznie	Powyżej 1 roku do 5 lat włącznie	Powyżej 5 lat	Wartość kontraktowa
31.12.2021	Do 1 miesiąca włącznie	Powyżej 1 miesiąca do 3 miesięcy włącznie	Powyżej 3 miesięcy do 1 roku włącznie	Powyżej 1 roku do 5 lat włącznie	Powyżej 5 lat	Wartość kontraktowa
IRS	(114)	(180)	(108)	(470)	(15)	(887)
pozostałe: opcje, FRA, NDF	(1 603)	(711)	(2 529)	(845)	(7)	(5 695)

PRZEPŁYWY KONTRAKTOWE Z TYTUŁU POCHODNYCH INSTRUMENTÓW FINANSOWYCH, DLA KTÓRYCH WYCENA NA DZIEŃ BILANSOWY BYŁA UJEMNA I KTÓRE ROZLICZAJĄ SIĘ W KWOTACH NETTO	Do 1 miesiąca włącznie	Powyżej 1 miesiąca do 3 miesięcy włącznie	Powyżej 3 miesięcy do 1 roku włącznie	Powyżej 1 roku do 5 lat włącznie	Powyżej 5 lat	Wartość kontraktowa
31.12.2020	Do 1 miesiąca włącznie	Powyżej 1 miesiąca do 3 miesięcy włącznie	Powyżej 3 miesięcy do 1 roku włącznie	Powyżej 1 roku do 5 lat włącznie	Powyżej 5 lat	Wartość kontraktowa
IRS	(201)	(76)	64	(666)	-	(879)
pozostałe: opcje, FRA, NDF	(365)	(1 297)	(1 002)	(227)	-	(2 891)

61. Aktywa i zobowiązania Krótkoterminowe i długoterminowe

AKTYWA FINANSOWE	Krótkoterminowe	Długoterminowe	Razem wartość bilansowa
31.12.2021
Kasa, środki w Banku Centralnym	11 587	-	11 587
Należności od banków	9 005	5	9 010
Pochodne instrumenty zabezpieczające	486	447	933
Pozostałe instrumenty pochodne	5 024	5 879	10 903
Papiery wartościowe	9 386	126 054	135 440
- przeznaczone do obrotu	113	135	248
- nieprzeznaczone do obrotu obowiązkowo wyceniane do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat	1 326	723	2 049
- wyceniane do wartości godziwej przez inne dochody całkowite	2 912	58 951	61 863
- wyceniane według zamortyzowanego kosztu	5 035	66 245	71 280
Kredyty i pożyczki udzielone klientom	56 525	177 775	234 300
- nieprzeznaczone do obrotu obowiązkowo wyceniane do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat	3 458	1 101	4 559
- wyceniane do wartości godziwej przez inne dochody całkowite	-	2	2
- wyceniane wg zamortyzowanego kosztu	53 067	176 672	229 739
Należności z tytułu działalności ubezpieczeniowej	665	246	911
Inne aktywa finansowe	1 895	-	1 895

Suma aktywów finansowych	94 573	310 406	404 979

AKTYWA FINANSOWE	Krótkoterminowe	Długoterminowe	Razem wartość bilansowa
31.12.2020
Kasa, środki w Banku Centralnym	7 474	-	7 474
Należności od banków	2 555	2	2 557
Pochodne instrumenty zabezpieczające	423	535	958
Pozostałe instrumenty pochodne	1 824	3 677	5 501
Papiery wartościowe	13 718	109 964	123 682
- przeznaczone do obrotu	922	256	1 178
- nieprzeznaczone do obrotu obowiązkowo wyceniane do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat	1 536	930	2 466
- wyceniane do wartości godziwej przez inne dochody całkowite	10 344	63 167	73 511
- wyceniane według zamortyzowanego kosztu	916	45 611	46 527
Kredyty i pożyczki udzielone klientom	50 596	172 007	222 603
- nieprzeznaczone do obrotu obowiązkowo wyceniane do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat	4 278	1 731	6 009
- wyceniane wg zamortyzowanego kosztu	46 318	170 276	216 594
Należności z tytułu działalności ubezpieczeniowej	306	492	798
Inne aktywa finansowe	1 927	10	1 937

Suma aktywów finansowych	78 823	286 687	365 510

ZOBOWIĄZANIA FINANSOWE	Krótkoterminowe	Długoterminowe	Razem wartość bilansowa
31.12.2021
Zobowiązania wobec Banku Centralnego	8	-	8
Zobowiązania wobec banków	3 821	-	3 821
- wyceniane według zamortyzowanego kosztu	3 821	-	3 821
Pochodne instrumenty zabezpieczające	749	4 057	4 806
Pozostałe instrumenty pochodne	5 013	5 995	11 008
Zobowiązania wobec klientów	309 788	12 508	322 296
- wyceniane do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat	-	1 067	1 067
- wyceniane według zamortyzowanego kosztu	309 788	11 441	321 229
Zobowiązania z tytułu działalności ubezpieczeniowej	882	1 126	2 008
Otrzymane kredyty i pożyczki	300	2 161	2 461
Zobowiązania z tytułu emisji papierów wartościowych	12 865	11 007	23 872
Zobowiązania podporządkowane	-	2 716	2 716
Pozostałe zobowiązania finansowe	2 518	817	3 335
Rezerwa na udzielone zobowiązania finansowe i gwarancje	571	104	675

Suma zobowiązań finansowych	336 515	40 491	377 006

ZOBOWIĄZANIA FINANSOWE	Krótkoterminowe	Długoterminowe	Razem wartość bilansowa
31.12.2020
Zobowiązania wobec banków	2 626	-	2 626
- wyceniane według zamortyzowanego kosztu	2 626	-	2 626
Pochodne instrumenty zabezpieczające	308	70	378
Pozostałe instrumenty pochodne	2 412	3 692	6 104
Zobowiązania wobec klientów	270 025	12 331	282 356
- wyceniane do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat	-	1 216	1 216
- wyceniane według zamortyzowanego kosztu	270 025	11 115	281 140
Zobowiązania z tytułu działalności ubezpieczeniowej	541	1 199	1 740
Otrzymane kredyty i pożyczki	652	1 615	2 267
Zobowiązania z tytułu emisji papierów wartościowych	13 167	18 931	32 098
Zobowiązania podporządkowane	-	2 716	2 716
Pozostałe zobowiązania finansowe	2 098	913	3 011
Rezerwa na udzielone zobowiązania finansowe i gwarancje	538	91	629

Suma zobowiązań finansowych	292 367	41 558	333 925

CELE I ZASADY ZARZĄDZANIA RYZYKIEM

62. Zarządzanie ryzykiem w Grupie Kapitałowej

Zarządzanie ryzykiem jest jednym z najważniejszych procesów wewnętrznych zarówno w Banku, jak i w pozostałych podmiotach Grupy Kapitałowej.

Celem zarządzania ryzykiem jest zapewnienie (przy zmieniającym się otoczeniu) rentowności działalności biznesowej, przy jednoczesnej kontroli i utrzymaniu poziomu ryzyka w ramach systemu limitów i przyjętej przez Bank i Grupę Kapitałową tolerancji na ryzyko i systemu limitów w zmieniającym się otoczeniu makroekonomicznym. Poziom ryzyka stanowi ważny składnik procesu planistycznego.

Grupa Kapitałowa identyfikuje ryzyka w swojej działalności oraz analizuje wpływ poszczególnych rodzajów ryzyka na swoją działalność biznesową. Wszystkie ryzyka podlegają zarządzaniu, część z nich ma istotny wpływ w odniesieniu do dochodowości i kapitału niezbędnego do ich pokrycia. Za istotne ryzyka Grupa Kapitałowa uznaje ryzyko kredytowe, ryzyko walutowych kredytów hipotecznych dla gospodarstw domowych, ryzyko walutowe, ryzyko stopy procentowej, ryzyko płynności, w tym ryzyko finansowania, ryzyko operacyjne, ryzyko biznesowe, ryzyko zmian makroekonomicznych oraz ryzyko modeli. Regularnie, co najmniej w cyklu rocznym, Grupa Kapitałowa przeprowadza ocenę istotności wszystkich zidentyfikowanych ryzyk.

Szczegółowy opis zasad zarządzania istotnymi rodzajami ryzyka zawarty jest w raporcie „Adekwatność kapitałowa oraz inne informacje podlegające ogłaszaniu w Grupie Kapitałowej PKO Banku Polskiego S.A.”.

Cel zarządzania ryzykiem

Celem zarządzania ryzykiem poprzez dążenie do utrzymywania poziomu ryzyka w ramach przyjętego poziomu tolerancji jest:

• ochrona wartości kapitału akcjonariuszy,

• ochrona depozytów klientów,

• wsparcie Grupy Kapitałowej w prowadzeniu efektywnej działalności.

Grupa Kapitałowa osiąga cele zarządzania ryzykiem w szczególności poprzez zapewnianie właściwej informacji o ryzyku, tak aby decyzje były podejmowane z pełną świadomością poszczególnych rodzajów ryzyka, jakie ze sobą niosą.

Główne zasady zarządzania ryzykiem

Grupa Kapitałowa zarządza ryzykiem stosując w szczególności następujące zasady:

• zarządzanie obejmuje wszystkie zidentyfikowane rodzaje ryzyka,

• proces zarządzania ryzykiem jest odpowiedni do skali działalności oraz do istotności, skali i złożoności danego ryzyka i na bieżąco dostosowywany do nowych czynników i źródeł ryzyka,

• metody zarządzania ryzykiem (w szczególności modele i ich założenia) oraz systemy pomiaru lub oceny ryzyka Grupa dostosowuje do skali i złożoności ryzyka, aktualnie prowadzonej i planowanej działalności i otoczenia, w którym Grupa Kapitałowa działa oraz okresowo je weryfikuje i waliduje,

• obszar zarządzania ryzykiem zachowuje niezależność organizacyjną od działalności biznesowej,

• zarządzanie ryzykiem integruje się z systemami planistycznymi i kontrolingowymi,

• podmioty Grupy Kapitałowej na bieżąco monitorują i kontrolują poziom ryzyka,

• proces zarządzania ryzykiem wspiera realizację strategii Banku przy zachowaniu zgodności ze strategią zarządzania ryzykiem, w szczególności w zakresie poziomu tolerancji na ryzyko.

proces zarządzania ryzykiem

Na proces zarządzania ryzykiem w Grupie Kapitałowej składają się następujące elementy:

• identyfikacja ryzyka:

Identyfikacja ryzyka polega na rozpoznaniu aktualnych i potencjalnych źródeł ryzyka oraz oszacowaniu istotności jego potencjalnego wpływu na sytuację finansową Banku i Grupy Kapitałowej. W ramach identyfikacji ryzyka podmioty Grupy Kapitałowej określają te rodzaje ryzyka, które uznawane są za istotne w działalności Banku lub Grupy Kapitałowej.

• pomiar i ocena ryzyka:

Pomiar i ocena ryzyka mają na celu określenie skali zagrożeń związanych z występowaniem ryzyka. Pomiar ryzyka obejmuje określanie miar ryzyka adekwatnych do rodzaju, istotności ryzyka i dostępności danych. Wyniki pomiaru o charakterze ilościowym i jakościowym stanowią podstawę oceny ryzyka, która określa poziom lub zakres ryzyka.

W ramach pomiaru ryzyka Grupa Kapitałowa Banku przeprowadza:

• specyficzne testy warunków skrajnych, przeprowadzane odrębnie dla poszczególnych rodzajów ryzyka, służące ocenie wrażliwości danego ryzyka na wystąpienie niekorzystnych sytuacji rynkowych,

• kompleksowe testy warunków skrajnych, przeprowadzane łącznie dla ryzyka koncentracji oraz rodzajów ryzyka uznanych za istotne, służące określeniu wrażliwości miar adekwatności kapitałowej i wyników Banku na realizację negatywnego scenariusza zmian w otoczeniu i funkcjonowaniu Grupy Kapitałowej Banku.

Testy warunków skrajnych Grupa Kapitałowa Banku przeprowadza na podstawie założeń zapewniających rzetelną ocenę ryzyka, w szczególności z uwzględnieniem postanowień rekomendacji Komisji Nadzoru Finansowego.

• kontrola ryzyka:

Kontrola ryzyka obejmuje ustalanie dostosowanych do skali i złożoności działalności Grupy Kapitałowej Banku mechanizmów kontroli ryzyka w szczególności w postaci strategicznych limitów tolerancji na poszczególne rodzaje ryzyka. Strategiczne limity tolerancji na ryzyko podlegają cyklicznemu monitorowaniu, a w przypadku ich przekroczenia podmioty Grupy Kapitałowej Banku podejmują działania zarządcze.

• prognozowanie i monitorowanie ryzyka:

Prognozowanie ryzyka polega na przewidywaniu przyszłego poziomu ryzyka przy uwzględnieniu zakładanej projekcji rozwoju działalności oraz zdarzeń wewnętrznych i zewnętrznych. Prognozy poziomu ryzyka Banku i Grupy Kapitałowej Banku poddaje się ocenie (tzw. „testowanie wsteczne”) w celu weryfikacji ich dokładności.

Monitorowanie ryzyka polega na obserwowaniu odchyleń realizacji od prognoz lub założonych punktów odniesienia (np. limitów, wartości progowych, planów, pomiarów z poprzedniego okresu, rekomendacji i zaleceń wydanych przez zewnętrzny organ nadzoru i kontroli). Monitorowanie i prognozowanie ryzyka odbywa się z częstotliwością adekwatną do istotności danego rodzaju ryzyka oraz jego zmienności.

• raportowanie ryzyka:

Raportowanie ryzyka obejmuje informowanie o wynikach identyfikacji, pomiaru lub oceny ryzyka, monitorowania i prognozowania ryzyka, przyczynach zmian ryzyka, podjętych działaniach i rekomendacjach działań. Bank dostosowuje zakres, częstotliwość oraz formę raportowania do szczebla zarządczego odbiorców. Rada Nadzorcza jest niezwłocznie informowana o istotnych zmianach w poziomie ryzyka, w szczególności o zagrożeniach i podejmowanych działaniach zaradczych w sytuacji potencjalnych problemów płynnościowych Banku oraz efektach tych działań i ich wpływie na poziom płynności Banku.

• działania zarządcze:

Działania zarządcze polegają na określaniu pożądanego poziomu ryzyka służącemu budowie struktury aktywów i pasywów. Działania zarządcze mogą skutkować w szczególności:

• akceptacją ryzyka – określeniem akceptowalnego poziomu ryzyka z uwzględnieniem potrzeb biznesowych oraz opracowaniu działań zarządczych na wypadek przekroczenia tego poziomu,

• redukcją ryzyka – łagodzeniem wpływu czynników ryzyka lub skutków jego materializacji (np. przez zmniejszenie lub dywersyfikację ekspozycji na ryzyko, ustalenie limitów, wykorzystywanie zabezpieczeń),

• transferem ryzyka – przeniesieniem odpowiedzialności za pokrycie ewentualnych strat (np. przez przeniesienie ryzyka na inny podmiot przy użyciu instrumentów prawnych takich jak umowy ubezpieczenia, czy umowy o ochronę obiektu, przyjmowanie gwarancji),

• unikaniem ryzyka – rezygnacją z działalności generującej ryzyko lub wyeliminowaniem prawdopodobieństwa wystąpienia czynnika ryzyka, w tym w szczególności ustaleniem zerowej tolerancji na ryzyko.

Organizacja zarządzania ryzykiem w Grupie Kapitałowej

Bank sprawuje nadzór nad funkcjonowaniem poszczególnych podmiotów Grupy Kapitałowej PKO Banku Polskiego SA. W ramach tego nadzoru Bank nadzoruje systemy zarządzania ryzykiem w podmiotach oraz wspiera ich rozwój, jak również uwzględnia poziom ryzyka działalności poszczególnych podmiotów w ramach systemu monitorowania i raportowania ryzyka na poziomie Grupy Kapitałowej. Zarządzanie ryzykiem w Banku odbywa się we wszystkich jednostkach Banku.

Organizacja zarządzania ryzykiem w PKO Banku Polskim SA przedstawiona jest na poniższym schemacie:

Rada Nadzorcza nadzoruje i ocenia proces zarządzania ryzykiem, w szczególności na podstawie cyklicznych raportów ryzyka uwzględniających ocenę adekwatności i skuteczności systemu zarządzania ryzykiem oraz informacji o realizacji strategii zarządzania ryzykiem, w tym poziomie limitów ograniczających ryzyko oraz wniosków z testów warunków skrajnych i w razie konieczności zleca dokonanie weryfikacji tego procesu.

Radę Nadzorczą wspierają m.in. następujące komitety: Komitet ds. Nominacji i Wynagrodzeń Rady Nadzorczej, Komitet ds. Ryzyka Rady Nadzorczej i Komitet Audytu Rady Nadzorczej.

Zarząd PKO Banku Polskiego SA w zakresie zarządzania ryzykiem odpowiada za strategiczne zarządzanie ryzykiem, w tym za nadzorowanie i monitorowanie działań podejmowanych przez Bank w zakresie zarządzania ryzykiem. Zarząd podejmuje najważniejsze decyzje mające wpływ na profil ryzyka Banku oraz uchwala przepisy wewnętrzne Banku dotyczące zarządzania ryzykiem. Zapewnia działanie systemu zarządzania ryzykiem, monitoruje i ocenia jego funkcjonowanie oraz przekazuje Radzie Nadzorczej informację w tym zakresie. W zarządzaniu ryzykiem Zarząd wspierają następujące komitety działające w Banku:

• Komitet Ryzyka (KR),

• Komitet Zarządzania Aktywami i Pasywami (KZAP),

• Komitet Kredytowy Banku (KKB),

• Komitet Ryzyka Operacyjnego (KRO).

System zarządzania ryzykiem jest realizowany na trzech niezależnych wzajemnie uzupełniających się poziomach:

PIERWSZY POZIOM – tworzą struktury organizacyjne zarządzające produktem, realizujące sprzedaż produktów i obsługę klientów oraz inne struktury realizujące zadania operacyjne generujące ryzyko, funkcjonujące na podstawie przepisów wewnętrznych. Funkcja jest realizowana we wszystkich jednostkach Banku i podmiotach Grupy Kapitałowej. Jednostki Banku implementują zaprojektowane przez jednostki Banku usytuowane na drugim poziomie odpowiednie mechanizmy kontroli ryzyka, w tym zwłaszcza limity oraz zapewniają ich przestrzeganie poprzez odpowiednie mechanizmy kontrolne.

Jednocześnie spółki Grupy Kapitałowej Banku obowiązuje zasada spójności i porównywalności oceny i kontroli ryzyka w Banku oraz w podmiotach Grupy Kapitałowej, z uwzględnieniem specyfiki działalności podmiotu oraz rynku, na którym prowadzi działalność.

drugi POZIOM – obejmuje działalność komórki do spraw zgodności oraz identyfikację, pomiar, ocenę lub kontrolę, monitorowanie i raportowanie istotnych rodzajów ryzyka, a także stwierdzanych zagrożeń i nieprawidłowości – zadania realizowane są przez wyspecjalizowane struktury organizacyjne działające na podstawie obowiązujących przepisów wewnętrznych Banku; celem tych struktur jest zapewnienie żeby działania realizowane na pierwszym poziomie były właściwie uregulowane w przepisach wewnętrznych Banku i skutecznie ograniczały ryzyko, wspierały pomiar, ocenę i analizę ryzyka oraz efektywność działalności. Funkcja realizowana jest w szczególności w Obszarze Zarządzania Ryzykiem, Departamencie Zgodności i właściwych komitetach. Drugi poziom wspiera podejmowanie działań mających na celu eliminację niekorzystnych odchyleń od planu finansowego w zakresie wielkości wpływających na ujęte w planie finansowym ilościowe strategiczne limity tolerancji na ryzyko. Działania te realizuje się w szczególności w jednostkach Banku odpowiadających za kontroling.

trzeci POZIOM – stanowi audyt wewnętrzny, realizujący niezależne audyty elementów systemu zarządzania Bankiem, w tym systemu zarządzania ryzykiem oraz systemu kontroli wewnętrznej; audyt wewnętrzny funkcjonuje odrębnie od pierwszego i drugiego poziomu i może wspierać realizowane tam działania poprzez konsultacje, ale bez możliwości wpływu na podejmowane decyzje. Funkcja jest realizowana zgodnie z przepisami wewnętrznymi Banku dotyczącymi zasad funkcjonowania systemu kontroli wewnętrznej.

Niezależność poziomów polega na zachowaniu organizacyjnej odrębności w następujących płaszczyznach:

• funkcja drugiego poziomu w zakresie tworzenia rozwiązań systemowych jest niezależna od funkcji pierwszego poziomu,

• funkcja trzeciego poziomu jest niezależna od funkcji pierwszego i drugiego poziomu.

Zarządzanie ryzykiem w Grupie Kapitałowej

Bank, jako podmiot dominujący w Grupie Kapitałowej Banku, określa kluczowe zasady zarządzania ryzykiem stosowane w Grupie Kapitałowej Banku, nadzoruje wdrażanie w podmiotach Grupy Kapitałowej zasad zarządzania ryzykiem wynikających ze strategii zarządzania ryzykiem z uwzględnieniem adekwatności tych zasad do działalności podmiotów Grupy Kapitałowej Banku, jak również sprawuje kontrolę nad ryzykiem w Grupie Kapitałowej Banku w zakresie istotnych rodzajów ryzyka. Podmioty Grupy Kapitałowej Banku tworzą i aktualizują przepisy wewnętrzne dotyczące zarządzania poszczególnymi rodzajami ryzyka po zasięgnięciu opinii Banku i z uwzględnieniem rekomendacji formułowanych przez Bank oraz z uwzględnieniem strategii zarządzania ryzykiem.

Zarządzanie ryzykiem w podmiotach Grupy Kapitałowej jest realizowane w szczególności poprzez:

• zaangażowanie jednostek z Obszaru Zarządzania Ryzykiem w Banku lub właściwych komitetów Banku w opiniowanie dużych transakcji podmiotów Grupy Kapitałowej,

• opiniowanie i przeglądy przepisów wewnętrznych dotyczących zarządzania ryzykiem w poszczególnych podmiotach Grupy Kapitałowej realizowane przez jednostki z Obszaru Zarządzania Ryzykiem w Banku oraz Departament Zgodności,

• raportowanie na temat ryzyka Grupy Kapitałowej do właściwych komitetów Banku lub Zarządu,

• monitorowanie strategicznych limitów tolerancji na ryzyko dla Grupy Kapitałowej.

63. Specyficzne działania w zakresie zarządzania ryzykiem w grupie kapitałowej podjęte w 2021 roku

• Wpływ COVID -19

Mając na uwadze zabezpieczenie dobrej jakości portfela kredytowego i minimalizację skutków COVID-19 dla Klientów, w 2021 roku Bank na bieżąco monitorował sytuację Klientów oraz dostosowywał politykę kredytową do sytuacji rynkowej i gospodarczej.

W 2021 roku PFR rozpoczął proces rozliczenia subwencji z Tarcz Finansowych PFR dla mikro, małych i średnich firm. Proces rozliczenia jest przeprowadzany przez bank, za pośrednictwem którego zawarto umowę subwencji finansowej. W PKO Banku Polskim S.A. odbywał się za pośrednictwem bankowości iPKO, iPKO biznes oraz Inteligo (wyłącznie dla tarczy 1.0).

W ramach rozliczenia Tarczy Finansowej 1.0 (rozpoczętego w kwietniu 2021 roku) Bank do 31 grudnia 2021 roku udostępnił formularze ponad 67 tys. firm. Prawie 64,8 tys. firm otrzymało pozytywną decyzję umorzeniową PFR – rozliczono subwencje o łącznej wartości 10 mld PLN, a wartość umorzenia wyniosła 6,4 mld PLN. Bank udostępnił klientom, którzy zobowiązani są do spłat pozostałej po umorzeniu części subwencji, harmonogramy spłat wraz z przypisanymi spłatom rachunkami. Ponadto Bank monitoruje spłaty subwencji, przekazując zawiadomienia do Klientów ze zidentyfikowanymi opóźnieniami.

Proces rozliczenia subwencji finansowej PFR uzyskanej w ramach Tarczy Finansowej 2.0 odbywał się wyłącznie za pośrednictwem bankowości iPKO i iPKO biznes, a rozpoczął się w listopadzie 2021 r. W pierwszym etapie rozliczenie subwencji realizowane było przez firmy posiadające status MSP (1,4 tys. firm). W ramach procesu składania Oświadczeń o rozliczenie firmy te zobligowane zostały do przekazania plików JPK. W drugiej kolejności rozliczenie dotyczy mikrofirm (7,4 tys. firm). Realizacja procesu rozpoczęła się w styczniu 2022 r. Decyzja umorzeniowa zostanie przekazana beneficjentom do końca kwietnia/lipca 2022 r (obecnie zmiana procesowana na poziomie Rady Ministrów)”

• Kredyty i pożyczki zabezpieczone hipotecznie indeksowane lub denominowane do walut obcych (patrz nota „kredyty hipoteczne w walutach wymienialnych”

64. Zarządzanie ryzykiem kredytowym

• Definicja

Ryzyko kredytowe jest rozumiane jako ryzyko poniesienia straty w wyniku niewywiązania się klienta z zobowiązań wobec Grupy Kapitałowej lub jako ryzyko spadku wartości ekonomicznej wierzytelności Grupy Kapitałowej w wyniku pogorszenia się zdolności klienta do obsługi zobowiązań.

• Cel zarządzania

Celem zarządzania ryzykiem kredytowym jest ograniczenie strat na portfelu kredytowym oraz minimalizacja ryzyka wystąpienia ekspozycji kredytowych zagrożonych utratą wartości, przy zachowaniu oczekiwanego poziomu dochodowości i wartości portfela kredytowego.

Bank oraz jednostki zależne Grupy Kapitałowej kierują się przede wszystkim następującymi zasadami zarządzania ryzykiem kredytowym:

• transakcja kredytowa wymaga wszechstronnej oceny ryzyka kredytowego, której wyrazem jest rating wewnętrzny lub ocena scoringowa,

• pomiaru ryzyka kredytowego transakcji kredytowych dokonuje się na etapie rozpatrywania wniosku o udzielenie transakcji i cyklicznie w ramach monitorowania z uwzględnieniem zmieniających się warunków zewnętrznych oraz zmian sytuacji finansowej kredytobiorców oraz powiązań pomiędzy klientami w Grupie Kapitałowej,

• ocena ryzyka kredytowego ekspozycji jest oddzielona od funkcji sprzedaży poprzez zapewnienie właściwej struktury organizacyjnej, niezależności budowy i walidacji narzędzi wspierających ocenę ryzyka kredytowego oraz niezależność decyzji akceptujących odstępstwa od wskazań tych narzędzi,

• oferowane klientowi warunki transakcji kredytowej zależą od oceny poziomu ryzyka kredytowego generowanego przez tę transakcję,

• decyzje kredytowe podejmują jedynie osoby do tego uprawnione,

• ryzyko kredytowe jest zdywersyfikowane w szczególności pod względem obszarów geograficznych, sektorów gospodarki, produktów oraz klientów,

• oczekiwany poziom ryzyka kredytowego jest zabezpieczany poprzez przyjmowane przez Bank zabezpieczenia, marże na ryzyko pobierane od klientów oraz odpisy (rezerwy) na oczekiwane straty kredytowe

• system motywacyjny jest ukierunkowanego na przestrzeganie przyjętych w Banku polityk i zasad zarządzania ryzykiem kredytowym.

Realizację wyżej wymienionych zasad zapewnia stosowanie przez Grupę Kapitałową zaawansowanych metod zarządzania ryzykiem kredytowym, zarówno na poziomie pojedynczych ekspozycji kredytowych, jak i na poziomie całego portfela kredytowego Grupy Kapitałowej. Grupa Kapitałowa weryfikuje i rozwija metody w kierunku zgodności z wymaganiami metodami ratingów wewnętrznych (IRB), tzn. zaawansowanej metody pomiaru ryzyka kredytowego, która może być wykorzystywana do wyliczania wymogu w zakresie funduszy własnych z tytułu ryzyka kredytowego po uzyskaniu przez Bank zgody Komisji Nadzoru Finansowego.

Podmioty Grupy Kapitałowej, w których występuje istotny poziom ryzyka kredytowego (Grupa Kapitałowa KREDOBANK SA, Grupa Kapitałowa PKO Leasing SA, PKO Bank Hipoteczny SA i Finansowa Kompania „Prywatne Inwestycje” sp. z o.o.) zarządzają ryzykiem kredytowym indywidualnie, przy czym stosowane metody oceny i pomiaru ryzyka kredytowego dostosowane są do metod stosowanych w PKO Banku Polskim SA, przy uwzględnieniu specyfiki działalności.

Zmiana rozwiązań stosowanych przez podmioty Grupy Kapitałowej jest każdorazowo uzgadniana z jednostkami odpowiedzialnymi za zarządzanie ryzykiem w Banku.

Grupa Kapitałowa PKO Leasing SA, Grupa Kapitałowa KREDOBANK SA oraz Finansowa Kompania „Prywatne Inwestycje” sp. z o.o. i PKO Bank Hipoteczny SA cyklicznie dokonują pomiaru ryzyka kredytowego, a wyniki tego pomiaru przekazują do Banku.

W strukturach organizacyjnych PKO Banku Hipotecznego SA, Grupy Kapitałowej KREDOBANK SA i Grupy Kapitałowej PKO Leasing SA funkcjonują komórki organizacyjne w obszarze ryzyka, które odpowiadają w szczególności za:

• opracowywanie metod oceny ryzyka kredytowego, tworzenia rezerw i odpisów,

• kontrolę i monitorowanie ryzyka kredytowego w procesie kredytowym,

• jakość oraz efektywność restrukturyzacji i procesu windykacji wierzytelności klientów.

Limity podejmowania decyzji kredytowych uzależnione są w tych spółkach w szczególności od: kwoty zaangażowania kredytowego wobec klienta, kwoty jednostkowej transakcji kredytowej oraz okresu transakcji kredytowej.

Proces podejmowania decyzji kredytowych w PKO Banku Hipotecznym SA, Grupie Kapitałowej KREDOBANK SA, Grupie Kapitałowej PKO Leasing SA wspierają komitety kredytowe, które są aktywowane w przypadku transakcji kredytowych generujących podwyższony poziom ryzyka kredytowego.

• pomiar i ocena ryzyka kredytowego: Metody pomiaru i oceny ryzyka kredytowego

W celu określenia poziomu ryzyka kredytowego oraz opłacalności portfeli kredytowych Grupa Kapitałowa wykorzystuje różne metody pomiaru i wyceny ryzyka kredytowego, w tym:

• prawdopodobieństwo niewykonania zobowiązania (probability of default PD),

• stratę z tytułu niewykonania zobowiązania (LGD),

• współczynnik konwersji kredytowej (CCF),

• oczekiwaną stratę kredytową (ECL),

• wartość zagrożoną ryzykiem kredytowym (CVaR),

• udział i strukturę ekspozycji kredytowych zagrożonych utratą wartości,

• wskaźnik pokrycia odpisami kredytów z utratą wartości (Coverage Ratio),

• koszt ryzyka kredytowego,

• testy warunków skrajnych.

Grupa Kapitałowa systematycznie rozwija zakres wykorzystywanych mierników ryzyka kredytowego z uwzględnieniem wymagań metody wewnętrznych ratingów (IRB), jak również rozszerza zakres stosowania miar ryzyka w celu pełnego pokrycia portfela kredytowego Grupy Kapitałowej tymi metodami.

Metody pomiaru portfelowego ryzyka kredytowego pozwalają m.in. na uwzględnienie ryzyka kredytowego w cenie produktów, ustalanie optymalnych warunków dostępności finansowania oraz wyznaczanie poziomu odpisów na oczekiwane straty kredytowe.

Grupa Kapitałowa przeprowadza analizy oraz testy warunków skrajnych dotyczące wpływu potencjalnych zmian w otoczeniu makroekonomicznym na jakość portfela kredytowego Grupy Kapitałowej, a wyniki prezentuje w raportach dla organów Banku. Powyższe informacje umożliwiają identyfikowanie i podejmowanie działań ograniczających negatywne skutki wpływu niekorzystnych sytuacji rynkowych na wynik Grupy Kapitałowej.

Proces oceny ryzyka kredytowego w Grupie Kapitałowej Banku uwzględnia wymagania Komisji Nadzoru Finansowego określone w Rekomendacjach KNF.

Opis szacowania oczekiwanych strat kredytowych Grupa Kapitałowa prezentuje w nocie „Wynik z tytułu odpisów na oczekiwane straty kredytowe”.

• pomiar i ocena ryzyka kredytowego: Metody ratingowe i scoringowe

Grupa Kapitałowa dokonuje Oceny ryzyka pojedynczych transakcji kredytowych z wykorzystaniem metod scoringowych i ratingowych. Funkcjonowanie tych metod wspierają specjalistyczne aplikacje informatyczne. Sposób dokonywania oceny określony został w przepisach wewnętrznych Grupy Kapitałowej, których głównym celem jest zapewnienie jednolitej i obiektywnej oceny ryzyka kredytowego w procesie kredytowania.

Grupa Kapitałowa ocenia ryzyko kredytowe klientów indywidualnych w dwóch wymiarach: zdolności kredytowej klienta w ujęciu ilościowym i jakościowym. Ocena zdolności kredytowej w ujęciu ilościowym polega na zbadaniu sytuacji finansowej klienta, zaś ocena w ujęciu jakościowym obejmuje ocenę scoringową oraz ocenę informacji o historii kredytowej klienta pozyskanych z wewnętrznych baz danych Grupy Kapitałowej oraz zewnętrznych baz danych.

W przypadku niektórych klientów instytucjonalnych z segmentu małych i średnich przedsiębiorstw spełniających określone kryteria Grupa Kapitałowa ocenia ryzyko kredytowe z wykorzystaniem metody scoringowej. Ocena ta dotyczy niskokwotowych, nieskomplikowanych transakcji kredytowych i odbywa się w dwóch wymiarach: zdolności kredytowej oraz wiarygodności kredytowej klienta. Ocena zdolności kredytowej polega na zbadaniu sytuacji ekonomiczno-finansowej klienta, zaś ocena wiarygodności kredytowej klienta obejmuje ocenę scoringową oraz ocenę informacji o historii kredytowej klienta pozyskanych z wewnętrznych baz danych Grupy Kapitałowej oraz zewnętrznych baz danych.

W pozostałych przypadkach dla klientów instytucjonalnych stosowana jest metoda ratingowa.

Grupa Kapitałowa dokonuje oceny ryzyka kredytowego związanego z finansowaniem klientów instytucjonalnych w dwóch wymiarach: klienta oraz transakcji. Miarami tej oceny jest ocena wiarygodności klienta, czyli rating oraz ocena ryzyka transakcji, tj. zdolności do spłaty zobowiązania w określonej wysokości i terminach.

Grupa Kapitałowa opracowuje modele ratingowe dla klientów instytucjonalnych z wykorzystaniem wewnętrznych danych, co zapewnia, że są one dostosowane do profilu ryzyka klientów Grupy Kapitałowej. Modele są oparte na statystycznej analizie zależności między niewykonaniem zobowiązania a punktową oceną ryzyka klienta. Ocena punktowa obejmuje ocenę wskaźników finansowych, czynników jakościowych oraz ocenę czynników behawioralnych. Ocena ryzyka klienta jest uzależniona od wielkości przedsiębiorstwa, dla którego dokonywana jest analiza. Dodatkowo Grupa Kapitałowa stosuje model oceny przedsiębiorców kredytowanych w formule finansowania specjalistycznego pozwalający na adekwatną ocenę ryzyka kredytowego dużych przedsięwzięć polegających na finansowaniu nieruchomości (np. lokale biurowe, powierzchnie sklepowe, powierzchnie przemysłowe) oraz projektów infrastrukturalnych (np. infrastruktura telekomunikacyjna, przemysłowa, użyteczności publicznej).

Grupa Kapitałowa wprowadziła modele ratingowe do narzędzia informatycznego wspierającego ocenę ryzyka kredytowego Grupy Kapitałowej związanego z finansowaniem klientów instytucjonalnych.

W celu zbadania poprawności funkcjonowania metod stosowanych w Grupie Kapitałowej, metodyki oceny ryzyka kredytowego związanego z jednostkowymi ekspozycjami kredytowymi podlegają okresowym przeglądom.

Proces oceny ryzyka kredytowego w Grupie Kapitałowej uwzględnia wymagania Komisji Nadzoru Finansowego określone w Rekomendacji S dotyczącej dobrych praktyk w zakresie zarządzania ekspozycjami kredytowymi zabezpieczonymi hipotecznie oraz Rekomendacji T dotyczącej dobrych praktyk w zakresie zarządzania ryzykiem detalicznych ekspozycji kredytowych.

Od 30 czerwca 2021, w procesie kredytowym dla Klientów segmentu korporacyjnego oraz Klientów segmentu firm i przedsiębiorstw ocenianych z wykorzystaniem metody ratingowej Bank każdorazowo ocenia wpływ czynników środowiskowych, społecznych oraz związanych z zarządzaniem (tzw. czynniki ESG) na zdolność kredytową Klienta oraz identyfikuje transakcje kredytowe z podwyższoną dźwignią finansową (tzw. transakcje lewarowane). Bank bada też wpływ transakcji kredytowych na kwestie ESG i klasyfikuje je do czterech kategorii, począwszy od transakcji z pozytywnym wpływem na kwestie ESG, a skończywszy na tych z istotnie negatywnym wpływem. W ocenie czynników ESG Bank uwzględnia m.in. ryzyko zmiany klimatu i wpływu na działalność Klienta, możliwy wpływ Klienta na zmianę klimatu, czynniki związane z kapitałem ludzkim czy dotyczące zdrowia i bezpieczeństwa oraz czynniki związane z aspektami zarządzania (w tym kultury organizacji i nadzoru wewnętrznego).

Informację o ocenach ratingowych i scoringowych Grupa Kapitałowa szeroko wykorzystuje w zarządzaniu ryzykiem kredytowym, w systemie kompetencji do podejmowania decyzji kredytowych, przy ustalaniu warunków aktywacji służb oceny ryzyka kredytowego oraz w systemie pomiaru i raportowania ryzyka kredytowego.

• pomiar i ocena ryzyka kredytowego: Prognozowanie i Monitorowanie ryzyka kredytowego

Prognozowanie i monitorowanie ryzyka kredytowego polega na sporządzaniu prognoz poziomu ryzyka kredytowego oraz monitorowaniu odchyleń realizacji od prognoz lub założonych punktów odniesienia (np. limitów, wartości progowych, planów, pomiarów z poprzedniego okresu, rekomendacji i zaleceń wydanych przez zewnętrzny organ nadzoru i kontroli), a także przeprowadzania testów warunków skrajnych (specyficznych i kompleksowych). Prognozy poziomu ryzyka Grupa Kapitałowa poddaje regularnej weryfikacji (ang. backtesting).

Grupa Kapitałowa monitoruje ryzyko kredytowe na poziomie pojedynczych klientów, grup klientów powiązanych, transakcji kredytowych i ich zabezpieczeń oraz na poziomie portfelowym.

Monitorowanie ryzyka kredytowego na poziomie pojedynczych transakcji kredytowych określone jest w szczególności w przepisach wewnętrznych Grupy Kapitałowej dotyczących:

• oceny ryzyka kredytowego związanego z finansowaniem klientów,

• metodyk oceny klientów,

• identyfikacji grup podmiotów powiązanych,

• oceny zabezpieczeń oraz kontroli inwestycji,

• tworzenia odpisów na oczekiwane straty kredytowe,

• Systemu Wczesnego Ostrzegania,

• procedur operacyjnych.

W celu skrócenia czasu reakcji na zaobserwowane sygnały ostrzegawcze sygnalizujące wzrost poziomu ryzyka kredytowego, Grupa Kapitałowa wykorzystuje i rozwija aplikację informatyczną System Wczesnego Ostrzegania (SWO).

Monitorowanie ryzyka kredytowego na poziomie portfelowym polega na:

• nadzorowaniu poziomu portfelowego ryzyka kredytowego na podstawie przyjętych narzędzi pomiaru ryzyka kredytowego z uwzględnieniem zidentyfikowanych źródeł ryzyka kredytowego oraz analizy skutków i działań podjętych w ramach zarządzania systemowego,

• rekomendowaniu działań zaradczych w przypadku stwierdzenia podwyższonego poziomu ryzyka kredytowego.

• Raportowanie ryzyka kredytowego

Raportowanie o ryzyku kredytowym obejmuje cykliczne informowanie o skali narażenia na ryzyko portfela kredytowego

Grupa Kapitałowa sporządza miesięczne i kwartalne raporty na temat ryzyka kredytowego. Raportowanie ryzyka kredytowego ma zapewniać możliwie najpełniejszą informację o ryzyku kredytowym, w szczególności w zakresie skuteczności polityki zarządzania ryzykiem kredytowym, identyfikacji źródeł i czynników ryzyka kredytowego, pomiaru kosztów ryzyka kredytowego, monitorowania przestrzegania limitów i podejmowanych działań naprawczych i profilaktycznych.

Poza informacją dla Banku, raporty zawierają również informację o poziomie ryzyka kredytowego podmiotów Grupy Kapitałowej, w których zidentyfikowano istotny poziom ryzyka kredytowego (m.in. Grupa Kapitałowa KREDOBANK SA, Grupa Kapitałowa PKO Leasing SA, PKO Bank Hipoteczny SA).

• Działania zarządcze dotyczące ryzyka kredytowego

Celem działań zarządczych jest kształtowanie i optymalizacja systemu zarządzania ryzykiem kredytowym oraz poziomu ryzyka kredytowego w Grupie Kapitałowej.

Działania zarządcze w zarządzaniu ryzykiem kredytowym obejmują w szczególności:

• wydawanie przepisów wewnętrznych regulujących system zarządzania ryzykiem kredytowym w Grupie Kapitałowej,

• wydawanie zaleceń, wytycznych postępowania, wyjaśnień i interpretacji przepisów wewnętrznych Grupy Kapitałowej,

• podejmowanie decyzji dotyczących akceptowalnego poziomu ryzyka kredytowego, w tym w szczególności decyzji kredytowych,

• opracowywanie i udoskonalanie narzędzi oraz mechanizmów kontroli ryzyka kredytowego umożliwiających utrzymanie poziomu ryzyka kredytowego w granicach akceptowanych przez Grupę Kapitałową,

• opracowywanie i monitorowanie funkcjonowania mechanizmów kontrolnych w zarządzaniu ryzykiem kredytowym,

• opracowywanie i udoskonalanie metod i modeli oceny ryzyka kredytowego,

• rozwijanie i doskonalenie narzędzi informatycznych wykorzystywanych w zarządzaniu ryzykiem kredytowym,

• planowanie działań oraz wydawanie rekomendacji i zaleceń.

Do podstawowych narzędzi zarządzania ryzykiem kredytowym stosowanych w Grupie Kapitałowej należą:

• strategiczne limity tolerancji na ryzyko kredytowe i ryzyko koncentracji, które określają maksymalną wielkość tych ryzyk, jaką Bank, podmioty Grupy Kapitałowej Banku i Grupa Kapitałowa Banku są gotowe podejmować. Limity te uwzględniają wymagania wynikające m.in. z rozporządzenia CRR, z ustawy Prawo bankowe lub z rekomendacji S i T.

• wewnętrzne limity na ryzyko kredytowe lub ryzyko koncentracji, w tym:

a) limity określające poziom tolerancji na portfelowe ryzyko kredytowe i ryzyko koncentracji,

b) limity branżowe, które ograniczają poziom ryzyka związanego z finansowaniem klientów instytucjonalnych prowadzących działalność w branżach charakteryzujących się wysokim poziomem ryzyka kredytowego,

c) limity kompetencyjne, określają maksymalny poziom uprawnień do podejmowania decyzji kredytowych wobec klientów, w tym klientów wspólnych podmiotów Grupy Kapitałowej,

• wartości progowe aktywujące udział analityków ryzyka w ocenie ryzyka kredytowego, w tym do transakcji klientów wspólnych z Grupy Kapitałowej Banku.

Narzędziami zarządzania ryzykiem kredytowym z poziomu klienta i transakcji są:

• minimalne warunki transakcji określone dla danego typu transakcji (np. maksymalna kwota kredytu, wymagane zabezpieczenie),

• reguły określania dostępności kredytowania, w tym punkty odcięcia – minimalna liczba punktów przyznawanych w wyniku oceny jakościowej z wykorzystaniem systemu scoringowego bądź klasa ratingu klienta, powyżej których można dokonać z klientem transakcji kredytowej,

• minimalne marże kredytowe – marże na ryzyko kredytowe związane z dokonaniem przez Grupę Kapitałową określonej transakcji kredytowej z danym klientem, przy czym oferowane klientowi oprocentowanie nie powinno być niższe od stawki referencyjnej powiększonej o marżę na ryzyko kredytowe.

• Stosowanie technik ograniczenia ryzyka kredytowego – zabezpieczenia

Szczególną rolę w ustalaniu warunków transakcji kredytowej stanowi polityka zabezpieczeń. Prowadzona przez Bank i spółki Grupy Kapitałowej polityka zabezpieczeń ma na celu należyte zabezpieczenie ryzyka kredytowego, na jakie narażona jest Grupa Kapitałowa, w tym przede wszystkim ustanowienie najbardziej płynnych zabezpieczeń. Zabezpieczenie może zostać uznane za płynne, jeśli możliwe jest jego zbycie bez istotnego obniżenia jego ceny i w czasie, który nie naraża Banku na zmianę wartości zabezpieczenia ze względu na właściwą danemu zabezpieczeniu fluktuację cen.

Grupa Kapitałowa dąży do dywersyfikacji zabezpieczeń w zakresie form, jak i przedmiotów zabezpieczenia.

Grupa Kapitałowa ocenia zabezpieczenia pod kątem faktycznej możliwości ich wykorzystania jako ewentualne źródło dochodzenia swoich roszczeń.

Ponadto, w ocenie zabezpieczenia uwzględnia się w szczególności:

• sytuację majątkową, ekonomiczno-finansową albo społeczno-finansową podmiotów udzielających zabezpieczenia osobistego,

• stan i wartość rynkową przedmiotów zabezpieczenia rzeczowego oraz ich podatność na deprecjację w okresie utrzymywania zabezpieczenia (wpływ zużycia technologicznego przedmiotu zabezpieczenia na jego wartość),

• potencjalne korzyści ekonomiczne Grupy Kapitałowej wynikające z określonego sposobu zabezpieczenia wierzytelności, w tym w szczególności możliwość pomniejszenia odpisów na oczekiwane straty kredytowe,

• sposób ustanowienia zabezpieczenia, w tym typowy czas trwania i złożoność czynności formalnych, jak również niezbędne koszty (koszty utrzymania zabezpieczenia i egzekucji z zabezpieczenia), z wykorzystaniem przepisów wewnętrznych Grupy Kapitałowej dotyczących oceny zabezpieczeń,

• złożoność, czasochłonność oraz uwarunkowania ekonomiczne i prawne skutecznej realizacji zabezpieczenia, w kontekście ograniczeń egzekucyjnych oraz obowiązujących zasad podziału sum uzyskanych z egzekucji indywidualnej lub w postępowaniu upadłościowym, kolejność zaspakajania się z zabezpieczenia.

• ustanawianie określonych form zabezpieczeń uzależnione jest od poziomu ryzyka klienta lub poziomu ryzyka transakcji.

Przy udzielaniu kredytów przeznaczonych na finansowanie nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych zabezpieczenie obligatoryjnie ustanawiane jest w postaci hipoteki na finansowanej nieruchomości.

Do czasu skutecznego ustanowienia zabezpieczenia (w zależności od rodzaju kredytu oraz jego kwoty) Grupa Kapitałowa może przyjąć zabezpieczenie przejściowe w innej formie.

Przy udzielaniu kredytów konsumpcyjnych przyjmuje się najczęściej zabezpieczenie osobiste (poręczenie cywilne, poręczenie wekslowe) albo ustanawia się zabezpieczenia na rachunku bankowym, na samochodzie lub papierach wartościowych.

Grupa Kapitałowa ustanawia zabezpieczenie kredytów przeznaczonych na finansowanie małych i średnich przedsiębiorstw oraz klientów korporacyjnych m.in.: na wierzytelnościach gospodarczych, rachunkach bankowych, rzeczach ruchomych, nieruchomościach czy papierach wartościowych. Polityka w zakresie zabezpieczeń określona została w przepisach wewnętrznych spółek zależnych Grupy Kapitałowej.

Przy zawieraniu umów leasingowych Grupa Kapitałowa PKO Leasing SA, jako właściciel oddawanych w leasing przedmiotów, traktuje je jako zabezpieczenie transakcji.

65. Ryzyko kredytowe – informacje finansowe

• wpływ COVID-19 na jakość portfela kredytowego

Ekspozycje objęte moratoriami ustawowymi i pozaustawowymi prezentują poniższe tabele:

• wartość bilansowa brutto czynnych i wygasłych ekspozycji

Podział kredytów i zaliczek objętych moratoriami ustawowymi i pozaustawowymi według rezydualnego terminu moratoriów	31.12.2021
	Liczba dłużników	Wartość bilansowa brutto
			W tym: moratoria ustawowe	W tym: wygasłe	Rezydualny termin moratoriów
			W tym: moratoria ustawowe	W tym: wygasłe	<= 3 miesiące	> 3 miesiące <= 6 miesięcy	> 6 miesięcy <= 9 miesięcy	> 9 miesięcy <= 12 miesięcy	> 1 rok
Kredyty i pożyczki w odniesieniu do których zaproponowano moratoria	163 953	27 051
Kredyty i zaliczki objęte moratoriami zgodnymi z wytycznymi Europejskiego Urzędu Nadzoru Bankowego (EUNB)	160 185	25 969	78	25 752	70	6	4	19	118
bankowości detalicznej i prywatnej		16 758	78	16 713	38	2	-	5	-
na nieruchomości		13 826	56	13 817	9		-	-	-
należności z tytułu leasingu finansowego		2	-	2	-	-	-	-	-
konsumpcyjne		2 930	22	2 894	29	2	-	5
firm i przedsiębiorstw		4 508	-	4 425	28	3	4	5	43
gospodarcze		854	-	829	6		1	1	17
na nieruchomości		1 598	-	1 598	-	-	-	-	-
należności z tytułu leasingu finansowego		2 056	-	1 998	22	3	3	4	26
korporacyjne		4 703	-	4 614	4	1	-	9	75
gospodarcze		3 000	-	2 986	1	1	-	9	3
należności z tytułu leasingu finansowego		915	-	840	3	-	-	-	72
na nieruchomości		788	-	788	-	-	-	-	-

Podział kredytów i zaliczek objętych moratoriami ustawowymi i pozaustawowymi według rezydualnego terminu moratoriów	31.12.2020
	Liczba dłużników	Wartość bilansowa brutto
			W tym: moratoria ustawowe	W tym: wygasłe	Rezydualny termin moratoriów
			W tym: moratoria ustawowe	W tym: wygasłe	<= 3 miesiące	> 3 miesiące <= 6 miesięcy	> 6 miesięcy <= 9 miesięcy	> 9 miesięcy <= 12 miesięcy	> 1 rok
Kredyty i pożyczki w odniesieniu do których zaproponowano moratoria	209 024	34 491
Kredyty i zaliczki objęte moratoriami zgodnymi z wytycznymi Europejskiego Urzędu Nadzoru Bankowego (EUNB)	206 220	33 877	42	30 729	3 023	62	3	15	45
bankowości detalicznej i prywatnej		20 780	42	18 675	2 095	3	-	7	-
na nieruchomości		16 441	30	14 784	1 657	-	-	-	-
należności z tytułu leasingu finansowego		3	-	3	-	-	-	-	-
konsumpcyjne		4 336	12	3 888	438	3	-	7	-
firm i przedsiębiorstw		6 691	-	6 387	209	53	1	6	35
gospodarcze		1 658	-	1 607	29	4	-	3	15
na nieruchomości		1 546	-	1 469	77	-	-	-	-
należności z tytułu leasingu finansowego		3 487	-	3 311	103	49	1	3	20
korporacyjne		6 406	-	5 667	719	6	2	2	10
gospodarcze		3 475	-	2 915	551	4	-	2	3
należności z tytułu leasingu finansowego		1 529	-	1 351	167	2	2	-	7
na nieruchomości		1 402	-	1 401	1	-	-	-	-

• wartość bilansowa brutto czynnych ekspozycji

Kredyty i zaliczki objęte moratoriami zgodnymi z wytycznymi Europejskiego Urzędu Nadzoru Bankowego (ustawowymi i pozaustawowymi)	31.12.2021
	Wartość bilansowa brutto
		Obsługiwane			Nieobsługiwane
			w tym: ekspozycje objęte działaniami restrukturyzacyjnymi	w tym: faza 2		w tym: ekspozycje objęte działaniami restrukturyzacyjnymi	w tym: istnieje małe prawdopodobieństwo wywiązania się z zobowiązania, ale zobowiązanie nie jest przeterminowane albo jest przeterminowane < = 90 dni
Kredyty i zaliczki objęte moratoriami zgodnymi z wytycznymi Europejskiego Urzędu Nadzoru Bankowego	213	189	-	103	25	-	16
bankowości detalicznej i prywatnej	44	34	-	2	10	-	4
na nieruchomości	9	8	-	-	1	-	1
konsumpcyjne	35	26	-	2	9	-	3
firm i przedsiębiorstw	81	69	-	37	12	-	12
gospodarcze	24	23	-	11	1	-	1
należności z tytułu leasingu finansowego	57	46	-	26	11	-	11
korporacyjne	88	86	-	64	3	-	-
gospodarcze	12	10	-	9	3	-	-
należności z tytułu leasingu finansowego	76	76	-	55	-	-	-

Kredyty i zaliczki objęte moratoriami zgodnymi z wytycznymi Europejskiego Urzędu Nadzoru Bankowego (ustawowymi i pozaustawowymi)	31.12.2020
	Wartość bilansowa brutto
		Obsługiwane			Nieobsługiwane
			w tym: ekspozycje objęte działaniami restrukturyzacyjnymi	w tym: faza 2		w tym: ekspozycje objęte działaniami restrukturyzacyjnymi	w tym: istnieje małe prawdopodobieństwo wywiązania się z zobowiązania, ale zobowiązanie nie jest przeterminowane albo jest przeterminowane < = 90 dni
Kredyty i zaliczki objęte moratoriami zgodnymi z wytycznymi Europejskiego Urzędu Nadzoru Bankowego	3 147	2 878	31	1 597	269	3	253
bankowości detalicznej i prywatnej	2 104	2 038	31	1 310	66	3	55
na nieruchomości	1 657	1 623	28	1 139	34	2	32
konsumpcyjne	447	415	3	171	32	1	23
firm i przedsiębiorstw	303	223	-	79	80	-	78
gospodarcze	50	46	-	29	4	-	3
na nieruchomości	76	76	-	10	-	-	-
należności z tytułu leasingu finansowego	177	101	-	40	76	-	75
korporacyjne	740	617	-	208	123	-	120
gospodarcze	561	558	-	201	3	-	-
należności z tytułu leasingu finansowego	178	58	-	7	120	-	120
na nieruchomości	1	1	-	-	-	-	-

• skumulowana utrata wartości czynnych ekspozycji

	31.12.2021
Kredyty i zaliczki objęte moratoriami zgodnymi z wytycznymi Europejskiego Urzędu Nadzoru Bankowego (ustawowymi i pozaustawowymi)	Skumulowana utrata wartości, skumulowane ujemne zmiany wartości godziwej z tytułu ryzyka kredytowego
		Obsługiwane			Nieobsługiwane
			w tym: ekspozycje objęte działaniami restrukturyzacyjnymi	w tym: faza 2		w tym: ekspozycje objęte działaniami restrukturyzacyjnymi	w tym: istnieje małe prawdopodobieństwo wywiązania się z zobowiązania, ale zobowiązanie nie jest przeterminowane albo jest przeterminowane < = 90 dni
Kredyty i zaliczki objęte moratoriami zgodnymi z wytycznymi Europejskiego Urzędu Nadzoru Bankowego	(22)	(6)	-	(5)	(16)	-	(8)
bankowości detalicznej i prywatnej	(7)	(1)	-	(1)	(6)	-	(1)
konsumpcyjne	(7)	(1)	-	(1)	(6)	-	(1)
firm i przedsiębiorstw	(8)	(1)	-	-	(7)	-	(7)
gospodarcze	(1)	(1)	-	-	-	-	-
należności z tytułu leasingu finansowego	(7)	-	-	-	(7)	-	(7)
korporacyjne	(7)	(4)	-	(4)	(3)	-	-
gospodarcze	(6)	(3)	-	(4)	(3)	-	-
należności z tytułu leasingu finansowego	(1)	(1)	-	-	-	-	-

	31.12.2020
Kredyty i zaliczki objęte moratoriami zgodnymi z wytycznymi Europejskiego Urzędu Nadzoru Bankowego (ustawowymi i pozaustawowymi)	Skumulowana utrata wartości, skumulowane ujemne zmiany wartości godziwej z tytułu ryzyka kredytowego
		Obsługiwane			Nieobsługiwane
			w tym: ekspozycje objęte działaniami restrukturyzacyjnymi	w tym: faza 2		w tym: ekspozycje objęte działaniami restrukturyzacyjnymi	w tym: istnieje małe prawdopodobieństwo wywiązania się z zobowiązania, ale zobowiązanie nie jest przeterminowane albo jest przeterminowane < = 90 dni
Kredyty i zaliczki objęte moratoriami zgodnymi z wytycznymi Europejskiego Urzędu Nadzoru Bankowego	(149)	(79)	(3)	(71)	(70)	(1)	(61)
bankowości detalicznej i prywatnej	(91)	(68)	(3)	(62)	(23)	(1)	(17)
na nieruchomości	(49)	(40)	(2)	(37)	(9)	(1)	(9)
konsumpcyjne	(42)	(28)	(1)	(25)	(14)	(0)	(8)
firm i przedsiębiorstw	(24)	(5)	-	(3)	(19)	-	(19)
gospodarcze	(2)	(2)	-	(2)	-	-	(0)
na nieruchomości	(1)	(1)	-	-	-	-	-
należności z tytułu leasingu finansowego	(21)	(2)	-	(1)	(19)	-	(19)
korporacyjne	(34)	(6)	-	(6)	(28)	-	(25)
gospodarcze	(9)	(6)	-	(6)	(3)	-	-
należności z tytułu leasingu finansowego	(25)	-	-	-	(25)	-	(25)

• wartość bilansowa brutto oraz maksymalna uznawalna kwota gwarancji nowo udzielonych kredytów objętych gwarancjami

Nowo udzielone kredyty i zaliczki w ramach nowych programów gwarancji publicznych wprowadzonych w związku z kryzysem spowodowanym przez COVID-19	31.12.2021
	Wartość bilansowa brutto		Maksymalna uznawalna kwota gwarancji
		W tym: ekspozycje objęte działaniami restrukturyzacyjnymi	Gwarancja publiczna otrzymana w związku z kryzysem spowodowanym przez COVID-19
Nowo udzielone kredyty i zaliczki objęte programami gwarancji publicznych	5 287	47	4 211
firm i przedsiębiorstw	3 983	28	3 187
gospodarcze	3 981	28	3 185
należności z tytułu faktoringu	2	-	2
korporacyjne	1 304	19	1 024
gospodarcze	923	19	738
należności z tytułu faktoringu	381	-	286

Nowo udzielone kredyty i zaliczki w ramach nowych programów gwarancji publicznych wprowadzonych w związku z kryzysem spowodowanym przez COVID-19	31.12.2020
	Wartość bilansowa brutto		Maksymalna uznawalna kwota gwarancji
		W tym: ekspozycje objęte działaniami restrukturyzacyjnymi	Gwarancja publiczna otrzymana w związku z kryzysem spowodowanym przez COVID-19
Nowo udzielone kredyty i zaliczki objęte programami gwarancji publicznych	3 699	23	133
firm i przedsiębiorstw	2 761	12	133
gospodarcze	2 478	12	-
należności z tytułu faktoringu	283	-	133
korporacyjne	938	11	-
gospodarcze	938	11	-

Grupa Kapitałowa ujmując wpływ COVID–19 na portfel kredytowy w roku 2021 wzięła pod uwagę trzy scenariusze rozwoju głównych parametrów makroekonomicznych. Oszacowanie wpływu pandemii odbywa się na bazie zależności pomiędzy stratą oczekiwaną a zmianą parametrów makroekonomicznych ujętych w każdym z trzech scenariuszy opracowanych na podstawie wewnętrznych prognoz Grupy Kapitałowej. Zakres prognozowanych wskaźników obejmuje m.in. wskaźniki dynamiki PKB oraz stopę bezrobocia, ponieważ te parametry mają najistotniejszy wpływ na poziom rozpoznanych zmian wyceny aktywów Grupy Kapitałowej. Aby adekwatnie uwzględnić dużą kwartalną zmienność wskaźników makroekonomicznych w modelach parametrów ryzyka (w szczególności w modelu parametru prawdopodobieństwa niewykonania zobowiązania - PD), przyjęto uśrednione wartości tych wskaźników w 2 letnim okresie obejmującym pandemię.

Stosowane podejście do wpływu prognoz makroekonomicznych na parametry ryzyka opisuje sytuację jednocześnie we wszystkich gałęziach gospodarki i może nie uwzględniać wywołanych przez pandemię problemów poszczególnych branż, dlatego Grupa Kapitałowa przeprowadziła dodatkowe analizy portfela kredytowego. Analizy te wykonane przez ekspertów ryzyka objęły przede wszystkim ocenę wpływu specyficznych warunków makroekonomicznych nieuwzględnionych w podejściu portfelowym i pozwoliły na identyfikację klientów i branż szczególnie dotkniętych obecną sytuacją gospodarczą. Dotyczy to branży budowlanej, hotelowej, motoryzacyjnej oraz wynajmu powierzchni biurowych i handlowych. Ekspozycje z najwyższymi wartościami PD, które należą do zidentyfikowanych branż oznaczono przesłanką „istotnego wzrostu ryzyka kredytowego” i objęto podwyższonymi odpisami, które stanowią ok. 28% wartości odpisów na całym portfelu kredytów klasyfikowanych do Fazy 2.

• stopień narażenia na ryzyko kredytowe

MAKSYMALNE NARAŻENIE NA RYZYKO KREDYTOWE - INSTRUMENTY FINANSOWE, DLA KTÓRYCH NIE MAJĄ ZASTOSOWANIA WYMOGI ZWIĄZANE Z UTRATĄ WARTOŚCI	31.12.2021	31.12.2020
Pochodne instrumenty zabezpieczające	933	958
Pozostałe instrumenty pochodne	10 903	5 501
Papiery wartościowe:	2 297	3 644
przeznaczone do obrotu	248	1 178
nieprzeznaczone do obrotu wyceniane do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat	2 049	2 466
Kredyty i pożyczki udzielone klientom nieprzeznaczone do obrotu wyceniane do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat	4 561	6 009
kredyty na nieruchomości	4	7
kredyty gospodarcze	97	114
kredyty konsumpcyjne	4 460	5 888

Razem	18 694	16 112

• Modyfikacje

AKTYWA FINANSOWE, KTÓRE PODLEGAŁY MODYFIKACJI	2021		2020
Aktywa finansowe, które podlegały modyfikacji w okresie:	Faza 2	Faza 3	Faza 2	Faza 3
wartość wyceny według zamortyzowanego kosztu przed modyfikacją	1 064	608	2 020	753
zysk (strata) rozpoznana na modyfikacji	(8)	(4)	(3)	-
Aktywa finansowe, które podlegały modyfikacji od momentu początkowego ujęcia:	31.12.2021		31.12.2020
wartość bilansowa brutto aktywów finansowych, które podlegały modyfikacji, dla których strata była kalkulowana w okresie dożywotnim i które po modyfikacji ujmowane są w fazie 1	38		104

• Należności spisane w okresie podlegające działaniom windykacyjnym

W poniższej tabeli zaprezentowano kwoty pozostałe do spłaty z tytułu aktywów finansowych, które zostały odpisane w trakcie okresu sprawozdawczego i w dalszym ciągu są przedmiotem działań służących odzyskaniu należności.

SPISANE NALEŻNOŚCI	2021		2020
SPISANE NALEŻNOŚCI	Częściowo spisane	Całkowicie spisane	Częściowo spisane	Całkowicie spisane
Dłużne papiery wartościowe	-	-	-	3
Kredyty i pożyczki udzielone klientom	39	965	29	217
kredyty na nieruchomości	5	183	3	10
kredyty gospodarcze	14	584	5	49
kredyty konsumpcyjne	20	122	21	122
należności z tytułu leasingu finansowego	-	76	-	36
Inne aktywa finansowe	-	-	1	1
Razem	39	965	30	221

Grupa Kapitałowa stosuje następujące kryteria spisania wierzytelności:

• wierzytelność jest wymagalna w całości i wynika w szczególności z kredytu, pożyczki, debetu umownego, gwarancji lub poręczenia spłaty kredytu lub pożyczki, obligacji,

• zgodnie z MSR i MSSF odpis na oczekiwane straty kredytowe:

• pokrywa 100% wartości bilansowej brutto aktywa, albo

• przekracza 90% wartości bilansowej brutto aktywa i: wobec wierzytelności podejmowane były lub nadal są prowadzone działania, które nie doprowadziły do odzyskania wierzytelności, a przeprowadzona ocena możliwości odzyskania wierzytelności, uwzględniająca w szczególności ustalenia komornika lub syndyka, zbywalność zabezpieczeń, kategorię zaspokojenia, pozycję wpisu hipoteki wskazuje na brak możliwości odzyskania całej wierzytelności, albo w ostatnich 12 miesiącach kalendarzowych wpływy na spłatę wierzytelności nie pokryły bieżąco naliczanych odsetek.

• Przeterminowane aktywa finansowe podlegające utracie wartości lub które utraciły wartość

PRZETERMINOWANE AKTYWA FINANSOWE PODLEGAJĄCE UTRACIE WARTOŚCI LUB KTÓRE UTRACIŁY WARTOŚĆ	do 30 dni	powyżej 30 do 90 dni	powyżej 90 dni	RAZEM
31.12.2021	do 30 dni	powyżej 30 do 90 dni	powyżej 90 dni	RAZEM
Faza 1	2 581	-	-	2 581
Kredyty i pożyczki udzielone klientom:	2 581	-	-	2 581
kredyty na nieruchomości	84	-	-	84
kredyty gospodarcze	1 035	-	-	1 035
kredyty konsumpcyjne	165	-	-	165
należności z tytułu faktoringu	557	-	-	557
należności z tytułu leasingu finansowego	740	-	-	740
Faza 2	1 549	333	52	1 934
Kredyty i pożyczki udzielone klientom:	1 549	333	52	1 934
kredyty na nieruchomości	402	99	37	538
kredyty gospodarcze	141	47	4	192
kredyty konsumpcyjne	160	54	8	222
należności z tytułu faktoringu	6	11	-	17
należności z tytułu leasingu finansowego	840	122	3	965
Faza 3	321	272	923	1 516
Kredyty i pożyczki udzielone klientom:	321	272	923	1 516
kredyty na nieruchomości	57	47	160	264
kredyty gospodarcze	47	26	433	506
kredyty konsumpcyjne	42	51	217	310
należności z tytułu faktoringu	2	4	17	23
należności z tytułu leasingu finansowego	173	144	96	413

RAZEM	4 451	605	975	6 031

PRZETERMINOWANE AKTYWA FINANSOWE PODLEGAJĄCE UTRACIE WARTOŚCI LUB KTÓRE UTRACIŁY WARTOŚĆ	do 30 dni	powyżej 30 do 90 dni	powyżej 90 dni	RAZEM
31.12.2020	do 30 dni	powyżej 30 do 90 dni	powyżej 90 dni	RAZEM
Faza 1	2 200	-	-	2 200
Kredyty i pożyczki udzielone klientom:	2 200	-	-	2 200
kredyty na nieruchomości	187	-	-	187
kredyty gospodarcze	279	-	-	279
kredyty konsumpcyjne	172	-	-	172
należności z tytułu faktoringu	200	-	-	200
należności z tytułu leasingu finansowego	1 362	-	-	1 362
Faza 2	1 790	610	3	2 403
Kredyty i pożyczki udzielone klientom:	1 790	610	3	2 403
kredyty na nieruchomości	622	116	-	738
kredyty gospodarcze	127	70	-	197
kredyty konsumpcyjne	162	75	-	237
należności z tytułu faktoringu	-	93	-	93
należności z tytułu leasingu finansowego	879	256	3	1 138
Faza 3	231	280	1 288	1 799
Kredyty i pożyczki udzielone klientom:	231	280	1 288	1 799
kredyty na nieruchomości	43	38	196	277
kredyty gospodarcze	102	96	798	996
kredyty konsumpcyjne	31	33	189	253
należności z tytułu faktoringu	-	-	4	4
należności z tytułu leasingu finansowego	55	113	101	269

RAZEM	4 221	890	1 291	6 402

Na potrzeby określenia przeterminowania kredytu Grupa Kapitałowa uwzględnia minimalne progi kwoty przekraczającej 400 PLN oraz 1% w odniesieniu do całkowitego łącznego kredytowego zaangażowania bilansowego dłużnika w Banku oraz pozostałych podmiotach Grupy Kapitałowej Banku.

W odniesieniu do kredytów i pożyczek udzielonych klientom ustanowione były na rzecz Grupy Kapitałowej następujące zabezpieczenia: hipoteka, zastaw rejestrowy, przeniesienie prawa własności, blokada rachunku lokaty, ubezpieczenie ekspozycji kredytowej oraz gwarancje i poręczenia.

• Jakość portfela objętego modelem ratingowym dla kredytów i pożyczek udzielonych klientom

RYZYKO KREDYTOWE EKSPOZYCJI WEDŁUG PARAMETRU PD 31.12.2021	Wartość bilansowa brutto
RYZYKO KREDYTOWE EKSPOZYCJI WEDŁUG PARAMETRU PD 31.12.2021	Faza 1	Faza 2	Faza 3	RAZEM	w tym, POCI
KREDYTY NA NIERUCHOMOŚCI	104 386	14 830	2 005	121 221	81
0,00 - 0,02%	7 420	16	-	7 436	-
0,02 - 0,07%	36 546	367	-	36 913	1
0,07 - 0,11%	15 527	514	-	16 041	1
0,11 - 0,18%	16 429	1 280	-	17 709	1
0,18 - 0,45%	18 461	5 132	-	23 593	5
0,45 - 1,78%	5 543	4 679	-	10 222	8
1,78 - 99,99%	714	2 823	-	3 537	8
100%	-	-	1 912	1 912	57
brak ratingu wewnętrznego	3 746	19	93	3 858	-

KREDYTY GOSPODARCZE, należności z tytułu leasingu i należności faktoringowe	65 105	18 561	5 681	89 347	107
0,00 - 0,45%	10 733	123	-	10 856	-
0,45 - 0,90%	7 489	1 749	-	9 238	-
0,90 - 1,78%	10 282	748	-	11 030	-
1,78 - 3,55%	18 883	3 699	-	22 582	1
3,55 - 7,07%	10 224	6 864	-	17 088	-
7,07 - 14,07%	3 730	3 071	-	6 801	-
14,07 - 99,99%	166	1 931	-	2 097	-
100%	-	-	5 396	5 396	106
brak ratingu wewnętrznego	3 598	376	285	4 259	-

KREDYTY KONSUMPCYJNE	23 064	3 152	1 646	27 862	50
0,00 - 0,45%	7 605	171	-	7 776	-
0,45 - 0,90%	5 840	221	-	6 061	-
0,90 - 1,78%	4 411	432	-	4 843	-
1,78 - 3,55%	3 254	608	-	3 862	-
3,55 - 7,07%	1 062	579	-	1 641	-
7,07 - 14,07%	528	396	-	924	1
14,07 - 99,99%	80	688	-	768	1
100%	-	-	1 595	1 595	45
brak ratingu wewnętrznego	284	57	51	392	3

Razem	192 555	36 543	9 332	238 430	237

1 Pozycja dotyczy głównie portfela Wspólnot i Spółdzielni Mieszkaniowych.

RYZYKO KREDYTOWE EKSPOZYCJI WEDŁUG PARAMETRU PD 31.12.2020	Wartość bilansowa brutto
RYZYKO KREDYTOWE EKSPOZYCJI WEDŁUG PARAMETRU PD 31.12.2020	Faza 1	Faza 2	Faza 3	RAZEM	w tym, POCI
KREDYTY NA NIERUCHOMOŚCI	102 746	13 702	1 953	118 401	85
0,00 - 0,02%	7 506	16	-	7 522	-
0,02 - 0,07%	34 690	89	1	34 780	1
0,07 - 0,11%	14 790	68	2	14 860	2
0,11 - 0,18%	17 305	113	1	17 419	1
0,18 - 0,45%	17 619	4 936	5	22 560	5
0,45 - 1,78%	5 746	4 558	7	10 311	7
1,78 - 99,99%	755	3 881	10	4 646	11
100%	-	-	1 926	1 926	57
brak ratingu wewnętrznego	4 335	41	1	4 377	1

KREDYTY GOSPODARCZE, należności z tytułu leasingu i należności faktoringowe	59 314	16 693	6 465	82 472	132
0,00 - 0,45%	8 366	98	-	8 464	-
0,45 - 0,90%	4 480	99	-	4 579	-
0,90 - 1,78%	11 713	317	-	12 030	-
1,78 - 3,55%	22 467	3 516	20	26 003	20
3,55 - 7,07%	8 081	7 948	-	16 029	-
7,07 - 14,07%	3 789	2 795	-	6 584	-
14,07 - 99,99%	386	1 846	-	2 232	-
100%	-	-	6 445	6 445	112
brak ratingu wewnętrznego	32	74	-	106	-

KREDYTY KONSUMPCYJNE	20 240	2 855	1 447	24 542	53
0,00 - 0,45%	6 284	118	-	6 402	-
0,45 - 0,90%	4 678	155	-	4 833	-
0,90 - 1,78%	4 035	221	-	4 256	-
1,78 - 3,55%	2 857	297	-	3 154	-
3,55 - 7,07%	1 131	668	-	1 799	-
7,07 - 14,07%	418	500	-	918	-
14,07 - 99,99%	136	826	-	962	-
100%	-	-	1 447	1 447	53
brak ratingu wewnętrznego	701	70	-	771	-

Razem	182 300	33 250	9 865	225 415	270

1 Pozycja dotyczy głównie portfela Wspólnot i Spółdzielni Mieszkaniowych

• Jakość portfela objętego modelem ratingowym dla zobowiązań pozabilansowych

RYZYKO KREDYTOWE EKSPOZYCJI WEDŁUG PARAMETRU PD 31.12.2021	Wartość bilansowa brutto
RYZYKO KREDYTOWE EKSPOZYCJI WEDŁUG PARAMETRU PD 31.12.2021	Faza 1	Faza 2	Faza 3	RAZEM	w tym, POCI
ZOBOWIĄZANIA POZABILANSOWE
0,00 - 0,45%	17 128	124	-	17 252	1
0,45 - 0,90%	8 287	1 505	-	9 792	-
0,90 - 1,78%	9 117	567	-	9 684	-
1,78 - 3,55%	7 746	985	-	8 731	-
3,55 - 7,07%	7 139	2 185	-	9 324	-
7,07 - 14,07%	2 505	3 656	-	6 161	-
14,07 - 99,99%	37	109	-	146	-
100%	-	-	1 609	1 609	58
brak ratingu wewnętrznego	4 869	1 354	-	6 223	-

Razem	56 828	10 485	1 609	68 922	59

1 Pozycja dotyczy głównie ekspozycji wobec Skarbu Państwa oraz linii kredytowych dla transakcji pochodnych.

RYZYKO KREDYTOWE EKSPOZYCJI WEDŁUG PARAMETRU PD 31.12.2020	Wartość bilansowa brutto
RYZYKO KREDYTOWE EKSPOZYCJI WEDŁUG PARAMETRU PD 31.12.2020	Faza 1	Faza 2	Faza 3	RAZEM	w tym, POCI
ZOBOWIĄZANIA POZABILANSOWE
0,00 - 0,45%	16 584	119	-	16 703	-
0,45 - 0,90%	6 349	151	-	6 500	-
0,90 - 1,78%	10 744	564	-	11 308	-
1,78 - 3,55%	5 961	826	-	6 787	-
3,55 - 7,07%	6 088	3 967	-	10 055	-
7,07 - 14,07%	2 966	1 219	-	4 185	-
14,07 - 99,99%	113	150	-	263	-
100%	-	-	446	446	20
brak ratingu wewnętrznego	6 804	1 309	-	8 113	-

Razem	55 609	8 305	446	64 360	20

1 Pozycja dotyczy głównie ekspozycji wobec Skarbu Państwa oraz linii kredytowych dla transakcji pochodnych.

• Jakość portfela objętego modelem ratingowym dla należności od banków

RYZYKO KREDYTOWE EKSPOZYCJI WEDŁUG PARAMETRU PD 31.12.2021	Wartość bilansowa brutto
NALEŻNOŚCI OD BANKÓW	Faza 1	Faza 2	Faza 3	RAZEM	w tym, POCI
RATINGI ZEWNĘTRZNE	9 010	-	-	9 010	-
AA	374	-	-	374	-
A	7 579	-	-	7 579	-
BBB	424	-	-	424	-
BB	22	-	-	22	-
B	595			595
CCC	16			16

RAZEM	9 010	-	-	9 010	-

RYZYKO KREDYTOWE EKSPOZYCJI WEDŁUG PARAMETRU PD 31.12.2020	Wartość bilansowa brutto
NALEŻNOŚCI OD BANKÓW	Faza 1	Faza 2	Faza 3	RAZEM	w tym, POCI
RATINGI ZEWNĘTRZNE	2 557	-	-	2 557	-
AAA	3	-	-	3	-
AA	549	-	-	549	-
A	1 720	-	-	1 720	-
BBB	41	-	-	41	-
BB	23	-	-	23	-
B	214	-	-	214	-
CCC	7	-	-	7	-
				-
RAZEM	2 557	-	-	2 557	-

• Jakość portfela objętego modelem ratingowym dla dłużnych Papierów wartościowych

RYZYKO KREDYTOWE EKSPOZYCJI WEDŁUG PARAMETRU PD 31.12.2021	Wartość bilansowa brutto
DŁUŻNE PAPIERY WARTOŚCIOWE	Faza 1	Faza 2	Faza 3	RAZEM	w tym, POCI
RATINGI ZEWNĘTRZNE	103 916	-	-	103 916	-
AAA	3 654	-	-	3 654	-
AA	42	-	-	42	-
A	97 944	-	-	97 944	-
BBB	1 002	-	-	1 002	-
BB	1 274	-	-	1 274	-

RATINGI WEWNĘTRZNE	24 078	446	397	28 372	380
0,00-0,45%	22 224	-	-	24 921	-
0,45-0,90%	1 469	101	-	1 570	-
0,90-1,78%	146	-	-	146	-
1,78-3,55%	211	83	-	294	-
3,55-7,07%	13	100	-	113	-
7,07-14,07%	15	162	-	177	-
100,00%	-	-	397	397	380
brak ratingu wewnętrznego	4 416	-	-	4 416	-

RAZEM	132 410	446	397	133 253	380

RYZYKO KREDYTOWE EKSPOZYCJI WEDŁUG PARAMETRU PD 31.12.2020	Wartość bilansowa brutto
DŁUŻNE PAPIERY WARTOŚCIOWE	Faza 1	Faza 2	Faza 3	RAZEM	w tym, POCI
RATINGI ZEWNĘTRZNE	91 293	-	-	91 293	-
AAA	2 513	-	-	2 513	-
AA	5	-	-	5	-
A	86 887	-	-	86 887	-
BBB	1 642	-	-	1 642	-
BB	246	-	-	246	-

RATINGI WEWNĘTRZNE	24 901	296	457	25 654	438
0,00-0,45%	8 645	-	-	8 645	-
0,45-0,90%	686	89	-	775	-
0,90-1,78%	15 220	2	-	15 222	-
1,78-3,55%	148	118	-	266	-
3,55-7,07%	186	3	-	189	-
7,07-14,07%	16	84	-	100	-
100%	-	-	457	457	438
brak ratingu wewnętrznego	3 136	-	-	3 136	-

RAZEM	119 330	296	457	120 083	438

66. Zarządzanie ryzykiem koncentracji kredytowej w grupie kapitałowej

Grupa Kapitałowa definiuje ryzyko koncentracji kredytowej jako ryzyko wynikające z istotnego zaangażowania wobec pojedynczych klientów lub grup powiązanych klientów, których zdolność spłaty zadłużenia zależna jest od wspólnego czynnika ryzyka. Grupa Kapitałowa analizuje ryzyko koncentracji m.in. wobec:

• największych podmiotów (klientów),

• największych grup powiązanych klientów,

• branż,

• regionów geograficznych,

• walut,

• ekspozycji zabezpieczonych hipotecznie.

• Cel zarządzania

Celem zarządzania ryzykiem koncentracji jest zapewnienie bezpiecznej struktury portfela kredytowego poprzez ograniczanie zagrożeń wynikających z nadmiernych koncentracji z tytułu ekspozycji, charakteryzujących się potencjałem do generowania istotnych strat w Grupie Kapitałowej.

• Pomiar i ocena ryzyka koncentracji

Grupa Kapitałowa dokonuje pomiaru i oceny ryzyka koncentracji przez badanie rzeczywistego łącznego zaangażowania wobec klienta lub grupy powiązanych klientów oraz rzeczywistego łącznego zaangażowania w poszczególne grupy portfeli kredytowych.

Rzeczywiste zaangażowanie Grupy Kapitałowej jest rozumiane zgodnie z definicją ekspozycji określonej w rozporządzeniu CRR, która oznacza wszystkie pozycje aktywów lub pozycje pozabilansowe, w tym ekspozycje w portfelach bankowym i handlowym oraz pośrednie ekspozycje wynikające ze stosowanych zabezpieczeń.

Identyfikacja ryzyka koncentracji polega na rozpoznaniu czynników, które mogą wpływać na jego powstanie lub zmianę wysokości zaangażowania Grupy Kapitałowej, w tym potencjalnych czynników ryzyka wynikających np. z planowanej działalności Grupy Kapitałowej. W procesie identyfikacji ryzyka koncentracji Grupa Kapitałowa:

• rozpoznaje i aktualizuje strukturę grupy powiązanych klientów,

• agreguje ekspozycje wobec klienta lub grup klientów powiązanych,

• stosuje wyłączenia spod regulacyjnych limitów dużych ekspozycji, w zakresie zgodnym z Rozporządzeniem CRR Poziom tolerancji Grupy Kapitałowej na ryzyko koncentracji określają:

• zewnętrzne limity nadzorcze wynikające z art. 395 rozporządzenia CRR oraz z art. 79a Prawa bankowego,

• wewnętrzne limity Grupy Kapitałowej:

• strategiczne limity tolerancji na ryzyko koncentracji,

• limity określające apetyt na ryzyko koncentracji.

W pomiarze ryzyka koncentracji Grupa Kapitałowe wykorzystuje:

• wskaźnik koncentracji zaangażowania Grupy Kapitałowej wobec klienta lub grup powiązanych klientów w relacji do wartości kapitału Tier 1 Grupy Kapitałowej;

• współczynnik Giniego,

• graficzne miary koncentracji portfela (krzywa koncentracji Lorenza).

W ramach pomiaru ryzyka koncentracji i oceny wpływu czynników z otoczenia wewnętrznego i zewnętrznego Banku na ryzyko koncentracji przeprowadza testy warunków skrajnych na ryzyko koncentracji podmiotowej dużych ekspozycji.

• Monitorowanie i prognozowanie ryzyka koncentracji

Grupa Kapitałowa monitoruje ryzyko koncentracji na poziomie:

• jednostkowym poprzez weryfikację wskaźnika koncentracji zaangażowań wobec klienta lub grupy klientów powiązanych każdorazowo przed wystąpieniem z wnioskiem o podjęcie decyzji o udzielenie finansowania albo zwiększenie kwoty zaangażowania oraz przed podjęciem innych działań powodujących zwiększenie zaangażowania Banku z innych tytułów,

• systemowym, poprzez:

• codzienną kontrolę przestrzegania zewnętrznego limitu koncentracji oraz identyfikację dużych ekspozycji,

• miesięczną kontrolę limitu wynikającego z art. 79a Prawa bankowego,

• miesięczną lub kwartalną kontrolę przestrzegania wewnętrznych limitów Grupy Kapitałowej na ryzyko koncentracji,

• monitorowanie wskaźników wczesnego ostrzegania w zakresie koncentracji,

Grupa Kapitałowa prognozuje zmiany poziomu ryzyka koncentracji w ramach analiz i przeglądu limitów wewnętrznych i polityki zarządzania ryzykiem koncentracji oraz w procesie przeprowadzania testów warunków skrajnych na ryzyko koncentracji.

Grupa Kapitałowa przeprowadza testy warunków skrajnych badające np. wpływ czynników makroekonomicznych na indywidualne koncentracje, wpływ skutków decyzji innych uczestników rynku finansowego, decyzji o fuzji klientów, zależności od innych ryzyk, np. od ryzyka walutowego, które mogą przyczyniać się do materializacji ryzyka koncentracji oraz wpływ innych czynników z otoczenia wewnętrznego i zewnętrznego na ryzyko koncentracji.

Ryzyko koncentracji jest elementem kompleksowych testów warunków skrajnych, które umożliwiają ocenę prognozowanego wpływu skorelowanych ze sobą czynników ryzyka kredytowego, stopy procentowej, walutowego, operacyjnego, płynności i ryzyka koncentracji na poziom oczekiwanej straty kredytowej Grupy Kapitałowej.

• Raportowanie ryzyka koncentracji

Raporty dotyczące ryzyka koncentracji opracowywane są w trybie dziennym, miesięcznym oraz kwartalnym.

Raportowanie ryzyka koncentracji obejmuje cykliczne informowanie – w okresach miesięcznych lub kwartalnych – właściwych organów Banku o skali narażenia na ryzyko koncentracji, które w efekcie może doprowadzić do istotnej zmiany profilu ryzyka Banku, w tym w szczególności w zakresie:

• wykorzystania limitów określających apetyt na ryzyko i ich ewentualnych przekroczeniach,

• wskaźników wczesnego ostrzegania,

• wyników analizy testów warunków skrajnych,

• portfelowego ryzyka koncentracji oraz koncentracji największych zaangażowań Grupy Kapitałowej i przestrzegania norm koncentracji wynikających z ustawy Prawo bankowe.

• Działania zarządcze dotyczące ryzyka koncentracji

Celem działań zarządczych jest kształtowanie i optymalizacja procesu zarządzania ryzykiem koncentracji oraz poziomu ryzyka koncentracji w Grupie Kapitałowej (zapobieganie nadmiernym koncentracjom).

Działania zarządcze obejmują w szczególności:

• wydawanie przepisów wewnętrznych Banku regulujących proces zarządzania ryzykiem koncentracji, wskazujących poziom tolerancji na ryzyko koncentracji, ustalających wysokości limitów i wartości progowych,

• wydawanie zaleceń, wytycznych postępowania, wyjaśnień i interpretacji przepisów wewnętrznych,

• podejmowanie decyzji dotyczących akceptowalnego poziomu ryzyka koncentracji, w tym w szczególności decyzji ustalających wartości progowe limitów odwzorowujących apetyt na ryzyko koncentracji,

• opracowywanie i udoskonalenie narzędzi umożliwiających utrzymanie poziomu ryzyka koncentracji w granicach akceptowanych przez Bank,

• opracowywanie i udoskonalanie metod oceny ryzyka koncentracji uwzględniających zmienność sytuacji makroekonomicznej, w tym kryzysy na rynkach zagranicznych i krajowym oraz zmienność otoczenia regulacyjnego,

• rozwijanie i doskonalenie narzędzi informatycznego wsparcia zarządzania ryzykiem koncentracji.

• Koncentracja wobec największych podmiotów (klientów)

Ustawa Prawo bankowe określa limity maksymalnego zaangażowania Banku, które mają przełożenie na Grupę Kapitałową Banku. Ryzyko koncentracji zaangażowań wobec pojedynczych klientów oraz grup powiązanych klientów monitorowane jest zgodnie z rozporządzeniem CRR, zgodnie z którym Grupa Kapitałowa Banku nie przyjmuje na siebie ekspozycji wobec klienta lub grupy powiązanych klientów, której wartość przekracza 25% wartości kapitału skonsolidowanego Tier 1.

Na 31 grudnia 2021 roku oraz 31 grudnia 2020 roku limity koncentracji nie były przekroczone. Na 31 grudnia 2021 roku największe zaangażowanie wobec pojedynczego podmiotu wyniosło 42,49%1 kapitału skonsolidowanego Tier 1 (na 31 grudnia 2020 roku 40,65%1 uznanego kapitału skonsolidowanego).

Zaangażowanie Grupy Kapitałowej wobec 20 największych klientów niebankowych2:

31.12.2021				31.12.2020
Lp.	Zaangażowanie kredytowe obejmuje kredyty, pożyczki, skupione wierzytelności, dyskonto weksli, zrealizowane gwarancje oraz należne odsetki oraz zaangażowanie pozabilansowe i kapitałowe	Udział w portfelu kredytowym, który obejmuje zaangażowania pozabilansowe oraz kapitałowe	Wskaźnik koncentracji (relacja zaangażowanie do wartości uznanego kapitału skonsolidowanego)	Lp.	Zaangażowanie kredytowe obejmuje kredyty, pożyczki, skupione wierzytelności, dyskonto weksli, zrealizowane gwarancje oraz należne odsetki oraz zaangażowanie pozabilansowe i kapitałowe	Udział w portfelu kredytowym, który obejmuje zaangażowania pozabilansowe oraz kapitałowe	Wskaźnik koncentracji (relacja zaangażowanie do wartości uznanego kapitału skonsolidowanego)
1.3	16 370	4,51%	42,49%	1.3	16 877	4,97%	40,65%
2.	5 939	1,64%	15,42%	2.	2 831	0,83%	6,82%
3.	2 607	0,72%	6,77%	3.	2 453	0,72%	5,91%
4.	2 453	0,68%	6,37%	4.	2 367	0,70%	5,70%
5.	2 377	0,65%	6,17%	5.	2 273	0,67%	5,48%
6.	1 984	0,55%	5,15%	6.	2 268	0,67%	5,46%
7.	1 774	0,49%	4,60%	7.	2 121	0,62%	5,11%
8.	1 549	0,43%	4,02%	8.	2 047	0,60%	4,93%
9.	1 538	0,42%	3,99%	9.	1 593	0,47%	3,84%
10.	1 485	0,41%	3,86%	10.	1 310	0,39%	3,15%
11.	1 436	0,40%	3,73%	11.	1 204	0,35%	2,90%
12.	1 341	0,37%	3,48%	12.	1 172	0,35%	2,82%
13.	1 235	0,34%	3,20%	13.	1 007	0,30%	2,43%
14.	1 207	0,33%	3,13%	14.	923	0,27%	2,22%
15.	1 167	0,32%	3,03%	15.	839	0,25%	2,02%
16.	1 115	0,31%	2,90%	16.	815	0,24%	1,96%
17.	1 056	0,29%	2,74%	17.	797	0,23%	1,92%
18.	1 015	0,28%	2,63%	18.	757	0,22%	1,82%
19.	955	0,26%	2,48%	19.	757	0,22%	1,82%
20.	941	0,26%	2,44%	20.	722	0,21%	1,74%
Razem	49 544	13,66%	128,60%	Razem	45 133	13,28%	108,70%

1 zaangażowanie częściowo wyłączone spod limitu koncentracji zaangażowań zgodnie z CRR

2 zaangażowanie pozabilansowe uwzględnia zobowiązanie wynikające z transakcji pochodnych w kwocie równej ich ekwiwalentowi bilansowemu zgodnie z postanowieniami art. 274 ust.2 rozporządzenia CRR)

3 zaangażowanie częściowo wyłączone spod limitu koncentracji zaangażowań zgodnie z CRR. Według stanu na dzień 31 grudnia 2021 roku wskaźnik koncentracji po zastosowaniu technik ograniczenia ryzyka na poziomie 4,6% skonsolidowanego kapitału Tier 1.

• Koncentracja wobec największych grup powiązanych klientów

Największa koncentracja zaangażowania Grupy Kapitałowej w grupę powiązanych klientów wynosiła 4,82% portfela kredytowego Grupy Kapitałowej (na 31 grudnia 2020 roku 5,23%).

Na 31 grudnia 2021 roku i 31 grudnia 2020 roku największa koncentracja zaangażowania Grupy Kapitałowej wyniosła odpowiednio: 45,45%1 kapitału skonsolidowanego Tier 1 i 42,78%1 uznanego kapitału skonsolidowanego.

Zaangażowanie Grupy Kapitałowej2 wobec 5 największych grup kapitałowych3

31.12.2021				31.12.2020
Lp.	Zaangażowanie kredytowe obejmuje kredyty, pożyczki, skupione wierzytelności, dyskonto weksli, zrealizowane gwarancje oraz należne odsetki oraz zaangażowanie pozabilansowe i kapitałowe	Udział w portfelu kredytowym, który obejmuje zaangażowania pozabilansowe oraz kapitałowe	Wskaźnik koncentracji (relacja zaangażowanie do wartości uznanego kapitału skonsolidowanego)	Lp.	Zaangażowanie kredytowe obejmuje kredyty, pożyczki, skupione wierzytelności, dyskonto weksli, zrealizowane gwarancje oraz należne odsetki oraz zaangażowanie pozabilansowe i kapitałowe	Udział w portfelu kredytowym, który obejmuje zaangażowania pozabilansowe oraz kapitałowe	Wskaźnik koncentracji (relacja zaangażowanie do wartości uznanego kapitału skonsolidowanego)
1.4	17 509	4,82%	45,45%	1.4	17 761	5,23%	42,78%
2.	6 287	1,73%	16,32%	2.	3 623	1,07%	8,73%
3.	2 977	0,82%	7,73%	3.	2 666	0,79%	6,42%
4.	2 868	0,79%	7,44%	4.	2 629	0,77%	6,33%
5.	2 744	0,76%	7,12%	5.	2 453	0,72%	5,91%
Razem	32 385	8,92%	84,06%	Razem	29 132	8,58%	70,17%

1 zaangażowanie częściowo wyłączone spod limitu koncentracji zaangażowań zgodnie z CRR

3 zestawienie nie uwzględnia ekspozycji wobec Skarbu Państwa (informacja dotyczy grup, w których Skarb Państwa sprawuje kontrolę)

4 zaangażowanie częściowo wyłączone spod limitu koncentracji zaangażowań zgodnie z CRR. Według stanu na dzień 31. grudnia 2020r. wskaźnik koncentracji po zastosowaniu technik ograniczenia ryzyka na poziomie 6,17% skonsolidowanego kapitału.

• Koncentracja wobec sekcji branżowych

W strukturze zaangażowania branżowego Grupy Kapitałowej dominują podmioty działające w sekcji „Działalność finansowa i ubezpieczeniowa” oraz „Przetwórstwo przemysłowe”. Zaangażowanie Grupy Kapitałowej w te branże stanowi około 38% całego portfela branżowego.

SEKCJA	NAZWA SEKCJI	31.12.2021		31.12.2020
SEKCJA	NAZWA SEKCJI	ZAANGAŻOWANIE	LICZBA PODMIOTÓW	ZAANGAŻOWANIE	LICZBA PODMIOTÓW
K	Działalność finansowa i ubezpieczeniowa	25,11	1,48	19,67	1,96
C	Przetwórstwo przemysłowe	16,58	9,69	15,29	10,68
L	Działalność związana z obsługą nieruchomości	11,56	21,22	11,31	12,81
G	Handel hurtowy i detaliczny; naprawa pojazdów	10,66	21,50	12,09	21,47
O	Administracja publiczna i obrona narodowa, obowiązkowe zabezpieczenia społeczne	13,08	3,28	12,77	2,22
Pozostałe zaangażowania		23,01	42,83	28,87	50,86
Razem		100,00	100,00	100,00	100,00

• Koncentracja wobec regionów geograficznych

Portfel kredytowy Grupy Kapitałowej jest zdywersyfikowany pod względem koncentracji geograficznej.

Struktura portfela kredytowego według regionów geograficznych rozróżniana jest w Grupie Kapitałowej ze względu na obszar klienta Banku – odrębna jest dla Obszaru Rynku Detalicznego (ORD), odrębna dla Obszaru Bankowości Korporacyjnej i Inwestycyjnej (OKI) [wymaga aktualizacji].

W 2021 roku, tak jak w roku 2020, największa koncentracja portfela kredytowego ORD występuje w regionie warszawskim, który koncentruje 16,9% portfela ORD (na 31 grudnia 2020 roku: 17,5%).

KONCENTRACJA GEOGRAFICZNA RYZYKA KREDYTOWEGO W OBSZARZE KLIENTA DETALICZNEGO	31.12.2021	31.12.2020

warszawski	16,89	17,54
katowicki	10,75	10,68
poznański	10,28	10,42
krakowski	8,27	8,42
łódzki	8,59	8,42
wrocławski	10,71	10,82
gdański	10,29	10,47
lubelski	7,01	6,84
białostocki	6,33	6,24
szczeciński	8,14	8,11
centrala	0,65	0,61
pozostałe	0,50	0,18
zagranica	1,59	1,25
Razem	100,00	100,00

W 2021 roku, tak jak w roku 2020, największa koncentracja portfela kredytowego OKI występuje w makroregionie centralnym, który koncentruje 42,8% portfela OKI (na 31 grudnia 2020 roku: 40,50%).

KONCENTRACJA GEOGRAFICZNA RYZYKA KREDYTOWEGO W OBSZARZE KLIENTA INSTYTUCJONALNEGO	31.12.2021	31.12.2020

centrala	5,15	6,74
makroregion centralny	42,79	40,50
makroregion północny	8,15	8,30
makroregion zachodni	12,35	13,21
makroregion południowy	9,10	10,78
makroregion południowo-wschodni	10,63	8,97
makroregion północno-wschodni	4,20	4,24
makroregion południowo-zachodni	6,14	6,27
pozostałe	-	0,01
zagranica	1,49	0,98
Razem	100,00	100,00

• Koncentracja walutowa ryzyka kredytowego

Na 31 grudnia 2021 roku udział ekspozycji w walutach wymienialnych innych niż PLN w całym portfelu Grupy Kapitałowej wyniósł 16,4% i utrzymał się na poziomie zbliżonym do 2020 roku. W strukturze kredytów walutowych dominują kredyty w EUR, ich udział w portfelu walutowym Grupy wyniósł na koniec 2021 roku 56,7% (na 31 grudnia 2020 roku: 53,4%). Obserwowany jest systematyczny spadek kredytów w CHF, głównie jako efekt działań związanych z zawieraniem ugód z klientami posiadającymi kredyty mieszkaniowe w tej walucie. Udział kredytów w CHF w portfelu kredytowym Grupy wyniósł na koniec 2021 roku 4,9% (na 31 grudnia 2020 roku: 6,0%).

KONCENTRACJA WALUTOWA RYZYKA KREDYTOWEGO	31.12.2021	31.12.2020
PLN	83,64	83,50
Waluty obce, w tym:	16,36	16,50
CHF	4,89	5,96
EUR	9,27	8,82
USD	1,29	1,01
UAH	0,84	0,59
GBP	0,01	0,02
Inne	0,06	0,10
Razem	100,00	100,00

• Inne rodzaje koncentracji

Grupa Kapitałowa analizuje strukturę portfela kredytów mieszkaniowych względem poziomów LTV. Na koniec 2021 roku największa koncentracja występuje w przedziale LTV 41% - 60% (na koniec 2020 – w przedziale 41% - 60%).

STRUKTURA PORTFELA KREDYTÓW MIESZKANIOWYCH GRUPY WEDŁUG LTV	31.12.2021	31.12.2020
0% - 40%	33,25	27,06
41%-60%	42,21	38,91
61% - 80%	21,46	28,88
81% - 90%	2,38	3,43
91% - 100%	0,38	0,76
powyżej 100%	0,32	0,96
Razem	100,00	100,00

	31.12.2021	31.12.2020
średnie LTV dla portfela kredytów w CHF	51,23	55,96
średnie LTV dla całego portfela	50,52	52,84

67. Zabezpieczenia

W okresie zakończonym 31 grudnia 2021 roku i 31 grudnia 2020 roku Bank nie dokonywał zmian w polityce dotyczącej zabezpieczeń.

Grupa Kapitałowa uwzględnia posiadane zabezpieczenia, spłaty ekspozycji kredytowych przy szacowaniu oczekiwanej straty kredytowej. W odniesieniu do ekspozycji indywidualnie znaczących, które spełniają przesłankę utraty wartości, przyszłe odzyski z zabezpieczeń szacowane są indywidualnie i uwzględnianie przy ustalaniu oczekiwanej straty, z wagą odpowiadającą ocenie prawdopodobieństwa realizacji scenariusza windykacyjnego. Wartość odzysków z zabezpieczeń szacowanych w ramach scenariusza windykacyjnego dla ekspozycji dotkniętych na dzień bilansowy utratą wartości wynosiła 1 098 milionów PLN (na 31 grudnia 2020 roku 2 109 milionów PLN). Grupa Kapitałowa w 2021 roku podjęła decyzję o przyjęciu w procesie szacowania oczekiwanej straty kredytowej metodą zindywidualizowaną konserwatywnego podejścia do wykorzystania zabezpieczeń hipotecznych, w przypadku których nie dysponuje aktualnym operatem szacunkowym.

Grupa Kapitałowa nie posiada ekspozycji, które ze względu na wartość zabezpieczenia nie zostały objęte odpisem na oczekiwane straty kredytowe.

68. Praktyki forbearance

Grupa Kapitałowa jako forbearance traktuje działania mające na celu dokonanie uzgodnionych z dłużnikiem lub emitentem zmian warunków umowy wymuszonych jego trudną sytuacją finansową (działania restrukturyzacyjne wprowadzające udogodnienia, które w innym przypadku nie byłyby przyznane). Celem działań forbearance jest przywrócenie dłużnikowi lub emitentowi zdolności wywiązania się z zobowiązań wobec Grupy Kapitałowej oraz maksymalizacja efektywności zarządzania wierzytelnościami trudnymi, tj. uzyskanie możliwie najwyższych odzysków, przy jednoczesnym ograniczaniu do minimum ponoszonych w związku z tym kosztów.

Zmiany warunków spłaty dokonywane w ramach forbearance mogą dotyczyć:

• rozłożenia zadłużenia wymagalnego na raty,

• zmiany formuły spłaty (raty annuitetowe, raty malejące),

• wydłużenia okresu kredytowania,

• zmiany oprocentowania,

• zmiany wysokości marży,

• redukcji wierzytelności.

W wyniku zawarcia i terminowej obsługi umowy forbearance wierzytelność staje się wierzytelnością niewymagalną.

Udzielenie w ramach forbearance udogodnień uznawanych jako przesłanki utraty wartości skutkuje rozpoznaniem przesłanki utraty wartości i zaklasyfikowaniem ekspozycji kredytowej do portfela ekspozycji z utratą wartości.

Włączenie takich ekspozycji do portfela ekspozycji obsługiwanych (zaprzestanie rozpoznawania umowy forbearance jako przesłanki utraty wartości) następuje nie wcześniej niż po 12 miesiącach od wprowadzenia forbearance, o ile uregulowane zostaną przez klienta wszystkie zaległości w spłacie oraz co najmniej 6 rat wynikających z umownego harmonogramu, a aktualna sytuacji klienta nie stanowi w ocenie Grupy Kapitałowej zagrożenia dla wywiązania się przez niego z warunków umowy restrukturyzacyjnej (z wyjątkiem sytuacji, gdy forbearance obejmuje redukcję wierzytelności).

Ekspozycje przestają spełniać kryteria ekspozycji ze statusem forbearance, gdy spełnione są łącznie warunki:

• upłynęły przynajmniej 24 miesiące od włączenia ekspozycji forborne do portfela ekspozycji obsługiwanych (okres warunkowy),

• na koniec okresu warunkowego, o którym mowa powyżej, klient nie posiada zadłużenia przeterminowanego wobec Grupy Kapitałowej przekraczającego 30 dni,

• nastąpiła terminowa spłata przynajmniej 12 rat w docelowej wysokości.

Ekspozycje ze statusem forbearance są na bieżąco monitorowane. W całym okresie rozpoznawania statusu forbearance odpisy aktualizujący jest równy wysokości oczekiwanej straty w horyzoncie życia ekspozycji.

31.12.2021	Instrumenty, których warunki zostały zmienione	Refinansowanie	Razem brutto	Odpisy aktualizujące	Razem netto
Ekspozycje obsługiwane
Nieprzeznaczone do obrotu wyceniane do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat:	13	-	13	-	13
kredyty konsumpcyjne	13	-	13	-	13
Wycenione według zamortyzowanego kosztu:	706	1	707	(66)	641
kredyty na nieruchomości	266	-	266	(25)	241
kredyty gospodarcze	358	1	359	(27)	332
kredyty konsumpcyjne	82	-	82	(14)	68
Razem ekspozycje obsługiwane	719	1	720	(66)	654
Ekspozycje nieobsługiwane
Nieprzeznaczone do obrotu wyceniane do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat:	193	-	193	-	193
kredyty konsumpcyjne	39	-	39	-	39
obligacje korporacyjne	154	-	154	-	154
Wycenione do wartości godziwej przez inne dochody całkowite:	397	-	397	(52)	345
obligacje korporacyjne	397	-	397	(52)	345
Wycenione według zamortyzowanego kosztu:	2 280	48	2 328	(1 165)	1 163
kredyty na nieruchomości	464	-	464	(266)	198
kredyty gospodarcze	1 588	46	1 634	(857)	777
kredyty konsumpcyjne	158	2	160	(32)	128
należności z tytułu leasingu finansowego	70	-	70	(10)	60
Razem ekspozycje nieobsługiwane	2 870	48	2 918	(1 217)	1 701

RAZEM ESKPOZYCJE OBJĘTE FOBREARANCE	3 589	49	3 638	(1 283)	2 355

31.12.2020	Instrumenty, których warunki zostały zmienione	Refinansowanie	Razem brutto	Odpisy aktualizujące	Razem netto
Ekspozycje obsługiwane
Nieprzeznaczone do obrotu wyceniane do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat:	17	-	17	-	17
kredyty konsumpcyjne	17	-	17	-	17
Wycenione według zamortyzowanego kosztu:	951	-	951	(65)	886
kredyty na nieruchomości	375	-	375	(29)	346
kredyty gospodarcze	509	-	509	(28)	481
kredyty konsumpcyjne	62	-	62	(8)	54
należności z tytułu leasingu finansowego	5	-	5	-	5
Razem ekspozycje obsługiwane	968	-	968	(65)	903
Ekspozycje nieobsługiwane
Nieprzeznaczone do obrotu wyceniane do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat:	207	-	207	-	207
kredyty konsumpcyjne	47	-	47	-	47
obligacje korporacyjne	160	-	160	-	160
Wycenione do wartości godziwej przez inne dochody całkowite:	457	-	457	(14)	443
obligacje korporacyjne	457	-	457	(14)	443
Wycenione według zamortyzowanego kosztu:	2 216	34	2 250	(1 012)	1 238
kredyty na nieruchomości	437	-	437	(239)	198
kredyty gospodarcze	1 575	32	1 607	(726)	881
kredyty konsumpcyjne	129	2	131	(33)	98
należności z tytułu leasingu finansowego	75	-	75	(14)	61
Razem ekspozycje nieobsługiwane	2 880	34	2 914	(1 026)	1 888

RAZEM ESKPOZYCJE OBJĘTE FOBREARANCE	3 848	34	3 882	(1 091)	2 791

KREDYTY I POŻYCZKI UDZIELONE KLIENTOM PODLEGAJĄCE FORBEARANCE	2021	2020
Kwota ujętych przychodów z tytułu odsetek związanych z kredytami i pożyczkami udzielonymi klientom, które podlegały forbearance	87	89

69. Ekspozycja na ryzyko kredytowe kontrahenta

KONCENTRACJA RYZYKA KREDYTOWEGO – RYNEK MIĘDZYBANKOWYM i POZAHURTOWY - ZAANGAŻOWANIE NA DZIEŃ 31.12.2021*
Kontrahent	Kraj	Rating	Rynek międzybankowy - hurtowy			Rynek pozahurtowy			Razem
Kontrahent	Kraj	Rating	Lokata (wartość nominalna)	Instrumenty pochodne (wycena rynkowa, w przypadku dodatniej bez uwzględnienia zabezpieczenia)	Papiery wartościowe (wartość nominalna)	Nominalna kwota zaangażowania bilansowego	Nominalna kwota zaangażowania pozabilansowego	Środki na rachunkach NOSTRO
Kontrahent 1	Polska	A	-	5	7 668	-	-	-	7 673
Kontrahent 2	Luksemburg	AAA	-	-	3 656	-	-	-	3 656
Kontrahent 3	Niemcy	BBB	-	516	-	-	-	19	535
Kontrahent 4	Niemcy	AA	-	394	-	-	10	5	409
Kontrahent 5	Belgia	A	-	75	-	-	-	182	257
Kontrahent 6	Niemcy	BBB	-	245	-	-	-	-	245
Kontrahent 7	Polska	A	-	12	5	150	-	-	167
Kontrahent 8	Polska	BBB	155	4	3	-	-	1	163
Kontrahent 9	Polska	A	74	58	-	-	-	-	132
Kontrahent 10	Francja	A	-	131	-	-	-	-	131
Kontrahent 11	Wielka Brytania	BRAK	-	116	-	-	-	-	116
Kontrahent 12	Francja	A	-	109	-	-	-	-	109
Kontrahent 13	Wielka Brytania	AA	-	98	-	-	-	-	98
Kontrahent 14	Stany Zjednoczone Ameryki Północnej	AA	-	5	-	3	12	66	86
Kontrahent 15	Norwegia	AA	-	84	-	-	-	1	85
Kontrahent 16	Federacja Rosyjska	BBB	-	-	-	-	-	79	79
Kontrahent 17	Irlandia	AA	-	-	-	-	-	75	75
Kontrahent 18	Stany Zjednoczone Ameryki Północnej	AA	-	-	-	-	-	71	71
Kontrahent 19	Austria	A	-	-	-	-	-	46	46
Kontrahent 20	Francja	A	-	40	-	-	-	-	40

* Bez uwzględnienia zaangażowania wobec Skarbu Państwa i Narodowego Banku Polskiego

KONCENTRACJA RYZYKA KREDYTOWEGO – RYNEK MIĘDZYBANKOWYM i POZAHURTOWY - ZAANGAŻOWANIE NA DZIEŃ 31.12.2020*
Kontrahent	Kraj	Rating	Rynek miedzybankowy - hurtowy			Rynek pozahurtowy			Razem
Kontrahent	Kraj	Rating	Lokata (wartość nominalna)	Instrumenty pochodne (wycena rynkowa, w przypadku dodatniej bez uwzględnienia zabezpieczenia)	Papiery wartościowe (wartość nominalna)	Nominalna kwota zaangażowania bilansowego	Nominalna kwota zaangażowania pozabilansowego	Środki na rachunkach NOSTRO
Kontrahent 1	Polska	A	-	13	3 513	-	-	-	3 526
Kontrahent 2	Luksemburg	AAA	-	-	2 344	-	-	-	2 344
Kontrahent 5	Belgia	A	167	5	-	-	-	47	219
Kontrahent 7	Polska	A	-	(1)	2	150	-	-	152
Kontrahent 13	Wielka Brytania	AA	-	135	-	-	-	-	135
Kontrahent 6	Niemcy	BBB	-	130	-	-	-	-	130
Kontrahent 25	Francja	A	-	(85)	-	125	-	-	125
Kontrahent 27	Finlandia	AA	-	(142)	-	(4)	110	-	110
Kontrahent 17	Irlandia	AA	105	-	-			-	105
Kontrahent 3	Niemcy	BBB	8	78	-	-	-	4	90
Kontrahent 14	Stany Zjednoczone Ameryki Północnej	AA	-	(17)	-	1	12	74	87
Kontrahent 85	Francja	A	-	(3)	-	72	-	-	72
Kontrahent 18	Stany Zjednoczone Ameryki Północnej	AA	56	-	-			-	56
Kontrahent 40	Polska	BBB	-	48	1	-	-	-	49
Kontrahent 15	Norwegia	AA	-	37	-	-	-	1	38
Kontrahent 30	Wielka Brytania	A						21	21
Kontrahent 22	Luksemburg	A	-	-	-	2	18	-	20
Kontrahent 41	Irlandia	A	-	17	-	-	-	-	17
Kontrahent 23	Niemcy	BBB	-	6		-	-	11	17
Kontrahent 10	Francja	A	-	11	-	-	-	-	11

* Bez uwzględnienia zaangażowania wobec Skarbu Państwa i Narodowego Banku Polskiego

Grupa Kapitałowa posiada dostęp do dwóch izb rozliczeniowych za pośrednictwem których rozlicza określone w Rozporządzeniu EMIR transakcje pochodne na stopę procentową z wybranymi kontrahentami krajowymi i zagranicznymi. W celu ograniczenia ryzyka kredytowego transakcji pochodnych oraz transakcji na papierach wartościowych Grupa Kapitałowa zawiera z kontrahentami umowy ramowe (na standardzie ZBP, ISDA i ICMA). Umowy ramowe umożliwiają kompensację wzajemnych wymagalnych (redukcja ryzyka rozliczeniowego) oraz niewymagalnych zobowiązań stron (redukcja ryzyka przedrozliczeniowego) wynikających z transakcji, jak również skorzystanie z mechanizmu nettingu upadłościowego (close-out netting) w momencie rozwiązywania umowy ramowej na skutek wystąpienia przypadku naruszenia lub przypadku uzasadniającego rozwiązanie w stosunku do jednej lub dwóch stron umowy.

Dodatkowo Grupa Kapitałowa zawiera z kontrahentami umowy zabezpieczające (CSA –Credit Support Annex na standardzie ISDA lub Umowę zabezpieczającą według standardów ZBP), na podstawie których każda ze stron, po spełnieniu przesłanek określonych w tej umowie, zobowiązuje się do ustanowienia stosownego zabezpieczenia wraz z prawem do jego potrącenia. Wyjątek stanowią transakcje na instrumentach pochodnych zawierane pomiędzy podmiotami Grupy Kapitałowej: PKO Bank Polski SA i PKO Bank Hipoteczny SA, które zostały zwolnione z obowiązków nałożonych przez Rozporządzenie EMIR dotyczących wymiany zabezpieczeń.

70. Zarządzanie ryzykiem walutowych kredytów hipotecznych dla osób prywatnych

Grupa Kapitałowa w sposób szczególny analizuje portfel walutowych kredytów hipotecznych dla osób prywatnych. Grupa Kapitałowa na bieżąco monitoruje jakość tego portfela i analizuje ryzyko pogorszenia się jakości tego portfela. Obecnie jakość portfela pozostaje na akceptowanym poziomie. Grupa Kapitałowa uwzględnia ryzyko walutowych kredytów hipotecznych dla osób prywatnych w zarządzaniu adekwatnością kapitałową i kapitałem własnym.

KREDYTY I POŻYCZKI NA NIERUCHOMOŚCI DLA OSÓB PRYWATNYCH (BANKOWOŚĆ DETALICZNA I PRYWATNA) WEDŁUG WALUT	31.12.2021			31.12.2020
	brutto	odpis	netto	brutto	odpis	netto
w walutach lokalnych	99 887	(1 212)	98 675	94 087	(1 207)	92 880
PLN	99 435	(1 191)	98 244	93 828	(1 188)	92 640
UAH	452	(21)	431	259	(19)	240
w walutach obcych	15 610	(749)	14 861	18 198	(719)	17 479
CHF	13 100	(679)	12 421	15 366	(647)	14 719
EUR	2 469	(67)	2 402	2 787	(68)	2 719
USD	33	(3)	30	36	(4)	32
INNE	8	-	8	9	-	9

RAZEM	115 497	(1 961)	113 536	112 285	(1 926)	110 359

KREDYTY I POŻYCZKI NA NIERUCHOMOŚCI W WALUTACH WYMIENIALNYCH UDZIELONE OSOBOM PRYWATNYM WEDŁUG DATY UDZIELENIA		INDEKSOWANE	DENOMINOWANE		Razem
31.12.2021
do 2002 roku	Wartość brutto	-	42		42
	Odpisy na straty kredytowe	-	(1)		(1)
	Wartość netto	-	41		41
	Liczba udzielonych kredytów (w sztukach)	-	3 930		3 930

od 2003 roku do 2006 roku	Wartość brutto	-	2 939		2 939
	Odpisy na straty kredytowe	-	(108)		(108)
	Wartość netto	-	2 831		2 831
	Liczba udzielonych kredytów (w sztukach)	-	37 734		37 734

od 2007 roku do 2009 roku	Wartość brutto	-	7 240		7 240
	Odpisy na straty kredytowe	-	(515)		(515)
	Wartość netto	-	6 725		6 725
	Liczba udzielonych kredytów (w sztukach)	-	45 782		45 782

od 2010 roku do 2012 roku	Wartość brutto	2 807	2 567		5 374
	Odpisy na straty kredytowe	(55)	(68)		(123)
	Wartość netto	2 752	2 499		5 251
	Liczba udzielonych kredytów (w sztukach)	9 739	11 208		20 947

od 2013 roku do 2016 roku	Wartość brutto	4	11		15
	Odpisy na straty kredytowe	-	(2)		(2)
	Wartość netto	4	9		13
	Liczba udzielonych kredytów (w sztukach)	18	37		55

Razem	Wartość brutto	2 811		12 799		15 610
	Odpisy na straty kredytowe	(55)		(694)		(749)
	Wartość netto	2 756		12 105		14 861
	Liczba udzielonych kredytów (w sztukach)	9 757	98 691		108 448

KREDYTY I POŻYCZKI NA NIERUCHOMOŚCI W WALUTACH WYMIENIALNYCH UDZIELONE OSOBOM PRYWATNYM WEDŁUG DATY UDZIELENIA		INDEKSOWANE	DENOMINOWANE	Razem
31.12.2020
do 2002 roku	Wartość brutto	-	59	59
	Odpisy na straty kredytowe	-	(1)	(1)
	Wartość netto	-	58	58
	Liczba udzielonych kredytów (w sztukach)	-	5 444	5 444

od 2003 roku do 2006 roku	Wartość brutto	-	3 616	3 616
	Odpisy na straty kredytowe	-	(106)	(106)
	Wartość netto	-	3 510	3 510
	Liczba udzielonych kredytów (w sztukach)	-	42 445	42 445

od 2007 roku do 2009 roku	Wartość brutto	-	8 464	8 464
	Odpisy na straty kredytowe	-	(491)	(491)
	Wartość netto	-	7 973	7 973
	Liczba udzielonych kredytów (w sztukach)	-	51 166	51 166

od 2010 roku do 2012 roku	Wartość brutto	3 137	2 904	6 041
	Odpisy na straty kredytowe	(48)	(72)	(120)
	Wartość netto	3 089	2 832	5 921
	Liczba udzielonych kredytów (w sztukach)	10 648	11 903	22 551

od 2013 roku do 2016 roku	Wartość brutto	5	12	17
	Odpisy na straty kredytowe	-	(1)	(1)
	Wartość netto	5	11	16
	Liczba udzielonych kredytów (w sztukach)	18	43	61

Razem	Wartość brutto	3 142	15 055	18 197
	Odpisy na straty kredytowe	(48)	(671)	(719)
	Wartość netto	3 094	14 384	17 478
	Liczba udzielonych kredytów (w sztukach)	10 666	111 001	121 667

71. Zarządzanie ryzykiem stopy procentowej

Zarządzanie ryzykiem stopy procentowej

• Definicja

Ryzyko stopy procentowej to ryzyko poniesienia straty na pozycjach bilansowych i pozabilansowych Grupy Kapitałowej wrażliwych na zmiany stóp procentowych, w wyniku zmian stóp procentowych na rynku.

• Cel zarządzania

Ograniczanie ewentualnych strat z tytułu zmian rynkowych stóp procentowych do akceptowalnego poziomu poprzez odpowiednie kształtowanie struktury pozycji bilansowych i pozabilansowych.

• Identyfikacja i pomiar ryzyka

Grupa Kapitałowa wykorzystuje takie miary ryzyka stopy procentowej jak: wrażliwość dochodu odsetkowego, wrażliwość wartości ekonomicznej, wartość zagrożona (VaR), testy warunków skrajnych i luki przeszacowań.

• Kontrola

Kontrola ryzyka stopy procentowej obejmuje ustalanie dostosowanych do skali i złożoności działalności Grupy Kapitałowej limitów i wartości progowych dotyczących ryzyka stopy procentowej, w szczególności strategicznych limitów tolerancji na ryzyko stopy procentowej.

• Prognozowanie i monitorowanie

Grupa Kapitałowa regularnie monitoruje:

• poziom miar ryzyka stopy procentowej,

• stopień wykorzystania strategicznych limitów tolerancji na ryzyko stopy procentowej,

• stopień wykorzystania wewnętrznych limitów i wartości progowych na ryzyko stopy procentowej.

• Raportowanie

Raporty dotyczące ryzyka stopy procentowej opracowywane są w trybie dziennym, tygodniowym, miesięcznym oraz kwartalnym.

• Działania zarządcze

Głównymi narzędziami zarządzania ryzykiem stopy procentowej w Grupie Kapitałowej są: procedury dotyczące zarządzania ryzykiem stopy procentowej oraz limity i wartości progowe na ryzyko stopy procentowej.

W Grupie Kapitałowej zostały ustanowione limity i wartości progowe na ryzyko stopy procentowej m.in. na: wrażliwość dochodu odsetkowego, wrażliwość wartości ekonomicznej oraz straty.

Informacje finansowe

Ekspozycja Grupy Kapitałowej PKO Banku Polskiego SA na ryzyko stopy procentowej kształtowała sią na 31 grudnia 2021 roku i 31 grudnia 2020 roku w ramach przyjętych limitów. Grupa Kapitałowa była głównie narażona na ryzyko złotowej stopy procentowej. Ryzyko stopy procentowej generowane przez spółki Grupy Kapitałowej nie wpływało w istotny sposób na ryzyko stopy procentowej całej Grupy Kapitałowej i tym samym nie zmieniało istotnie jej profilu ryzyka.

Grupa Kapitałowa stosuje podział na portfele z punktu widzenia zarządzania ryzykiem stopy procentowej:

• bankowy – obejmuje pozycje bilansowe oraz pozabilansowe niezaliczone do portfela handlowego, w szczególności pozycje wynikające z działalności podstawowej Grupy, transakcje zawierane w celach inwestycyjnych i płynnościowych oraz ich transakcje zabezpieczające,

• handlowy - obejmuje operacje wykonywane na instrumentach finansowych w ramach działalności na rachunek własny i działalności klientowskiej.

Portfel bankowy

Grupa Kapitałowa w celu monitorowania ryzyka stopy procentowej stosuje miary ryzyka stopy procentowej odzwierciedlające zidentyfikowane pięć głównych rodzajów ryzyka stopy procentowej:

• ryzyko niedopasowania terminów przeszacowania,

• ryzyko krzywej dochodowości,

• ryzyko bazowe,

• ryzyko opcji klienta oraz,

• ryzyko spreadu kredytowego z tytułu działalności zaliczanej do portfela bankowego (CSRBB)

• Wrażliwość dochodu odsetkowego

Wrażliwość dochodu odsetkowego na skokowe przesunięcie krzywej dochodowości określa potencjalny efekt finansowy tego przesunięcia wyrażony zmianą wysokości dochodu odsetkowego w danym horyzoncie czasowym. Zmiana ta wynika z niedopasowania terminów przeszacowań aktywów, pasywów oraz zobowiązań pozabilansowych udzielonych i otrzymanych (w szczególności instrumentów pochodnych) wrażliwych na zmiany stóp procentowych.

Wrażliwość dochodu odsetkowego w portfelu bankowym Grupy Kapitałowej na skokowe przesunięcie krzywej dochodowości o 100 p.b. w dół w horyzoncie jednego roku we wszystkich walutach przedstawia poniższa tabela:

NAZWA MIARY	31.12.2021	31.12.2020
Wrażliwość dochodu odsetkowego (mln PLN)	(864)	(527)

• Wrażliwość wartości ekonomicznej

Wrażliwość wartości ekonomicznej odzwierciedla zmianę wartości godziwej pozycji w portfelu w efekcie równoległego przesunięcia krzywych dochodowości o 100 p.b. w górę lub w dół (bardziej niekorzystny z wymienionych scenariuszy).

Poniższa tabela przedstawia miarę wrażliwości wartości ekonomicznej (stress-test) portfela bankowego Grupy Kapitałowej we wszystkich walutach na 31 grudnia 2021 roku oraz na 31 grudnia 2020 roku:

NAZWA MIARY	31.12.2021	31.12.2020
Wrażliwość wartości ekonomicznej (mln PLN)	(1 319)	(443)

Portfel handlowy

Grupa Kapitałowa w celu monitorowania ryzyka stopy procentowej w portfelu handlowym stosuje miarę wartości zagrożonej VaR.

• Wartość zagrożona

Miara IR VaR to potencjalna wartość straty, która może wystąpić w normalnych warunkach rynkowych w określonym czasie (tzn. horyzoncie) oraz z założonym poziomem prawdopodobieństwa z tytułu zmian krzywych stóp procentowych.

IR VaR w portfelu handlowym Banku przedstawia poniższa tabela:

NAZWA MIARY	31.12.2021	31.12.2020
IR VaR 10 - dniowy przy poziomie ufności 99% (mln PLN):		-
Wartość średnia	17	11
Wartość maksymalna	34	20
Wartość na koniec okresu	31	13

72. Zarządzanie ryzykiem walutowym

Zarządzanie ryzykiem Walutowym

• Definicja

Ryzyko walutowe to ryzyko poniesienia straty z tytułu zmian kursów walutowych, generowane przez utrzymywanie otwartych pozycji walutowych w poszczególnych walutach.

• Cel zarządzania

Ograniczanie ewentualnych strat z tytułu zmian kursów walut do akceptowalnego poziomu poprzez odpowiednie kształtowanie struktury walutowej pozycji bilansowych oraz pozabilansowych.

• Identyfikacja i pomiar ryzyka

W Grupie Kapitałowej wykorzystywane są następujące miary ryzyka walutowego: wartość zagrożona (VaR) i testy warunków skrajnych.

• Kontrola

Kontrola ryzyka walutowego obejmuje ustalanie dostosowanych do skali i złożoności działalności Grupy Kapitałowej limitów i wartości progowych dotyczących ryzyka walutowego, w szczególności strategicznego limitu tolerancji na ryzyko walutowe.

• Prognozowanie i monitorowanie

Grupa Kapitałowa regularnie monitoruje:

• poziom miar ryzyka walutowego,

• stopień wykorzystania strategicznego limitu tolerancji na ryzyko walutowe,

• stopień wykorzystania wewnętrznych limitów i wartości progowych na ryzyko walutowe.

• Raportowanie

Raporty dotyczące ryzyka walutowego opracowywane są w trybie dziennym, tygodniowym, miesięcznym oraz kwartalnym.

• Działania zarządcze

Głównymi narzędziami zarządzania ryzykiem walutowym w Grupie Kapitałowej są:

• procedury dotyczące zarządzania ryzykiem walutowym,

• limity i wartości progowe na ryzyko walutowe,

• określenie dopuszczalnych typów transakcji walutowych.

Grupa Kapitałowa ustanowiła limity i wartości progowe na ryzyko walutowe m.in. na: pozycje walutowe, wartość zagrożoną obliczaną w horyzoncie 10-dniowym oraz stratę na rynku walutowym.

Informacje finansowe

• Miary wrażliwości

Miara FX VaR to potencjalna wartość straty, która może wystąpić w normalnych warunkach rynkowych w określonym czasie (tzw. horyzoncie) oraz z założonym poziomem prawdopodobieństwa z tytułu zmian kursów walutowych.

Stress-testy służą do oszacowania straty w przypadku gwałtownych zmian na rynku walutowym, które nie są standardowo opisane za pomocą miar statystycznych.

FX VaR Banku, łącznie dla wszystkich walut przedstawia poniższa tabela:

NAZWA MIARY WRAŻLIWOŚCI	31.12.2021	31.12.2020
VaR 10 - dniowy przy poziomie ufności 99% (mln PLN)1	3	615

1 Biorąc pod uwagę charakter prowadzonej działalności pozostałych spółek Grupy Kapitałowej generujących istotne ryzyko walutowe oraz specyfikę rynku, na którym działają, Podmiot dominujący nie wyznacza skonsolidowanej miary wrażliwości VaR. Spółki te wykorzystują własne miary ryzyka do zarządzania ryzykiem walutowym. Miarę VaR 10-dniowy stosuje KREDOBANK SA, jej wartość na 31 grudnia 2021 roku wyniosła ok. 0,1 miliona PLN, a na 31 grudnia 2020 roku ok. 0,1 miliona PLN.

• Pozycja walutowa

Wielkość pozycji walutowych w Grupie Kapitałowej prezentuje poniższa tabela:

POZYCJA WALUTOWA1	31.12.2021	31.12.2020
EUR	106	(326)
CHF	(44)	(14 361)
Pozostałe (Globalna Netto)	(84)	50

1 Pozycje nie uwzględniają pozycji strukturalnych w UAH (1 072,3 mln PLN) oraz w EUR (23,5 mln PLN), na które Bank uzyskał zgodę KNF na wyłączanie z wyznaczania pozycji walutowych, nie wpływające na wynik Banku.

Wielkość pozycji walutowych jest kluczowym (poza zmiennościami kursów walutowych) czynnikiem determinującym poziom ryzyka walutowego, na jakie narażona jest Grupa Kapitałowa. Na poziom pozycji walutowych wpływają wszystkie transakcje walutowe, jakie zostają zawarte, bilansowe i pozabilansowe, wyjątkiem są pozycje strukturalne w UAH (1 072,3 mln PLN) oraz w EUR (23,5 mln PLN), na które Bank uzyskał zgodę KNF na wyłączanie z wyznaczania pozycji walutowych.

Na koniec 2020 roku Grupa Kapitałowa rozpoznała istotną pozycję walutową w CHF w kwocie około 14,2 miliarda PLN w związku z potwierdzonym uchwałą Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia z 23 kwietnia 2021 r. zamiarem zawierania przez Bank ugód z konsumentami, którzy zawarli z Bankiem umowy kredytu lub pożyczki zabezpieczone hipotecznie w walutach obcych. W I półroczu 2021 roku Grupa Kapitałowa zabezpieczyła całkowicie tę pozycję walutową (patrz nota „Kredyty hipoteczne w walutach wymienialnych”).

73. Zarządzanie ryzykiem płynności

• Definicja

Ryzyko płynności to ryzyko braku możliwości terminowego wywiązania się z zobowiązań w wyniku braku płynnych środków. Sytuacja braku płynności może wynikać z niewłaściwej struktury aktywów i zobowiązań, w tym pozabilansowych, niedopasowania przepływów pieniężnych, nieotrzymania płatności od kontrahentów, nagłego wycofania środków przez klientów lub innych wydarzeń na rynku.

Grupa Kapitałowa zarządza również ryzykiem finansowania, które uwzględnia ryzyko utraty posiadanych źródeł finansowania oraz braku możliwości odnowienia wymagalnych środków finansowania lub utraty dostępu do nowych źródeł finansowania.

• Cel zarządzania

Zapewnienie niezbędnej wysokości środków finansowych koniecznych do wywiązywania się z bieżących i przyszłych (również potencjalnych) zobowiązań z uwzględnieniem charakteru prowadzonej działalności oraz potrzeb mogących się pojawić w wyniku zmian otoczenia rynkowego poprzez odpowiednie kształtowanie struktury aktywów i zobowiązań, w tym pozabilansowych.

• Identyfikacja i pomiar ryzyka

Grupa Kapitałowa wykorzystuje następujące miary ryzyka płynności:

• kontraktowa i urealniona luka płynności,

• nadwyżka płynności,

• wskaźnik pokrycia wypływów netto (LCR),

• wskaźnik stabilnego finansowania netto (NSFR),

• rezerwa płynności,

• wskaźnik relacji stabilnych środków finansowania do aktywów niepłynnych,

• miary stabilności portfela depozytów i kredytów,

• testy warunków skrajnych (stress-testy płynności).

• Kontrola

Kontrola ryzyka płynności obejmuje ustalanie dostosowanych do skali i złożoności działalności Grupy Kapitałowej limitów i wartości progowych dotyczących ryzyka płynności, w szczególności strategicznych limitów tolerancji na ryzyko płynności.

• Prognozowanie i monitorowanie

Grupa Kapitałowa regularnie monitoruje:

• stopień wykorzystania strategicznych limitów tolerancji na ryzyko płynności,

• stopień wykorzystania nadzorczych norm płynności,

• stopień wykorzystania wewnętrznych limitów i wartości progowych na ryzyko płynności,

• koncentrację źródeł finansowania,

• wskaźniki wczesnego ostrzegania - monitorowanie ich poziomu ma na celu wczesne wykrycie niekorzystnych zjawisk mogących mieć negatywny wpływ na sytuację płynnościową Grupy Kapitałowej lub sektora finansowego (których przekroczenie uruchamia płynnościowe plany awaryjne).

Grupa Kapitałowa dokonuje również cyklicznych prognoz poziomu ryzyka płynności, które uwzględniają aktualny rozwój działalności Grupy Kapitałowej. Prognozy poziomu płynności uwzględniają przede wszystkim poziom kształtowania się wybranych miar ryzyka płynności w warunkach zrealizowania się prognoz aktywów oraz zobowiązań Grupy Kapitałowej oraz w sytuacji realizacji wybranych scenariuszy stress-testowych.

• Raportowanie

Raporty dotyczące ryzyka płynności opracowywane są w trybie dziennym, tygodniowym, miesięcznym, kwartalnym oraz raz w roku opracowywana jest pogłębiona analiza płynności długoterminowej. Raporty zawierają informacje o ekspozycji na ryzyko płynności oraz informacje na temat wykorzystania limitów na to ryzyko. Odbiorcami raportów są przede wszystkim: KZAP, KR, Zarząd, Komitet ds. Ryzyka oraz Rada Nadzorcza.

• Działania zarządcze/ Narzędzia zarządzania ryzykiem

Głównymi narzędziami zarządzania ryzykiem płynności Grupy Kapitałowej są:

• procedury dotyczące zarządzania ryzykiem płynności, w tym w szczególności płynnościowe plany awaryjne,

• limity i wartości progowe ograniczające ryzyko płynności krótko-, średnio- i długoterminowej,

• nadzorcze normy płynnościowe,

• transakcje depozytowe, lokacyjne, transakcje kupna i sprzedaży papierów wartościowych oraz instrumentów pochodnych, a także transakcje kupna i sprzedaży papierów wartościowych,

• transakcje zapewniające długoterminowe finansowanie działalności kredytowej.

Podstawą polityki Grupy Kapitałowej w zakresie płynności jest utrzymywanie odpowiedniego poziomu nadwyżki płynności oraz nadzorczych i wewnętrznych miar ryzyka płynności i finansowania poprzez odpowiednie kształtowanie poziomu portfela płynnych papierów wartościowych oraz stabilnych źródeł finansowania (w szczególności stabilnej bazy depozytowej). W ramach zarządzania ryzykiem płynności Grupa Kapitałowa wykorzystuje również instrumenty rynku pieniężnego, w tym operacje otwartego rynku NBP.

Informacje finansowe

• Luka płynności

Urealniona luka płynności jest zestawieniem poszczególnych kategorii bilansowych i pozabilansowych ze względu na ich urealniony termin zapadalności lub wymagalności. Poniżej prezentowane luki płynności stanowią sumę urealnionych luk płynności Banku (urealnienia w zakresie między innymi pozycji bilansowych oraz pozabilansowych Banku dotyczą osadu depozytów podmiotów niefinansowych i ich wymagalności, kredytów w rachunku bieżącym oraz kart kredytowych ich zapadalności, a także płynnych papierów wartościowych i ich terminu zapadalności), PKO Banku Hipotecznego SA, PKO Leasing SA, KREDOBANK SA i PKO Życie Towarzystwo Ubezpieczeń SA oraz kontraktowej luki płynności pozostałych spółek Grupy Kapitałowej.

	a’vista	0 – 1 miesiąc	1 – 3 miesiące	3 – 6 miesięcy	6 – 12 miesięcy	12 – 24 miesiące	24 – 60 miesięcy	pow. 60 miesięcy
31.12.2021
Urealniona luka okresowa	10 053	88 341	(7 419)	(6 794)	(826)	15 397	32 251	(131 003)
Urealniona skumulowana luka okresowa	10 053	98 394	90 975	84 181	83 355	98 752	131 003
31.12.2020
Urealniona luka okresowa	6 920	70 393	(5 774)	(4 210)	(3 114)	3 468	18 210	(85 893)
Urealniona skumulowana luka okresowa	6 920	77 313	71 539	67 329	64 215	67 683	85 893

1 doprowadzono do porównywalności z danymi na 31 grudnia 2020 roku.

We wszystkich przedziałach urealniona skumulowana luka płynności Grupy Kapitałowej, która wyznaczona została jako suma urealnionej luki płynności Banku, PKO Banku Hipotecznego SA, PKO Leasing SA, KREDOBANK SA i PKO Życie Towarzystwo Ubezpieczeń SA oraz kontraktowych luk płynności pozostałych spółek Grupy Kapitałowej wykazywała wartości dodatnie na 31 grudnia 2021 roku oraz na 31 grudnia 2020 roku. Oznacza to nadwyżkę zapadających aktywów nad wymagalnymi zobowiązaniami.

• Nadzorcze miary płynności

Grupa Kapitałowa regularnie wyznacza i monitoruje następujące nadzorcze miary płynności(określone przez przepisy zatwierdzone na poziomie Unii Europejskiej):

• wskaźnik pokrycia wypływów netto (LCR) – miara, która określa relację płynnych aktywów wysokiej jakości do wypływów netto w horyzoncie 30 dni w warunkach skrajnych,

• wskaźnik stabilnego finansowania netto (NSFR) – miara, która określa relację pozycji zapewniających stabilne finansowanie do pozycji wymagających stabilnego finansowania.

NADZORCZE MIARY PŁYNNOŚCI	31.12.2021	31.12.2020
NSFR - wskaźnik pokrycia stabilnego finansowania	129,00	134,70
LCR - wskaźnik pokrycia płynności	193,30	227,60

W okresie zakończonym 31 grudnia 2021 roku oraz 31 grudnia 2020 roku wartości wskaźników miar nadzorczych utrzymywały się powyżej limitów nadzorczych.

• Osad depozytów

Na 31 grudnia 2021 roku poziom osadu depozytów stanowił ok. 94,3% wszystkich depozytów zdeponowanych w Banku (z wyłączeniem rynku międzybankowego), co oznacza wzrost o ok. 0,5 p.p. w porównaniu do końca 2020 roku

• Struktura źródeł finansowania

STRUKTURA ŹRÓDEŁ FINANSOWANIA	31.12.2021	31.12.2020
Depozyty ogółem (z wył. rynku międzybankowego)	81,12	77,97
Depozyty rynku międzybankowego	0,94	0,66
Kapitały własne	10,39	11,07
Finansowanie z rynku	7,55	10,30

Razem	100,00%	100,00%

74. Zarządzanie ryzykiem operacyjnym

• Definicja

Ryzyko operacyjne to ryzyko powstania straty wynikającej z niedostosowania lub zawodności wewnętrznych procesów, ludzi, systemów lub zdarzeń zewnętrznych. Ryzyko operacyjne uwzględnia ryzyko prawne oraz ryzyko cyberbezpieczeństwa:

• ryzyko prawne - ryzyko poniesienia straty wynikającej z nieznajomości, niezrozumienia i niestosowania norm prawnych oraz standardów rachunkowości, niemożności wyegzekwowania postanowień umów, niekorzystnych interpretacji lub rozstrzygnięć sądów albo organów administracji publicznej,

• ryzyko cyberbezpieczeństwa - stopień narażenia przez potencjalne, negatywne czynniki ryzyka cyberbezpieczeństwa, związane z technologiami teleinformatycznymi, mogące powodować szkodę finansową dla organizacji poprzez naruszenie dostępności, integralności, poufności lub rozliczalności informacji przetwarzanych w zasobach SIB.

Ryzyko operacyjne nie obejmuje ryzyka utraty reputacji i ryzyka biznesowego.

• Cel zarządzania

Celem zarządzania ryzykiem operacyjnym jest zapewnienie efektywności operacyjnej i kosztowej oraz bezpieczeństwa prowadzonej działalności przez ograniczanie występowania zdarzeń operacyjnych oraz ich negatywnych skutków.

• Identyfikacja i pomiar ryzyka

W Banku funkcjonują dwie płaszczyzny zarządzania ryzykiem operacyjnym:

• systemowe zarządzanie ryzykiem operacyjnym – polegające na tworzeniu rozwiązań służących sprawowaniu przez Bank kontroli nad poziomem ryzyka operacyjnego umożliwiającym realizację celów Banku,

• bieżące zarządzanie ryzykiem operacyjnym – mające na celu zapobieganie materializacji zdarzeń operacyjnych i reagowanie na występujące zdarzenia operacyjne, za które odpowiada każdy pracownik Banku w zakresie swoich zadań i obowiązków.

Proces zarządzania ryzykiem operacyjnym realizuje się na poziomie całego Banku oraz na poziomach poszczególnych obszarów systemowego zarządzania ryzykiem operacyjnym.

Zarządzanie ryzykiem operacyjnym obejmuje identyfikację ryzyka operacyjnego w szczególności przez: gromadzenie danych o ryzyku operacyjnym i samoocenę ryzyka operacyjnego.

Dla potrzeb związanych z zarządzaniem ryzykiem operacyjnym Bank gromadzi dane wewnętrzne i zewnętrzne o zdarzeniach operacyjnych oraz przyczynach i skutkach ich powstania, dane o czynnikach otoczenia biznesowego, wyniki samooceny ryzyka operacyjnego, dane dotyczące wartości wskaźników ryzyka operacyjnego oraz dane dotyczące jakości systemu kontroli wewnętrznej.

Samoocena ryzyka operacyjnego obejmuje identyfikację i ocenę ryzyka operacyjnego dla produktów, procesów i aplikacji Banku oraz zmian organizacyjnych i jest przeprowadzana cyklicznie oraz przed wprowadzaniem nowych lub zmienianych produktów, procesów i aplikacji Banku z wykorzystaniem zgromadzonych danych o zdarzeniach operacyjnych oraz informacji pozyskiwanych w trakcie pomiaru, monitorowania, współpracy z podmiotami Grupy Kapitałowej Banku oraz raportowania ryzyka operacyjnego, w tym audytów wewnętrznych oraz audytów bezpieczeństwa.

Pomiar ryzyka operacyjnego obejmuje:

• obliczanie wskaźników ryzyka operacyjnego: KRI (Key Risk Indicators) i RI (Risk Indicators),

• obliczanie wymogu w zakresie funduszy własnych z tytułu ryzyka operacyjnego zgodnie z podejściem AMA (Bank z uwzględnieniem oddziału w Niemczech i oddziału w Czechach oraz z wyłączeniem oddziału w Słowacji) oraz BIA (oddział w Słowacji oraz podmioty Grupy Kapitałowej objęte konsolidacją ostrożnościową),

• testy warunków skrajnych,

• obliczanie kapitału wewnętrznego dla Grupy Kapitałowej.

• Kontrola

Kontrola ryzyka operacyjnego obejmuje ustalanie dostosowanych do skali i złożoności działalności Banku i Grupy Kapitałowej mechanizmów kontroli ryzyka w postaci limitów dotyczących ryzyka operacyjnego, w szczególności strategicznych limitów tolerancji na ryzyko operacyjne, limitów strat, wskaźników ryzyka operacyjnego wraz z wartościami progowymi i krytycznymi.

• Prognozowanie i monitorowanie

Grupa Kapitałowa regularnie monitoruje:

• stopień wykorzystania strategicznych limitów tolerancji dla Grupy Kapitałowej oraz limitów strat na ryzyko operacyjne dla Banku,

• zdarzenia operacyjne i ich skutki,

• wyniki samooceny ryzyka operacyjnego,

• wymóg w zakresie funduszy własnych z tytułu ryzyka operacyjnego zgodnie z podejściem BIA w zakresie działalności Oddziału w Słowacji oraz zgodnie z podejściem AMA w zakresie pozostałej działalności prowadzonej przez Bank, a dla podmiotów Grupy Kapitałowej objętych konsolidacją ostrożnościową zgodnie z podejściem BIA,

• wyniki testów warunków skrajnych, w tym odwrotnych testów warunków skrajnych,

• wartości wskaźników ryzyka operacyjnego w relacji do wartości progowych i krytycznych,

• poziom ryzyka dla Banku oraz Grupy Kapitałowej, obszarów i narzędzi zarządzania ryzykiem operacyjnym w Banku takich jak samoocena, wskaźniki ryzyka operacyjnego, limity strat,

• skuteczność i terminowość podejmowanych działań zarządczych w ramach redukcji lub transferu ryzyka operacyjnego,

• działania zarządcze związane z występowaniem podwyższonego lub wysokiego poziomu ryzyka operacyjnego oraz ich skuteczność w zakresie obniżenia poziomu ryzyka operacyjnego.

W 2021 roku decydujący wpływ na profil ryzyka operacyjnego Grupy Kapitałowej miały: PKO Bank Polski oraz Grupa Kapitałowa PKO Leasing SA.

• Raportowanie

Raportowanie informacji dotyczących ryzyka operacyjnego prowadzi się na potrzeby wyższej kadry kierowniczej, KRO, KR, Zarządu oraz Rady Nadzorczej w cyklach miesięcznych i kwartalnych. W cyklach miesięcznych sporządzane są informacje dotyczące ryzyka operacyjnego kierowane do KRO, wyższej kadry kierowniczej, jednostek Banku odpowiedzialnych za systemowe zarządzanie ryzykiem operacyjnym. Odbiorcami raportów kwartalnych są KRO, KR, Zarząd oraz Rada Nadzorcza. Zakres informacji jest zróżnicowany i dostosowany do zakresu odpowiedzialności poszczególnych odbiorców informacji.

• Działania zarządcze

Działania zarządcze podejmuje się w następujących przypadkach:

• z inicjatywy KRO lub Zarządu,

• z inicjatywy jednostek Banku zarządzających ryzykiem operacyjnym,

• gdy ryzyko operacyjne przekroczyło poziomy ustalone przez Zarząd lub KRO.

W szczególności w przypadku, gdy poziom ryzyka operacyjnego osiągnął stan podwyższony lub wysoki Bank stosuje

następujące podejścia i instrumenty zarządzania ryzykiem operacyjnym:

• redukcja ryzyka - łagodzenie wpływu czynników ryzyka lub skutków jego materializacji przez wprowadzenie lub wzmocnienie instrumentów zarządzania ryzykiem operacyjnym takich jak:

• instrumenty kontrolne (m.in. autoryzacja, kontrola wewnętrzna, rozdzielność funkcji),

• instrumenty zarządzania zasobami ludzkimi (dobór kadr, podnoszenie kwalifikacji pracowników, systemy motywacyjne),

• ustalenie lub weryfikacja wartości progowych i krytycznych wskaźników ryzyka operacyjnego,

• ustalenie lub weryfikacja limitów ryzyka operacyjnego,

• plany awaryjne,

• transfer ryzyka – przeniesienie odpowiedzialności za pokrycie ewentualnych strat na podmiot zewnętrzny:

• ubezpieczenia,

• outsourcing,

• unikanie ryzyka – rezygnacja z działalności generującej ryzyko lub wyeliminowanie prawdopodobieństwa wystąpienia czynnika ryzyka.

75. Zarządzenie ryzykiem ESG

Ryzyko ESG (ESG - environmental, social and corporate governance) zostało zdefiniowane przez Bank jako ryzyko negatywnych skutków finansowych dla Banku, będących konsekwencją obecnego lub przyszłego wpływu czynników ryzyka ESG na klientów i kontrahentów lub pozycje bilansu Banku. Ryzyko ESG obejmuje ryzyko środowiskowe, społeczne i ryzyko związane z ładem korporacyjnym.

Celem zarządzania ryzykiem ESG jest wspieranie zrównoważonego rozwoju oraz budowy długookresowej wartości Banku zgodnie ze Strategią Banku, przez zintegrowane zarządzanie wpływem czynników ESG.

Bank zarządza ryzykiem ESG w ramach zarządzania innymi rodzajami ryzyka, ponieważ ze względu na specyfikę ryzyka ESG, nie jest ono odrębnym rodzajem ryzyka, lecz przekrojowym wpływającym na poszczególne rodzaje ryzyka w Banku, w szczególności na ryzyko kredytowe. Za zarządzanie poszczególnymi rodzajami ryzyka odpowiedzialne są jednostki wskazane przez Zarząd. Komitety funkcjonujące w Banku w zakresie swoich zadań i kompetencji podejmują decyzje, wydają rekomendacje, zalecenia, opinie w zakresie działań związanych z ryzykiem ESG. Bank stosuje zasadę „podwójnej istotności” (ang. „double materiality”) poprzez uwzględnienie perspektywy:

• wpływu czynników ESG na działalność, wynik finansowy i rozwój Banku

• oraz wpływu działalności Banku na społeczeństwo i środowisko.

W Strategii zarządzania ryzykiem Bank określił ilościowy strategiczny limit tolerancji na ryzyko ESG jako udział kredytów dla klientów z branż wysokoemisyjnych do wartości sumy bilansowej Banku. Plany finansowe, kapitałowe i strategiczne weryfikowane i oceniane są w zakresie generowanego poziomu ryzyka oraz zgodności ze zrównoważonym rozwojem biorącym pod uwagę ryzyka ESG w perspektywie krótko, średnio i długoterminowej.

Bank realizuje plan integracji ryzyka ESG do systemu zarządzania ryzykiem w Banku i zgodnie z jego założeniami określa procesy zarządzania ryzykiem ESG w sposób kompleksowy włączając je do istniejących ram zarządzania ryzykiem. Integracja polega na dostosowaniu istniejących metod identyfikacji, pomiaru oraz kontroli poszczególnych ryzyk, biorąc pod uwagę zależności przyczynowo-skutkowe pomiędzy tymi rodzajami ryzyka, a czynnikami ESG.

76. Adekwatność kapitałowa

• Adekwatność kapitałowa

Adekwatność kapitałowa jest stanem, w którym poziom ryzyka podejmowanego przez Grupę Kapitałową Banku w związku z rozwojem działalności biznesowej, może zostać pokryty posiadanym kapitałem, którego poziom i struktura są adekwatne do obowiązujących wymogów nadzorczych, określonego poziomu tolerancji na ryzyko oraz przyjętego horyzontu czasowego. Proces zarządzania adekwatnością kapitałową obejmuje w szczególności przestrzeganie obowiązujących regulacji organów nadzoru i kontroli, a także określonego w Banku oraz Grupie Kapitałowej Banku poziomu tolerancji na ryzyko oraz proces planowania kapitałowego, w tym politykę dotyczącą źródeł pozyskiwania kapitału.

Celem zarządzania adekwatnością kapitałową jest zapewnienie odpowiedniego poziomu i struktury funduszy własnych w odniesieniu do skali prowadzonej działalności, wymogów nadzorczych oraz ekspozycji na ryzyko.

Zarządzanie adekwatnością kapitałową Grupy Kapitałowej obejmuje:

• określanie oraz realizację pożądanych przez Grupę celów kapitałowych,

• identyfikację i monitorowanie istotnych rodzajów ryzyka,

• pomiar lub szacowanie kapitału wewnętrznego na pokrycie poszczególnych rodzajów ryzyka oraz łącznego kapitału wewnętrznego,

• ustalanie wartości progowych dla miar adekwatności kapitałowej,

• prognozowanie, monitorowanie oraz raportowanie poziomu i struktury funduszy własnych,

• zarządzanie strukturą bilansu pod kątem optymalizacji jakości posiadanych przez Grupę Kapitałową funduszy własnych,

• kapitałowe działania awaryjne,

• testy warunków skrajnych,

• prognozowanie wymogu w zakresie funduszy własnych,

• ocenę rentowności obszarów biznesowych i segmentów klienta.

Miarami adekwatności kapitałowej są:

• łączny współczynnik kapitałowy (TCR),

• relacja funduszy własnych do kapitału wewnętrznego,

• współczynnik kapitału podstawowego Tier 1 (CET1),

• współczynnik kapitału Tier 1 (T1),

• wskaźnik dźwigni,

• wskaźnik MREL – TREA,

• wskaźnik MREL – TEM.

Celem monitorowania poziomu miar adekwatności kapitałowej jest określenie stopnia spełniania norm nadzorczych oraz identyfikacja przypadków wymagających uruchomienia kapitałowych działań awaryjnych lub przygotowania planu ochrony kapitału.

Podstawowe regulacje obowiązujące w procesie oceny adekwatności kapitałowej to:

• ustawa Prawo bankowe,

• rozporządzenie CRR,

• ustawa z 5 sierpnia 2015 roku o nadzorze makroostrożnościowym nad systemem finansowym i zarządzaniu kryzysowym w systemie finansowym (z późniejszymi zmianami), (ustawa o nadzorze makroostrożnościowym),

• rozporządzenie Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 8 czerwca 2021 roku w sprawie systemu zarządzania ryzykiem i systemu kontroli wewnętrznej oraz polityki wynagrodzeń w bankach (weszło w życie z dniem 11 czerwca 2021 roku),

• rozporządzenie Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 27 lipca 2021 roku w sprawie szczegółowego sposobu szacowania kapitału wewnętrznego oraz dokonywania przez bank przeglądów strategii i procedur szacowania i stałego utrzymywania kapitału wewnętrznego (weszło w życie z dniem 4 sierpnia 2021 roku),

• ustawa z 10 czerwca 2016 roku o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji (z późniejszymi zmianami).

Minimalny poziom współczynników kapitałowych utrzymywanych przez Grupę Kapitałową, zgodnie z art. 92 rozporządzenia CRR
• łączny współczynnik kapitałowy (TCR)	8,0%
• współczynnik kapitału Tier 1 (T1)	6,0%
• współczynnik kapitału podstawowego Tier 1 (CET1)	4,5%

Wymóg połączonego bufora ponad minima określone w art. 92 rozporządzenia CRR, stanowiący sumę obowiązujących buforów	31.12.2021	31.12.2020
Łącznie:	3,51%	6,51%
• zabezpieczającego	2,5%	2,5%
• antycyklicznego	0,01%	0,01%
• ryzyka systemowego	0%	0%1
• z tytułu zidentyfikowania Banku jako instytucji o znaczeniu systemowym („O-SII”)	1%2	1%2

1W dniu 19 marca 2020 roku, w związku z epidemią COVID-19, weszło w życie Rozporządzenie Ministra Finansów znoszące bufor ryzyka systemowego. Tym niemniej wcześniej obowiązujący bufor w wysokości 3% uwzględniany jest w kalkulacji wymaganego poziomu współczynników do spełnienia warunków wypłaty dywidendy.

2 łącznej kwoty ekspozycji na ryzyko obliczonej zgodnie z rozporządzeniem CRR.

Domiar kapitałowy (dodatkowy wymóg kapitałowy w celu zabezpieczenia ryzyka wynikającego z zabezpieczonych hipoteką walutowych kredytów i pożyczek dla gospodarstw domowych)	31.12.2021	31.12.2020
• dla łącznego współczynnika kapitałowego:	0,11 p.p.	0,24 p.p.
• dla współczynnika kapitału Tier 1	0,08 p.p.	0,18 p.p.
• dla współczynnika kapitału podstawowego Tier 1	0,06 p.p.	0,14 p.p.

2 grudnia 2021 roku PKO Bank Polski S.A. otrzymał pismo Bankowego Funduszu Gwarancyjnego (BFG) w sprawie wysokości minimalnego poziomu funduszy własnych i zobowiązań kwalifikowalnych ("MREL", ang. the minimum requirement for own funds and eligible liabilities). BFG określił docelowy wymóg MREL dla Banku w oparciu o dane skonsolidowane na poziomie łącznej kwoty ekspozycji na ryzyko "TREA" i miary ekspozycji całkowitej "TEM", które muszą zostać spełnione na koniec 2023 r. oraz dodatkowo BFG wyznaczył cele śródokresowe.

Wymagane poziomy zostały określone w tabeli poniżej:

w %	31.12.2021	31.12.2022	31.12.2023
MREL (TREA)	12,02	13,91	15,80
MREL (TEM)	3,00	4,46	5,91

Wpływ MSSF 9 na fundusze własne i mierniki adekwatności kapitałowej reguluje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady 2017/2395 z 12 grudnia 2017 roku zmieniające rozporządzenie (UE) nr 575/2013 w odniesieniu do rozwiązań przejściowych dotyczących złagodzenia wpływu wprowadzenia MSSF 9 na fundusze własne oraz dotyczących traktowania jako duże ekspozycje niektórych ekspozycji wobec podmiotów sektora publicznego denominowanych w walucie krajowej dowolnego państwa członkowskiego. Zgodnie z tą regulacją banki mogą stosować przepisy przejściowe w zakresie funduszy własnych i powiększać kapitał podstawowy Tier I związany z wdrożeniem nowego modelu utraty wartości w okresie kolejnych 5 lat od daty 1 stycznia 2018 roku, przy czym współczynnik korygujący maleje z okresu na okres.

Ponadto 27 czerwca 2020 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady 2020/873 z 24 czerwca 2020 roku zmieniające rozporządzenia (UE) nr 575/2013 i (UE) 2019/876 w odniesieniu do niektórych dostosowań w odpowiedzi na pandemię COVID-19 (dalej Rozporządzenie 2020/873). Przepis ten pozwala na złagodzenie wpływu na kapitał Tier 1 kwoty odpisów utworzonych od 1 stycznia 2020 roku.

Rozwiązanie takie może być stosowane do 2024 roku włącznie, przy czym przyporządkowany to tej wartości współczynnik korygujący maleje z okresu na okres. Bank podjął decyzję, w świetle art. 473a ust. 7a CRR wprowadzonego powyższym Rozporządzeniem, o skorzystaniu z opcji, zgodnie z którą do korekty łagodzącej wpływ wprowadzenia MSSF 9 na fundusze własne przypisywana jest waga ryzyka równa 100 % i uzyskana wartość dodawana jest do miary ekspozycji całkowitej.

Zgodnie z art. 468 CRR (zmienionym ww. Rozporządzeniem 2020/873) banki mogą stosować tymczasowe traktowanie niezrealizowanych zysków i strat wycenianych według wartości godziwej przez inne całkowite dochody w związku z pandemią COVID-19. Podejście to pozwala na wyłączenie z obliczeń pozycji kapitału podstawowego Banku części niezrealizowanych zysków i strat skumulowanych od dnia 31 grudnia 2019 r. ujętych w bilansie w pozycji „zmiany wartości godziwej instrumentów dłużnych wycenianych według wartości godziwej przez inne całkowite dochody”, odpowiadających ekspozycjom wobec rządów centralnych, samorządów regionalnych lub władz lokalnych, oraz wobec podmiotów sektora publicznego, z wyłączeniem tych aktywów finansowych, które są dotknięte utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe. Grupa Kapitałowa Banku podjęła decyzję o stosowaniu powyższego tymczasowego traktowania począwszy od danych za grudzień 2021 r. i zawiadomiła o tej decyzji Komisję Nadzoru Finansowego.

Ponadto, od danych za listopad 2021 Grupa zdecydowała się na wykorzystanie możliwości wskazanej w wytycznych Europejskiego Nadzoru Bankowego określonych w ramach jednolitego zbioru pytań i odpowiedzi (single rulebook Q&A nr 2015_1887). Zgodnie z odpowiedzią EBA aktywa z tytułu podatku odroczonego związane z zyskami lub stratami na zabezpieczeniach przepływów pieniężnych (które nie są włączane do funduszy własnych zgodnie z art. 33 CRR) nie muszą być uwzględniane także w aktywach z tytułu dochodowego podatku odroczonego uwzględnianych w odliczeniach od funduszy własnych zgodnie z art. 36 oraz 48 CRR.

• Fundusze własne dla potrzeb adekwatności kapitałowej

Poziom adekwatności kapitałowej Grupy Kapitałowej w 2021 roku i w 2020 roku utrzymywał się na bezpiecznym poziomie, istotnie powyżej limitów nadzorczych. W całym okresie minimalne wymogi kapitałowe były spełnione.

• Wymogi w zakresie funduszy własnych (Filar I)

Grupa Kapitałowa wylicza wymogi w zakresie funduszy własnych dla następujących rodzajów ryzyka:

ryzyko kredytowe	metodą standardową stosując następujące formuły w zakresie: ekspozycji bilansowych - iloczyn wartości bilansowej (uwzględniającej wartość korekt z tytułu szczególnego ryzyka kredytowego), wagi ryzyka przypisanej ekspozycji zgodnie z metodą standardową wyliczania wymogu w zakresie funduszy własnych z tytułu ryzyka kredytowego oraz 8% (przy uwzględnieniu uznawalnych zabezpieczeń), udzielonych zobowiązań pozabilansowych – iloczyn wartości zobowiązania (uwzględniającej wartość korekt z tytułu szczególnego ryzyka kredytowego), wagi ryzyka produktu, wagi ryzyka przypisanej ekspozycji pozabilansowej zgodnie z metodą standardową wyliczania wymogu w zakresie funduszy własnych z tytułu ryzyka kredytowego oraz 8% (przy uwzględnieniu uznawalnych zabezpieczeń), transakcji pozabilansowych (instrumentów pochodnych) – iloczyn wagi ryzyka przypisanej transakcji pozabilansowej zgodnie z metodą standardową wyliczania wymogu w zakresie funduszy własnych z tytułu ryzyka kredytowego, ekwiwalentu bilansowego transakcji pozabilansowych oraz 8%.
ryzyko operacyjne	• zgodnie z podejściem AMA - w zakresie działalności prowadzonej przez Bank, z uwzględnieniem oddziału w Niemczech i oddziału w Czechach oraz z wyłączeniem oddziału w Słowacji, • zgodnie z podejściem BIA - w zakresie działalności oddziału w Słowacji oraz w zakresie działalności podmiotów Grupy Kapitałowej objętych konsolidacją ostrożnościową.
ryzyko rynkowe	• ryzyka walutowego – wyliczanego metodą podstawową, • ryzyka cen towarów – wyliczanego metodą uproszczoną, • ryzyka instrumentów kapitałowych – wyliczanego metodą uproszczoną, • ryzyka szczególnego instrumentów dłużnych – wyliczanego metodą podstawową, • ryzyka ogólnego instrumentów dłużnych – wyliczanego zgodnie z podejściem opartym na duracji, • pozostałych rodzajów ryzyka innych niż ryzyko delta (ryzyko non-delta) wyliczanych metodą scenariuszową w przypadku opcji, dla których Bank stosuje własne modele wyceny oraz metodą delta plus dla pozostałych opcji,
Pozostałe ryzyka	• ryzyka rozliczenia i ryzyka dostawy – wyliczanego metodą określoną w Tytule V „Wymogi w zakresie funduszy własnych z tytułu ryzyka rozliczenia” rozporządzenia CRR, • ryzyka kredytowego kontrahenta – w tym ekspozycji wobec kontrahenta centralnego - wyliczanego metodą standardową określoną w Rozdziale 6 „Ryzyko kredytowe kontrahenta” Tytułu II „Wymogi kapitałowe z tytułu ryzyka kredytowego” rozporządzenia CRR, • ryzyka z tytułu korekty wyceny kredytowej - wyliczanego metodą określoną w Tytule VI „Wymogi w zakresie funduszy własnych z tytułu ryzyka związanego z korektą wyceny kredytowej” rozporządzenia CRR, • przekroczenia limitu dużych ekspozycji – wyliczanego metodą określoną w § 395-401 rozporządzenia CRR,

	31.12.2021	31.12.2020
Kapitał własny	37 693	39 911
kapitały: zakładowy, zapasowy, rezerwowy i fundusz ogólnego ryzyka	32 291	34 976
niepodzielony wynik finansowy	6 270	6 142
wynik roku bieżącego	4 874	(2 557)
inne całkowite dochody oraz udziały niekontrolujące	(5 742)	1 350

Wyłączenia z kapitału własnego:	895	76
dekonsolidacja - korekty z tytułu konsolidacji ostrożnościowej	(268)	(279)
wynik roku bieżącego	4 862	-
niepodzielony wynik finansowy za rok poprzedni	-	-
zabezpieczenie przepływów pieniężnych	(3 699)	355

Inne pomniejszenia funduszy:	2 966	2 671
wartość firmy	961	961
inne wartości niematerialne	1 461	1 264
pozycje sekurytyzacyjne	54	67
dodatkowe korekty aktywów (AVA, DVA, NPE)	490	379

Tymczasowe traktowanie niezrealizowanych zysków i strat na papierach wycenianych do wartości godziwej przez inne całkowite dochody zgodnie z art. 468 CRR	1 235	-
Przejściowe odwrócenie wpływu MSSF 9	1 482	1 652
Zysk/(strata) roku bieżącego	1 975	-

Fundusze Tier 1	38 524	38 816
Fundusze Tier 2 (dług podporządkowany)	2 700	2 700

Fundusze własne	41 224	41 516

Wymogi w zakresie funduszy własnych	18 093	18 273
Ryzyko kredytowe	16 076	14 985
Ryzyko operacyjne1	1 793	1 629
Ryzyko rynkowe2	183	1 631
Ryzyko korekty wyceny kredytowej	41	28

Łączny współczynnik kapitałowy	18,23	18,18
Współczynnik kapitału Tier 1	17,03	16,99

1 W 2021 roku nastąpił wzrost wymogu w zakresie funduszy własnych z tytułu ryzyka operacyjnego o 163 miliony PLN będący w głównej mierze konsekwencją rosnących kosztów ryzyka prawnego dotyczącego portfela kredytów hipotecznych w CHF.

2 Wartość wymogu na ryzyko rynkowe na koniec 2020 r. spowodowana była przede wszystkim wystąpieniem wymogu z tytułu ryzyka walutowego w wysokości 1 167 milionów PLN, będącego skutkiem dotworzenia odpisów na ryzyko prawne związane z kredytami walutowymi. Pozycja walutowa została ograniczona w I półroczu 2021 roku.

Gdyby nie były stosowane rozwiązania przejściowe dotyczące częściowego odwrócenia wpływu MSSF9 zgodnie z art. 473a rozporządzenia CRR, Kapitał Tier 1 Grupy wyniósłby 37 042 mln PLN, Łączny Kapitał 39 742 mln PLN, współczynnik kapitału Tier 1 byłby na poziomie 16,49%, łączny współczynnik kapitałowy 17,69%, a wskaźnik dźwigni 8,45%.

Gdyby nie stosowano tymczasowego traktowania niezrealizowanych zysków i strat wycenianych według wartości godziwej przez inne całkowite dochody zgodnie z art. 468 rozporządzenia CRR, Kapitał Tier 1 Grupy wyniósłby 37 289 mln PLN, Łączny Kapitał 39 989 mln PLN, współczynnik kapitału Tier 1 wyniósłby 16,49%, łączny współczynnik kapitałowy 17,68%, a wskaźnik dźwigni 8,48%.

Zgodnie z Rozporządzeniem CRR, na potrzeby adekwatności kapitałowej stosuje się konsolidację ostrożnościową, która, w odróżnieniu od konsolidacji zgodnej z MSSF, obejmuje tylko podmioty zależne spełniające definicję instytucji, instytucji finansowej lub przedsiębiorstwa usług pomocniczych. Ponadto na podstawie art. 19 ust. 1 Rozporządzenia CRR z konsolidacji ostrożnościowej mogą być wyłączone podmioty, których łączna wartość aktywów i pozycji pozabilansowych jest niższa niż 10 mln EUR.

Pozostałe jednostki zależne niekonsolidowane metodą pełną na potrzeby konsolidacji ostrożnościowej wyceniane są metodą praw własności.

Grupę Kapitałową na potrzeby konsolidacji ostrożnościowej stanowią:

• PKO Bank Polski S.A.,

• Grupa Kapitałowa PKO Leasing S.A.,

• PKO BP BANKOWY PTE S.A.,

• PKO Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A.,

• Grupa Kapitałowa KREDOBANK S.A.,

• PKO Finance AB,

• PKO BP Finat sp. z o.o.,

• PKO Bank Hipoteczny S.A.,

• Grupa Kapitałowa Bankowe Towarzystwo Kapitałowe S.A.

Z konsolidacji ostrożnościowej wyłączone są podmioty niefinansowe i ubezpieczeniowe.

skonsolidowany rachunek zysków i strat zgodny z rozporządzeniem CRR (konsolidacja ostrożnościowa)

RACHUNEK ZYSKÓW I STRAT zgodny z rozporządzeniem CRR	31.12.2021	31.12.2020
Wynik z tytułu odsetek	9 861	10 312
Przychody z tytułu odsetek	10 554	11 780
Koszty z tytułu odsetek	(693)	(1 468)
Wynik z tytułu prowizji i opłat	4 278	3 752
Przychody z tytułu prowizji i opłat	5 445	4 804
Koszty z tytułu prowizji i opłat	(1 167)	(1 052)
Wynik pozostały	729	158
Przychody z tytułu dywidend	12	15
Wynik na operacjach finansowych	63	(112)
Wynik z pozycji wymiany	437	196
Zyski lub straty z tytułu zaprzestania ujmowania instrumentów finansowych	205	165
Pozostałe przychody i koszty operacyjne netto	12	(106)
Wynik na działalności biznesowej	14 868	14 222
Wynik z tytułu odpisów na oczekiwane straty kredytowe	(1 329)	(2 178)
Wynik z tytułu utraty wartości aktywów niefinansowych	(46)	(395)
Koszt ryzyka prawnego kredytów hipotecznych w walutach wymienialnych	-	(6 552)
Koszty działania	(6 038)	(5 871)
Podatek od niektórych instytucji finansowych	(1 071)	(1 047)
Udział w zyskach i stratach jednostek zależnych, stowarzyszonych i wspólnych przedsięwzięć	97	122
Zysk/(strata) brutto	6 481	(1 699)
Podatek dochodowy	(1 619)	(851)

Zysk/(strata) netto (z uwzględnieniem udziałowców niesprawujących kontroli)	4 862	(2 550)
Zysk/(strata) netto przypadający na akcjonariuszy jednostki dominującej	4 862	(2 550)

• KAPITAŁ WEWNĘTRZNY (FILAR II)

W 2021 roku Grupa Kapitałowa wyznaczała kapitał wewnętrzny zgodnie z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa:

• rozporządzeniem CRR,

• ustawą Prawo bankowe,

• rozporządzeniem Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 8 czerwca 2021 roku w sprawie systemu zarządzania ryzykiem i systemu kontroli wewnętrznej oraz polityki wynagrodzeń w bankach (weszło w życie z dniem 11 czerwca 2021 roku),

• rozporządzeniem Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 27 lipca 2021 roku w sprawie szczegółowego sposobu szacowania kapitału wewnętrznego oraz dokonywania przez bank przeglądów strategii i procedur szacowania i stałego utrzymywania kapitału wewnętrznego (weszło w życie z dniem 4 sierpnia 2021 roku),

• ustawą o nadzorze makroostrożnościowym,

oraz przepisami wewnętrznymi Banku i Grupy Kapitałowej.

Kapitał wewnętrzny to szacowana kwota kapitału, niezbędna do pokrycia wszystkich istotnych rodzajów ryzyka występujących w działalności Grupy Kapitałowej. Celem szacowania kapitału wewnętrznego jest określenie funduszy własnych na poziomie zapewniającym bezpieczeństwo działalności przy uwzględnieniu zmian profilu i skali prowadzonej działalności oraz niekorzystnych warunków skrajnych oraz umożliwienie bardziej efektywnego zarządzania Grupą Kapitałową nakierowanego na poprawę rentowności działalności i rentowności zainwestowanego kapitału.

Kapitał wewnętrzny na pokrycie istotnych rodzajów ryzyka jest ustalany zgodnie z metodami określonymi w przepisach wewnętrznych.

Wysokość relacji funduszy własnych do kapitału wewnętrznego Grupy Kapitałowej utrzymywała się na poziomie powyżej zarówno limitu ustawowego, jak i wewnętrznego Grupy Kapitałowej.

• UJAWNIENIA (FILAR III)

Grupa Kapitałowa ogłasza w cyklu rocznym informacje dotyczące w szczególności zarządzania ryzykiem oraz adekwatności kapitałowej zgodnie z: rozporządzeniem CRR i aktami wykonawczymi do CRR, wytycznymi Europejskiego Urzędu Nadzoru Bankowego, w tym w sprawie wymogów dotyczących ujawniania informacji na mocy części ósmej Rozporządzania CRR („wytyczne EBA”), ustawą o nadzorze makroostrożnościowym, ustawą Prawo bankowe, Rekomendacją H, M i P wydanymi przez Komisję Nadzoru Finansowego, w ramach Raportu „Adekwatność kapitałowa oraz inne informacje Grupy Kapitałowej Powszechnej Kasy Oszczędności Banku Polskiego Spółki Akcyjnej podlegające ogłaszaniu według stanu na 31 grudnia 2021 roku”

Szczegółowe informacje o zakresie ujawnianych informacji, sposobie ich weryfikacji oraz publikacji zawierają Zasady polityki informacyjnej PKO Banku Polskiego SA w zakresie adekwatności kapitałowej oraz innych informacji podlegających ogłaszaniu udostępnione na stronie internetowej Banku (www.pkobp.pl).

77. Wskaźnik dźwigni

Grupa Kapitałowa wylicza wskaźnik dźwigni jako jedną z miar adekwatności kapitałowej.

Celem zarządzania ryzykiem nadmiernej dźwigni finansowej jest zapewnienie właściwej relacji pomiędzy wielkością kapitału Tier I i sumą aktywów bilansowych oraz udzielonych zobowiązań pozabilansowych Grupy Kapitałowej.

Dla celów pomiaru ryzyka nadmiernej dźwigni finansowej Grupa Kapitałowa kalkuluje wskaźnik dźwigni jako miarę kapitału Tier I podzieloną przez miarę ekspozycji całkowitej i wyraża wskaźnik jako wartość procentową. Wskaźnik dźwigni według stanu na 31 grudnia 2021 roku i 31 grudnia 2020 roku utrzymywał się powyżej limitów wewnętrznych, zewnętrznych, a także powyżej wartości minimalnych rekomendowanych przez KNF.

Dla utrzymania wskaźnika dźwigni na akceptowalnym Grupa Kapitałowa ustaliła strategiczny limit tolerancji oraz wartość progową, których poziomy są regularnie monitorowane i okresowo weryfikowane.

	Ekspozycje wskaźnika dźwigni określone w rozporządzeniu w sprawie wymogów kapitałowych
	31.12.2021	31.12.2020
Kapitał i miara ekspozycji całkowitej
Kapitał Tier I	38 524	38 816
Miara ekspozycji całkowitej składającej się na wskaźnik dźwigni	439 933	394 468
Wskaźnik dźwigni
Wskaźnik dźwigni	8,76	9,84

78. Informacje o sekurytyzacji portfela leasingowego i pakietowej sprzedaży wierzytelności

W związku z nabyciem 1 grudnia 2016 roku spółki Raiffeisen-Leasing Polska SA i jej spółek zależnych, Grupa Kapitałowa objęła konsolidacją ROOF Poland Leasing 2014 DAC, spółkę celową z siedzibą w Irlandii. Spółka celowa jest nabywcą sekurytyzowanych wierzytelności wynikających z umów leasingowych sprzedawanych przez spółkę Raiffeisen-Leasing Polska SA (obecnie: PKO Leasing SA) w ramach programu sekurytyzacji, który rozpoczął się w grudniu 2014 roku. Nabyte przez spółkę celową wierzytelności zostały sfinansowane emisją papierów wartościowych. Celem i korzyścią transakcji sprzedaży wierzytelności do spółki celowej było pozyskanie źródeł długoterminowego finansowania i ich dywersyfikacja.

Wykup dłużnych papierów wartościowych w okresie od 1 stycznia do 31 grudnia 2020 roku według ich wartości nominalnej wynosił łącznie 146 milionów PLN, w tym 85 milionów PLN wykupionych 2 stycznia 2020 roku oraz 61 milionów PLN wykupionych 2 kwietnia 2020 roku.

Wykup dłużnych papierów wartościowych w okresie od 1 stycznia do 31 grudnia 2019 roku według ich wartości nominalnej wynosił łącznie 491 milionów PLN, w tym 153 miliony PLN wykupione 2 stycznia 2019 roku, 134 miliony PLN wykupione 2 kwietnia 2019 roku, 110 milionów PLN wykupione 2 lipca 2019 roku oraz 94 miliony wykupione 2 października 2019 roku.

2 lipca 2020 roku program sekurytyzacji z udziałem spółki celowej ROOF Poland Leasing 2014 DAC został zakończony, PKO Leasing S.A. skorzystała z przysługującej jej opcji wykupu pozostałych w programie wierzytelności leasingowych (tzw. clean-up-call option). Powodem uruchomienia procesu zamknięcia przedmiotowej transakcji była spłata ostatnich obligacji wyemitowanych przez spółkę celową ROOF Poland Leasing 2014 DAC, która miała miejsce 2 kwietnia 2020 roku. Od tego dnia jedynym wierzycielem spółki z tytułu pożyczki podporządkowanej była PKO Leasing S.A. Otrzymane środki z tytułu odprzedaży wierzytelności leasingowych zostały wykorzystane – po opłaceniu podmiotów obsługujących transakcję – na spłatę pożyczki podporządkowanej udzielonej przez PKO Leasing S.A. spółce celowej.

Trwa likwidacja spółki ROOF Poland Leasing 2014 DAC.

We wrześniu 2019 roku PKO Leasing SA przeprowadziła transakcję sekurytyzacji wierzytelności leasingowych o wartości 2 500 milionów PLN. 26 września 2019 roku Spółka dokonała sprzedaży wierzytelności leasingowych do spółki celowej Polish Lease Prime 1 Designated Activity Company (Polish Lease Prime 1 DAC) z siedzibą w Dublinie (Irlandia). Nabyte wierzytelności spółka celowa sfinansowała głównie poprzez emisję papierów wartościowych (obligacji) przeprowadzoną 26 września 2019 roku z terminem wykupu 28 grudnia 2029 roku oraz ze środków pozyskanych w ramach Grupy Kapitałowej PKO Leasing SA. Obligacje o wartości nominalnej 1 835 milionów PLN zostały objęte przez podmioty spoza Grupy Kapitałowej PKO Banku Polskiego SA. Celem i korzyścią transakcji sprzedaży wierzytelności do spółki celowej było pozyskanie źródeł długoterminowego finansowania i ich dywersyfikacja.

Na 31 grudnia 2021 roku wartość należności stanowiących przedmiot transakcji sekurytyzacji wierzytelności leasingowych wyniosła 1 992 milionów PLN, na 31 grudnia 2020 roku wartość 2 457 milionów PLN.

Wartości bilansowe aktywów i zobowiązań finansowych objętych sekurytyzacją zaprezentowano w poniższej tabeli:

SEKURYTYZACJA	Wartość transakcji	Kwota ryzyka pozostająca w Grupie Kapitałowej	Wartość transakcji	Kwota ryzyka pozostająca w Grupie Kapitałowej
	31.12.2021		31.12.2020
wartość bilansowa aktywów	1 992	1 992	2 457	2 457
wartość bilansowa zobowiązań	2 139	2 139	2 475	2 475
Pozycja netto	(147)	(147)	(18)	(18)

Ponadto w 2021 roku Grupa Kapitałowa przeprowadziła pakietowe sprzedaże (wierzytelności bilansowych i pozabilansowych) blisko 40 tysięcy sztuk wierzytelności od klientów detalicznych oraz gospodarczych o zadłużeniu ogółem ponad 1 331 milionów PLN (w 2020 roku 716 milionów PLN). Łączna wartość bilansowa rezerw na potencjalne roszczenia z tytułu sprzedaży wierzytelności na 31 grudnia 2021 roku wynosiła 2,3 miliona PLN (na 31 grudnia 2020 roku wynosiła 2 miliony PLN). W wyniku sprzedaży wierzytelności zostały przeniesione wszystkie ryzyka i korzyści, w związku z powyższym Grupa Kapitałowa zaprzestała ujmowania tych aktywów.

Grupa Kapitałowa nie otrzymała papierów wartościowych z tytułu powyższych transakcji.

POZOSTAŁE NOTY

79. Działalność powiernicza

Podmiot dominujący jest bezpośrednim uczestnikiem Krajowego Depozytu Papierów Wartościowych oraz Rejestru Papierów Wartościowych (NBP). Podmiot dominujący prowadzi rachunki papierów wartościowych oraz obsługuje transakcje na rynku krajowym i rynkach zagranicznych, świadczy usługi powiernictwa i pełni funkcję depozytariusza dla funduszy emerytalnych i inwestycyjnych. Aktywa przechowywane przez Podmiot dominujący w ramach świadczenia usług powierniczych, ze względu na niespełnienie definicji składnika aktywów Podmiotu dominującego, nie zostały wykazane w niniejszym sprawozdaniu finansowym.

80. Informacje dotyczące firmy audytorskiej przeprowadzającej badanie sprawozdań finansowych

13 grudnia 2018 roku Rada Nadzorcza Banku na podstawie § 15 ust. 1 pkt 2 Statutu Banku dokonała wyboru PricewaterhouseCoopers Polska spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Audyt sp. k. (dalej: PwC) jako firmy audytorskiej do przeprowadzenia badania i przeglądu sprawozdań finansowych Banku oraz Grupy Kapitałowej za lata 2020-2021. PricewaterhouseCoopers Polska spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Audyt sp. k. z siedzibą w Warszawie, przy ul. Polnej 11, jest wpisana na listę firm audytorskich, prowadzoną przez Krajową Radę Biegłych Rewidentów pod numerem 144. 24 stycznia 2019 roku Bank i PwC zawarły umowę na przeprowadzenie badania i przeglądu sprawozdań finansowych Banku i Grupy Kapitałowej Banku za lata 2020-2021.

Ponadto, 23 września 2021 roku Rada Nadzorcza Banku dokonała wyboru PricewaterhouseCoopers Polska spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Audyt sp. k. jako firmy audytorskiej do przeprowadzenia badania i przeglądu sprawozdań finansowych Banku oraz Grupy Kapitałowej Banku za lata 2022-2023.

Na podstawie oświadczenia Rady Nadzorczej, Zarząd informuje, że wybór firmy audytorskiej PwC, przeprowadzającej badanie skonsolidowanego sprawozdania finansowego Grupy Kapitałowej za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku i sprawozdania finansowego Banku za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku (dalej: Badanie) został dokonany zgodnie z obowiązującymi na dzień dokonania wyboru przepisami prawa oraz przyjętymi przez Radę Nadzorczą przepisami wewnętrznymi Banku dotyczącymi wyboru firmy audytorskiej. Równocześnie na podstawie oświadczenia Rady Nadzorczej Zarząd informuje, że:

• firma audytorska PwC oraz członkowie zespołu wykonującego Badanie spełniali warunki do sporządzenia bezstronnego i niezależnego sprawozdania z Badania, zgodnie z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, standardami wykonywania zawodu i zasadami etyki zawodowej,

• w Banku przestrzegane są powszechnie obowiązujące przepisy prawa związane z rotacją firmy audytorskiej i kluczowego biegłego rewidenta przeprowadzających badanie skonsolidowanego sprawozdania finansowego Grupy Kapitałowej i sprawozdania finansowego Banku oraz związane z obowiązkowymi okresami karencji,

• Bank posiada politykę dotyczącą wyboru firmy audytorskiej do przeprowadzania badania sprawozdań finansowych Banku i Grupy Kapitałowej, oraz procedurę dotyczącą wyboru firmy audytorskiej do przeprowadzania badania sprawozdań finansowych Banku i Grupy, jak również politykę dotyczącą świadczenia przez firmę audytorską przeprowadzającą badanie, podmioty powiązane z tą firmą audytorską oraz członka sieci firmy audytorskiej dozwolonych usług niebędących badaniem na rzecz Banku i spółek Grupy Kapitałowej Banku, w tym usług warunkowo zwolnionych z zakazu świadczenia przez firmę audytorską.

ŁĄCZNA WYSOKOŚĆ NALEŻNEGO WYNAGRODZENIA NETTO FIRMY AUDYTORSKIEJ BADAJĄCEJ SPRAWOZDANIE FINANSOWE Z TYTUŁU: (w tysiącach PLN)	2021	2020
badania sprawozdania finansowego Banku i skonsolidowanego sprawozdania finansowego Grupy Kapitałowej	1 529	1 804
usług atestacyjnych, w tym przeglądu sprawozdań finansowych	798	530
Razem	2 327	2 334

81. Zdarzenia, które wystąpiły po dniu, na który sporządzono sprawozdanie finansowe

• 26 stycznia 2022 roku Komisja Nadzoru Finansowego jednogłośnie wyraziła zgodę na powołanie Iwony Dudy na stanowisko Prezesa Zarządu PKO Banku Polskiego. Iwona Duda od 23 października 2021 roku pełniła funkcję Wiceprezesa Zarządu PKO Banku Polskiego oraz kierowała pracami Zarządu spółki.

• Zarząd Banku na bieżąco monitoruje sytuację polityczno-gospodarczą na Ukrainie oraz istotne ryzyko wzrostu napięcia w relacjach z Rosją nie tylko na linii Ukraina - Rosja, ale także UE/USA – Rosja, które mogą mieć istotny wpływ na działalność Grupy Kapitałowej w 2022 roku. W ocenie Grupy Kapitałowej zdarzenia te nie mają wpływu na sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku.

• 11 lutego 2022 roku Bank otrzymał indywidualne zalecenie od KNF dotyczące poziomu narzutu kapitałowego w ramach filara II (P2G) ze wskazaniem na ograniczenie ryzyka występującego w działalności Banku poprzez utrzymywanie, zarówno na poziomie jednostkowym jak i skonsolidowanym funduszy własnych na pokrycie dodatkowego narzutu kapitałowego w celu zaabsorbowania potencjalnych strat wynikających z wystąpienia warunków skrajnych, na poziomie 0.29% ponad wartość łącznego współczynnika kapitałowego, o którym mowa w art. 92 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 575/2013, powiększonego o dodatkowy wymóg w zakresie funduszy własnych, o którym mowa w art. 138 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo Bankowe oraz wymóg połączonego bufora, o którym mowa w art. 55 ust 4 ustawy o nadzorze makroostrożnościowym. Dodatkowy narzut powinien składać się w całości z kapitału podstawowego Tier 1.

podpisy wszystkich Członków Zarządu Banku

23.02.2022	Iwona Duda	Prezes Zarządu
23.02.2022	Bartosz Drabikowski	Wiceprezes Zarządu
23.02.2022	Marcin Eckert	Wiceprezes Zarządu
23.02.2022	Wojciech Iwanicki	Wiceprezes Zarządu
23.02.2022	Maks Kraczkowski	Wiceprezes Zarządu
23.02.2022	Mieczysław Król	Wiceprezes Zarządu
23.02.2022	Artur Kurcweil	Wiceprezes Zarządu
23.02.2022	Piotr Mazur	Wiceprezes Zarządu

Podpis osoby, której powierzono

prowadzenie ksiąg rachunkowych

Danuta Szymańska

Dyrektor Pionu Rachunkowości

Biblioteka czcionek:

aąbcćdeęfghijklłmnńoópqrsśtuvwxyzżźAĄBCĆDEĘFGHIJKLŁMNŃOÓPQRSŚTUVWXYZŻŹ